KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

CHỦ ĐỀ VĂN THUYẾT MINH
TIÊT 10 – TUẦN 3
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

Ngày soạn: 18/9/2022
Ngày dạy:…………….

I.MỤC TIÊU
1. Kiến Thức:
- Những yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết minh.
- Vai trò của yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết minh .
-Bổ sung chương trình GDPT 2018: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di
tích lịch sử có sử dụng bảng biểu, hình ảnh minh họa
2.Kĩ năng
a.Kĩ năng bài học
- Có ý thức và biết sử dụng tốt yết tố miêu tả trong việc tạo lập văn bản thuyết minh
b.Kĩ năng sống:
-Tự nhận thức, xác định giá trị của bản thân, giao tiếp, tư duy sáng tạo
3. Thái độ:
- Viết được bài văn sinh động hấp dẫn.Tích hợp tiết 9 đã học
II. PHƯƠNG PHÁP/KĨ THUẬT
1.Phương pháp: Thảo luận nhóm, giao nhiệm vụ đàm thoại
2.Kỹ thuật : Đặt câu hỏi, động não, trình bày một phút, hoàn tất một nhiệm vụ.
III. PHƯƠNG TIỆN/HỌC LIỆU
- Gv: SGK, tài liệu tham khảo, giáo án, sử dụng công nghệ thông tin…
- Hs: Hiểu được nhan đề, dàn ý cho đề bài Con trâu ở làng quê Việt Nam.
IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HĐ1. KHỞI ĐỘNG
1.Kiểm tra bài cũ: - - Để văn bản thuyết minh đúng và hay, cần có yêu cầu gì?
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài mới của Hs.
2.Giới thiệu bài: GV dẫn vào bài
HĐ2.HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS.
NỘI DUNG
Hoạt động 1 Tìm hiểu đề, tìm ý. (25 phút)
I.Đề bài: Con trâu ở làng
*Phương pháp: Thảo luận nhóm, giao nhiệm vụ đàm quê Việt Nam.
thoại
*Kỹ thuật : Đặt câu hỏi, động não, trình bày một phút,
1. Yêu cầu của đề bài:
hoàn tất một nhiệm vụ.
Thuyết minh về con trâu nói
chung đặt trong sự gắn bó với
- Cho Hs đọc đề bài, Gv ghi đề lên bảng.
làng quê VN.
? Xác định thể loại của đề văn trên? Vấn đề cần TM trong
đề trên là gì?
( Thuyết minh về con trâu nói chung đặt trong sự gắn bó
2. Các đặc điểm cần thuyết

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

với làng quê Việt Nam).
minh:
- Gv chốt: Đề bài nêu lên yêu cầu TM về con trâu nói (Máy chiếu).
chung trong đời sống làng quê VN.
- Đọc VB thuyết minh tham khảo Sgk, 28.
? Để đảm bảo cung cấp được những tri thức về con trâu
trong đời sống nông thôn VN, cần giới thiệu những ý gì?
(Hình dáng, đặc điểm của con trâu)
? TM về vai trò, vị trí của con trâu ở làng quê VN, em cần
giới thiệu những mặt nào?
(Vai trò, vị trí của con trâu trong đsống của người n/dân,
trong nghề nông của người VN).
? Bố cục bài TM gồm mấy phần? (3 phần)
- Gv hướng dẫn Hs: ? MB cần đạt được nội dung gì? (Giới
thiệu con trâu ở làng quê VN).
? TB sẽ lần lượt giới thiệu những ý gì? (Đặc điểm sinh học
của con trâu. Con trâu trong việc làm ruộng. Con trâu trong
một số lễ hội. Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn).
- Gv gợi ý Hs thkhảo nội dung bài TM khoa học để TM các
đặc điểm sinh học của con trâu.
( * Các đặc điểm cần thuyết minh:
- Đặc điểm 1. Đặc điểm về loài, nguồn gốc, hình dáng (vận
dụng kiến thức SGK).
- Đặc điểm 2: Công dụng.
+ Đối với nghệ làm ruộng: Sức kéo để cày bừa, kéo xe,
trục lúa…
+ Là nguồn cung cấp thực phẩm, cung cấp da để thuộc làm
trống, đóng giày dép,…sừng để làm đồ mỹ nghệ…
+ Là tài sản lớn của người nông dân VN.
- Đặc điểm 3: Trong đời sống tinh thần ở nông thôn VN.
+ Trong lễ hội, đình đám con trâu là vật tế thần, trò chơi
chọi trâu.
+ Với tuổi thơ ở nông thôn: là niểm vui được chăn dắt, vui
đùa trên những thảm cỏ, dưới lòng sông…).
? Theo em, khi trình bày các ý trên có thể sử dụng yếu tố
miêu tả không? Nếu sử dụng, em sẽ tiến hành ntn? (Có,
miêu tả: hình dáng, màu lông, đôi sừng…)
? Vai trò của con trâu trong nghề nông? (Trâu cày bừa cần
mẫn, nhẫn nại trên đồng ruộng; Con trâu là đầu cơ nghiệp;
Trâu kéo xe chở lúa, trâu kéo gỗ).
- Gv hướng dẫn Hs vận dụng yếu tố miêu tả vào từng phần
giới thiệu công việc của trâu.
- Gv gọi Hs nêu những hiểu biết của mình về lễ hội chọi
trâu ở Đồ Sơn ngày 9 tháng 8 Âm lịch.(Lễ hội chọi trâu là
nét đẹp văn hoá truyền thống của Hải Phòng. Dù ai đi đâu

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

bán đâu- Mồng 9 tháng 8 chọi trâu thì về).
? Hình ảnh con trâu đã gắn bó với thôn quê ntn? (H/ảnh
con trâu và những con trâu ung dung gặm cỏ là h/ảnh của
đời sống h/bình).
? Để sử dụng ý này, em sẽ sử dụng yếu tố miêu tả ntn?
- Hs thảo luận, trình bày.
? KB văn TM, cần nêu những ý gì?
(Cảm nghĩ về con trâu trong làng quê VN. Trong c/s hiện
đại với nhiều p/tiện cơ giới hoá, con trâu vẫn giữ được vị
trí, vai trò đối với đời sống của người nông dân)
- Nhận xét, kết luận, cho Hs th/khảo các đặc điểm chính
trên màn hình (Phần in đậm).
Hoạt động 2. Thực hành. (10 phút)
II.Thực hành:
-Yêu cầu mỗi Hs chọn 1 đđiểm trong các đđiểm trên để * Viết đoạn văn thuyết minh
viết 1 đoạn văn, chú ý: (chọn tri thức trong Sgk phù hợp có sử dụng yếu tố miêu tả.
với đđiểm thuyết minh; chọn chi tiết miêu tả; vdụng ca dao
tục ngữ phù hợp).
- Gv yêu cầu Hs làm bài vào vở trong thời gian từ 5- 7 phút
tùy theo từng đặc điểm.
- Thu vở 3 Hs chọn 3 đặc điểm khác nhau để chấm, nhận
xét ưu khuyết điểm.
- Cho các em quan sát đoạn văn tham khảo do Gv chuẩn bị.
(* Ví dụ đoạn thuyết minh con trâu với việc đồng áng:
a) Từ bao đời người nông dân VN đã có câu ca:
Trên đồng cạn dưới đồng sâu
Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa.
Nghề trồng lúa nước không thể thiếu con trâu. Trâu kéo
cày, trâu bừa ruộng. Trâu cùng người nông dân một nắng
hai sương vất vả quanh năm làm ra hạt lúa. Mùa lúa chín,
trên những cánh đồng vàng nhộn nhịp cảnh gặt hái, trâu
nhởn nhơ gặm cỏ. Rồi trâu kéo xe chở lúa về nhà. Trên
những cái sân gạch, trâu lại cùng con người trục lúa. Từng
bó lúa tơi ra, từng hạt lúa vàng tách khỏi thân lúa mẹ dưới
bàn chân chắc khỏe dẻo dai của trâu. Cứ thế trâu và người
nông dân gắn bó mật thiết với nhau:
Trâu ơi ta
bảo trâu này.
Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta.
Cấy cày vốn nghiệp nông gia.
Ta đây trâu đấy ai mà quản công.
Bao giờ cây lúa còn bông.
Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng cho trâu.
b) Chiều chiều, khi một ngày lao động đã tạm dừng, con
trâu được tháo cày và đủng đỉnh bước trên đường làng,
miệng luôn “nhai trầu” bỏm bẻm. Khi ấy, cái dáng đi

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

khoan thai, chậm rãi của trâu khiến cho người ta có cảm
giác không khí của làng quê Việt Nam sao mà thanh bình
mà thân quen quá đỗi!
c) Con trâu không chỉ kéo cày, kéo xe, trục lúa...mà còn
là một trong những vật tế thần trong lễ hội đâm trâu ở Tây
nguyên; là “nhân vật” chính trong lễ hội chọi trâu ở Đồ
Sơn.
d) Không ai sinh ra và lớn lên ở các làng quê Việt Nam
mà lại không có tuổi thơ gắn bó với con trâu. Thưở nhỏ,
đưa cơm cho cha đi cày, mải mê ngắm nhìn con trâu được
thả lỏng đang say sưa gặm cỏ một cách ngon lành. Lớn lên
một chút, nghễu nghện cưỡi trên lưng trâu trong những
buổi chiều đi chăn thả trở về. Cưỡi trâu ra đồng, cưỡi trâu
lội sông, cưỡi trâu thong dong và cưỡi trâu phi nước đại...
Thú vị biết bao! Con trâu hiền lành, ngoan ngoãn đã để
lại trong kí ức tuổi thơ mỗi người bao nhiêu kỉ niệm ngọt
ngào!
HĐ3.THỰC HÀNH

Năm học 2022 – 2023

6.Đoạn văn thuyết minh dưới đây có sử dụng yếu tố miêu tả không ? 
Hồ Tây là góc lãng mạn nhất trong bức tranh Hà Nội đa màu; là thế giới của những làn gió trong
trẻo, sự phóng khoáng và giàu chất thơ. Bởi là một thắng cảnh đẹp của Hà Nội nên Hồ Tây đã đi
vào ca dao xưa cũng như được nhiều nhà thơ của các thời đại dùng làm đề tài ngâm vịnh.
Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Vũ canh gà Thọ Xương
Mịt mù khói tỏa ngàn sương,
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.
Cao Bá Quát, một nhà thơ nổi tiếng thời nhà Nguyễn, đã từng miêu tả hồ Tây: “Tây hồ chân cá thị
Tây Thi” nghĩa là hồ Tây đích thực là nàng Tây Thi. Đây là một cách ví von độc đáo nhưng thật
đúng với hồ Tây, một thắng cảnh của thủ đô đẹp cả bốn mùa, lộng lẫy trong mùa xuân, rực rỡ
trong mùa hè, thanh tú trong mùa thu, đằm thắm trong mùa đông.
A. Có
B. Không
7.Đoạn văn dưới đây có phải là đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả không ?
Hà Nội có Hồ Gươm
Nước xanh như pha mực 
Em thường nhớ đến câu thơ quen thuộc đó mỗi khi đến Hồ Gươm chơi. Hồ Gươm nằm ở trung tâm
Thủ đô Hà Nội. Mặt hồ trong xanh như tấm thảm khổng lồ. Nổi lên giữa hồ, trên thảm cỏ xanh rờn
là Tháp Rùa cổ kính, uy nghiêm. Xa xa, chiếc cầu Thê Húc màu son cong như con tôm dẫn khách
du lịch vào thăm đền Ngọc Sơn. Mái đền cổ kính rêu phong nằm cạnh gốc đa già. Trong đền có một
cụ rùa rất to được trưng bày trong một tủ kính lớn. Nhìn cụ rùa này em lại nhớ đến sự tích Hồ
Gươm. Vua Lê Lợi trả lại kiếm cho thần Kim Quy trên hồ Tả Vọng tức hồ Hoàn Kiếm. Khi hè về,
tiếng ve râm ran hòa lẫn với tiếng chim tạo nên bản hòa tấu kéo dài mãi không thôi. Ven đường,
những hàng liễu nghiêng mình soi bóng xuống hồ như mái tóc dài của các cô thiếu nữ xõa xuống
làm duyên. Vào những ngày lễ hội, mặt hồ lung linh rực rỡ bởi muôn ngàn ánh đèn màu, những
bông hoa sữa tỏa mùi hương dìu dịu đậu nhẹ nhàng xuống vai áo người qua đường. Mai đây dù có
đi đâu xa em cũng không quên Hồ Gươm - một thắng cảnh đẹp - đã gắn bó với em suốt thời thơ ấu.
A. Có

B. Không

8.Miêu tả trong văn thuyết minh có vai trò gì?
A. Làm cho bài văn thuyết minh giàu sức biểu cảm

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

B. Làm cho bài thuyết minh giàu tính loogic và màu sắc triết lí.
C. Làm cho đối tượng thuyết minh hiện lên cụ thể, gần gũi, dễ hiểu.
D. Làm cho đối tượng thuyết minh có tính cách và cá tính riêng
9.Đoạn văn sau được viết theo phương thức biểu đạt nào?
Xuân Quỳnh tên đầy đủ là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, sinh ngày 6 – 10 – 1942, quê ở thôn La Khê,
xã Văn Khê, ngoại thị Hà Đông, tỉnh Hà Tây, lớn lên ở Hà Nội. Năm 1955, làm diễn viên múa
trong đoàn văn công. Từ năm 1963, làm báo, biên tập viên nhà xuất bản, ủy viên Ban chấp hành
Hội Nhà văn Việt Nam (khóa III). Xuân Quỳnh làm thơ từ lúc còn là diễn viên. Ngay từ những tác
phẩm đầu tay, Xuân Quỳnh đã bộc lộ một hồn thơ phong phú, hồn nhiên, tươi mới và sôi nổi khát
vọng.
(Theo sách “Văn học 12”, NXB Giáo dục, H, 2001)
A. Thuyết minh
B. Miêu tả
C. Nghị luận
D. Tự sự
10.Trong các câu sau, câu nào là câu văn miêu tả?
A. Ngôi vườn An Hiên trong vùng Kim Long ở gần chùa Linh Mụ là một kiểu vườn Huế như vậy.
B. Người Huế lập vườn trước hết là nơi cư ngụ của tâm hồn mình giữa thế gian, ước mong nó sẽ là
di sản tinh thần để đời cho con cháu.
C. Gần gũi với cây ngọc lan là cây hoàng lan, thường gọi là bông sứ vàng, loài hoa màu vàng đu đủ
chín – một giống còn lại ở Huế rất hiếm.
D. Một lối đi khá dài, hai bên trồng mai trắng, lá đan vòm che trên đầu người như nối dài thêm cái
vòm cổng vào đến sân.

HĐ4.ỨNG DỤNG
-Viết đoạn văn thuyết minh có yếu tố miêu tả?
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
1.Bài tập: Để làm tốt một bài văn TM có kết hợp sử dụng yếu tố miêu tả cần chú ý những
gì?
2.Củng cố, dặn dò:
- Nắm vững các yêu cầu thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả, Thuyết minh về một danh
lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử có sử dụng bảng biểu, hình ảnh minh họa
- Xem, chuẩn bị dàn ý cho 4 đề bài trang 42 chuẩn bị cho Bài viết 2 tiết văn thuyết minh.
Chú ý: Đề số 2 và số 3 cần chọn loài cây và vật nuôi mà mình am hiểu, yêu thích để đảm
bảo bài văn thuyết minh cung cấp được những tri thức cần thiết, khách quan đồng thời dễ
chọn yếu tố miêu tả.
RÚT KINH NGHIỆM
………………………………………………………………………………………………
CHỦ ĐỀ VĂN BẢN NHẬT DỤNG
TUẦN 3 - TIẾT 11
VĂN BẢN: TUYÊN BỐ VỀ SỰ SỐNG CÒN,
QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM (1)
Ngày soạn: 18/09/2022
Ngày dạy:
I. MỤC TIÊU
- Hs nắm được thực trạng cuộc sống trẻ em hiện nay, những thách thức, cơ hội và nhiệm vụ
của chúng ta.
- Những thể hiện của quan điểm về vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của
trẻ em ở Việt Nam.
- Nâng cao một bước kĩ năng đọc - hiểu một văn bản nhật dụng.
- Học tập phương pháp tìm hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dụng.
- Tìm hiểu và biết được quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề được nêi trong văn
bản.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

- Biết yêu thương và có trách nhiệm,quan tâm tới trẻ em
II. PHƯƠNG TIỆN VÀ HỌC LIỆU
Hình ảnh công ước quốc tế về quyền trẻ em, tư liệu thực tế về thực trạng trẻ em hiện nay
trên thế giới.
III. TỔ CHỨC DẠY HỌC
HĐ1. Mở đầu (5 phút)
Gv nêu câu hỏi: Hãy nêu nguy cơ của chiến tranh hạt nhân đối với sự sống trên Trái đất nói
chung và với trẻ em nói riêng?
* Nhận xét, đánh giá cho điểm.
Gv gới thiệu bài: Bác Hồ đã từng viết:
Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan.
Trẻ em Việt Nam cũng như trẻ em trên thế giới hiện nay đang đứng trước những thuận
lợi to lớn về sự chăm sóc và nuôi dưỡng, giáo dục nhưng đồng thời cũng đang gặp những
thách thức. Một phần bản Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát
triển của trẻ em tại Hội nghị cấp cao thế giới họp tại Liên hợp quốc (Mĩ) cách đây 15 năm
(1990) đã nói lên tầm quan trọng của vấn đề này.
HĐ2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (30 phút)
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Hoạt động 1. Tìm hiểu chung về VB. (20 phút)
GV sử dụng hương pháp : Gợi mở – vấn đáp, phân
tích, dùng lời có nghệ thuật, kĩ thuật : Đặt câu hỏi
- Gv hướng dẫn đọc, mời 3 Hs đọc.
- Hs đọc chú thích, Gv yêu cầu Hs giải thích các từ
khó Sgk, bổ sung thêm các từ: tăng trưởng: phát triển
theo hướng tốt đẹp, tiến bộ; vô gia cư: không gia đình,
không nhà ở.
- Gv giới thiệu xuất xứ VB: VB trích trong Tuyên bố
của Hội nghị cấp cao thế giới về trẻ em họp tại Niu
Oóc ngày 30-9-1990. Việt Nam là nước thứ 2 phê
chuẩn văn kiện này.
? VB thuộc kiểu loại gì? (VB nhật dụng- tuyên bố
thuộc loại NL chính trị, xã hội.).
? VB có những nội dung có bản nào? Nêu ý chính từng
nội dung.
( Hai phần:
- Hai đoạn đầu: Khẳng định quyền được sống, quyền
được phát triển của trẻ em trên thế giới và khẩn thiết
kêu gọi toàn nhân loại quan tâm đến vấn đề này.
- Phần còn lại, gồm 3 ý nhỏ:
+ Sự thách thức: Nêu lên những thực tế, những con số
về cuộc sống khổ cực trên nhiều mặt, về tình trạng bị
rơi vào hiểm họa của trẻ em trên thế giới hiện nay.
+ Cơ hội: Khẳng định những điều kiện cơ bản để cộng
đồng quốc tế có thể đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ

Nội dung chính
I.Đọc - Tìm hiểu chung:
1. Xuất xứ:
- Văn bản này là văn bản trích của
Hội nghị cấp cao thế giới về trẻ em,
họp tại trụ sở Liên hợp quốc ở Niuoóc, ngày 30/9/1990.

2.Đọc
3.Từ khó
4. Thể loại: Nghị luận chính trị-xã
hội (VB nhật dụng).
5. Bố cục: 2 phần.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

trẻ em.
+ Nhiệm vụ: Xác định những nhiệm vụ cụ thể, toàn
diện của mỗi quốc gia và cộng đồng quốc tế cần thực
hiện vì trẻ em).
? Em có nhận xét gì về bố cục VB (tính hợp lí của việc
sắp xếp các nội dung)?
- Hs trả lời.
- Gv kết luận: VB mở đầu bằng nội dung khẳng định
quyền được sống, được phát triển của trẻ em và lời kêu
gọi khẩn thiết đến toàn nhân loại quan tâm đến vấn đề
này. Sau đó nêu thực trạng trẻ em thế giới hiện nay để
thấy vấn đề đang trở nên bức thiết hơn. Tiếp theo nêu
các cơ hội, điều kiện hiện có của cộng đồng quốc tế và
đề ra các nhiệm vụ cụ thể và toàn diện. Kết cấu như
vậy là chặt chẽ và hợp lí.
Hoạt động2. Tìm hiểu chi tiết VB. Luận điểm 1. (10
phút)
GV sử dụng phương pháp: Gợi mở – vấn đáp, PP
phân tích, PP thuyết trình, kĩ thuật : Đặt câu hỏi
- Yêu cầu Hs đọc lại đoạn văn.
? Đoạn văn cho ta nhận thức được thực trạng trẻ em
trên thế giới hiện nay như thế nào?
- Gv nhận xét, cung cấp thêm một số dẫn chứng về
tình trạng trẻ em hiện nay ở IRắc, một số nước Châu
Phi đang suy dinh dưỡng nặng bởi thiếu đói mà
nguyên nhân trực tiếp là do chiến tranh.
? Em có nhận xét gì về cách trình bày thực trạng trẻ
em hiện nay trong đoạn văn? (Nêu đầy đủ, cụ thể thực
trạng đầy cực khổ của trẻ em trên thế giới hiện nay).
- Hs trả lời, Gv kết luận, ghi bảng.
? Nhận thức, tình cảm của em sau khi học xong phần
này?
- Hs tự do nêu cảm nhận (Trẻ em đang rơi vào những
hiểm họa; Cảm thông; Kêu gọi toàn thể nhân loại hãy
yêu thương săn sóc…)

Năm học 2022 – 2023

II. Đọc- Hiểu chi tiết văn bản

1. Sự thách thức:
- Bị trở thành nạn nhân của chiến
tranh và bạo lực, của sự phân biệt,
chiếm đóng và thôn tính của nước
ngoài.
- Chịu đựng thảm hoạ đói nghèo,
khủng hoảng kinh tế, tình trạng vô
gia cư, dịch bệnh, mù chữ, môi
trường xuống cấp.
- Chết do suy dinh dưỡng và bệnh
tật.

HĐ3.THỰC HÀNH (3 phút)
Chọn đáp án đúng cho những câu hỏi sau.
1. Văn bản này liên quan chủ yếu đến vấn đề nào trong đời sống xã hội?
A. Bảo vệ và chăm sóc phụ nữ.
B. Bảo vệ môi trường sống.
C. Bảo vệ và chăm sóc trẻ em.
D. Phát triển kinh tế xã hội.
2. Việc nhắc lại từ “Phải”, “Được” trong đoạn 1 có tác dụng?
A. Nhấn mạnh những viịec người lớn làm cho trẻ em.
B. Nhấn mạnh những quyền lợi mà trẻ em được hưởng.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

C. Nhấn mạnh những việc trẻ em cần làm.
D. Nhấn mạnh những điều trẻ em cần tránh.

3. Nội dung phần: “Sự thách thức” của văn bản là gì?
A. Nêu lên thực tế cuộc sống của trẻ em trên thế giới.
B. Nêu những nhiệm vụ của người lớn nhằm bảo vệ và chăm sóc trẻ em.
C. Nêu nên những khó khăn trong bối cảnh thế giới ngày nay.
D. Nêu những giải pháp để giúp đỡ trẻ em và những nước nghèo.

HĐ4. ỨNG DỤNG (4 phút)
Bài tập 1.Cho đoạn trích:
“Tất cả trẻ em trên thế giới này đều trong trắng, dễ bị tổn thương và còn phụ thuộc.  Đồng
thời chúng hiểu biết, ham hoạt động và đầy ước vọng. Tuổi chúng phải được sống trong vui
tươi, thanh bình, được chơi, được học và phát triển. Tương lai của chúng phải được hình
thành trong sự hòa hợp và tương trợ. Chúng phải được trưởng thành khi được mở rộng tầm
nhìn, thu nhận thêm những kinh nghiệm mới.”
1.Đoạn trích trên được rút ra từ văn bản nào?
2.Xét về mục đích nói của các câu sau thuộc kiểu câu nào? Nêu tác dụng của kiểu câu đó
trong việc thể hiện nội dung đoạn văn “Tuổi chúng phải được sống trong vui tươi, thanh
bình, được chơi, được học và phát triển. Tương lai của chúng phải được hình thành trong
sự hòa hợp và tương trợ. Chúng phải được trưởng thành khi được mở rộng tầm nhìn, thu
nhận thêm những kinh nghiệm mới.
3.Từ đoạn văn trên và những hiểu biết của bản thân, hãy trình bày suy nghĩ của em ( khoảng
12 câu) về ý nghĩa của việc trẻ em - học sinh biết vun đắp và thực hiện những ước vọng cao
đẹp.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (3 Phút)
-Sưu tầm tranh ảnh, bài viết về thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thế giới.
-Học bài
-Soạn tiếp văn bản phần “ Cơ hội , nhiệm vụ”
- Tìm hiểu về những khó khăn của trẻ em ở địa phương em
* Rút kinh nghiệm
……………………………………………………………………………………………
CHỦ ĐỀ VĂN BẢN NHẬT DỤNG
TUẦN 3 - TIẾT 12
TUYÊN BỐ VỀ SỰ SỐNG CÒN,
QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM (2)
Ngày dạy: /09/2022
Ngày dạy:……………………..
TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC
I. MỤC TIÊU
- Hs nắm được thực trạng cuộc sống trẻ em hiện nay, những thách thức, cơ hội và nhiệm vụ
của chúng ta.
- Những thể hiện của quan điểm về vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của
trẻ em ở Việt Nam.
- Nâng cao một bước kĩ năng đọc - hiểu một văn bản nhật dụng.
- Học tập phương pháp tìm hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dụng.
- Tìm hiểu và biết được quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề được nêi trong văn
bản.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

- Biết yêu thương và có trách nhiệm,quan tâm tới trẻ em
II. PHƯƠNG TIỆN VÀ HỌC LIỆU
Hình ảnh công ước quốc tế về quyền trẻ em, tư liệu thực tế về thực trạng trẻ em hiện nay
trên thế giới.
III. TỔ CHỨC DẠY HỌC
HĐ1. MỞ ĐẦU (5 phút)
GV tổ chức cho HS chơi trò chơi thi giữa hai đội
- Yêu cầu: Đọc các câu thơ, câu danh ngôn hoặc hát các câu hát về trẻ em.
HĐ2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung chính
Hoạt động 1. Tiếp tục đọc- phân tích chi tiết. (20 II. Đọc- hiểu văn bản
phút)
2. Cơ hội:
Gv sử dụng phương pháp: Gợi mở – vấn đáp, PP
- Sự liên kết của các quốc gia cùng
phân tích, kĩ thuật : Đặt câu hỏi
ý thức cao của cộng đồng về quyền
- Yêu cầu Hs đọc đoạn văn Cơ hội.
trẻ em. Đã có công ước về quyền trẻ
? Trong bối cảnh thế giới hiện nay, bản tuyên bố đã em làm cơ sở chung.
chỉ ra những cơ hội nào?
- Sự hợp tác quốc tế trên nhiều lĩnh
- Hs dựa vào đoạn văn trả lời.
vực, phong trào giải trừ quân bị được
? Em hiểu gì về thực trạng và điều kiện phát triển đẩy mạnh nhằm tạo điều kiện đầu tư
của trẻ em Việt Nam hiện nay? (Liên hệ: Đảng và cho phát triển kinh tế, tăng cường
Nhà nước ta có nhiều chủ trương, giải pháp cụ thể, phúc lợi xã hội.
thiết thực về chăm sóc, bảo vệ trẻ em; toàn dân có
nhận thức cao, hưởng ứng tích cực các chủ trương
3. Nhiệm vụ:
của Đảng và nhà nước “Trẻ em hôm nay, tgiới ngày
- Tăng cường sức khoẻ và chế độ
mai”.
Năm 1991-1995, VN được nhận của dinh dưỡng, phát triển giáo dục cho
UNICEF (Quỹ Nhi đồng LHQ) hơn 90 triệu USD, trẻ em.
là 1 trong 7 nước trên TG nhận được nhiều viện trợ
nhất của UNICEF).
- Quan tâm đến trẻ em tàn tật, trẻ em
* Gv chốt, khẳng định Đảng và nhà nước ta hiện có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, các
nay dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác chăm bà mẹ; củng cố gia đình, xây dựng
sóc, bảo vệ và phát triển trẻ em bằng những chủ môi trường xã hội.
trương cụ thể, thiết thực, vừa trước mắt vừa lâu dài.
- Gv chuyển: Từ thực tế cuộc sống của trẻ em trên - Bảo đảm quyền bình đẳng nam nữ,
TG hiện nay và những đkiện cơ bản của cộng đồng khuyến khích trẻ em tham gia hoạt
QT, bản tuyên bố đã xđịnh rõ nhvụ cấp thiết của động văn hoá.
cộng đồng QT và từng quốc gia.
- Yêu cầu Hs đọc đoạn văn Nhiệm vụ.
? Cộng đồng QT và từng quốc gia cần có những
nhiệm vụ cụ thể nào?
- Gv nhấn mạnh: Các nhiệm vụ chủ yếu đề cập đến:
sức khoẻ, g dục, kinh tế.
- Cho Hs trao đổi nhóm: Vì sao nói tuyên bố đã đề
ra những nhiệm vụ có tính chất toàn diện?
(Vì VB đã xác định nhvụ cấp thiết của cả cộng
đồng và từng quốc gia: từ tăng cường sức khoẻ và
độ dinh dưỡng đến phát triển gdục cho trẻ; từ các

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

đối tượng quan tâm hàng đầu đến củng cố gđình,
xây dựng môi trường XH; từ đảm bảo quyền bình
đẳng nam nữ đến khuyến khích trẻ em vào các hoạt
động VHXH)
? Em hãy liên hệ địa phương em đã có chủ trương
chính sách, những hoạt động cụ thể đối với việc
bảo vệ và chăm sóc trẻ em?
(Giáo dục sức khoẻ sinh sản vị thành niên. Hđộng
vui chơi bổ ích của thanh niên bằng các câu lạc bộ.
Hđộng Đoàn- Đội, hội khuyến học, tăng cường giáo
dục phòng chống ma tuý- HIV trong trường học, Tổ
chức gặp gỡ, giao lưu các tổ chức. Chú trong giáo
dục kết hợp gđình, nhà trường và XH. Các biện
pháP XH để người nghiện ma tuý, nhiễm HIV được
hoà nhập với cộng đồng…).
- Gv: Quản Trọng- nhà chính trị thời cổ đại nói:
“ Nhất niên chi kế, mạc nhi thụ cốc. Thập niên chi
kế, mạc nhi thụ mộc. Chung thân chi kế, mạc nhi
thụ nhân”, nghĩa là: Trù việc một năm, không gì
bằng trồng lúa. Trù việc 10 năm, không gì bằng
trồng cây. Trù việc cả đời, không gì bằng trông
người. Bác Hồ thì nói: “Vì lợi ích 10 năm trồng
cây, vì lợi ích 100 năm trồng người”.
 Kết luận: Nhiệm vụ đề ra vừa cụ thể, vừa toàn
diện.
Hoạt động 2. Tổng kết nội dung và nghệ thuật
III. Tổng kết:
VB. (5 phút)
1.Nghệ thuật
? Em nhận thức thế nào về tầm quan trọng của vấn
- Tính chặt chẽ, hợp lý trong bố cục.
đề chăm sóc và bảo vệ trẻ em, về sự quan tâm của - Lời văn dứt khoát, mạch lạc,
cộng đồng quốc tế đối với vấn đề này?
rõ ràng.
(- Bảo vệ, chăm lo cho trẻ em là vấn đề có ý nghĩa 2. Nội dung
vô cung quan trọng, liên quan trực tiếp đến tương - Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến trẻ
lai của một đất nước, toàn nhân loại, thể hiện trình em là mộ trong những vấn đề quan
độ văn minh của một xã hội.
trọng, cấp bách có nghĩa toàn cầu.
- Sự quan tâm của cộng đồng quốc tế là hết sức sâu
sắc với những chủ trương nhiệm vụ có tính cụ thể,
toàn diện.)
- Hs suy nghĩ, trả lời
- Gv nhận xét, kết luận: Bảo vệ và chăm sóc trẻ em
là nhiệm vụ hàng đầu của mỗi quốc gia, liên quan
trực tiếp đến tương lai, đến sự phát triển của mỗi
quốc gia và cả nhân loại, thể hiện văn minh của xã
hội đó.
? Về nghệ thuật, VB có những điểm nào đáng chú
ý, giúp cho vấn đề trở nên sáng rõ?
(- Bố cục chặt chẽ, hợp lí.
- Dẫn chứng cụ thể, lập luận chắc chắn, sáng rõ.)

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

- Nhận xét, kết luận, ghi bảng.
3. Ghi nhớ/ Sgk, 35.
- Hs đọc ghi nhớ
HĐ3.THỰC HÀNH (7 phút)
-Viết đoạn văn về những nhiệm vụ và giải pháp để thực hiện quyền của trẻ ?
HĐ 4. ỨNG DỤNG (5 phút)
-Nêu những việc làm mà em biết thể hiện sự quan tâm của Đảng và chính quyền địa phương
nơi em ỏ với trẻ em ?
-Những suy nghĩ của em khi nhận được sự chăm sóc, giáo dục của gia đình, nhà trường
và xã hội?
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Tìm các bài viết về quyền của trẻ em.
- Chẩn bị : Các pc hội thoại ( Đọc vd, trả lời các câu hỏi trong SGK)
* Rút kinh nghiệm
…………………………………………………………………………………………….
CHỦ ĐỀ HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP TIẾNG VIỆT
TIẾT 13 – TUẦN 3
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
Ngày soạn: 18/09/2022
Ngày dạy: /09/2022
I. MỤC TIÊU
- Mối quan hệ giữa các phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp .
- Những trường hợp không tuân thủ theo phương châm hội thoại.
- Lựa chọn đúng phương châm hội thoại trong quá trình giao tiếp.
- Hiểu đúng nguyên nhân nhân ủa việc không tuân thủ tuân thủ các phương trâm hội thoại.
- Hiểu được những phương châm hội thoại không phải là những quy định bắt buộc trong
mọi tình huống giao tiếp; vì nhiều lý do khác nhau, các phương châm hội thoại có khi không
được tuân thủ
II. PHƯƠNG TIỆN VÀ HỌC LIỆU
- File word hoặc pp chiếu ví dụ, bài tập
III. TỔ CHỨC DẠY HỌC
HĐ1. MỞ ĐẦU (5 phút)
Gv nêu câu hỏi hs trả lời
- Nêu nội dung các phương châm quan hệ, cách thức, lịch sự.
- Xác định phương châm hội thoại trong một số thành ngữ:
1.Dùi đục chấm mắm cáy. (Lịch sự)
2. Ông nói gà, bà nói vịt. (Quan hệ)
3. Lúng búng như ngậm hột thị. (Cách thức)
HĐ2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI. (22 phút)
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
Gv sử dụng phương pháp: Gợi mở – vấn đáp, PP
I. Quan hệ giữa phương châm
hội thoại và tình huống giao
phân tích , PP thuyết trình, kĩ thuật : Đặt câu hỏi
- Yêu cầu Hs kể lại chuyện Chào hỏi, lần lượt trả lời các tiếp.
câu hỏi:
? Lời chào hỏi của chàng rể có tuân thủ phương châm hội

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

thoại không? (Có, phương châm lịch sự, thể hiện sự quan
tâm đến người khác)
? Trong tình huống đó, cách chào của chàng rể có phù hợp
không? (Không, vì không đúng lúc, đúng chỗ: trong tình
huống này người được hỏi đang ở trên cành cây cao phải
leo trèo xuống để trả lời. Chàng rể đã làm một việc quấy
rối đến người khác, gây phiền hà cho người đó).
? Em hãy tìm những tình huống mà câu hỏi kiểu như trên
được dùng một cách thích hợp, bảo đảm tuân thủ phương
châm lịch sự?
(Ví dụ: Khi người được hỏi vừa làm xong một công việc
vất vả nặng nhọc và đang ngồi nghỉ với trạng thái mệt mỏi * Ghi nhớ 1/ Sgk, 36.
 cần động viên thăm hỏi).
? Tình huống bạn vừa nêu với tình huống trong truyện
“Chào hỏi” khác nhau ntn? (Ngữ cảnh, tình huống giao
tiếp khác nhau: đang ở trên cao làm việc; đang mệt mỏi
ngồi nghỉ)
- Gv: Sự khác nhau ấy được thể hiện qua những yếu tố
thuộc về ngữ cảnh và tình huống giao tiếp: nói với ai? khi
nào? nhằm mục đích gì?
? Từ câu chuyện, ta rút ra bài học gì? (Khi giao tiếp,
không những phải tuân thủ các phương châm hội thoại,
mà còn phải nắm được các đặc điểm của tình huống giao
tiếp như: Nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? Nói nhằm
mục đích gì?).
- Nhận xét, kết luận, ghi bảng. Gọi Hs đọc ghi nhớ 1.
a- Gọi Hs đọc lại và xác định các ví dụ đã học.
- Gv ghi (chiếu) vài ví dụ lên bảng.
? Ở ví dụ nào phương châm hội thoại không được tuân
thủ?
(Chỉ có tình huống về phương châm lịch sự là tuân thủ,
các tình huống còn lại: Học bơi ở dưới nước, truyện cười
Lợn cưới, áo mới,Quả bí to bằng cái nhà, ông nói gà, bà
nói vịt là không tuân thủ.)
? Vì sao có sự không tuân thủ phương châm hội thoại như
trên?
- Hs trả lời, Gv nhận xét, kết luận, ghi bảng.
b- Cho Hs đọc lời thoại của An và Ba
? An muốn biết điều gì? Câu trả lời của Ba có đáp ứng
được nhu cầu của An không? Vậy Ba đã không tuân thủ
phương châm hội thoại nào? Vì sao như vậy?
(Ba không đáp ứng được yêu cầu của An. Phương châm
về lượng không được tuân thủ (không cung cấp đủ thông
tin như An muốn biết. Vì Ba không biết máy bay đầu tiên
được chế tạo năm nào. Để tuân thủ phương châm về chất
(không nói điều mà mình không có bằng chứng xác thực),

II. Những trường hợp không
tuân thủ các phương châm hội
thoại:
- Do vụng về, thiếu văn hoá giao
tiếp.

- Không tuân thủ phương châm
này để ưu tiên cho phương châm
khác.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN NGỮ VĂN 9

Năm học 2022 – 2023

nên Ba phải trả lời chung chung như vậy).
- Hs trả lời, Gv nhận xét, kết luận, ghi bảng.
- Không tuân thủ phương châm
c- Phân tích trường hợp người bác sĩ:
hội thoại vì một yêu cầu khác
? Người bác sĩ đã không tuân thủ phương châm hội thoại quan trọng hơn.
nào?
? Trong trường hợp này người bác sĩ có nên nói đúng tình
trạng sức khoẻ của bệnh nhân không, vì sao?
(Không tuân thủ phương châm về chất vì đã nói điều mình
không tin là đúng, nhưng buộc phải nói dối để động viên
bệnh nhân, giúp bệnh nhân lạc quan chống chọi lại bệnh
tật)
- Gv yêu cầu Hs cho một vài trường hợp tương tự?
( Ví dụ: Người chiến sĩ cách mạng bị địch bắt không khai
báo về đồng đội...)
- Gv nhận xét, kết luận, ghi bảng.
d- Phân tích câu nói: Tiền bạc chỉ là tiền bạc.
? Khi nói: Tiền bạc chỉ là tiền bạc có phải người nói
không tuân thủ phương châm về lượng hay không? Cần
hiểu ý nghĩa câu nói này như thế nào cho đúng ý người
nói?
( - Về nghĩa tường minh câu nói không tuân thủ phương
châm về lượng, không cung cấp thêm thông tin nào.
Nhưng về hàm ý, câu nói vẫn có nội dung của nó, nên vẫn
tuân thủ phương châm về lượng.
- Hàm ý cần hiểu: Tiền bạc chỉ là phương tiện, không phải
là mục đích, không nên vì tiền bạc mà quên đi những thứ
khác có giá trị thiêng liêng hơn).
- Cho thêm ví dụ: Chiến tranh là chiến tranh.; Nó vẫn là
nó.
? Từ 2 ví dụ trên, ta có thể nhận xét gì về trường hợp cố
tình không tuân thủ phương châm hội thoại?
- Gây sự chú ý, muốn người
- Nhận xét, kết luận: Khi người nói muốn gây sự chú ý, nghe hiểu câu nói theo một hàm ý
hướng người nghe hiểu câu nói theo nghĩa hàm ẩn thì khác.
PCHT cũng không được tuân thủ.
? Qua 4 trường hợp vừa tìm hiểu trên hãy cho biết các * Ghi nhớ 2 / Sgk, 37.
nguyên nhân khiến người nói không tuân thủ phương
châm hội thoại?
- Gv cho Hs đọc ghi nhớ Sgk.
HĐ3.THỰC HÀNH (10 phút)
Bài tập 1.
- Ông bố không tuân thủ phương châm cách thức. Đứa bé 5 tuổi chưa thể nhận biết được
Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao để từ đó tìm được quả bóng.
- Cách nói không phù hợp với đối tượng giao tiếp.
Bài tập 2.
- Thái độ của Chân, tay...