Chuyên đề Ngữ văn 12 Kết nối tri thức
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
CHUYÊN ĐỀ 1: TẬP NGHIÊN CỨU VÀ VIẾT BÁO CÁO VỀ MỘT VẤN
ĐỀ VĂN HỌC HIỆN ĐẠI
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Biết các yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học hiện đại.
- Biết viết một báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.
- Vận dụng được một số hiểu biết từ chuyên đề để đọc và viết về văn học hiện
đại.
- Biết thuyết trình một vấn đề văn học hiện đại đã tìm hiểu.

1

Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
PHẦN 1: TÌM HIỂU MỘT SỐ HƯỚNG NGHIÊN CỨU VĂN HỌC HIỆN
ĐẠI
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Hiểu được các hướng nghiên cứu văn học hiện đại khác nhau.
- Lựa chọn được hướng nghiên cứu đề tài nghiên cứu xác định được đối
tượng và phạm vi nghiên cứu phù hợp.
- Vận dụng được các khái niệm, thao tác nghiên cứu để xây dựng đề cương
cho một đề tài nghiên cứu văn học hiện đại.
2. Năng lực
Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, trao đổi
giữa các cá nhân, các nhóm.
Năng lực đặc thù
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến tìm hiểu một số hướng nghiên
cứu văn học hiện đại.
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận tìm hiểu một số hướng nghiên cứu
văn học hiện đại.
- Năng lực nghiên cứu và phân tích một số hướng nghiên cứu văn học hiện
đại.
- Năng lực phân tích, so sánh quan điểm sáng tác cũng như nghệ thuật của
tác giả cùng thời kì.
3. Phẩm chất
- Biết trân trọng tài năng của các tác giả cũng như giá trị văn học của văn
học hiện đại.
2

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án.
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi.
- Tranh ảnh về các tác giả tác phẩm thời kì hiện đại và hậu hiện đại.
- Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp.
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà.
2. Chuẩn bị của HS: Sách chuyên đề Ngữ Văn 12, soạn bài theo hệ thống câu hỏi
hướng dẫn bài học, bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học tìm hiểu một số hướng nghiên cứu
văn học hiện đại.
b. Nội dung: GV đặt câu hỏi gợi mở vấn đề đối với HS.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi: Quan sát hình dưới và cho biết tên các tác phẩm văn học được
nêu? Cho biết đặc điểm chung của các tác phẩm đó là gì?

Hình 1

Hình 2
3

Hình 3

Hình 4

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS nghe và suy nghĩ trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời một số HS đứng dậy trả lời câu hỏi.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét.
- GV gợi ý đáp án:
+ Hình 1: Chí Phèo
+ Hình 2: Tắt đèn
+ Hình 3: Hai đứa trẻ
+ Hình 4: Chữ người tử tù
=> Nhận xét: Tất cả các văn bản trên đây đều là tác phẩm thuộc văn học hiện đại
Việt Nam.
- GV dẫn dắt vào bài: Trong chương trình ngữ văn 10-11 chúng ta đã cùng nhau
tìm hiểu về khái niệm hướng nghiên cứu phạm vi đề tài và một số chủ đề có thể
nghiên cứu của văn học hiện đại. Và trong chuyên đề của chương trình ngữ văn 12
chúng ta sẽ tập trung nghiên cứu theo hai hướng chính là cảm quan nghệ thuật
trong văn học hiện đại và nghiên cứu cách tân nghệ thuật trong văn học hiện đại.
Các hướng này hướng đến việc có được cảm nhận và hình dung bao quát về đặc
4

trưng của văn học hiện đại. Hãy cùng nhau tìm hiểu trong phần 1- chuyên đề 1tìm hiểu một số hướng nghiên cứu văn học hiện đại.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Nghiên cứu cảm quan nghệ thuật trong văn học hiện đại
a. Mục tiêu: HS đọc bài viết tham khảo và trả lời câu hỏi liên quan.
b. Nội dung: HS dựa vào bài viết tham khảo để trả lời câu hỏi liên quan đến bài
học.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Đọc bài viết tham khảo

I. Đọc bài viết tham khảo

- Dựa vào bài tham khảo Thế giới tuổi (1) Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và
già trong truyện ngắn sau 1975 của cách tiếp cận của tác giả:
Nguyễn Minh Châu để trả lời các câu

+ Đối tượng nghiên cứu: diễn ngôn về

hỏi sau:

tuổi già trong truyện ngắn Nguyễn

+ Xác định đối tượng phạm vi nghiên Minh Châu giai đoạn sau 1975.
cứu và cách tiếp cận của tác giả?

+ Phạm vi nghiên cứu: sau giai đoạn

+ Khái niệm chính được sử dụng trong 1975.
bài viết là gì? Tác giả đã diễn giải khái

+ Cách tiếp cận của tác giả: Từ lí

niệm đó như thế nào?

thuyết diễn ngôn đến các góc độ mới,

+ Khái quát những kết luận chính của vi tế hơn.
tác giả? Tác giả căn cứ vào đâu để

(2) Khái niệm chính được sử dụng

đưa ra những kết luận đó?

trong bài viết là: Tuổi già là gì?

+ Tác giả đã sử dụng những thao tác

+ Cách diễn giải: Trình bày khái niệm

nào để làm sáng tỏ luận điểm chính?
5

+ Cách trích dẫn tài liệu tham khảo tuổi già dựa trên các kết quả nghiên
được trình bày như thế nào và có ý cứu chính sau đó áp vào các sáng tác
nghĩa gì?

văn học của Nguyễn Minh Châu.

- - HS tiếp nhận nhiệm vụ.

(3)

Kết luận chính của tác giả:

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học + Tuổi già là một kiến tạo văn hóa, gắn
tập.

với những trải nghiệm tinh thần đặc thù
mà không đơn thuần là một hiện tượng

- HS thảo luận để trả lời câu hỏi.

sinh lí với những biểu hiện về mặt thể

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

chất.

và thảo luận.

+ Thứ hai, khủng hoảng hiện sinh là

- GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu

cảm quan bao trùm tất cả các truyện

hỏi.

ngắn viết về tuổi già của Nguyễn Minh

- Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và Châu sau năm 1975. Cảm quan hiện
bổ sung.

sinh đó được biểu hiện cụ thể ở cảm
giác bơ vơ, xa lạ với chính mình, trạng

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

thái trống rỗng, thất bại không mục

nhiệm vụ học tập.

đích, trải nghiệm sám hối và ý thức

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

chuộc tội. Cảm quan đặc biệt này đã
tạo nên một màu sắc riêng trong bức
tranh thế giới của Nguyễn Minh Châu
so với các nhà văn cùng thời như
Nguyễn Huy Thiệp hay Lưu Quang
Vũ.
- Tác giả đã rút ra những kết luận đó
trên cơ sở quan sát, khái quát hóa đặc
6

điểm của thế giới nhân vật người già
trong truyện ngắn của Nguyễn Minh
Châu sau năm 1975; đồng thời chọn
lọc phân tích những dẫn chứng tiêu
biểu, sát hợp, đắt giá để làm nổi bật
luận điểm của mình rồi so sánh với
sáng tác của các nhà văn khác để làm
nổi bật cảm quan riêng về thế giới
trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu.
(4) Tác giả đã sử dụng các thao tác
như: diễn giải, bình luận đánh giá, phân
tích dẫn chứng, so sánh, tổng hợp để
làm sáng tỏ luận điểm chính.
(5) Việc trích dẫn và trình bày mục tài
liệu tham khảo đúng quy cách là những
yêu cầu quan trọng, thể hiện ý thức tôn
trọng quyền sở hữu trí tuệ của người
viết, đồng thời cung cấp thêm thông tin
cho người đọc.
Nhiệm vụ 2: Thực hành nghiên cứu

2. Thực hành nghiên cứu

- Dựa vào kiến thức SGK, GV chia HSa. 2.1. Tìm hiểu khái niệm
thành từng nhóm nhỏ, mỗi nhóm 4-5

● Trạm dừng chân số 1:

HS tìm hiểu về khái niệm cảm quan
nghệ thuật thông qua các trạm dừng

- Cảm quan nghệ thuật là tổng hòa

chân sau đây:

những cảm nhận, quan niệm, lí giải về
7

+ Trạm dừng chân số 1: Trình bày thế giới và con người của chủ thể sáng
khái niệm về cảm quan nghệ thuật và tạo. Cảm quan nghệ thuật được thể
cảm quan nghệ thuật trong văn học hiện thông qua cách xây dựng hệ thống
hiện đại?

nhân vật, hình ảnh, biểu tượng, sử dụng
các mô tuýp không gian, thời gian,

+ Trạm dừng chân số 2: Thế nào là

điểm nhìn; giọng điệu… trong tác

xác định đối tượng, phạm vi và mục

phẩm.

đích nghiên cứu?
+ Trạm dừng chân số 3: Khi tiến hành

● Ví dụ: Trong Dưới bóng hoàng lan

thu thập, phân tích và xử lý thông tin

của Thạch Lam đi sâu vào khám phá

bạn cần lưu ý điều gì?

thế giới vô cùng phong phú và tinh tế

- - HS tiếp nhận nhiệm vụ.

của cảm giác khi Thanh trở về căn nhà
đã gắn bó với mình từ thời thơ ấu.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học

+ Thời gian trong văn học hiện đại gắn

tập

với cảm thụ của cá nhân về thế giới.

- HS thảo luận để trả lời câu hỏi.

Văn học hiện đại đề cao hiện tại nhấm

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động mạnh sự trôi chảy một đi không trở lại
và thảo luận.
của thời gian thể hiện sự lo âu bất an
- GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu của con người trước sự phôi pha của
thời gian. Bên cạnh đó văn học hiện đại
hỏi.
cũng phát hiện ra sự biến dạng của thời

- Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và

gian trong ý thức của cá nhân.

bổ sung.

+ Không gian trong văn học hiện đại

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

cũng tái hiện một hiện thực đa dạng

nhiệm vụ học tập.

trong đó có cả huyền thoại và những

- GV nhận xét, chốt kiến thức.
8

điều phi lí bất khả giải.
+ Nếu như văn học trung đại đề cao sự
khuôn mẫu những chuẩn mực của quá
khứ truy tìm một cái đẹp thuần khiết
thì văn học hiện đại đề cao cái đẹp
mang tính chất cá biệt, coi trọng sự độc
đáo, mới mẻ, miêu tả cái đẹp trong sự
dung hợp với cái xấu, cái nghịch dị, thô
kệch. Quan niệm thẩm mỹ này thể hiện
qua sự đa dạng và cách tân không
ngừng của thể loại các khuynh hướng
sáng tác các thủ pháp nghệ thuật.
* Trạm dừng chân số 2
- Xác định đối tượng nghiên cứu: Đối
tượng nghiên cứu là sự vật, hiện tượng
cần được xem xét khảo sát trong một
đề tài khoa học, bởi nghiên cứu cảm
quan nghệ thuật trong văn học hiện đại
là hướng tiếp cận phương diện chủ thể
của sáng tạo nghệ thuật nên có thể lựa
chọn đối tượng nghiên cứu là một quan
niệm, triết lí, cách kiến giải của nhà
văn về thế giới con người, cái đẹp,
hoặc nghiên cứu quan niệm, diễn giải
của nhà văn về thế giới và con người
được biểu đạt được một cách gián tiếp
9

qua hệ thống hình tượng, biểu tượng
trong tác phẩm.
- Đề tài có ý nghĩa mới mẻ mang tính
chất phát hiện, chưa hoặc ít được
nghiên cứu trước đó. Vì thế, sau khi
tìm ra đề tài phù hợp, có khả năng thực
hiện, cần đọc kĩ các tài liệu tham khảo
để tránh lặp lại những gì người khác đã
thực hiện. Nếu phát hiện có sự tương
đồng giữa đề tài của mình với nghiên
cứu đã có thì phải điều chỉnh đề tài
bằng cách thu hẹp hoặc mở rộng vấn đề
nghiên cứu, thay đổi phạm vi đề tài
(chọn một nhóm hoặc các tác phẩm
khác, thu hẹp hoặc mở rộng diện khảo
sát), chọn một góc tiếp cận khác, sử
dụng các khái niệm nghiên cứu khác
hoặc thay đổi mục đích nghiên cứu, tập
trung vào những gì chưa hay ít được
quan tâm.
- Xác định phạm vi nghiên cứu: Để có
thể khảo sát được một cách kĩ lương về
vấn đề cần đặt ra những giới hạn cho
đề tài nghiên cứu sao cho phù hợp với
năng lực, thời gian và điều kiện của
mình. Chẳng hạn khi nghiên cứu quan
10

niệm về cái hoang dã trong văn chương
của Nguyễn Huy Thiệp có thể giới hạn
phạm vi đề tài vào một tác phẩm.
- Xác định mục đích nghiên cứu: Cần
trả lời câu hỏi nghiên cứu để làm gì.
- Mọi ý tưởng nghiên cứu tốt nhất có
thể bắt nguồn từ việc đọc sâu, đọc rộng
các tác phẩm văn học, vì thế, để có một
đề tài tốt, cần mở rộng việc đọc ngoài
các tác phẩm trong SGK.
- Hướng nghiên cứu cảm quan nghệ
thuật khác với hướng nghiên cứu cách
tân nghệ thuật chỗ tập trung vào chủ
thể sáng tạo, làm nổi bật cái nhìn, cách
nghĩ, tư tưởng, quan niệm của chủ thể.
Trong khi đó, hướng nghiên cứu cách
tân nghệ thuật đòi hỏi sự phân tích cụ
thể những tìm tòi, sáng tạo mới về hình
thức.
* Trạm dừng chân số 3
- Bên cạnh việc đọc tài liệu nghiên cứu
về vấn đề bạn quan tâm cần đọc kĩ các
tác phẩm văn học nhằm nhận diện các
yếu tố thể hiện cảm quan nghệ thuật
trong tác phẩm:
11

+ Nhận diện quan niệm nghệ thuật về
con người được thể hiện qua cách miêu
tả nhân vật, tổ chức hình tượng, sử
dụng biểu tượng, điểm nhìn, qua cách
nhận xét đánh giá của người trần thuật
hoặc nhân vật trữ tình.
Ví dụ: Trong tác phẩm Số đỏ của Vũ
Trọng Phụng tô đậm sự đối lập giữa vẻ
ngoài thượng lưu học thức của nhân vật
với bản chất lưu manh, ngu dốt bên
trong. Cách miêu tả này làm nổi bật
một thế giới trống rỗng, giả dối nơi mà
mỗi con người chỉ là một con rối trong
tấn trò đời. Thông qua bức tranh thế
giới đó ta nhận ra cái nhìn mang tính
chất phê phán đả kích của Vũ Trọng
Phụng.
+ Nhận diện quan niệm nghệ thuật về
thế giới được thể hiện qua những biểu
tượng lặp đi lặp lại, qua các mô típ
không gian, thời gian cốt truyện trong
tác phẩm.
Ví dụ: Vườn được xem là một không
gian quen thuộc trong thơ mới nhưng
khác với văn học trung đại thường
miêu tả vườn như một chốn về sau
12

những vật lộn mệt mỏi với đời nơi con
người tìm thấy sự bình an và hợp nhất
với thiên nhiên, vườn trong thơ mới
thường gắn liền với cảm thức cá nhân,
trong thơ Nguyễn Bính vườn là nơi bảo
lưu những giá trị truyền thống trong
thơ Xuân Diệu vườn là trần gian đầy
thanh sắc => Thể hiện rõ cách cảm
nhận riêng của mỗi nhà văn về thế giới
và con người.
+ Nhận diện quan niệm thẩm mỹ được
thể hiện qua cách xây dựng hình
tượng., cách sử dụng ngôn từ, các thủ
pháp nghệ thuật.
Ví dụ: Trong tác phẩm của Nam Cao
nhân vật thường hiện lên với vẻ ngoài
xấu xí, thô kệch, bị biến dạng bởi hoàn
cảnh nhưng sâu bên trong là một tâm
hồn vị tha, tự trọng, khát khao sống
lương thiện => Qua đó ta có thể nhận
ra quan niệm riêng của Nam Cao về cái
đẹp: cái đẹp có thể tồn tại trong hình
hài của cái xấu, cái nghịch dị, cái đẹp
thực sự không nằm ở dáng vẻ bề ngoài
mà còn nằm ở phẩm giá, nhân cách.

13

- Bên cạnh đó để lí giải cắt nghĩa căn
nguyên của những cảm quan nghệ
thuật người đọc cần thêm tài liệu về
tiểu sử nhà văn bối cảnh thời đại các tư
tưởng triết học, tôn giáo nghệ thuật ảnh
hưởng đến thế giới quan, nhân sinh
quan, lí tưởng thẩm mỹ của nhà văn.

Hoạt động 2: Nghiên cứu cách tân nghệ thuật trong văn học hiện đại
a. Mục tiêu: HS đọc bài viết tham khảo và rút ra:
+ Biết trình bày một số cách tân nghệ thuật của một trong những tác phẩm gây
nhiều tranh cãi trong các tác giả.
+ Biết sử dụng kiến thức nền tảng trong lí luận văn học và văn học hiện đại.
+ Biết sử dụng trích dẫn từ các công trình nghiên cứu khác.
+ Biết sử dụng văn phong vừa mang tính hoa học vừa mang tính văn chương.
b. Nội dung: HS dựa vào bài viết tham khảo để trả lời câu hỏi liên quan đến bài
học.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
Nhiệm vụ 1: Đọc bài viết tham khảo

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
I. Đọc bài viết tham khảo

- Dựa vào bài tham khảo Ông già và (1) Phạm vi nghiên cứu của các bài viết
biển cả - cốt truyện và điểm nhìn, hiển là một số phương diện cách tân nghệ
thực và biểu tượng để trả lời các câu thuật trong tiểu thuyết Ông già và biển
hỏi sau:

cả của Hê-minh-uê.
14

(1) Nhan đề “Ông già và biển cả” – (2) Phần mở đầu của bài viết rất ngắn
cốt truyện và điểm nhìn; hiện thực và gọn, chỉ có ba câu, những câu nào cũng
biểu tượng cho bạn biết gì về phạm vi chứa đựng nhiều thông tin và thể hiện
nghiên cứu của bài viết?

rõ định hướng của người viết.

(2) Mục đích của bài viết được thể Mục đích của bài viết: các phương diện
hiện như thế nào trong phần mở đầu?

cách tân nghệ thuật của tiểu thuyết
Ông già và biển cả được trình bày

(3) Bài viết đã phân tích các yếu tố
nghệ thuật trong tiểu thuyết Ông già
và biển cả? Từ những phân tích đó,
tác giả đã rút ra những kết luận gì?
(4) Dựa vào những hiểu biết của bạn
về văn học hiện đại đã được học trong

trong bài viết là sự khẳng định phong
cách sáng tác độc đáo và vị trí của Hêminh-uê trong nền văn học hiện đại thế
giới.
(3) Bài viết đã phân tích các yếu tố
nghệ thuật trong tiểu thuyết Ông già và

chuyên đề, hãy bình luận về nhận định
ở phần kết: “Xan-ti-a-gô giống như
một biểu tượng về cuộc đấu tranh của

biển cả như: cốt truyện, điểm nhìn,
ngôn ngữ đối thoại, ngôn ngữ độc
thoại, không gian thời gian nghệ thuật,

con người hiện đại trên thế giới này”.

kết luận chung.

(5) Sau khi đọc bài viết, bạn có hứng
thú tìm đọc thêm các tác phẩm khác
của Hê-minh-uê không? Tại sao?

(4) Phần kết của bài nghiên cứu có tính
mở, mời gọi các bình luận và suy
tưởng khác nhau, đó cũng là tinh thần

- - HS tiếp nhận nhiệm vụ.

của văn học hiện đại. Lão ngư dân

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học Xan-ti-a-gô trong tác phẩm "Ông già
tập.

và biển cả" hiện lên như một hình ảnh
biểu tượng cho cuộc đấu tranh của con

- HS thảo luận để trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

người hiện đại. Cuộc đời của ông là
một hành trình gian khổ, đầy thử thách

15

và thảo luận.

và cũng đầy ý nghĩa. Xan-ti-a-gô là

- GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu
hỏi.
- Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và
bổ sung.

một lão ngư dân nghèo khổ, sống trong
cảnh túng thiếu và cô đơn. Tuy nhiên,
con người hiện đại cũng có thể vượt
qua mọi khó khăn nếu họ có ý chí kiên
định và nghị lực phi thường. Xan-ti-a-

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện gô là minh chứng cho điều đó. Mặc dù
nhiệm vụ học tập.
- GV nhận xét, chốt kiến thức.

già yếu và gặp nhiều khó khăn, ông vẫn
dũng cảm ra khơi đánh bắt cá lớn và
chiến thắng con cá marlin khổng lồ.
Như vậy, nhận định "Xan-ti-a-gô giống
như một biểu tượng về cuộc đấu tranh
của con người hiện đại trên thế giới
này" là hoàn toàn đúng đắn. Xan-ti-agô là một hình ảnh đẹp về con người
hiện đại, với những phẩm chất tốt đẹp
như lòng dũng cảm, kiên cường, ý chí
và nghị lực phi thường. Hình ảnh của
Xan-ti-a-gô sẽ mãi là nguồn cảm hứng
cho con người trong cuộc đấu tranh
không ngừng nghỉ để chiến thắng mọi
khó khăn và thử thách.
(5) Em rất hứng thú tìm đọc thêm các
tác phẩm của Hê-minh-uê. Hê-minh-uê,
nhà văn người Mỹ, được mệnh danh là
"cha đẻ của tảng băng trôi" với lối viết
16

giản lược, sử dụng ngôn ngữ một cách
tiết kiệm nhưng đầy hiệu quả. Nhiều
tác giả Hoa Kỳ đương đại suy tôn ông
làm người khai sinh ra trường phái Chủ
nghĩa cực hạn (Minimalism). Một
trường phái văn học xuất hiện ở Hoa
Kỳ từ những năm 1920 với phương
châm sáng tạo cơ bản là tinh giản văn
chương đến mức tối đa, kiệm lời và
kiệm cả cảm xúc...

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu khái niệm

2. Thực hành nghiên cứu

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm nhỏ
b. 2.1. Tìm hiểu khái niệm
gồm 4 HS theo kĩ thuật Khăn trải bàn
với vị trí ngồi như hình vẽ dưới đây:

- Cách tân nghệ thuật là những đổi
mới, sáng tạo trong các tác phẩm nghệ
thuật trên nhiều phương diện như thể
loại, ngôn từ, thủ pháp, kĩ thuật biểu

-G

V

y

ê

đạt… Do ý thức đề cao cá tính, coi
c
ầ
u
H
S
trọng sự tự do biểu đạt của người nghệ

u

sĩ, văn học hiện đại có rất nhiều cách
tân, thậm chí là đột phá về nghệ thuật.
+ Về thể loại: Các nhà văn hiện đại có
xu hướng phá vỡ những quy phạm,

SGK và trả lời câu hỏi:

chuẩn mực của các thể loại truyền

+ Thế nào là cân tân nghệ thuật? Biểu

thống và không ngừng sáng tạo ra
17

đ

ọ

hiện của cách tân nghệ thuật là gì?

những thể loại mới như thơ tự do,
phóng sự, truyện ngắn, truyện cực

- - HS tiếp nhận nhiệm vụ.

ngắn, tiểu thuyết điện ảnh, kịch tự sự,

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học

kịch phi lí…. Cấu trúc các thể loại

tập

cũng biến đổi một cách linh hoạt nhằm

- HS thảo luận để trả lời câu hỏi.

biểu đạt sự tự do sáng tạo và phong
cách nghệ thuật riêng của từng nhà

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

văn.

và thảo luận.

+ Về ngôn từ và thủ pháp nghệ thuật,

- GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu

văn học hiện đại khước từ những công

hỏi.

thức, ước lệ, phát hiện ra những cách

- Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và

diễn đạt mới, khám phá những giới hạn

bổ sung.

của ngôn từ bằng những thử nghiệm

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nghệ thuật mang tính đột phá.
nhiệm vụ học tập.
- GV nhận xét, chốt kiến thức.

● Các nhà thơ tượng trưng sử dụng
các biểu tượng, ám dụ để tạo nên sự
mơ hồ, nhòe mờ về nghĩa, giúp văn học
có thể diễn tả được sự màu nhiệm của
vũ trụ và thế giới bí ẩn của trực giác.
● Các nhà thơ siêu thực lại thực hành
lối viết tự động. Các nhà thơ đã đa sáng
tạo thơ ca bằng cách kết hợp và sắp đặt
ngẫu nhiên các từ ngữ trong từ điển.
Mác-xen Prút, Giêm Gioi-xi, Uy-li-am
Phoóc-nơ, Bảo Ninh…. Sử dụng kĩ
18

thuật dòng ý thức trong trần thuật tạo
nên dòng chảy của những tư tưởng,
cảm xúc, liên tưởng đan bện vào nhau
tưởng như phi logic, phá vỡ tính chất
tuyến tính của cốt truyện và sự xác
Nhiệm vụ 2: Xác định đối tượng,
phạm vi và mục đích nghiên cứu

định của nhân vật.
2.2. Xác định đối tượng, phạm vi và

- GV yêu cầu HS chia thành nhóm nhỏ

mục đích nghiên cứu

mỗi nhóm khoảng 4-5 người để thảo - Xác định đối tượng nghiên cứu: Đối
luận và trả lời các câu hỏi:

tượng nghiên cứu có thể là cách tân

+ Trình bày khái niệm thế nào là đối nghệ thuật trên các phương diện khác
nhau của văn học hiện đại như: thể
tượng nghiên cứu?
+ Phạm vi nghiên cứu và mục đích

loại, ngôn từ các thủ pháp nghệ thuật.
- Xác định phạm vi nghiên cứu: Với

nghiên cứu là gì?

báo cáo nghiên cứu về những cách tân

- - HS tiếp nhận nhiệm vụ.

nghệ thuật trong văn học hiện đại, có

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học thể chọn một tác giả, tác phẩm hoặc
tập

một nhóm tác giả, tác phẩm…. một vài

- HS thảo luận để trả lời câu hỏi.

phương diện cách tân nghệ thuật.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu
cách tân nghệ thuật trong văn học hiện
và thảo luận.
- GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu
hỏi.

đại có thể nhằm các mục đích khác
nhau: khẳng định giá trị của những
cách tân nghệ thuật trong tác phẩm, xác

- Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và định vị trí của tác phẩm trong sự
19

bổ sung.

nghiệp văn học của tác giả, làm rõ

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

phong cách sáng tác của tác giả….

nhiệm vụ học tập.
- GV nhận xét, chốt kiến thức.
Nhiệm vụ 3: Thu thập, phân tích và 2.3. Thu thập, phân tích và xử lí
xử lí thông tin

thông tin

- GV yêu cầu HS chia thành nhóm nhỏ - Tùy vào từng thể loại được thể loại
mỗi nhóm khoảng 4-5 người để thảo được lựa chọn, có thể trình bày cách
luận và trả lời các câu hỏi:

tân trên các phương diện khác nhau và

+ Trong quá trình thu thập, phân tích triển khai thành các luận điểm theo các
và xử lí thông tin để viết bài nghiên luận điểm riêng của mình.
cứu cách tân nghệ thuật trong văn học - Qua việc tìm hiểu những cách tân
hiện đại cần chú ý những điều gì?

nghệ thuật cụ thể trong tác phẩm, có
thể tự đặt ra các câu hỏi mang tính khái

- - HS tiếp nhận nhiệm vụ.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học
tập
- HS thảo luận để trả lời câu hỏi.

quát như: Tác phẩm thể hiện cảm quan
nghệ thuật mới về thế giới và con
người như thế nào? Tác phẩm đã làm
thay đổi sự hình dung vốn có về thể

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động loại ra sao?....
và thảo luận.

- Lưu ý:

- GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu + Một vấn đề cách tân nghệ thuật có
hỏi.

thể được soi chiếu dưới nhiều góc độ

- Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và khác nhau và theo đó, cũng có thể triển
khai bằng nhiều cách.
20

bổ sung.

+ Nghiên cứu cách tân nghệ thuật tức

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập.
- GV nhận xét, chốt kiến thức.

là nghiên cứu sự đổi mới. Để trình bày
sự đổi mới một cách thuyết phục, luôn
cần có ý thức liên hệ và so sánh, dù
trực tiếp hay gián tiếp. Có thể liên hệ
cái mới mà mình đang bàn luận với cái
cũ, cái trước đó đã liên hệ, so sánh tác
phẩm đang phân tích với các tác phẩm
khác của cùng tác giả hay của các tác
giả khác.
+ Trong báo cáo nghiên cứu về cách
tân nghệ thuật nên có các ý tưởng
mang tính gợi mở. Không nhất thiết
phải tìm ra câu trả lời cho tất cả các ý
tưởng, có thể chỉ cần đưa ra ý tưởng để
người đọc tiếp tục suy nghĩ.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về văn học hiện đại.
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan.
c. Sản phẩm học tập: Bài làm của HS.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
So sánh cảm quan nghệ thuật trong văn học trung đại với văn học hiện đại?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.
21

Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV có thể dành thời gian khoảng 7-10' để HS trình bày ý tưởng rồi làm việc
trên lớp hoặc ở nhà.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực nhiệm vụ học tập
- GV chữa bài tập và nhận xét.
Gợi ý:
HS dựa vào kiến thức nằm ở phần 2 để trả lời câu hỏi.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải đáp các câu hỏi củng cố kiến thức
bài học.
b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để giải bài tập.
c. Sản phẩm học tập: bài tập hoàn thành của HS.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
Trình bày các bước tiến hành nghiên cứu văn học hiện đại?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.
Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV có thể dành thời gian nghiên cứu và thực hiện tại nhà.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực nhiệm vụ học tập
- GV chữa bài tập nhận xét và chuẩn bị kiến thức.
●

Gợi ý:

Hs dựa vào mục 2 để trả lời câu hỏi. Song có thể kết luận như sau:
Khi tiến hành nghiên cứu văn học hiện đại cần phải có đủ 3 bước sau đây:
+ Bước 1: Tìm hiểu khái niệm
+ Bước 2: Xác định đối tượng, phạm vi và mục đích nghiên cứu
22

+ Bước 3: Thu thập, phân tích và xử lí thông tin.
Hướng dẫn về nhà
+ Ôn tập bài học về nhà tìm hiểu một số hướng nghiên cứu văn học hiện đại.
+ Hoàn thành các bài tập ở phần luyện tập và vận dụng nếu còn.
+ Soạn bài: Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại

Đây là demo giáo án Chuyên đề Ngữ văn 12 Kết nối tri thức
Thày cô liên hệ 0969 325 896 ( có zalo ) để có trọn bộ cả năm bộ giáo án trên.
Có đủ Word và PowerPoint đồng bộ
Có giáo án tất cả các môn học cho 3 bộ sách giáo khoa mới
CÁNH DIỀU, KẾT NỐI TRI THỨC, CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Thày cô xem và tải tài liệu tại website: tailieugiaovien.edu.vn
https://tailieugiaovien.edu.vn

Xem đủ bộ tại: https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/van-12/

23