Chương 3: đIều khiển và bảo vệ máy đIện
I -kháI niệm chung về thiết bị đIều khiển và bảo vệ máy đIện
Thiết bị đIều khiển tự động
a, Cấu tạo: 1: Cuộn dây hút 2: Phần dẫn từ tĩnh bằng vật liệu sắt từ 3: Nắp từ động 4: Tiếp điểm chính
Trước khi có dòng điều khiển
Trạng thái : Chưa có lực từ tác động, lò xo kéo mở nắp từ 3 , tiếp điểm chính 4 mở
b, Hoạt động: *Trước khi có dòng điều khiển
Cấu tạo :
1: Cuộn dây hút
2: Phần dẫn từ tĩnh bằng vật liệu sắt từ
3: Nắp từ động
4: Tiếp điểm chính
*Khi có dòng đIều khiển
Trạng thái : Cuộn hút 1 có điện, Lực từ hút nắp từ 3, làm đóng tiếp điểm 4
số t.t tên gọi ký hiệu
Tiếp điểm cầu dao, máy cắt, áp tô mát
1 a: Thường mở
b: Thường đóng
Tiếp điểm công tắc tơ, khởi động từ, rơ le
a: Thường mở
b: Thường đóng
2 c: Thường mở, khi mở có thời gian
đ: Thường mở, khi đóng có thời gian
e: Thường đóng, khi mở có thời gian
f: Thường đóng, khi đóng có thời gian

3. Tiếp điểm có bộ phận dập hồ quang
a, Thường mở
b, Thường đóng
4. Tiếp điểm có bộ phận trả lại vị trí ban
đầu bằng tay
a. Thường mở
b. Thường đóng

5. Nút ấn thường mở

6. Nút ấn thường đóng
7 Cuộn dây rơle, công tắc tơ,khởi động từ,
áp tô mát
8 Cuộn dây rơ le nhiệt
1- rơ le đIện từ
b, Cấu tạo:1- Cuộn dây hút , 2- Mạch từ tĩnh, 3- Mạch từ động (phần ứng) , 4- Tiếp điểm thường đóng , thường mở và các lò so lá. 5- Đầu cốt bắt dây đưa điện vào cuộn hút , 6- Đầu cốt bắt dây vào các tiếp điểm
a, Công dụng: Rơ le điện từ là thiết bị dùng để chuyển mạch ( Tiếp điểm đang đóng chuyển thành mở và ngược lại )
C, Hoạt động: *Trước khi có dòng điện điều khiển:
Cuộn hút 1 chưa có điện , các lò xo lá làm đóng tiếp điểm 4a , mở tiếp điểm 4b.
Trạng thái : Cuộn hút 1 có điện, lực từ hút nắp từ 3 , đòn bẩy đẩy lò xo lá làm đóng tiếp điểm 4b, mở tiếp điểm 4a
2-công tắc tơ :
b, Cấu tạo: 1: Trục quay 2: Tiếp điểm động 3: Nắp từ động 4: Tiếp điểm phụ: động 5: Tiếp điểm phụ: tĩnh 6: Tiếp điểm chính: tĩnh 7: Lõi thép tĩnh 8: Cuộn dây hút 9: Động cơ
c,Hoạt động
a, công dụng: Điều khiển đóng cắt mạch điện động cơ
* Trước khi ấn nút Đ : cuộn hút 8 chưa có điện, chưa hút nắp từ 3, các tiếp điểm động 2 chưa đóng vào tiếp điểm tĩnh 6 ,động cơ chưa có điện.
Trạng thái của mạch : Cuộn hút 8 có điện , lực từ hút nắp từ động 3 , trục 1 quay theo chiều đóng các tiếp chính 2 vào 6, động cơ có điện, đồng thời đóng tiếp điểm phụ 4 vào 5, mạch điện tự duy trì .
Khi bị ngắn mạch, chạm chập: cầu chì chảy đứt, cắt mạch điện động cơ
2-công tắc tơ :
*Sau khi ấn nút đ
2-công tắc tơ :
c,Hoạt động
*Muốn cắt điện động cơ : ?
ấn tay vào nút C , cuộn hút 8 mất điện , lò xo kéo mở nắp từ , trục 1 quay theo chiều mở tách các tiếp điểm 2 rời 6 , động cơ mất điện , 4 tách rời 5 , đảm bảo cắt điện cuộn hút 8
3.Rơ le nhiệt:
a Chức năng: Bảo vệ quá tải dài hạn cho động cơ
b. Cấu tạo: 1: Cuộn dây đốt nóng 2: Băng kép 3: Đòn quay cơ khí 4: Trục quay 5: Lò xo; 6-tiếp điểm động 7: Tiếp điểm tĩnh
c, Hoạt động: * Khi I cần bảo vệ ? Iđm : Đòn 3 tỳ vào đầu băng kép 2 , tiếp điểm 6 , 7 đóng , cuộn dây công tắc tơ có điện
* Khi I cần bảo vệ >Iđm : Băng kép 2 giãn nở , cong về phía trên , bật khỏi điểm tỳ, lò xo 5 kéo đòn 3 quay quanh trục 4 , tiếp điểm 6 tách rời khỏi tiếp điểm tĩnh 7 , cuộn dây công tắc tơ mất điện.
4. áp tô mát
a, Chức năng: bảo vệ mạch điện và phụ tải khi bị quá tải nguy hiểm
b, Cấu tạo: 1: Cuộn dây hút 2: Lá thép động ; 3: Chốt cơ khí ; 5: Dao động ; 6 : Dao tĩnh ; 4, 7 : Lò xo .
c, Hoạt động của mạch: *Khi I tải ? I đm : lò xo 7 giữ lá thép động 2 và chốt cơ khí 3, dao động 5 đóng vào dao tĩnh 6 , phụ tải có điện.
4.áp tô mát
*Khi I tải >>I định mức
Tình trạng của mạch : Lực hút điện từ lớn hơn sức căng lò xo 7, hút nắp từ động 2 làm bật chốt cơ khí 3 , lò xo 4 kéo dao động 5 tách rời khỏi dao tĩnh 6, phụ tải mất điện .
5: Khởi động từ
a, Công dụng: Điều khiển đóng cắt và bảo vệ mạch điện động cơ
c, Hoạt động : Trước khi đóng cầu dao: Mạch điều khiển không có điện ; K , K1 chưa đóng ; máy M chưa có điện .
b, Cấu tạo: Gồm một công tắc tơ và hai rơ le nhiệt
5: Khởi động từ
*Sau khi đóng cầu dao: Mạch điều khiển có điện ; chưa đóng nút Đ , cuộn K chưa có điện , chưa đóng tiếp điểm K , K1 . động cơ chưa có điện .
5: Khởi động từ
m
c.d
c.c
k
Rn1
Rn2
c
đ
k1
k
1rn
2rn
* Sau khi đóng cầu dao: Mạch điều khiển có điện; ấn nút Đ , cuộn K có điện -K-K1 đóng , máy M có điện .
M.có điện
*Muốn cắt điện động cơ :ấn nút C, cuộn K mất điện ; K,K1 mở ...
5: Khởi động từ
m
c.d
c.c
k
Rn1
Rn2
c
đ
k1
k
1rn
2rn
*Khi bị chạm chập , ngắn mạch :cầu chì chảy đứt , cắt điện động cơ và mạch điều khiển
5: Khởi động từ
m
c.d
c.c
k
Rn1
Rn2
c
đ
k1
k
1rn
2rn
* khi bị quá tải dài hạn: một trong hai rơ le tác động , tách tiếp điểm thường đóng 1RN ( hoặc 2RN )
Tình trạng: cuộn K mất điện , lò xo kéo mở các tiếp điểm chính K , cắt điện động cơ .
m
c.d
c.c
k
Rn1
Rn2
c
đ
k1
k
1rn
2rn
m
c.d
c.c
k
Rn1
Rn2
c
đ
k1
k
1rn
2rn
m
c.d
c.c
k
Rn1
Rn2
c
đ
k1
k
1rn
2rn