A: Giới thiệu bài mới
Trong xã hội phong kiến, các nhà nho rất ngại thậm chí không bao giờ viết về người phụ nữ nhưng Nguyễn Du là một ngoại lệ. Ông không chỉ viết nhiều mà còn viết rất hay, rất sâu về người phụ nữ. Tấm lòng nhân đạo của ông với người phụ nữ không chỉ dừng lại ở việc thương xót, quan tâm họ về phương diện vật chất thông thường ( như trong Sở kiến hành ) mà ông thấu hiểu họ mức độ cao hơn: ca ngợi, trân trọng những giá trị tinh thần, nỗi đau tinh thần ( như Truyện Kiều, Đọc Tiểu Thanh kí…) và đây mới thực sự là nguồn cảm hứng đối với Nguyễn Du. Tuy nhiên khi viết về những người phụ nữ tài sắc, Ông không đơn giản đứng ngoài nhìn họ để cảm thông mà ông còn hóa thân vào họ, gửi gắm tâm sự của mình của giới mình qua họ. Để thấy được Nguyễn Du thương xót, chia sẻ với thân phận bất hạnh của người phụ nữ như thế nào và gửi gắm tâm sự gì qua họ, chúng ta cùng đi tìm hiểu bài “Đọc Tiểu Thanh kí”.
Hoạt động của GV và HS
Kiến thức cần đạt
Điều chỉnh


Tác giả Nguyễn Du chúng ta đã được tiếp cận từ dưới THCS với các đoạn trích: Cảnh ngày xuân, Kiều ở lầu Ngưng Bích. Mã Giám Sinh mua Kiều…trong tác phẩm truyện Kiều nên sẽ không nhắc lại nữa tuy nhiên chúng ta cũng cần chú ý một số nét chính để hiểu được vì sao Nguyễn Du lại quan tâm tới người phụ nữ, đồng cảm với người phụ nữ tài sắc.



GV: Tiểu Thanh là ai? Cuộc đời nàng có gì đặc biệt?














GV: Gọi 1 HS đọc văn bản – nhận xét – đọc lại nếu cần thiết.






GV: Em sẽ tìm hiểu tác phẩm này theo hướng như thế nào?



GV: Câu thơ đầu: So sánh bản dịch thơ với phiên âm, những từ nào dịch chưa sát?





Câu thơ gợi ra khung cảnh như thế nào? Ý nghĩa của câu thơ?


GV: So sánh phần phiên âm và phần dịch thơ ở câu thứ 2, phần dịch đã làm mất từ nào? Ý nghĩa của từ đó?























Sinh không cùng thời ở không cùng xứ thì điều gì khiến cho Nguyễn Du đồng cảm với nàng Tiểu Thanh? Câu hỏi này được làm rõ qua 4 câu thơ tiếp theo

GV: Gạch chân những từ ngữ cần chú ý và yêu cầu HS giải thích.





GV: Hai từ “son phấn” – “văn chương” tượng trưng, đại diện cho điều gì? Dụng ý của tác giả khi nhắc tới 2 từ đó?

GV: phân tích nghệ thuật sử dụng 2 câu thực để thể hiện triết lý của Nguyễn Du?

Số phận bất hạnh của những con người tài hoa. Số phận TT gợi ta nhớ tới Kiều: một con người “mười phân vẹn mười” nhưng số phận thì thê thảm vô cùng “chữ tài liền với chữ tai một vần”,nên “thanh y hai lượt thanh lâu hai lần”





Câu 3,4: là những cảm xúc, suy nghĩ về thân phận nàng Tiểu Thanh tài hoa mà bạc mệnh.Câu 5, 6 suy nghĩ của tác giả mở rộng hơn.
GV: Tại sao Nguyễn Du lại nói là “cổ kim hận sự”? “nỗi hận” ở đây là gì?








Người xưa hay kêu trời, hỏi trời mỗi khi có điều gì uất ức, đau đớn. Nhưng khi Nguyễn Du nhắc tới nỗi đau tài hoa bạc mệnh thì không biết trông cậy vào đâu bởi vì nỗi hận đó quá lớn, trời cũng không thể giải đáp được.


GV: tại sao lại là “kì oan” – nỗi oan lạ lùng ở đây là gì?







Đến đây thì ta thật sự thấu hiểu rõ về sợi dây đồng cảm giữa Nguyễn Du và nàng Tiểu Thanh. Nguyễn Du đã tạo được mạch nối trong suy tưởng để rồi bộc lộ tiếng nói đồng cảm, thương người mà cũng thương mình, thương mình càng thương người. đó là tình thương của những người cùng hội cùng thuyền. Để rồi xót thương cho Tiểu Thanh, Nguyễn Du khóc cho chính minh.
Nhưng dù sao Tiểu Thanh cũng có Nguyễn Du nhớ đến, trân trọng và khóc thương, vậy cũng có thể coi là nỗi oan của nàng được giải phần nào. Vậy còn bản thân Nguyễn Du?


GV: Những suy nghĩ của Nguyễn Du được thể hiện ở 2 câu cuối như thế nào? Nghệ thuật thể hiện?

Tìm hiểu chung
Tác giả