ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
Từ trường biến thiên, điện trường xoáy
Khi một từ trường biến thiên theo thời gian, nó sinh ra một điện trường xoáy trong không gian xung quanh nó. Điện trường xoáy là điện trường mà các đường sức là những đường cong khép kín, bao quanh các đường cảm ứng từ của từ trường. Nó khác hẳn với điện trường tĩnh ở chổ, điện trường tĩnh do điện tích đứng yên gây ra, và các đường sức của điện trường tĩnh là những đường cong hở, nó xuất phát từ điện tích dương và kết thúc ở điện tích âm, hoặc từ điện tích dương ra xa vô cực, hoặc từ vô cực kết thúc ở điện tích âm.
=> Sự khác nhau giữa điện trường xoáy và điện trường tĩnh
Điện trường xoáy có đường sức khép kín, điện trường tĩnh có đường sức không khép kín.
Điện trường xoáy biến thiên theo thời gian, không gian. Điện trường tĩnh không biến đổi theo thời gian, chỉ biến đổi theo không gian.
Điện trường xoáy do từ trường biến thiên sinh ra, điện trường tĩnh do điện tích đứng yên sinh ra.

2. Điện trường biến thiên, từ trường xoáy: Khi một điện trường biến thiên theo thời gian, nó làm xuất hiện một từ trường xoáy. Từ trường xoáy là từ trường mà các đường cảm ứng từ bao quanh các đường sức của điện trường.

3. Khái niệm về dòng điện dịch: dòng điện dịch là một khái niệm dùng để chỉ sự biến thiên của điện trường, nó tương đương như một dòng điện là đều sinh ra từ trường.
- Dòng điện trong mạch dao động được coi là dòng điện khép kín gồm dòng điện dẫn chạy trong dây dẫn và dòng điện dịch chạy qua tụ điện.

4. Điện từ trường:
Điện trường và từ trường có thể chuyển hóa lẫn nhau, liên hệ với nhau rất chặt chẻ, chúng là hai mặt thể hiện khác nhau của một trường duy nhất gọi là điện từ trường..
Điện từ trường là một dạng vật chất tồn tại khách quan, nó bao gồm điện trường biến thiên và từ trường biến thiên. Và cứ mỗi điện trường biến thiên theo thời gian làm phát sinh từ trường biến thiên, và đến lượt từ trường biến thiên làm phát sinh điện trường xoáy.
Điện từ trường lan truyền trong không gian dưới dạng sóng điện từ với một vận tốc hữu hạn bằng vận tốc ánh sáng.
Từ trường không tác dụng lên điện tích đứng yên.

SÓNG ĐIỆN TỪ
1. Sóng điện từ. Sóng điện từ là quá trình truyền đi trong không gian của điện từ trường biến thiên tuần hoàn theo thời gian.
2. Đặc điểm của sóng điện từ
Sóng điện từ cũng có những tính chất giống như sóng cơ học. Chúng phản xạ được trên các mặt kim loại. Chúng giao thoa được với nhau.
Sóng điện từ có điện trường và từ trường dao động cùng pha cùng tần số.
Sóng điện từ truyền được trong môi trường vật chất và cả trong chân không. Vận tốc lan truyền của sóng điện từ trong chân không bằng vận tốc ánh sáng: v = c = 3.108 m/s.
Trong chân không (hay trong không khí) tần số f và bước sóng ( của sóng điện từ liên hệ với nhau bởi biểu thức

Khi truyền qua các môi trường khác nhau vận tốc của sóng điện từ thay đổi nên bước sóng điện từ thay đổi còn tần số của sóng điện từ thì không đổi.
Sóng điện từ là sóng ngang. Các vector cường độ điện trường
, vecto cảm ứng từ
, phương truyền sóng
vuông góc với nhau từng đôi một,và các vector này lập nên một tam diện thuận.
và
đều biến thiên tuần hoàn theo không gian và thời gian, và luôn đồng pha tại mọi điểm trên phương truyền sóng.

3. Các tính chất của sóng điện từ
Sóng điện từ mang năng lượng, năng lượng của sóng điện từ tỉ lệ với luỹ thừa bậc bốn của tần số ( W ( f4), như vậy tần số của sóng điện từ càng cao thì năng lượng sóng càng lớn.
Sóng điện từ có đầy đủ các tính chất của sóng cơ học như: Tuân theo các quy luật truyền thẳng, phản xạ, khúc xạ, nhiễu xạ
4. Phân loại và đặc tính của sóng điện từ:
Loại sóng
Tần số
Bước sóng
Đặc tính

Sóng dài




Năng lượng nhỏ, ít bị nước hấp thụ nên được dùng để thông tin dưới nước. Sóng dài ít dùng để thông tin trên mặt đất vì năng lượng nhỏ, không truyền đi xa được.

Sóng trung




Các sóng trung truyền được theo bề mặt Trái Đất. Ban ngày chúng bị tầng điện li hấp thụ mạnh nên không truyền được xa. Ban đêm, tầng điện li phản xạ sóng trung nên chúng truyền được đi xa. Các đài thu sóng trung ban đêm nghe rất rỏ còn ban ngày thì