Lịch sử và Địa lí - Tuần 15 - Tiết 29
CHỦ ĐỀ 3: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Bài 12: THĂNG LONG - HÀ NỘI (Tiết 3)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù
- Xác định được vị trí địa lí của Thăng Long - Hà Nội trên bản đồ hoặc lược đồ.
- Nêu được một số tên gọi khác của Thăng Long - Hà Nội.
- Nêu được địa thế trung tâm thuận lợi của Thăng Long thể hiện ở Chiếu dời đô của Lý Công Uẩn.
- Trình bày được một số nét chính về lịch sử Thăng Long - Hà Nội qua tư liệu tranh ảnh, câu chuyện
lịch sử.
- Nêu được Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục quan trọng của Việt Nam có sử
dụng các nguồn tư liệu lịch sử và địa lí.
2. Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Chủ động khai thác tranh ảnh, tư liệu để tìm hiểu Hà Nội ngày nay.
- Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi cặp đôi, nhóm nhỏ, trình bày và bổ sung ý kiến khi tìm hiểu các công
trình, sự kiện ở Hà Nội.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất việc làm phù hợp để giữ gìn truyền thống văn hoá Thăng
Long - Hà Nội.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: Tự hào về Thủ đô Hà Nội, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục của đất nước.
- Chăm chỉ: Tích cực đọc tư liệu, quan sát hình ảnh và hoàn thành nhiệm vụ học tập.
- Trách nhiệm: Có ý thức giữ gìn di tích, công trình công cộng và truyền thống văn hoá Thăng Long Hà Nội.
4. TÍCH HỢP
- Tích hợp QPAN: HS hiểu Hà Nội là Thủ đô, trung tâm chính trị quan trọng của đất nước; biết trân
trọng các sự kiện lịch sử, giữ gìn di tích, công trình công cộng và có ý thức góp phần bảo vệ Thủ đô.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Giáo viên
- Tranh ảnh, tư liệu về Nhà Quốc hội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, hoạt
động nặn tò he.
- Máy tính, máy chiếu/ti vi; phiếu học tập.
2. Học sinh
- SGK, vở ghi, bút.
- Tranh ảnh, câu chuyện hoặc thông tin về Hà Nội theo yêu cầu của GV.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. KHỞI ĐỘNG (5 phút)
- Mục tiêu: Ôn lại kiến thức đã học về Thăng Long - Hà Nội và tạo tâm thế học tiết 3.
- GV hỏi: Ở tiết trước, em đã biết những sự kiện
lịch sử tiêu biểu nào gắn với Thăng Long - Hà
Nội?

- HS trả lời: Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long,
Hoàng Diệu giữ thành Hà Nội, Bác Hồ đọc
Tuyên ngôn Độc lập, Hà Nội chiến đấu trong trận
“Điện Biên Phủ trên không”,...

- GV nhận xét và dẫn dắt: Tiết học hôm nay giúp - HS lắng nghe, ghi tên bài vào vở.
các em tìm hiểu Hà Nội ngày nay và vận dụng
kiến thức để kể lại, giới thiệu về Thăng Long Hà Nội.

2. KHÁM PHÁ - Hoạt động 3. Khám phá Thủ đô Hà Nội ngày nay (20 phút)
- Mục tiêu: Nêu được Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục quan trọng của Việt
Nam.
- Mục tiêu tích hợp QPAN: Nhận biết Thủ đô Hà Nội có vị trí đặc biệt trong hệ thống chính trị quốc
gia; hình thành ý thức trân trọng, giữ gìn hình ảnh Thủ đô.
- GV yêu cầu HS quan sát các hình 8, 9, 10, 11
- HS quan sát và trả lời: Hình 8 là Toà nhà Quốc
trong SGK và hỏi: Các hình giới thiệu những địa hội Việt Nam; hình 9 là Đại học Bách khoa Hà
điểm, hoạt động nào ở Hà Nội ngày nay?
Nội; hình 10 là Bảo tàng Lịch sử quốc gia; hình
11 là nghệ nhân dạy các bạn nhỏ nặn tò he.

- GV hỏi: Những địa điểm, hoạt động đó cho thấy - HS trả lời: Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh
Hà Nội là trung tâm quan trọng của cả nước trên tế, văn hoá, giáo dục của cả nước.
những lĩnh vực nào?
- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi: Vì sao nói
Hà Nội là trung tâm chính trị quan trọng của đất
nước?

- HS thảo luận và trả lời: Vì Hà Nội là nơi đặt trụ
sở của các cơ quan Trung ương, có Toà nhà Quốc
hội, các sự kiện chính trị lớn của đất nước được
tổ chức tại đây.

- TÍCH HỢP QPAN: GV mở rộng sau khi HS
trình bày:
- Hà Nội là Thủ đô của nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam, nơi đặt nhiều cơ quan lãnh đạo
quan trọng của đất nước.
- Giữ gìn hình ảnh Thủ đô không chỉ là giữ gìn
cảnh quan, di tích mà còn là thể hiện ý thức công
dân, tình yêu Tổ quốc và trách nhiệm bảo vệ nơi
trung tâm chính trị của quốc gia.
- HS cần có thái độ tôn trọng khi đến các di tích,
bảo tàng, cơ quan công cộng; không xả rác,
không viết vẽ bậy, không chia sẻ thông tin sai
lệch về Thủ đô trên mạng.

- HS lắng nghe và thực hiện:
- HS hiểu Hà Nội có vai trò đặc biệt đối với đất
nước.
- HS nêu việc làm phù hợp: giữ gìn vệ sinh, xếp
hàng, nói năng lịch sự, tôn trọng di tích, tuyên
truyền thông tin đúng về Hà Nội.
- HS hình thành ý thức góp phần bảo vệ hình ảnh
Thủ đô.

- GV chốt: Hà Nội ngày nay là trung tâm chính
trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục quan trọng; đồng
thời là nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử - văn hoá
của dân tộc.

- HS lắng nghe, ghi nhớ ý chính.

3. LUYỆN TẬP (12 phút)

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức về lịch sử Thăng Long - Hà Nội và vai trò của Hà Nội ngày nay.
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân: Kể lại một
- HS chọn và kể ngắn gọn một câu chuyện: Sự
câu chuyện về lịch sử Thăng Long - Hà Nội theo tích Hồ Gươm, Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập,
một trong các gợi ý đã học.
Hoàng Diệu giữ thành Hà Nội,...

- GV hỏi: Vì sao nói Hà Nội là trung tâm chính
trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục của đất nước?

- HS trả lời: Vì Hà Nội có các cơ quan Trung
ương, nhiều trường đại học, bảo tàng, di tích,
trung tâm kinh tế và dịch vụ quan trọng.

- GV nhận xét, bổ sung, nhấn mạnh các ý đúng.

- HS lắng nghe, sửa hoặc bổ sung câu trả lời.

4. VẬN DỤNG (8 phút)
- Mục tiêu: Liên hệ, đề xuất việc làm giữ gìn truyền thống văn hoá Thăng Long - Hà Nội.
- GV yêu cầu HS chọn một đối tượng: di tích lịch - HS nêu: bảo vệ di tích, không xả rác, không viết
sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh hoặc giá trị
vẽ lên tường, tìm hiểu và giới thiệu đúng về Hà
truyền thống của Hà Nội và nêu việc làm để giữ Nội, tham quan văn minh.
gìn.
- GV dặn dò: Về nhà sưu tầm một hình ảnh hoặc - HS lắng nghe, ghi nhớ nhiệm vụ chuẩn bị.
thông tin ngắn về Văn Miếu - Quốc Tử Giám để
chuẩn bị tiết sau.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU TIẾT DẠY (NẾU CÓ)
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Lịch sử và Địa lí - Tuần 15 - Tiết 30
CHỦ ĐỀ 3: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Bài 13: VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM (Tiết 1)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù
- Xác định được vị trí một số công trình tiêu biểu: Khuê Văn Các, nhà bia Tiến sĩ, Văn Miếu, Quốc
Tử Giám trên sơ đồ khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
- Đọc tư liệu lịch sử, mô tả kiến trúc và chức năng của một trong các công trình: Văn Miếu, Quốc Tử
Giám, nhà bia Tiến sĩ.
- Bày tỏ suy nghĩ về truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam.
- Đề xuất một số biện pháp giữ gìn và phát huy giá trị của di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
2. Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Chủ động quan sát sơ đồ, hình ảnh, đọc thông tin trong SGK để tìm hiểu khu di
tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
- Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi nhóm, trình bày vị trí, kiến trúc và chức năng của các công trình trong
khu di tích.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất việc làm phù hợp để giữ gìn, phát huy giá trị di tích.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: Tự hào về truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam.
- Chăm chỉ: Tích cực đọc tư liệu, quan sát hình ảnh, hoàn thành nhiệm vụ học tập.
- Trách nhiệm: Có ý thức tôn trọng, giữ gìn di tích lịch sử - văn hoá.
4. TÍCH HỢP
- Tích hợp lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống: HS hình thành tinh thần hiếu học, kính trọng thầy
cô, trân trọng truyền thống tôn sư trọng đạo.
- Tích hợp AI (4.A2.2): HS đề xuất ứng dụng AI như trợ lý ảo hỗ trợ người khiếm thị hoặc khách
tham quan tìm hiểu lịch sử tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Giáo viên
- Sơ đồ khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám; tranh ảnh, tư liệu về Khuê Văn Các, Văn Miếu, Quốc
Tử Giám, nhà bia Tiến sĩ.
- Máy tính, máy chiếu/ti vi; phiếu học tập.
2. Học sinh
- SGK, vở ghi, bút.
- Tranh ảnh hoặc thông tin sưu tầm về khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. KHỞI ĐỘNG (5 phút)
- Mục tiêu: Tạo hứng thú, huy động hiểu biết ban đầu về Khuê Văn Các và khu di tích Văn Miếu Quốc Tử Giám.
- GV yêu cầu HS quan sát hình Khuê Văn Các và - HS quan sát và chia sẻ: Khuê Văn Các nằm
hỏi: Năm 1999, Khuê Văn Các được chọn làm
trong khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, là
biểu tượng của Thủ đô Hà Nội. Em biết gì về
công trình kiến trúc tiêu biểu của Hà Nội.
công trình kiến trúc này?

- GV nhận xét, dẫn vào bài: Hôm nay chúng ta
tìm hiểu khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám,
nơi gắn với truyền thống hiếu học của dân tộc.

- HS lắng nghe, ghi tên bài vào vở.

2. KHÁM PHÁ - Hoạt động 1. Tìm hiểu về khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám (25 phút)
- Mục tiêu: Xác định được vị trí một số công trình tiêu biểu và mô tả sơ lược kiến trúc, chức năng
của một số công trình trong khu di tích.
- GV yêu cầu HS quan sát sơ đồ hình 2 và hỏi:
- HS quan sát sơ đồ và xác định: Cổng Văn Miếu,
Xác định vị trí một số công trình kiến trúc tiêu
Khuê Văn Các, nhà bia Tiến sĩ, khu Đại Thành,
biểu trong khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. khu Thái Học.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin và quan sát các
hình 3, 4, 5, sau đó mô tả kiến trúc, chức năng
của một công trình: Văn Miếu, Quốc Tử Giám
hoặc nhà bia Tiến sĩ.

- HS đọc thông tin, quan sát hình và trình bày
theo nhóm: Văn Miếu thờ Khổng Tử và các bậc
hiền triết; Quốc Tử Giám là nơi học tập của các
hoàng tử, con em quý tộc và những người giỏi
trong nước; nhà bia Tiến sĩ ghi danh những người
đỗ Tiến sĩ.

- GV hỏi: Nhà bia Tiến sĩ có ý nghĩa gì đối với

- HS trả lời: Nhà bia Tiến sĩ ghi danh người tài,

truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam?

khuyến khích tinh thần học tập, thể hiện sự trân
trọng người có học vấn và đóng góp cho đất
nước.

- TÍCH HỢP LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG, ĐẠO
ĐỨC, LỐI SỐNG: GV mở rộng sau khi HS trình
bày:
- Văn Miếu - Quốc Tử Giám nhắc mỗi người biết
quý trọng việc học, kính trọng thầy cô và trân
trọng người hiền tài.
- Truyền thống hiếu học không chỉ là học để có
điểm tốt mà còn là học để hiểu biết, rèn nhân
cách, góp phần xây dựng quê hương, đất nước.
- HS cần chăm học, trung thực trong học tập, biết
giúp bạn cùng tiến bộ và giữ thái độ lễ phép với
thầy cô, người lớn.

- HS lắng nghe và nêu việc làm:
- Chăm học, đọc sách, hỏi khi chưa hiểu.
- Tôn trọng thầy cô, bạn bè.
- Không gian lận trong học tập.
- Biết tự hào và giữ gìn truyền thống hiếu học của
dân tộc.

- GV chốt: Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di tích - HS lắng nghe, ghi nhớ kiến thức trọng tâm.
lịch sử - văn hoá tiêu biểu, gắn với giáo dục, khoa
cử và truyền thống hiếu học của dân tộc Việt
Nam.
3. LUYỆN TẬP (7 phút)
- Mục tiêu: Củng cố vị trí, chức năng của một số công trình trong khu di tích.
- GV yêu cầu HS lập nhanh bảng: Tên công trình - HS hoàn thành bảng: Văn Miếu - nơi thờ Khổng
- Chức năng, gồm Văn Miếu, Quốc Tử Giám, nhà Tử và các bậc hiền triết; Quốc Tử Giám - trường
bia Tiến sĩ.
học; nhà bia Tiến sĩ - nơi ghi danh người đỗ Tiến
sĩ.
- GV gọi HS trình bày và nhận xét.

- HS trình bày, các bạn nhận xét, bổ sung.

4. VẬN DỤNG (8 phút)
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức để giới thiệu di tích và bước đầu đề xuất cách ứng dụng công nghệ
hỗ trợ tham quan.
- GV yêu cầu HS chọn một công trình trong khu
di tích và nói 2 - 3 câu giới thiệu với bạn.

- HS giới thiệu ngắn gọn về Khuê Văn Các, nhà
bia Tiến sĩ, Văn Miếu hoặc Quốc Tử Giám.

- TÍCH HỢP AI (4.A2.2): GV gợi mở: Nếu một
khách tham quan là người khiếm thị hoặc không
đọc được bảng giới thiệu, AI có thể hỗ trợ như
thế nào?
- GV hướng dẫn HS nêu ý tưởng đơn giản: trợ lý
ảo đọc nội dung bảng thông tin, nhận diện hình
ảnh công trình, chuyển chữ thành giọng nói, gợi ý
lộ trình tham quan an toàn.

- HS nêu ý tưởng:
- AI có thể đọc nội dung giới thiệu cho khách
nghe.
- AI có thể nhận diện hình ảnh Khuê Văn Các,
nhà bia Tiến sĩ để giới thiệu.
- HS hiểu cần kiểm tra nguồn thông tin, không tin
hoàn toàn vào gợi ý của máy.

- GV nhấn mạnh: AI chỉ là công cụ hỗ trợ; thông
tin lịch sử phải được GV, nhà trường hoặc nguồn
chính thống kiểm duyệt trước khi sử dụng.
- GV dặn dò: Về nhà tìm hiểu thêm các hoạt động - HS lắng nghe, ghi nhớ nhiệm vụ chuẩn bị.
bảo tồn, tu bổ, tuyên truyền ở Văn Miếu - Quốc
Tử Giám để học tiết 2.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU TIẾT DẠY (NẾU CÓ)
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................