SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH ĐẮK LẮK

KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2025
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

BIÊN SOẠN ĐỀ THAM KHẢO

Họ và tên giáo viên: BÙI DUY HƯNG
Chức vụ: GV
Đơn vị công tác: THPT QUANG TRUNG, KRÔNG PẮC
I. MA TRẬN ĐỀ THI

TT

I

II

Năng
lực

Mạch nội dung

Số câu

Năng
Truyện ngắn/Tiểu
lực
thuyết hiện đại
Đọc
(ngoài SGK)
Năng Viết đoạn văn nghị
lực
luận văn học
Viết Viết bài văn nghị
luận xã hội
Tỉ lệ
Tổng

5

Cấp độ tư duy
Nhận biết Thông
Vận dụng
hiểu
Số
Tỉ lệ Số
Tỉ lệ Số
Tỉ lệ
câu
câu
câu
2 10% 2 20% 1 10%

1

5%

10%

1

10%

10%

25%

40%
35%
100%

7

5%
20%

Tổng
%

40%

20%
40%
100%

II. BẢN ĐẶC TẢ YÊU CẦU CÁC KĨ NĂNG KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ

TT Kĩ năng Đơn vị
kiến
thức/Kĩ
năng
1
1. Đọc Văn bản
hiểu
truyện
ngắn/
tiểu
thuyết
hiện đại

Mức độ đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ nhận thức
Nhận
biết

Thông
hiểu

Vận dụng

2 câu
Nhận biết:
- Nhận biết được đề tài, câu
chuyện, sự kiện, chi tiết tiêu
biểu, không gian, thời gian,
nhân vật trong truyện ngắn/
tiểu thuyết
- Nhận biết được người kể
chuyện (ngôi thứ ba hoặc

2 câu

1 câu

ngôi thứ nhất), lời người kể
chuyện, lời nhân vật trong
truyện ngắn/ tiểu thuyết.
- Nhận biết được điểm nhìn,
sự thay đổi điểm nhìn; sự
nối kết giữa lời người kể
chuyện và lời của nhân vật.
- Nhận biết một số đặc điểm
của ngôn ngữ văn học trong
truyện ngắn.
Thông hiểu:
- Tóm tắt được cốt truyện.
- Phân tích, lí giải được mối
quan hệ của các sự việc, chi
tiết trong tính chỉnh thể của
tác phẩm.
- Phân tích được đặc điểm,
vị trí, vai trò của của nhân
vật; lí giải được ý nghĩa của
nhân vật.
- Nêu được chủ đề (chủ đề
chính và chủ đề phụ trong
văn bản nhiều chủ đề) của
tác phẩm.
- Phân tích và lí giải được
thái độ và tư tưởng của tác
giả thể hiện trong văn bản.
- Phát hiện và lí giải được
các giá trị văn hóa, triết lí
nhân sinh của tác phẩm.
Vận dụng:
- Nêu được ý nghĩa hay tác
động của văn bản tới quan
niệm, cách nhìn của cá nhân
với văn học và cuộc sống.
- Thể hiện thái độ đồng tình
hoặc không đồng tình với
các vấn đề đặt ra từ văn bản.
- Vận dụng kinh nghiệm

2

Viết

đọc, trải nghiệm về cuộc
sống, hiểu biết về lịch sử
văn học để nhận xét, đánh
giá ý nghĩa, giá trị của tác
phẩm.
- So sánh được hai văn bản
văn học cùng đề tài ở các
giai đoạn khác nhau; liên
tưởng, mở rộng vấn đề để
hiểu sâu hơn với tác phẩm.
Viết
Nhận biết:
đoạn văn - Giới thiệu được đầy đủ
bản nghị thông tin chính về tên tác
luận văn phẩm, tác giả.
học
- Đảm bảo cấu trúc, bố cục
của một đoạn văn bản nghị
luận.
Thông hiểu:
- Trình bày được những nội
dung khái quát về vấn đề
nghị luận.
- Triển khai được hệ thống ý
từ vấn đề nghị luận
- Kết hợp được lí lẽ và dẫn
chứng để tạo tính chặt chẽ,
logic của mỗi luận điểm.
- Đảm bảo chuẩn chính tả,
ngữ pháp tiếng Việt.
Vận dụng:
- Thể hiện được sự đồng
tình/ không đồng tình với về
các phương diện của vấn đề
nghị luận.
- Sử dụng kết hợp các
phương thức miêu tả, biểu
cảm, tự sự,… để tăng sức
thuyết phục cho bài viết.
- Vận dụng hiệu quả những
kiến thức tiếng Việt để tăng

1*

1*

1*

1

Viết văn
bản nghị
luận về
một vấn
đề xã hội

tính thuyết phục, sức hấp
dẫn cho bài viết.
Nhận biết:
- Xác định được yêu cầu về
nội dung và hình thức của
bài văn nghị luận.
- Mô tả được vấn đề xã hội
và những dấu hiệu, biểu
hiện của vấn đề xã hội trong
bài viết.
- Xác định rõ được mục
đích, đối tượng nghị luận.
- Đảm bảo cấu trúc, bố cục
của một văn bản nghị luận.
Thông hiểu:
- Giải thích được những
khái niệm liên quan đến vấn
đề nghị luận.
- Trình bày rõ quan điểm và
hệ thống các luận điểm.
- Kết hợp được lí lẽ và dẫn
chứng để tạo tính chặt chẽ,
logic của mỗi luận điểm.
- Cấu trúc chặt chẽ, có mở
đầu và kết thúc gây ấn
tượng; sử dụng các lí lẽ và
bằng chứng thuyết phục,
chính xác, tin cậy, thích hợp,
đầy đủ; đảm bảo chuẩn
chính tả, ngữ pháp tiếng
Việt.
Vận dụng:
- Đánh giá được ý nghĩa,
ảnh hưởng của vấn đề đối
với con người, xã hội.
- Nêu được những bài học,
những đề nghị, khuyến nghị
rút ra từ vấn đề bàn luận.
- Sử dụng kết hợp các

1*

1*

1*

1

phương thức miêu tả, biểu
cảm, tự sự,… để tăng sức
thuyết phục cho bài viết.
- Vận dụng hiệu quả những
kiến thức Tiếng Việt để tăng
tính thuyết phục, sức hấp
dẫn cho bài viết.
Ghi chú: Phần viết có 02 câu bao hàm cả 4 cấp độ.

III. ĐỀ BÀI:
1.2+2+2+2+2_1+1+2+2+3_1+1+1+1+1_1. (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
[…]Bố tôi vụt thẳng cánh bằng một cây gậy không biết lấy ở đâu ra. Tôi tránh được
hai đòn đầu tiên nhưng đòn thứ ba thì không tránh được. Tôi òa khóc vì rất nhiều lý do
khác nhau, trong đó có cả sự ân hận vì những lỗi lầm mà tôi mắc phải. Mẹ tôi xô vào can
ngăn bố tôi và đứng chắn đòn cho tôi. Bố tôi không làm gì tôi được và trút sự giận dữ lên
đầu ba ông Tam đa Phúc Lộc Thọ bằng gốm đứng ở góc nhà…Có thể nói rằng đây là một
bộ Tam đa độc nhất vô nhị vì nó mộc mạc và thật kinh khủng. Bố tôi rất quý nó. Ấy thế mà
vì giận dữ, bố tôi xô đổ cả ba pho tượng.
Tôi biết rằng thế là tôi hết đường! Còn Phúc Lộc Thọ nỗi gì! Tôi không thể biện hộ
gì cho những sai lầm của tôi. Bố tôi đuổi tôi ra khỏi nhà! Tôi mặc vội bộ quần áo rồi bỏ
chạy đi. Mẹ tôi đuổi theo, luôn miệng lắp bắp:
- Mẹ van con…Mẹ van con…Khuê ơi là Khuê…tại sao con lại bỏ đi như vậy?
Tại sao ư?Tại sao thì tôi cũng chẳng hiểu tại sao như vậy? Như người ta nói, sai
lầm dẫn tới sai lầm. Giống như trò chơi xếp hình đôminô. Chỉ là một cú hẩy nhẹ của số
phận là bắt đầu cho những phiêu lưu…[…]
Bị đuổi ra khỏi nhà, đây là dịp tôi có dịp ngao du Hà Nội ban đêm. Qua 12 giờ, Hà
Nội có một vẻ yên tĩnh và dịu dàng không thể tả được. Tôi không ngờ ban đêm Hà Nội lại
đẹp như vậy. Những đường phố trải nhựa vắng lặng trông như những mặt sông mà hai bên
bờ là những dãy nhà cao thấp đang thiêm thiếp ngủ. Phảng phất mùi hoa mộc lan ngát
hương. Bóng tối làm mất đi những đường nét kiến trúc khả ố của các ngôi nhà ban ngày
nên rất dễ chịu. Bâng khuâng và cô đơn không thể tưởng được. Thỉnh thoảng lại có những
âm thanh nặng nhọc của một chiếc xe ô tô chở hàng vút qua phá vỡ bầu không khí tĩnh lặng
gây ra một cảm giác bồn chồn. Tiếng còi tàu đêm gấp gáp và hồi hộp. Ánh sáng của những
bóng điện vàng khè hắt xuống mặt hè phố loang lổ. Tôi thấy nao cả người. Tự nhiên tôi
thấy kính nể và sợ hãi Hà Nội, không phải vô cớ mà người ta gọi đây là đất thánh, gọi đây
là mảnh đất linh thiêng.
Xung quanh Hồ Gươm yên tĩnh. Tháp Rùa trầm mặc đứng lẻ loi. Bóng tối của những
lùm cây tỏa xuống mặt hồ đen thẫm. Quả thật, nếu không bị đuổi khỏi nhà thì tối hôm nay
với tôi đúng là một tối thần tiên!...[…]
(Trích tiểu thuyết Tuổi hai mươi yêu dấu, Nguyễn Huy Thiệp, 2003)
Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm:
- Tác giả Nguyễn Huy Thiệp (1950 -2021): Là người tiên phong cho văn học Việt Nam sau 1975. Văn của ông
hướng về “con người bên trong con người” - khám phá con người ở mọi phương diện, mọi khía cạnh tốt xấu lẫn lộn.
Từ khi xuất hiện trên văn đàn, những trang viết của ông đã tạo được độ thảo luận lớn. Trong đó, có những tác phẩm
xuất sắc vẫn còn để lại những khoảng trống chờ đợi độc giả kiếm tìm.
- Tác phẩm Tuổi hai mươi yêu dấu: Tiểu thuyết được hoàn thành tháng 01/2003 và xuất bản tại Pháp. Mãi đến

năm 2018 mới chính thức phát hành ở Việt Nam. Nội dung kể về cậu thanh niên 20 tuổi tên Khuê, một thanh niên
thành phố, đang học đại học, có bố là một nhà văn nổi tiếng. Cậu luôn thấy cuộc đời quanh mình phức tạp, nhưng
đấy mới chỉ là quan sát bề mặt. Một ngày kia, cậu bị bố đuổi ra khỏi nhà và chính thức dấn thân vào cuộc đời…

Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Dấu hiệu để xác định điểm nhìn trần thuật trong văn bản.
Câu 2. Trong văn bản, Hà Nội buổi đêm hiện lên qua các hình ảnh, chi tiết nào?
Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn sau: Những đường phố trải
nhựa vắng lặng trông như những mặt sông mà hai bên bờ là những dãy nhà cao thấp đang
thiêm thiếp ngủ.
Câu 4. Cho biết tình cảm của nhân vật Khuê dành cho Hà Nội và giải thích vì sao?
Câu 5. Từ tình cảm của nhân vật Khuê với Hà Nội trong văn bản, anh chị hãy nêu suy nghĩ
về trách nhiệm của tuổi trẻ đối với quê hương (Trình bày tối đa khoảng 5-7 dòng).
4.8_3_2_1. (2,0 điểm)
Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) cảm nhận về giá trị nội dung và nghệ thuật
của văn bản phần đọc hiểu.
5.11_3_2_1. (4,0 điểm)
Từ nội dung phần đọc hiểu, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày
tỏ suy nghĩ về ý nghĩa của việc đứng dậy sau những sai lầm, vấp ngã trong cuộc sống.
----------- Hết-----------

IV. ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM PHẦN ĐỌC HIỂU
- HS có thể trình bày, diễn đạt theo cách riêng, miễn là đúng hoặc tương tự như đáp án.
Câu
1

Đáp án
Dấu hiệu xác định điểm nhìn
trần thuật: người kể xưng
“tôi”=> điểm nhìn ngôi thứ nhất

Hướng dẫn chấm
- Cho 0,5 điểm nếu nêu đúng như đáp
án hoặc tương đương
- 0,0 điểm nếu làm sai hoặc không làm.

2

Trong văn bản, Hà Nội buổi
đêm hiện lên qua các hình ảnh,
chi tiết:
+ yên tĩnh và dịu dàng;
+ qua hình ảnh con đường, dãy
phố;
+qua âm thanh tiếng ô tô chở
hàng, tiếng còi tàu đêm;
+ánh sáng đèn điện phản chiếu
mặt hồ, Hồ Gươm yên tĩnh,
Tháp Rùa trầm mặc; mặt hồ
đen thẫm...
- Biện pháp tu từ so sánh:
“Những đường phố trải nhựa
vắng lặng” như “những mặt
sông”
- Tác dụng:
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt, tạo sự sinh
động, hấp dẫn;
+ Khắc họa chân thực, tinh tế
những nét đặc trưng của con
đường, dãy phố Hà Nội buổi
đêm;
+ Qua đó thấy được tình cảm,
sự gắn bó sâu sắc của nhân vật
Khuê với Hà Nội.

_ Cho 0,5 điểm nếu nêu đúng từ 2 hình
ảnh, chi tiết trở lên;
- Cho 0,25 điểm nếu chỉ nêu được 1
hình ảnh, chi tiết
- -Cho 0,0 điểm nếu làm sai hoặc không
làm.

3

4

- Tình

- HS chỉ ra được biện pháp tu từ so
sánh: 0,25 điểm.
- Nêu được 2 trong 3 tác dụng của
BPSS: 0,75 điểm.
- Nêu được 1 tác dụng : 0,25 đ
- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không
làm.

cảm Khuê dành cho Hà - Nêu được tình cảm của Khuê dành

5

Nội: yêu mến, tự hào, trân quý
những giá trị của văn hóa
truyền thống.
- Giải thích:
+ Hà Nội là nơi Khuê sinh ra,
lớn lên và gắn bó.
+ Hà Nội có những vẻ đẹp mang
đặc trưng của thủ đô ngàn năm
văn hiến.
+ Hà Nội lưu lại nhiều giá trị của
văn hóa truyền thống.

cho Hà Nội: 0,5 điểm.
- Giải thích:
+ nêu được 1 ý cho 0,25
+nêu được từ 2 ý trở lên thì cho 0,5
- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không
làm.

Gợi ý:
+ Gắn bó, yêu mến, ca ngợi vẻ
đẹp quê hương.
+ Tự hào, trân trọng giá trị
mang bản sắc văn hóa truyền
thống đồng thời ghi nhận sự
sáng tạo, hòa nhập đời sống thế
giới hiện đại.
+ Biết gìn giữ, bảo vệ, phát triển
và lan tỏa nét đẹp quê hương ra
khắp năm châu.

- Cho 0,75 điểm nếu HS nêu được suy
nghĩ của cá nhân với 1 trong các ý trên
hoặc tương đương và trình bày nhiều
nhất trong 5-7 dòng.
- Cho 1 điểm nếu HS nêu được trên 2 ý
như nêu ở đáp án.
- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không
làm.

II. VIẾT (6,0 điểm)
II

1
1.1

2,0
a. Xác định được yêu cầu về hình thức và dung lượng đoạn văn
- Đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200
chữ cộng trừ 100 chữ) của đoạn văn.
- Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo lối diễn dịch, quy
nạp, tổng phân hợp, song hành, móc xích…
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm nhận về giá trị nội
dung và nghệ thuật của văn bản.
c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu
HS có thể trình bày bằng nhiều cách khác nhau miễn là hợp lí
và thuyết phục; cần xem xét trừ điểm các lỗi về hình thức và
diễn đạt. Tham khảo cách triển khai và một số nội dung cụ thể
sau:

0,25

0,25
1,50

c1.Về nội dung:
- Hoàn cảnh của nhân vật Khuê: Do mắc sai lầm bị bố đuổi
ra khỏi nhà.
- Cảm xúc của Khuê về Hà Nội vào đêm
-Nhận xét về Khuê: cá tính, có những rung cảm tinh tế, có
sự gắn bó, một tình yêu máu thịt với quê hương mình - Hà
Nội.
c2.Nghệ thuật:
- Tạo dựng tình huống truyện đặc sắc;
- Người kể chuyện ngôi thứ nhất để thúc đẩy cảm xúc
chân thực, tự nhiên của nhân vật.
- Nghệ thuật miêu tả, xây dựng nhiều hình ảnh, chi tiết
tinh tế.
- Ngôn ngữ trong sáng, vốn từ vựng phong phú, mang
dấu ấn cá nhân tác giả...
=> Giá trị đoạn trích góp phần khẳng định phong cách
nghệ thuật tài năng, độc đáo của Nguyễn Huy Thiệp.
Hướng dẫn chấm
Thí sinh có thể trình bày và diễn đạt giống đáp án hoặc tương
tự, miễn là thuyết phục.
- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không làm.
- Cho 0,75 điểm nếu nêu được ý c1 với 2 biểu hiện trở lên.
- Cho 0,75 nếu viết được ý c2 với 2 biểu hiện
- Cho 0,25 điểm nếu chỉ nêu được một ý nhỏ trong c1 hoặc c2.
- Cho 0,25 điểm nếu diễn đạt hay và có ý sáng tạo.
- Trừ điểm mắc lỗi (diễn đạt lủng củng, sai chính tả, dùng từ
và chấm câu sai, chữ viết cẩu thả): trừ 0,5 điểm nếu đoạn văn
mắc từ 5-7 lỗi; mắc từ 8-10 lỗi trừ 0,75 điểm; mắc trên 10 lỗi
không cho vượt quá nửa số điểm cả câu.
II

2
2.1

4,0
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng bài văn
Đảm bảo yêu cầu về hình thức của kiểu bài nghị luận xã hội và
dung lượng bài văn (khoảng 600 chữ, cộng trừ 200 chữ)
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của việc đứng
dậy sau những vấp ngã trong cuộc sống.

0,25
Biết
0,25
Hiểu

c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu
3,50
Thí sinh có thể trình bày bằng nhiều cách khác nhau miễn là Vận
hợp lí và thuyết phục; cần xem xét trừ điểm các lỗi về hình dung
thức và diễn đạt. Tham khảo cách triển khai và một số nội
dung cụ thể sau:
1. Mở bài
0,25
Giới thiệu được vấn đề nghị luận: Sai lầm vấp ngã là điều bất
cứ ai cũng gặp phải trong cuộc sống…
3,0
2. Thân bài
2.1 Biết giải thích “Sai lầm, vấp ngã là gì?”: Sai lầm,
vấp ngã là làm những việc không đúng đắn, gặp phải hoàn
cảnh có trở ngại khiến ta không đạt được mục đích nào
đó.
2.2 Chỉ ra được ý nghĩa của việc đứng dậy sau những
sai lầm, vấp ngã trong cuộc sống
- Nhìn nhận đúng đắn năng lực, giá trị, bản lĩnh của bản
thân;
- Thể hiện ý chí, nghị lực, sự kiên trì, nhẫn nại vượt qua
khó khăn, thử thách, thất bại;
- Đúc rút kinh nghiệm, bài học quý giá để trưởng thành;
- Củng cố niềm tin vào cuộc sống, tương lai;
- Có khả năng truyền cảm hứng tới những người xung
quanh.
2.3 Biết mở rộng nâng cao vấn đề:
- Phê phán những kẻ yếu đuối, dễ dàng bị đánh gục bởi
một lần vấp ngã, một sai lầm;
- Khi sai lầm hay vấp ngã, cũng cần lắng nghe cảm xúc
0,25
và lí trí của chính mình để nhìn nhận thấu đáo và tiến về
phía trước.
2.4 Biết rút ra bài học nhận thức và hành động đối với
bản thân
3. Kết bài: Khẳng định quan điểm cá nhân đã trình bày…
Hướng dẫn chấm
Thí sinh có thể trình bày và diễn đạt giống đáp án hoặc tương
tự, miễn là thuyết phục.
- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không làm.
- Cho 0,25 điểm nếu mở bài và kết bài đúng yêu cầu.
- Cho 0,5 điểm: nêu và làm rõ được yêu cầu 2.1.

- Cho 1,0 điểm: nêu được 2 ý trở lên của yêu cầu 2.2; cho 0,25
điểm: nếu chỉ viết được 1 ý.
- Cho 0,5 điểm: nêu được 2 ý trở lên của yêu cầu 2.3; cho 0,25
điểm: nếu nêu được 1 ý.
- Cho 0,5 điểm: nêu được nội dung 2.4;
- Cho 0,5 điểm: diễn đạt hay và có ý sáng tạo.
- Trừ điểm mắc lỗi (diễn đạt lủng củng, sai chính tả, dùng từ và
chấm câu sai, chữ viết cẩu thả): trừ 0,5 điểm nếu bài văn mắc
từ 6-9 lỗi; trừ 1,0 điểm nếu mắc từ 10-13 lỗi; mắc trên 13 lỗi
không cho vượt quá nửa số điểm cả câu.