A-Mở đầu
1. Đặt vấn đề:
Nhờ thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo; đất nước ta đang đứng trước vận hội mới to lớn hơn bao giờ hết. Cội nguồn tạo nên vận hội đó là đường lối sáng tạo của đảng và lòng yêu nước xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta. Nhân tố trực tiếp là sự phát triển nhanh chóng và không ngừng đi lên của nền kinh tế; trong đó nền công nghiệp mà giai cấp công nhân là lực lượng hành động , giữ vai trò quyết định nhất.
Là lực lượng nòng cốt, chủ yếu và tiên phong của dân tộc, giai cấp công nhân ta có vinh dự và trách nhiệm nặng nề là nhân lên vận hội mới của dân tộc bằng đẩy nhanh hơn nữa nhịp độ phát triển nền công nghiệp và dịch vụ với năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao, nhằm đáp ứng, thoả mãn yêu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu; đặc biệt là đứng vững, là đi lên trong hội nhập kinh tế và cạnh tranh quyết liệt của thị trường thế giới làm cơ sở cho tự chủ về kinh tế.
Trước tình hình đó, vấn đề đặt ra là cần phải có những khảo sát cụ thể về giai cấp công nhân Việt Nam trong thời đại hiện nay. Để từ đó, thấy được những ưu điểm và nhược điểm của công nhân Việt Nam trước những điều kiện mới của hoàn cảnh lịch sử; qua đó chỉ ra thế mạnh cần phát huy và những tồn tại cần khắc phục của giai cấp này, sao cho phù hợp với yêu cầu của nền sản xuất mới. Tạo ra điều kiện vựng chắc cho giai cấp công nhân Việt Nam vượt qua được những thách thức của thời đại, vươn lên làm chủ nền công nghiệp hiện đại và hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.
Đề tài của chúng tôi lấy việc khảo sát thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam, và các giải pháp nhằm xây dựng giai cấp công nhân trong tình hình mới làm đối tượng nghiên cứu, so sánh. Đề tài này, nếu được thực hiện tốt sẽ có những đóng góp sau đây:
1. Chỉ ra được thực trạng của giai cấp công nhân việt nam trong giai đoạn hiện nay, qua đó thấy được những vấn đề cấp thiết cần cần tập trung giải quyết để xây dựng một giai cấp công nhân vững mạnh.
2. Đưa ra các phương hướng cơ bản để phát triển giai cấp việt nam trong quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước.
2.Tình hình nghiên cứu.
Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời vào những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Tuy còn non trẻ, song giai cấp công nhân Việt Nam đã sớm trở thành lực lượng chính trị – xã hội độc lập, thống nhất cả về tư tưởng và tổ chức. Do đó sớm giữ được vị trí lãnh đạo cuộc đấu tranh kiên cường bất khuất của nhân dân Việt Nam. Trong giai đoạn hiện nay, giai cấp công nhân Việt Nam tiếp tục thực hiện sứ mệnh lịch sử – lãnh đạo sự nghiệp cách mạng và công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước.
Do sức mệnh lịch sử và vai trò to lớn đó, giai cấp công nhân Việt Nam ngay từ khi sinh ra đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều chuyên luận, nhiều đề tài và bài viết khác nhau.
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc - Đảng cộng sản Việt Nam, lần thứ VII, VIII đã liên tiếp khẳng định vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam thông qua chính Đảng của nó. Đồng thời xác định những mục tiêu cơ bản để xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam ngày càng lớn mạnh.
Đồng chí Lê Duẩn, trong cuốn “Vai trò của giai cấp công nhân và nhiệm vụ của công đoàn trong giai đoạn trước mắt” cũng một lần nữa nhấn mạnh vai trò và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam.
Cao Văn Biền trong cuốn “Giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ 1936 - 1939”, cũng đã khẳng định ý nghĩa to lớn của giai cấp công nhân Việt Nam trong quá trình đấu tranh của dân tộc. Ngoài ra, ông cũng đã đề cập đến những điều kiện lao động và sinh sống của giai cấp công nhân trong giai đoạn 1936 – 1939, qua đó phác hoạ một bức tranh khá toàn diện về tình cảnh của công nhân Việt Nam trong giai đoạn này.
Gần đây nhất, trong luận văn tốt nghiệp, “Đặc điểm riêng của giai cấp công nhân Việt Nam và ảnh hưởng của nó đối với quá trình thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá”. Bùi Thị phúc đã đi vào phân tích những đặc điểm cơ bản của giai cấp công nhân Việt Nam, đặc biệt đã chỉ rõ những thuân lợi và khó khăn của công nhân Việt Nam trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình.
Như vậy, giai cấp công nhân Việt Nam, từ nhiều góc độ, đã trở thành đối tượng nghiên cứu chính của nhiều công trình. Tuy vậy, trước những thay đổi to lớn về mọi mặt khi đất nước ta trở thành thành viên chính thức của tổ chức thương mại thế giới WTO, vấn đề thực trạng của giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và những giải pháp kèm theo, xứng đáng được khảo sát và phân tích trong một công trình riêng. Những nghiên cứu đã trình bày trên đây là những nguồn tư liệu hết sức quan trọng giúp cho chúng tôi xây dựng và hoàn thiện đề tài của mình.
3. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu.
Phương pháp làm việc chính sẽ là phương pháp quy nạp, trên cơ sở phân tích thực trạng của giai cấp công nhân Việt Nam giai đoạn hiện nay, người nghiên cứu chỉ rõ những vấn đề cấp thiết của giai cấp này và đưa ra các giải pháp nhằm xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam ngày càng vững mạnh, đảm đương tốt nhất sứ mệnh to lớn mà lịch sử giao phó.
Tư liệu nghiên cứu chủ yếu lấy từ giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học do Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tổ chức soạn thảo; Tìm hiểu môn học chủ nghĩa xã hội khoa học (dưới dạng hỏi và đáp) do Đỗ Thị Thạch (Chủ biên) biên soạn; các số liệu thống kê của Công ty cổ phần dệt may Hoàng Thị Loan và một số bài báo đăng trên báo Lao động, Sài Gòn giải phóng, Tiền Phong.
4. Bố cục đề tài.
Đề tài gồm hai chương:
Trong Chương I, trước hết chúng tôi đi vào giới thuyết khái niệm giai cấp công nhân, phân tích những đặc điểm cơ bản của giai cấp công nhân Việt Nam. Sau đó trên cơ sở các số liệu thống kê của Công ty cổ phần dệt may Hoàng Thị Loan – TP Vinh và các thống kê củaTổng liên đoàn lao động Việt Nam, chúng tôi khảo sát thực trạng công nhân Việt Nam trong nước và ở nước ngoài trong giai đoạn hiện nay.
ở Chương II, trên cơ sở những thực trạng về giai cấp công nhân Việt Nam đã phân tích trong Chương I, chúng tôi đưa ra các nhóm giải pháp để khắc phục các vấn đề cấp thiết của công nhân Việt Nam hiện nay; đồng thời đề xuất những phương hướng cơ bản để phát triển giai cấp công nhân Việt Nam trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá và hội nhập đất nước.











B. Nội dung

Chương I
Giai cấp công nhân Việt Nam và thực trạng của nó.

I. Về khái niệm giai cấp công nhân và những đặc điểm cơ bản của giai cấp công nhân Việt Nam
1. Về khái niệm giai cấp công nhân
C.Mác và Ph.ăngghen đã dùng nhiều thuật ngữ khác nhau để nói về giai cấp công nhân như: giai cấp vô sản, giai cấp xã hội hoàn toàn chỉ dựa vào việc bán sức lao động của mình, lao động làm thuê ở thế kỷ XIX, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân hiện đại, giai cấp công nhân đại công nghiệp…như những cụm từ đồng nghĩa để biểu thị một khái niệm: giai cấp công nhân – con đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại. Mác và Ăngghen còn dùng những thuật ngữ có nội dung hẹp hơn để chỉ các loại công nhân trong các nghành khác nhau, trong những giai đoạn phát triển khác nhau của công nghiệp, công nhân khoáng sản, công nhân công trường thủ công, công nhân công xưởng, công nhân nông nghiệp…
Dù khái niệm giai cấp công nhân có nhiều tên gọi khác nhau như thế nào đi nữa thì theo C.Mác và Ph.ăngghen vẫn chỉ mang hai thuộc tính cơ bản:
Về phương thức lao động, phương thức sản xuất, đó là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá cao.
Về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, đó là những người lao động không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột về giá trị thặng dư. Đối diện với nhà tư bản, công nhân là những người lao động tự do, những người bán sức lao động của mình để kiếm sống.
Những quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen về hai tiêu chí cơ bản của giai cấp công nhân cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, vẫn là cơ sở phương pháp luận để chúng ta nghiên cứu giai cấp công nhân hiện đại, đặc biệt là để làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay. Căn cứ hai tiêu chí cơ bản nói trên, chúng ta có thể định nghĩa: “Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại, với nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao; là lực lượng sản xuất cơ bản tiên tiến, trực tiếp hoặc tham gia vào quá trình sản xuất, tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo quan hệ xã hội; là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá