Đề cương ôn tập Lịch sử 8
1. Nội dung cơ bản của Hiệp ước Hác-măng và Hiệp ước Pa-tơ-nốt
* Hiệp ước Hác-măng
- Triều đình Huế chính thức thừa nhận nền bảo hộ của Pháp ở Bắc Kì và Trung Kì, cắt tỉnh Bình Thuận ra khỏi Trung Kì để nhập vào đất Nam Kì thuộc Pháp.
- Ba tỉnh Thanh-Nghệ-Tĩnh được sáp nhập vào Bắc Kì.
- Triều đình chỉ được cai quản vùng đất trung kì nhưng mọi việc đều phải thông qua viên khâm sứ của Pháp ở Huế.
- Công sứ Pháp ở các tỉnh Bắc Kì thường xuyên kiểm soát những công việc của quan lại triều đình, nắm các quyền trị an và nội vụ.
- Mọi việc giao thiệp với nước ngoài ( kể cả với Trung Quốc ) đều do Pháp nắm.
- Triều đình Huế phải rút quân đội từ Bắc Kì về Trung Kì.
* Hiệp ước Pa-tơ-nốt
- Có nội dung cơ bản giống hiệp ước Hác-măng, chỉ sửa đổi đôi chút về ranh giới khu vực Trung kì nhằm xoa dịu dư luận và lấy lòng vua quan phong kiến bù nhìn.
- Ý nghĩa hiệp ước Pa-tơ-nốt:Chấm dứt sự tồn tại của triều đại phong kiến nhà Nguyễn với tơ cách là một quốc gia độc lập, thay vào đó là chế độ thuộc địa nửa phong kiến kéo dài đến cách mạng Tháng Tám năm 1945.
2. Vẽ sơ đồ tổ chức Nhà nước Đông Dương do Pháp dựng nên. Nhận xét về tổ chức cai trị nhà máy đó













*Nhận xét:
- Tổ chức nhà máy nhà nước chặt chẽ, với tay xuống tận vùng nông thôn
- Thực dân Pháp cấu kết với quan lại và thực dân phong kiến để đàn áp, bóc lột nhân dân
- Toàn bộ hệ thống tổ chức bộ máy chính trị của thực dân Pháp từ chính quyền cơ sở đến trung ương đều do thực dân Pháp điều hành và chi phối
- Tổ chức bộ máy với mục đích là nhằm chia rẽ các dân tộc Đông Dương trong sự thống nhất giả tạo, tăng cường đàn áp, bóc lột, đẩy mạnh việc khai thác thuộc địa, biến những người dân thuộc địa thành những công cụ khai thác
3. Trình bày chính sách văn hóa, giáo dục của Pháp trong công cuộc khai thác thuộc địa lần 1. Theo em chính sách văn hóa, giáo dục của Pháp có phải đẻ “khai thác văn minh” cho người Việt hay không? Tại sao?
*Chính sách văn hóa giáo dục
- Vẫn duy trì văn hoá giáo dục phong kiến lạc hậu, sau đó có thêm môn tiếng Pháp phục vụ công cuộc khai thác thuộc địa.
- Hệ thống giáo dục chia làm 3 bậc
+ Ấu học
+Tiểu học
+Trung học (hạn chế)
* Theo em, chính sách văn hóa, giáo dục của Pháp không phải để “khai thác văn minh” cho người Việt vì mục đích của chính sách này là kìm hãm nhân dân ta trong vòng nô dịch và ngu dân, chúng tạo ra một lớp người chuyên để phục tùng, để đễ dàng thống trị lâu dài, người dân Việt Nam quên đi sứ mệnh giải phóng dân tộc chứ không phải “khai hóa văn minh”.
4. Phong trào Cần Vương cuối thế kỉ XIX. Vì sao phong trào thu hút được nhiều tầng lớp tham gia? Nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử Phong trào Cần Vương?
*Đặc điểm Phong trào Cần Vương cuối thế kỉ XIX
- Phong trào bùng nổ sớm, kéo dài liên tuc và bền bỉ, qui mô càng về sau càng lớn.
- Phong trào diễn ra rộng khắp và rất sôi nổi, thu hút đông đảo nhân dân các dân tộc miền núi, miền xuôi tham gia từ những ngày đầu đến ngày cuối của phong trào. Điều đó đã đưa Thanh Hóa lên vị trí hàng đầu trong phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX.
- Lãnh đạo phong trào là những sĩ phu, văn thân, hoặc thổ ty, lãnh đạo, có người là nông dân. Họ đều là những người có uy tín.
- Phong trào dựa vào nhân dân mà chiến đấu, hình thức đấu tranh rất phong phú
* Phong trào Cần Vương thu hút được nhiều tầng lớp tham gia vì:
- Các văn thân, sĩ phu lãnh đạo hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi đứng lên chống Pháp muốn khôi phục lại vương triều phong kiến
- Chiếu Cần Vương phù hợp và đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân ta là đnáh Pháp, giành lại độc lập dân tộc
- Nhân dân lhaam phục tinh thần yêu nước của vua Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết và các văn thân sĩ phu
* Nguyên nhân thất bại và ý nghĩ lịch sử
- Nguyên nhân thất bại:
+ Lực lượng quân địch còn quá mạnh và đã củng cố được nền thống trị ở Việt Nam