CHƯƠNG I:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA
TỔ CHỨC LÃNH THỔ CÁC NGÀNH KINH TẾ

SỰ PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG XÃ HỘI THEO LÃNH THỔ:
Quan niệm về phân công lao động xã hội theo lãnh thổ:
Phân công lao động xã hội theo lãnh thổ được coi là cơ sở của tổ chức không gian kinh tế nói chung và của các ngành kinh tế nói riêng.
Xã hội loài người muốn tồn tại và phát triển thì phải có hoạt động sản xuất, hoạt động sản xuất đa dạng có nhiều loại sản xuất khác nhau, phong phú, hoạt động sản xuất luôn luôn có sự thay đổi, có sự phát triển theo sự phát triển của xã hội loài người, hoạt động sản xuất luôn diễn ra ở nhiều nơi khác nhau.
Phân công lao động sản xuất luôn tồn tại chủ yếu dưới hai hình thức:
Phân công lao động xã hội theo ngành.
Phân công lao động theo lãnh thổ.
Phân công lao động xã hội theo lãnh thổ bị chi phối bởi các điều kiện khác nhau. Trong quá trình sản xuất mỗi địa phương có một thế mạnh riêng bao gồm nhiều điều kiện: điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế, lịch sử,…
Tạo những điều kiện thuận lợi và cũng có thể tạo ra những khó khăn.
Tạo ra những sản phẩm chuyên môn hóa của vùng làm cho vùng này phân biệt được với các vùng khác.
Theo Xauskin (1973), ông đưa ra cách hiểu như sau: “phân công lao động xã hội theo lãnh thổ là kết quả của sự thống nhất giữa các vùng có nền sản xuất khác nhau nhưng bổ sung cho nhau lôi cuốn vào việc trao đổi hàng hóa”.
Sự thống nhất giữa các vùng có nền sản xuất khác nhau.
Ý nghĩa của phân công lao động xã hội theo lãnh thổ:
Có ý nghĩa đối với địa lý kinh tế – xã hội tạo nên những khái niệm liên quan về ngành và vùng.
Phản ánh mối quan hệ con người và con người, giữa con người với tự nhiên trong sản xuất và đời sống, mối quan hệ giữa phát triển và bền vững.
Nhận thức mới:


Nhận thức 1:



Phát triển bền vững => Tổng hợp





Nhận thức 2:


=> Hệ thống


Nhận thức 3:




Cực tăng trưởng




Các hình thức phân công lao động:
Bao gồm 6 hình thức:
Phân công lao động trên phạm vi thế giới:
Chịu sự tác động mạnh mẽ của các khối liên minh kinh tế – chính trị, các tập đoàn tư bản lớn luôn tìm cách thâm nhập đầu tư mở rộng thị trường.
Dựa vào các lợi thế điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, nguồn lao động, giao thông vận tải, nguồn vốn, công nghệ của mỗi quốc gia để sản xuất, trao đổi hàng hóa phát triển kinh tế,…
Phân công lao động trong phạm vi một liên minh quốc gia: (khối EU, ASEAN, OPEC,…)
Phân công lao động giữa các vùng trong một quốc gia:
Thường được thực hiện và điều chỉnh giữa các vùng trong nước.
Các vùng kinh tế là cơ sở để phát triển kinh tế của một quốc gia.
Các vùng này nằm trong một lãnh thổ.
Phân công lao động trong nội vùng:
Là sự phân công lao động giữa các đơn vị hành chính trong một vùng.
Phân công lao động trong tỉnh
Phân công lao động địa phương: phân công trong nội bộ của một tỉnh, thành phố, hay một vùng nội ô, ngoại ô,…
Kết luận:
Các hình thức này thể hiện các mức độ khác nhau về lãnh thổ.
Các hình thức này được biểu hiện trên một không gian nhất định.
Các hình thức này đi từ cao tới thấp và từ phức tạp đến đơn giản.
MỘT SỐ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN TỔ CHỨC LÃNH THỔ:
Lý thuyết phát triển và vành đai nông nghiệp THUNEN: (người Đức)
Oâng đã đề xuất lý thuyết phát triển vành đai nông nghiệp dưới ảnh hưởng của thành phố. Oâng cho rằng: “thành phố là trung tâm của thị trường”.
Giữa thành phố và vành đai nông nghiệp có sự hỗ trợ với nhau, thành phố cung cấp thiết bị máy móc cho vành đai nông nghiệp, ngược lại vành đai nông nghiệp cung cấp lương thực, thực phẩm cho thành phố, thành phố chính là thị trường tiêu thụ sản phẩm.
THUNEN cho rằng: “xung quanh thành phố cần bố trí 5 vành đai liên tục:
Thực phẩm tươi sống.
Rừng mang chất đốt.
Trồng cỏ và lương thực cho xúc vật.
Sản xuất rau.
Bãi chăn nuôi và săn bắn lạc hậu.
Mô hình này bước đầu thể hiện ý thức tổ chức lãnh thổ.
Trong thực tế xung quanh thành phố là các vành đai nông nghiệp tác động tương hổ lẫn