~~

BS. DO HONG NGOC

Tién si Y khoa Quéc gia, t6t nghiép Y khoa Dai hoc
duong Saigon (1969).
Nguyén Trudng khu Phong kham va Cap ctu Bénh vién
Nhi Dong 1 Tp.HCM;

Giam déc Trung tam Truyén thong— Gido duc Strc khoe

(1985-2005)
Tu nghiép Y té Cong céng.Dai hoc Harvard Hoa Ky
(1993) va Giao duc Suc khde tai CFES, Phap (1997).

Hién la C6 van BO mon Y Buc - Khoa hoc Hanh vi Dai
hoc Y khoa Pham Ngoc Thach, Tp.HCM.

Phu trach:
e “Phong mach Muc Tim”, bao Muc Tim (1989-2002);
e “Thu gdi ngudi ban rén”, Doanh nhan Saigon Cudi
tuan (2003-2005);
e “Gia dinh Vui khde” (2008-2010) va “M6t tudi gia
hanh phuc”, Phu Nd Tp.HCM.

Tac pham viét cho tudi tho:
¢ Nhang tat bénh thong thudng trong lta tudi hoc tro;
e Viét cho Tudi mdi én;
e Bong nhién ma ho |6n;

e Bac si va nhing cau hoi cua tudi mdi ldn;
® Khi ngudi ta l6n;
e CO mét con mot sach.
www.dohongngoc.com

Tac pham: CO MOT CON MOT SACH
Tac gia: Bac si Do Hong Ngoc
Ban quyén © 2015 Bac si Dé Hong Ngoc

Cong ty First News — Tri Viét gitt ban quyén xuat ban va phat hanh an ban tiéng Viét trén toan the

gioi theo thoa thuan hop tac xuat ban voi Tac gia.
Bat cu su sao chép nao khong duoc su dong y cua First News déu la bat hop phap va vi pham Luat

Xuat ban Viét Nam, Luat Ban quyén Quoc té va Cong usc Bao ho Ban quyén So huu Tri tué Berne.

CONG TY VAN HOA SANG TAO TRI VIET - FIRST NEWS
11H Nguyén Thi Minh Khai, Quan 1, TP. HCM

Tel: (84.8) 38227979 — 38227980 — 38233859 — 38233860
Fax: (84.8) 38224560; Email: triviet@firstnews.com.vn
Website: www.firstnews.com.vn

SIN

Digitized by the Internet Archive
in 2022 with funding from
Kahle/Austin Foundation

https://archive.org/details/ison_ 8935086835968

Cd Mmodétconmotsach
Cau bé Sinh, ngudi dat Ham, lén tam da ndi tiéng la than déng, bay bude
xong 'bai tha, len mudi da lau théong kinh su. Sinh mé sach khdéng gi sanh
bang. Luc dang doc thi dU sdm to, chop déng bén ngodi ctng khdéng gidt

minh. Sinh doc khéng tu modt logi sach nado: xua Idn nay, tot Ilan xdu, ba dau
doc do. Luom dude miéng gidy gdi rau cua me di cho vé, Sinh cUng doc
ngdau nghién.

Cha me Sinh co Idec muén can ngan, nhung
Ndi gi. Sinh Guge tr6n cdng doc nhiéu hon. Mdi
trudc an thu, sau nam dai tren chong ma doc, cé
ddéng sach... Cang ngay, Sinh cang gdy 6m xanh
a

vé6n chiéu con nén chang
ddu, con ngdi ngay ngan
luc ngU quén, gdi dau trén
xao vi thiéu nang, thiéu gid.

C6 ngudi thay vay, ngo Idi knuyén diéu vé sinh mat: chi nen doc sach fot,
noi CO du anh sang, tu thé ngay ngGn... Cha Sinh nghe Idi, cam con doc
sach. Tu do Sinh lén cha trum kin mén gid binh ma doc.

IHU

SE

Uae

ne

”

oN

Moi may thang, Sinh da khong thé doc ro chu khi dé sach hoi xa mat mot

chut va ngay cang phai dat sach gan sat mat dé doc. Co khi mat dd |én,
chay ca nude mat song. Mot dém, dudi trang ha tudn vang vot, Sinh nam bep
trén trang sach, di mat vao doc, ngudi cu thu nhd dan, nhd dan, sau cung
phdi bo trén trang sach ma nghién
tung dong tung chu.

sang hém sau, ngudi nha tim khong thay Sinh dau, mai sau mdi thay mot
con mot mdi mé bo tren déng chia...

- Do la chuyén con mot sdch, chu ké theo
Idi yeu cGu cua chdu, chau co hdi thém gi
khong?
- Co phdi chu dinh khuyén
chau nén doc sdch tét va doc

noi co du anh sang, dung tu thé
khong?

|

:
- Chau thong minh lam! Dung thé!
Ia do khong git vé sinh mat. Chi nén
quy cua ta. Lac doc phdi co du anh
ngay ngGn dé tranh veo xuong, cong

Tram ngudi can thi thi chin muci NgUGi
doc sach tdt, vi do mdi Ia thay, la ban
sang dé mat khong bi mdi. Phai ngédi
lung va nén git khodng cach tu sach

dén mat ba mudi, b6n muoi phan la vua, khong dé gan mat qua sinh can thi.
Thinh thodng cho mat nghi... xa hoi.

- Mat ctng nghi xa hai ha chu?
-

Mat doc nhiéu ctng mét modi chu! Nhat la
nhung ngay hoc thi. Khi mdi mat nén cho

mat “xd hoi” bang cach nhadm mat
lai mot luc hodc nhin vao khodng
tdi 6 xa xa... N6n an cdc loai thuc
din co nhiéu sinh t6A nhu rau dén,
rau mudng, ca rét, du du, ca chua,
bi ro, khoai lang dé, trai gdc... rat

tot cho m&t. Mdi ngudi Nén cé khan
rieng cua minh va khong nén dui mat voi

tay do bdn. Kham mat ngay khi c6 cdc
trigu chung bat thuong...

-Trigu chung bat thudng Ia nhu thé nao chu?

- Nhu nhin xa khdéng 16, nhin gan mdi mat, nhin chd ro chd khdng, nhin
mau do ra mau xanh, nhin mét vat hdéa hai... hodc khi thay nhdc dau chong
ol dal dang, OS tu nhién sat kem di... Phan chau, chau da can kha nang
roi do! Phdi git vé sinh mat thiét tot va nén mang
kiéng thudéng xuyén dé tranh cho mat do
mét, mau tang do can...

- Néu khéng cung sé tré thanh con
mot sach hé chu?
- Di nhién! Nhung
cé hoi khac mét chet.

Néu chau tré thanh
con mot sach thi dé
la mdét con mot dac
biét vi... CO ddi kiéng can rs
.

mat!

Gan day mudi nhdc thi da cé6 tam chin nhdc bi can thi knéng phai vi doc

sach ma vi mé choi game, vi di Mat sat v6 man hinh may tinh, tivi...!
-Vay no cd thanh con mot khéng chu?

- Khong!

- Vay no thanh

con gi...?

- Thanh... con bo!

-Tai sao vay?

- Tai vi no mé game,
khong ham hoc nén no

sé ngu nhu bo... réi con bi
dién nén thanh “bo dién” do
biét khong!

Ca bay mau
Nec xUua, CO mdt vi vua ca sinh dugc bay hodng tu. Cac hoang tu déu rat
khde manh, thong minh va tai gidi. Mdi vi thudéng khodc lén ngudi mét chiéc
do choadng mau sdc sac so: dé, cam, vang, xanh, lam... Bay gid, nha vua da
gid, muén truyén ngéi lai cho mét trong cdc con. Nha vua Idy lam kho nghi
vi hoang tu nao cung rat xung dang cd. Sau cung, vua cha hen cho cdc
hoang tu trong vong ba mua trang, phdi tim hoc cho duoc mdt nghé hay,
mot phép la, vé biéu dién 6 kinh d6, truéc mat ba quan van vo. Ai tai duc nhat
sé duoc chon thay vua cha tri vi tram ho ca.

Vi hoang tu thu nhat, tu Iau Udc mo hoa thanh réng, cang cé cong gang
suc tap luyén. Chang nhay qua mot cdi thac cao, chao minh, xoe vi luét nhu
bay trong khong khi. Vi hoang tu thd nhi van hay cht tét, nan not mua dudi
dé nhung dong tho tuyét diéu ca ngoi ve dep cua thién nhién, lam say mé

bao céng chua ca xa gaén.Vi hodng tu thu ba thi gidi nghé thao lugc kiém
cung, diéu quan khién tuéng, bay binh bé tran... Vi hoang tu thd tu lai theo
mot dao si tu hanh, Gn chay va co tai nhin doi,...

Tom lai mdi vi déu co mot biét tai va déu cd céng rén luyén dé dai ngay
thi thd tai nang. Rigng hoang tu Ut, hay con nhd bé, rat duoc vua cha va
hoang hau cung chiéu. Chang khong muén thi tai cung cdc anh, nhung né
loi me, chang cung lén dudng...
Ngay thi da téi.Tréng ndi len. Ban gidm khdo trinh trong doc chiéu chi nha
vua. Cac hoang tu da san sang ma chua thay hodng tu ut tré vé. Khong thé
cho lau, vua cha cho phép tién hanh cuéc thi.

Hoang tu thu nhat biéu dién dudéng bay hdéa réng, nhung khdéng dat, chi
CO Mdi Cap mat hai gidng r6ng nén duoc ban cho cdi tén ca Long Nhan.
Hoang tu thu hai nho nhung bai tho trac tuyét duoc ban tén la ca Vang.
Hoang tu thu ba thanh ca Ludi Kiém va hodng tu thd tu chinh la ca Tram Cé,
an chay truong va co tdi nhin doi... Nha vua van chua hai long ai.

Vua luc do, hoang tu ut tré vé. Chang ra mat vua cha, hoang hau, thi lé
cung ba quan. Hoang hau gidu nédi vui, nhac: “Con da hoc duge phép gi hay

thi mau biéu dién dil”.

Hoang tu ut rat lang tung. Chang ké:
- Con chéng hoc duoc gi hay ca! Ngay no, tren duéng di, con téi mot noi
that xa kia va gap mét lodi hung dc, cé tai bien hdéa dj thudng.TU cac trung
tron nhd, chung hdéa thanh nhting con sdu, ngo ngoe trong vuong quéc ta,
rdi b6ng chdéc chap canh bay |én vun vut. Chang di ddt tré con lodi ngudi,
hut mdu, réi truyén binh cho cdc em. Nhiéu tré con lodi ngudi rat ngoan da
pohdi chét vi lodi vat hung ac nay. Con rét cam thu va gidn khéng cé canh
bay lén dudi theo chung. Cdn phdi cuu Idy tré con. Thé la con xOng vao |U
sdu bo dang ngo ngoe kia dé tiéu diét chung. Chang bao Iau, chung chét
tiét.TU dd, tré con lodi ngudi lai han hoan cap sach dén trudng.

alii!

cl

Nghe dén day, moi ngudi hoan hé nhiét liét. Vua cha va hodng hau 6m
cham lay hoang tu ut, vui dén chay nude ma&t.Vi giam khdo ca - mét vi thong
thdi - gidi thich cho moi ngudi biét hoang tu Ut da lam médt viéc cé ich |6n:
da tiéu diét duoc lodi mudi truyén binh sdét xudt huyét cho tré em lodi ngudi.
Chang xUng dang dusc ké vi vua cha. Cac hoang tu anh - khdc vGdi cdc vi
hoang tu trong truyén ddi xua - khéng hé ghen ti vdi em, déu hét suc mung
ro va cOng nhan hoang tu Ut xUng dang hon hét.

Ho 6m hdén chang va cdi Phang chiéc Go choang dang mac khodc lén
cho hoang tu ut. Ho cung hua hen hoc cach tiéu diét lodi sau bo kia.

Chang hoang tt Ut tt: do khodc trén ngudi chiéc Go mang mau sdc cau
vong bday mau ruc rd nén co tén Ila ca Bay Madu, ké sGn sang tiéu diét lodi

mudi nguy hiém truyén binh sét xuGt huyét cho tré em.

Giéng nudéc muta xuan...
Nogay xUua, 6 vung no cd nhiéu Idi dén dai ve mdt giéng nudc mua xuGn. Cu
theo Idi ké thi do la mdt giéng nuséc rat ky la. Vai ba nam mot Idn, vao mdt
ngay dep trdi nhat gida mua xuan, giéng tu nhién co mui thom ngado ngat, |di

cudn hang ngan chim mudng dén ca hat véo von. Nudc giéng luc dé trong
tréo la thudng, cd lan nhting hat ngoc long lanh.Aiu6ng duoc thd nudéc dé
thi moi bénh tat déu khdi, gia Nhe lai, xdu xi thi hoa xinh dep.

Canh giéng nuéc 1a tup Iéu cd cuia mét vi IGo tién. Lao da rat cao tuéi
ma trong van con rat khde. Bay gid trong vung co mét huyén quan khét tiéng
tham lam tan ac. Mai luc vé gid, huyén quan mdi sinh dugc mdét dua con
cdu tu. Cau Gm da lén mudi ma tri khon chua bang tré lén bdén. Co thé thi
suy NhUudc dén ndi gid lay cung nga. Bao nhiéu thudéc men dé vao déu v6
ich. CO M6n ngon vat la kn6 may quan cung tim cho cau Gm ma chang két
quad gi. Cau Gm cang ngay cang xanh xao vang vot, tai m6 mat kém, bung
Ong da chi.

Nghe noi vé giéng nude mua xuan, huyén quan mung 16, cho bon nha lai

dén doi lao tien dén hau. Nam Idn bay luot cung khong gdp duac Ido tién,
huyén quan mang vang rong bac nén dén mua chudéc cting khdng két qua.
Bay ké muc trom nuéc than thi chi duoc ft nuéc bun, U6ng vdao binh cang
nang.,sau cung, huyén quan dich than dan con dén bai ta Ido tién, cau xin
cuu chua. Lao tién ra diéu kién phdi dé cau dm lai mdt thdi gian doi giéng

nudéc mua xuan phun chat ngoc.Trong thdi gian dd, cau Gm phadi nhat nhat
nghe Idi Iago, con huyén quan thi kh6ng duoc ben mang Tdi, chi 6 nha lo tu
nhan tich duc, lam diéu luong thién.

Noi vé cau Gm, tu ngay 6 vdi vj Ido tién thi cho IG cUc khdé v6 cung, du lao
tién chi giao cho cau mét viéc la muc nude tU giéng lén dé tudi khGp vusdn
rau. Méi khi cau td y bing nhac hodc gid thdi con quan thi bij phat chay mét
vong ngodi nang, cung cé khi bi phat nhin doi mot ngay. Luc dau, cau i ach
kéo gau nudéc mai khéng ndi, nhung cang vé sau, cau kéo dé dang hon. Cau
tham mong mdét h6m nao dé, nhat dude vai hat ngoc long lanh trong nude

giéng dé chtia bénh ma mai chang thay gi.

Nhtng bua com rau muéi cua vi Ido tién dén ddn cau thay ngon hon,
nhat la nhtng hém bij phat nhin doi. Nnting luc dé, Gn lén mét cu khoai lang

lui Iai cang ngon tuyét. Nhting budi phat chay ngodi nang lam cau quen
dan vdi anh nang mat trai dén ndi vé sau, du khong bi phat, cau clung chay
vai vong quanh san duoi anh nang ban mai. Cau tam nude giéng cung
khéng con thay lanh nhu xua nua. Cé Iédn cau danh bao hadi Ido tién vé thu
nude ngoc thi lao chi khuyén phdi kién nhGdn, thé nao cung gap.

Thdm thodét cau Gm da tré thanh mot thiéu nién cudng trang, khée manh.

Cau cé thé dudi kip mét con hudu rung, nhé bat cd mot bui tre... Cung |luc
lai duoc tin quan huyén cdng da tré thanh mot vi quan thanh liém, duoc dan

chung gan xa mén mo. Mét hom, Ido tién goi cau vao bao:
- Ba dén luc thdy trd ta chia tay.
Cau sup lay, xin dugc 6 nan lai ft du chd lady duoc thu nude quy tu giéng
mua xuan da. Lao tien mim Ccudi, On t6n ndi:

- Lam gi CO nuéc ngoc, con. SUc khdéde cua con khéng quy hon sao?

Da con da duoc tam anh nang mat trai, dude tudi mat bdng nhting gau
nude lanh, mdi con da duoc hit thé khi troi trong sach, miéng con duce Gn
nhung thuc lanh manh do thay trd ta tu tao nén. Nndng thu dé cén tét ngan
lan hon thu thudéc nado khac, da lam mau con thdém lai, mat con sang ra... Va
diéu dang quy hon nua la con tap duac tinh kién nhGn, biét yeu mén, quy
trong su lam viéc, con da trd nén sing nang can man, khong y lai, ludi biEng
nhu xua.... Sc khde la v6n quy nhat khéng thé mua duoc bang vang bac
gdm voc, bang sc manh quyén uy... |

Moét cudc du lich ky qudi
Ro khdi co thé ngudi, tring lai dua bong co rum lai vi bi choi nang (vi thé
ma vo trdng lai dua bao gid cung nhan nheo)... R6i Mdt tran mua rao dé ap

dén, kéo truing Iai tréi phang di. H6t hodng, trdng lai c6 nhodi minh bam chat
vao mdét nhanh Id rau dang dong dua trudc gid. Trang Idi bam rat chdc vi so
mot tran mua nua Idi di thi nguy mat!

Chang bao ldu, bén trong cdi vd da loi nhoi mét con lai dua con mdi né.
N6 duoc dat cho mot cai tén kha thi vi: Gu trung!

Mot hom, au trung (van nam cudén minh trong vo trdng) bi nhac béng lén
lam chu khiép via, cang bam chat vao Id rau cho khdi té. Thi ra chu bi mang
ra cho ban cung vGi Id rau chu dang trd ngu. Chu nghi cé lé day chi la mét
su nham ldn thdi chu ngudi ta khong cé y dem chu di ban. Tuy vay, chu ctng
hdi hop hét suc vi so nguGi fa Cho vao Ndi NUGCc sdéi. Nhung may qua, vi la mét
loai rau Gn s6ng nén chi duge rua qua loa rdéi don |én ban an!

Au trung chua kip nghi ngoi gi nhiéu thi da bi ai do nudt tot vao da day.
Ti6p do, du trung bi ddy xudng ruét non. O day, khi hau néng dm, chu voi
vang chui
nhu co di
mot cudc
non, theo

ra khdi vo. Chu ngo ngang mot chut trudc khung canh la. Va rdi
truyén mdét dong mau giang hé trong ngudi, chu lap tdc lam ngay
phiéu luu mdi, tham do noi Gn chén 6. Chu vuot qua thanh rudét
dong mau tinh mach dén gan.

Vuot gan, chu boi mét mach lén phdi. Sau mdét cudc hanh trinh dai day

mét mdi va hung thu, chu trong ran rdi hdn lén. Gap khong khi tét lanh 6 phdi,
chu quyét dinh 6 lai do nghi ngoi mét thdi gian. Chi trong ba tudn |lé, chu da
thay ddi han: l6n ra, trong banh trai khong thua bat cu mdt con Iai dua nado

khac!

Thé rdi, tiéjo tuc Cudc hanh trinh, chu chui vao cuéng phéi, leo dén tan cd
hong cua “khdé chu" dé duoc mot lan nua, nudt tot vao da day. Sau mdét cudc
du lich ky thd nhu thé, nay chu nghiém nhién la mét chu Iai dua truéng thanh
& rudt non. Khéng cén ai dam goi chu bang cdi tén “du trung” nhu xua kia
nua. Chu ben lap gia dinh va tiép tuc dé mdi ngay hai tram ngan trung Idi.

Ra khdi co thé ngudi, trung lai dua béng co rum lai vi bi chdi NGng...
Nhu vay do, lai dua da di “chu du' trong co thé cua chung ta. Cuéc du
lich rat tha vi déi véi chung, nhung déi vdi ta thi chang “khodi” ti ndo. Thdi
gian ba tuan |é lai con 6 phdi lam cho ta bi néng sdt, ho hen, khd thd. Va thoi
gian Idi 6 rudt thi ta lu6én bj dau bung, 6i mua, gay com, xanh xao vi chung
da hut mat kha nhiéu chat b6 dudng cua ta. Thinh thodng, co chu Idi dua
tinh nghich con chui vao 6ng dan mat, vao ruét thua, hay 6m nhau khiéu va

thanh tung cuén Idi to gay nghet 6éng mat, tac ruét...

Dé co thé ta khong tré thanh noi “ly tuéng'” cho Idi du lich, ta phdi gid vé
sinh tot. RUa tay truéc mdi bUa an, cat sach mong tay. Khong Gn rau cdi s6ng
sit, rua khong ky. Khong di ti¢u bUa bai ngodi déng... Nnung néu rui chung
da lot vao co thé ta, thay thudc ctng sé gitip ta truc xudt chung ra bang cdc
loai thudc x6 Idi... Hot bi (bi ngé, bi ro) cung chta duac Idi. Rang hot bi, an
chung nua chen cung du hét lai!

Co “Chi” thi... Au!
sits dinh nha Chi gom co Chi duc, Chi mén... va trang. Chi duc to nhat

nha, dai dén 3 mm, mau xdm lot, co sau chan ran chdc, nd nang, gidi leo
treo. Cudi chan Chi cO mong cong tao thanh mét cdi kep bam chdc vado
fOc. Knac vdi cac lodi khdac, Chi duc co nhiém vu... sinh dé! Con Chi mén la

nhting Chi bé ti mdi nd, than hinh manh khdanh, nhd nhan, da trang tréo, cdo
vé hoi ngo ngac mot ti nhung khi cGn thi... ngda kinh khung!
mv

Dong ho nha Chi lam nghé... song bam (ky sinh), chuyén hut mau nguci.
Chi duoc trang bi mdt cdi voi kha tdi tan, co thé co ra thut vao. Méi lan Chi
thd voi ra hut mau xong, lién co rut voi vao than mdt cach tinh bo nhu chang
cd viéc gi xdy ra, trong khi “than chu” thi bi ngda khong chiu ndi.
on

Tai hai nhat la Chi cé théi quen chich hut mau xong ben... | ngay tai ché.
Phan Chi chua nhiéu siéu vi trung cé thé gay bénh lam chét ngudi.Trong lich
su y hoc, da co nhutng tran dich Chi giét chét hang triéu ngudi, do la cdc
bénhusdt ban nhiét chi, benh sdét hdi quy Chi do siéu vi trung Rickettsia prowazekil va ky sinh trung Spirocheta recurrentis gay ra.

RICKETTSIA PROWAZEKII

VIFHDOUIdSSIINAYUNDZY

Mdi con Chi dé mdi ngay tu 5 dén 7 trang. Dé xong, Chi duc phét cho
trang mét chat keo dan chat vdo toc, nhd toc gid gium.
Mot tudn sau trdng né thanh Gu trung va sau ba !aén lét xac, bien hoa, mét
chu Chi banh bao xuat hién: ay la Chi mén.
Ba con gan gui nhdt cua Chi la Ran, nhung ft khi ho choi chung véi nhau.

RAIT

ih

. cao ca cua minh vi chung
Ho nha Chi rat tu hao vé dong doi *quy tc”..
Chi mdi chiu bam vao rau hay long
chi s6ng trén.ddu ngudi ta! Hoa hoan lam

s6ng 6 nhUng cho khong may lich
may. Chi khinh bon Ran la bon... thdip hén,
mung meén).
su (trang quan ao day mé héi hay trong

a
eeeee:

+43

Seeeeeeetesss

Seoesssecessasenaes,

seeaess:

ae

10.84

ertires 1

tet

Petty

be

ee
'S2RSE545EES9EES
eee:
SES
SESS 2
262
: tetye
sebeeee
st
pester sr
test
peel eee

Ses: ehette

ey

iter)
PRIOR

uni

pi

Toc cang ddi, Chi cang khodi vi dé Gn nau kiém Gn. Co nhUng ban gai,
Chi nhiéu dén ndi chi can vudt toc mét cdi cung tom duoc vai “tru” Chi. Co
ngudi... “yeu” Chi dén ndi “can” Chi lup bup ngon lanh, cé nguGdi lai thich bép
Chi lach tach gitia hai mdng tay. Cac trd tigu khién khong lanh manh nay

gay tai hai: co thé tao thanh bénh dich 6 ngudi.
“Nudi”... Chi khong ich loi gi ca, chi chung td minh la ké ...06do0.Ban nao
dé ddu toc cé6 Chi la hu do.

Mu6n diét tru Chi cac ban phdi cdét toc ng&n, gdoi dau thudéng xuyén
bang xa bong. Co thé dung luge ddy dé chdi Chi mdt cach lién tuc, hodc
ra nha thudéc hdi mua mét thu thudc xtic Chi.

O cdc vung qué cé thé dung

hot mang cau (na) rang vang, tan nhuyén, trén vdi dau dua xuc Chi. Khong
duoc“dung thudc ray hodc dung dich DDT dé gay ngé doc... Khi diét Chi,
hay nho diét Chi cho cd nha cung luc, dé tranh lay Chi qua lai In nhau.Tom
Gt CO; Chi ini..hul

(()

N gay xua... CO mdt chu voi con...”. Cau chuyén chau biét réi do. Chu voi

con tinh nghich, danh nhau vdi ca sdu, bi ca sGu ngoam Idy cai mui cua chu
ké0 xu6ng nusce, chu rang suc kéo Ilén. Giang co mai, sau cung chu voi thang
cudc, nhung tl dé lodi voi c6 cdi mUi ddi ngodng ra thanh mot cai voi...

Nhiéu chau bé cung co... vdi nhu voi dy, nghia la mdi cu long thong, dac
quanh lam cho bé khéng thd duoc bang mui, phdai ha miéng dé thé, lau
ngay rang ho ra va l6ng nguc dep lai, khong phat trién duoc.
“

Cai mui, di nhién la dung dé... thd. Ta cUng co thé thd bang miéng,
nhung miéng chi dé danh “so cua” khi can thiét, vi thé bang miéng khong tét
nhu thé bang mdi. Mui gid ta thé nhe ma sdu.ThU bit mui réi thé miéng xem.
RO rang Ia chi hdi hot phon phdét ben ngodi, khong sau tan day phdi duoc.

Lau ngay, phan day phdi it dung tdi sé bi xee xud6ng lam “6” cho vi trung
lao nua!
Mui chung ta duoc trang bi kha tot: Long mui dung lam chdi quét byi
khdi, nnat la 6 thanh phé nhiéu khoi bui, it cay xanh. Long mui C6 b6n phan
chan bui tu bén ngodi... tao thanh “cut mui".

Niém mac mui cé nhiéu mach mau, sudi Gm va lam dm khdéng khi trudc
khi khong khi di vao phéi.

Khi trdi lanh déot ngdt, niém mac mui phdng lén dé... nhanh chdng sudi
am khéng khi, nhung phdéng to qua lai lam ta bi nghet mdi!

Xuadt tiét gia tang, lam ta bi chday nudc mui.