CHUYÊN ĐỀ 1:
TẬP NGHIÊN CỨU VÀ VIẾT BÁO CÁO VỀ MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG
ĐẠI VIỆT NAM
(10 tiết)
(Thực hiện từ tuần thứ nhất đến tuần thứ mười; mỗi tuần 1 tiết. Tiết ôn tập: HS thực hiện ở
nhà)
A. NỘI DUNG VÀ THỜI LƯỢNG THỰC HIỆN.
I. CÁC NỘI DUNG CẦN THỰC HIỆN:
- Viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam.
- Thuyết trình kết quả nghiên cứu về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam.
II. THỜI LƯỢNG THỰC HIỆN: 10 tiết (9 tiết dạy trên lớp, 1 tiết HS tự học ở nhà)
- Phần thứ nhất: Tìm hiểu yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại
Việt Nam
- Phần thứ hai: Viết báo cáo nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Phần thứ ba: Thuyết trình một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Bài tập thực hành: 01 tiết ở nhà.
B. MỤC TIÊU KHI XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP
I. NĂNG LỰC
Năng lực chung
Phát triển năng lực tự chủ và tự học; năng lực giải quyết vấn đề
và sáng tạo thông qua hoạt động thực hiện các nhiệm vụ học tập.
Năng lực đặc thù Phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học thông qua việc
thực hiện các nhiệm vụ học tập, cụ thể: đọc, hiểu, tập nghiên cứu,
viết báo cáo, thuyết trình trao đổi, … trong quá trình học tập
chuyên đề nhằm đáp ứng các yêu cầu cần đạt sau:
- Biết các yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề của văn
học trung đại Việt Nam.
- Vận dụng được một số hiểu biết từ chuyên đề để đọc hiểu và
viết về văn học trung đại Việt Nam.
- Biết viết một báo cáo nghiên cứu.
- Biết thuyết trình một vấn đề của văn học trung đại Việt Nam.
II. PHẨM CHẤT
- Trân trọng vẻ đẹp tâm hồn dân tộc qua những tác phẩm văn học trung đại Việt Nam
- Biết yêu quý cộng đồng, sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội.
- Yêu thích việc nghiên cứu.
C. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Về phía học sinh: Chuyên đề học tập ngữ văn lớp 11, hồ sơ, tài liệu, sách tham khảo,
tranh, ảnh, bảng biểu, video clip,
2. Về phía giáo viên:
- SGK, SGV chuyên đề học tập Ngữ văn 11, Bộ Chân trời sáng tạo.
- Một số tranh ảnh có trong SGK được phóng to.
- Phiếu học tập để học sinh chuẩn bị nội dung thảo luận.
- Bút màu, giấy A0 để HS trình bày sản phẩm.
- Tài liệu tham khảo sách báo tạp chí về văn học dân gian, máy tính hoặc điện thoại thông
minh có kết nối internet, máy chiếu.
D. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Dạy học phần thứ nhất:
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
1

TÌM HIỂU YÊU CẦU VÀ CÁCH THỨC NGHIÊN CỨU
MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Kết nối – tạo hứng thú cho học sinh, chuẩn bị tâm thế tiếp cận kiến thức về
kiểu bài, kết nối kiến thức trong cuộc sống vào nội dung của bài học
b. Nội dung hoạt động:
Anh/ chị hãy nêu cách thức tìm hiểu về một vấn đề văn học dân gian ( Chuyên đề 10)
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS, cảm nhận ban đầu về vấn đề đặt ra trong tiết học
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV &HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
Câu trả lời của học sinh
- Anh/ chị hãy nêu cách thức tìm hiểu về một vấn đề
văn học dân gian ( Chuyên đề 10)
- Anh/ chị đã được học văn học trung đại chưa? Nếu đã
được học, hãy nêu những tác phẩm văn học đã được
học.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS suy nghĩ bằng kĩ thuật công não, phản hồi nhanh.
- GV quan sát, gợi ý nếu cần.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS trả lời theo ý nghĩ cá nhân
- Các HS khác quan sát, bổ sung ý kiến.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV nhận xét, dẫn vào nội dung bài học.
GV dẫn vào bài:
Văn học trung đại hình thành và phát triển từ thế kỉ X
đến hết thế kỉ XIX, gắn với sự thăng trầm của chế độ
phong kiến Việt Nam, chịu ảnh hưởng của nền văn học
Trung Quốc. Văn học được viết bằng chữ Hán và chữ
Nôm. Với những tên tuổi như: Đặng Trần Côn (Chinh
phụ ngâm), Nguyễn Gia Thiều (Cung oán ngâm khúc),
Ngô Gia Văn Phái (Hoàng Lê nhất thống chí), Nguyễn
Du (Truyện Kiều), thơ Hồ Xuân Hương, thơ Bà Huyện
Thanh Quan, …
Nhưng chúng ta chỉ mới nghiên cứu trên đơn vị một tác
phẩm thuộc văn học trung đại Việt Nam, hôm nay
chúng ta sẽ tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn
đề văn học trung đại Việt Nam.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

a. Mục tiêu chung:
- Hướng dẫn HS biết các yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại
Việt Nam.
GV hướng dẫn học sinh tập nghiên cứu bằng các phương pháp và các thao tác tiến hành
nghiên cứu một vấn đề, bao gồm: xác định đề tài, vấn đề, mục tiêu, nội dung và lập kế
hoạch nghiên cứu; thu thập, xử lý và tổng hợp thông tin về đề tài; vấn đề nghiên cứu.
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
2

- Vận dụng được một số hiểu biết từ chuyên đề để đọc hiểu và viết về văn học trung đại Việt
Nam.
b. Nội dung hoạt động: Vận dụng tổng hợp các kĩ năng để tập nghiên cứu
- HS hoạt động cá nhân: đọc và thu thập thông tin kết hợp làm việc nhóm
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
HĐ của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Thao tác 1: HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH NGỮ LIỆU THAM KHẢO
a. Mục tiêu cụ thể: Giúp HS tìm hiểu và phân tích một văn bản nghiên cứu về vấn đề văn
học trung đại Việt Nam, từ đó rút ra cách thức nghiên cứu.
b. Nội dung hoạt động:
- HS hoạt động cá nhân và thảo luận theo bàn: đọc văn bản ngữ liệu và thu thập thông tin,
trả lời các câu hỏi SGK.
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
I. PHÂN TÍCH NGỮ LIỆU THAM
- GV yêu cầu HS đọc kĩ văn bản tham
KHẢO
khảo SGK “ Truyện Lục Vân Tiên và lí
Đọc văn bản: “Truyện Lục Vân Tiên và lí
tưởng đạo nghĩa của nhân dân” – Lê Trí
tưởng đạo nghĩa của nhân dân” (Lê Trí
Viễn (trang 6 – 9) và dựa vào gợi ý ở phía Viễn)
lề phải văn bản để phân tích mẫu.
1. Mục đích viết văn bản:
- GV hướng dẫn HS thảo luận theo bàn để
Bài nghiên cứu không chỉ đơn thuần là
trả lời các câu hỏi (bao gồm các câu hỏi vấn đề chính tà, thiện ác như trong truyện
gợi ý phân tích ở SGK/ Tr 11):
thơ dân gian. Câu chuyện còn phản ánh nét
- Bài nghiên cứu được viết với mục đích xã hội - lịch sử cụ thể, đậm màu sắc của xã
gì? Mục đích ấy đã được thực hiện qua nội hội phong kiến suy thoái đời Nguyễn.
dung, hình thức nghiên cứu như thế nào?
2. Xác định vấn đề, câu hỏi, phương
- Xác định vấn đề, câu hỏi, phương pháp / pháp / thao tác nghiên cứu, phạm vi
thao tác nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, nghiên cứu, các vấn đề, khía cạnh liên
các vấn đề, khía cạnh liên quan cần tiếp quan cần tiếp tục nghiên cứu trong văn
tục nghiên cứu trong văn bản trên. Từ bài bản:
nghiên cứu, hãy chỉ ra một số yêu cầu cần - Vấn đề nghiên cứu : Chính tà, thiện ác trừu
đáp ứng khi nghiên cứu một vấn đề văn tượng, vấn đề đạo đức.
học trung đại Việt Nam
- Phạm vi nghiên cứu trong xã hội phong
- Bài nghiên cứu trên đã mang lại cho bạn kiến.
những thông tin hay nhận thức gì mới về - Các vấn đề, khía cạnh cần tiếp tục nghiên
tác phẩm Lục Vân Tiên và sáng tác văn cứu như đạo nghĩa trong thời kỳ phong kiến,
học của tác giả Nguyễn Đình Chiểu?
gốc rễ hiện thực,..
- Bạn học hỏi được được điều gì trong 3. Những thông tin văn bản mang lại
cách thực hiện công việc nghiên cứu một
Bài nghiên cứu đã mang lại cho độc giả
vấn đề văn học trung đại qua bài viết về những thông tin trần thực về xã hội phong
truyện Lục Vân Tiên?
kiến thời xưa, về sự hiếu thảo của người con
-.
trong xã hội cũ.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ:
4. Cách thực hiện công việc nghiên cứu
- HS thảo luận theo bàn, trả lời các câu hỏi một vấn đề văn học trung đại:
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
3

1-4 SGK.
+ Nhận định được thời điểm ra đời của
- GV quan sát, khuyến khích
truyện
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ Cách tác giả khái quát và đưa ra các nhận
- Đại diện một số cặp đôi phát biểu.
định về giá trị nội dung tác phẩm Lục Vân
- Các HS còn lại lắng nghe, nhận xét, bổ Tiên.
sung nếu cần.
+ Ranh giới giữa các đoạn và sự chuyển tiếp
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức:
các luận điểm.
GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
+ Cách thức lật đi lật lại vấn đề.
Thao tác 2: TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN
HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
a. Mục tiêu cụ thể: Giúp HS đọc, nhận diện và phân biệt được một vấn đề văn học trung
đại Việt Nam. Một số yêu cầu cụ thểbncuar việc nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại
Việt Nam
b. Nội dung hoạt động:
- HS đọc nội dung về Tri thức Ngữ văn và hệ thống hoá các luận điểm vào phiếu học tập.
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
II. TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA VIỆC
GV yêu cầu HS đọc mục I. Khái quát vấn NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN
đề văn học dân gian trong SGK, kết hợp HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
với sự chuẩn bị ở nhà để hệ thống hoá các Phiếu HT 01: BẢNG TÌM HIỂU VỀ VẤN
luận điểm của phần Tri thức Ngữ văn, ĐỀ VĂN HỌC DÂN GIAN
hoàn thành phiếu học tập 01 như sau:
1. Văn Khái Là nền văn học viết bằng
Phiếu HT 01: BẢNG TÌM HIỂU VỀ
học
niệm chữ Hán và chữ Nôm
VẤN ĐỀ VĂN HỌC DÂN GIAN
trung
hình thành và phát triển
1. Văn Khái niệm
đại
trong hơn 10 thế kỉ, từ
học
Việt
trước thế kỉ X đến hết thế
Đặc điểm
trung
Nam
kỉ XIX.
Các
giai
đại Việt đoạn
Đặc - Có sự kết hợp giữa chủ
Nam
điểm nghĩa yêu nước và chủ
Tác giả, tác
nghĩa nhân văn.
phẩm tiêu
- Xu hướng tiếp thu các
biểu
yếu tố văn học, văn hoá
2.Một
nước ngoài trên tinh thần
số yêu
Việt hoá để vừa tự làm
cầu cụ
giàu, làm mới, vừa bảo
thể của
lưu bản sắc của văn học
việc
dân tộc
nghiên
Các -Từ thế kỉ X đến hết thế
cứu một
giai kỉ XV.
vấn đề
đoạn -Từ thế kỉ XVI đến hết
văn học
thế kỉ XVII.
trung
-Từ thế kỉ XVIII đến nửa
đại
đầu thế kỉ XIX.
-Nửa cuối thế kỉ XIX.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS đọc mục I. Khái quát về vấn đề văn
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
4

học dân gian trong SGK và tái hiện lại
kiến thức trong phần đó, hoàn thành Phiếu
học tập 01
Bước 3: Báo cáo sản phẩm
- Đại diện của nhóm trình bày
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
GV nhận xét và chuẩn kiến thức.

Tác
giả,
tác
phẩ
m
tiêu
biểu
2.Một
số yêu
cầu cụ
thể
của
việc
nghiê
n cứu
một
vấn đề
văn
học
trung
đại

- Nguyễn Trãi, Lê Thánh
Tông,
Nguyễn
Bỉnh
Khiêm, Nguyễn Dữ,
Nguyễn Du, Hồ Xuân
Hương, ....

- Chọn lọc được vấn đề phù hợp,
vừa sức, có ý nghĩa, cung cấp
thêm thông tin hay nhận thức
mới mẻ cho người đọc.
- Căn cứ chủ yếu để tìm hiểu,
nghiên cứu:
+ Ngữ liệu, dẫn liệu từ tác
phẩm.
+ Tìm hiểu và huy động nhiều
tri thức liên quan (tri thức về thể
loại, ngônnguwx, lịch sử, ...)
- Với mỗi dạng đề nghiên cứu,
cần sử dụng tri thức nền và cách
thức, thao tác thực hiện phù hợp.
- Kết quả tìm hiểu về vấn đề cần
được tổng hợp, khái quát và ghi
chép một cách có hệ thống dưới
dạng sườn bài, sơ đồ tư duy, đồ
hoạ thông tin.

Thao tác 3: TÌM HIỂU CÁCH THỨC, QUY TRÌNH THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU
MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
a. Mục tiêu cụ thể: Giúp HS hiểu cách thức tiến hành nghiên cứu một vấn đề văn học trung
đại Việt Nam, có khả năng hoàn thành các bài tập trên lớp và tạo lập được đề cương nghiên
cứu.
b. Nội dung hoạt động:
- HS đọc nội dung mục III. Tr 11- 21 SGK và hệ thống hoá các luận điểm, hoàn thành các
yêu cầu, bài tập theo Phiếu học tập.
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
1. ĐỌC NGỮ LIỆU THAM KHẢO
Văn bản: “ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG TRUYỆN KIỀU”
a. Mục tiêu: Hoạt động này hướng dẫn học sinh tìm hiểu cách tác giả nghiên cứu một vấn
đề.
b. Nội dung hoạt động: HS hoạt động nhóm và tư duy cá nhân: trả lời các câu hỏi
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
5

Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
GV yêu cầu HS đọc ngữ liệu “Độc thoại nội
tâm trong Truyện Kiều” và trả lời các câu hỏi
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
-Để làm cơ sở lí thuyết cho việc nghiên cứu
vấn đề, tác giả đã đề cập đến những khái
niệm gì? Những khái niệm ấy có tác dụng
như thế nào đối với việc triển khai nội dung,
kết quả nghiên cứu?
- Qua văn bản, bạn hiểu thế nào là độc thoại
nội tâm, " độc thoại hóa" đối thoại? Dựa vào
đâu để phân biệt độc thoại nội tâm với đối
thoại, độc thoại? Bạn học hỏi được gì qua
cách tác giả xác lập cơ sở lí thuyết cho việc
nghiên cứu vấn đề ở nửa đầu văn bản nghiên
cứu này?
-Nhận xét về cách tác giả thực hiện khảo
sát, phân tích ngữ liệu đối thoại- độc thoại
nội tâm của nhân vật Hoạn Thư trong
Truyện Kiều( đoạn 2.c) và cách phân tích, so
sánh lời thoại của nhân vật Từ Hải trong
Truyện Kiều và trong Kim Vân Kiều truyện.
Bạn học hỏi được gì ở cách thực hiện các
thao tác phân tích, so sánh ngữ liệu nghiên
cứu đó của tác giả?
-Vận dụng cách khảo sát, phân tích ngữ liệu
của tác giả trong đoạn 2.c, thực hiện khảo
sát, phân tích một đoạn khác trong Truyện
Kiều
-Văn bản trên đã mang lại cho bạn những
thông tin hay nhận thức gì mới về độc thoại
nội tâm trong Truyện Kiều của Nguyễn Du?
- Nêu tóm tắt công việc, thao tác mà theo
bạn là không thể thiếu khi thực hiện nghiên
cứu một vấn đề văn học trung đại
Bước 3: Báo cáo sản phẩm
- Đại diện của nhóm trình bày
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
GV nhận xét và chuẩn kiến thức.

III. TÌM HIỂU CÁCH THỨC, QUY
TRÌNH THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU
MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG
ĐẠI VIỆT NAM
1. ĐỌC NGỮ LIỆU THAM KHẢO
a. Khái niệm được đề cập
- Khái niệm về độc thoại nội tâm.
- Khái niệm về văn tự sự.
b. Khái niệm “ độc thoại nội tâm”
-Độc thoại nội tâm: trước hết, trong nghệ
thuật tự sự, ngoài lời trần thuật của người
kể chuyện còn có lời thoại, phát ngôn của
nhận vật. Văn bản tự sự là một thế giới lắp
ghép của hai ngôn ngữ ấy và chúng luôn
tác động vào nhau. Độc thoại nội tâm là
nhân vật tự do nói lời của mình một cách
trực tiếp, nguyên vẹn, thoát khỏi mọi sự
ràng buộc của lời gián tiếp của người kể
chuyện, không có chỉ dẫn , dẫn dắt chuyển
ý của người kể chuyện. Độc thoại nổi tâm
là lời nói thầm kín , viết ra để đọc chứ
không nhằm nói ra thành tiếng như trong
kịch.
- Việc qua xác lập cơ sở lí thuyết minh
chứng cho những luận điểm xác thực
trong bài.
c. Cách tác giả thực hiện khảo sát
Việc phân tích ngữ kiệu giúp độc giả có
cái nhìn chân thực nhất về truyện.
b. Phân tích đoạn khác: GV hướng dẫn
HS phân tích
Truyện Kiều có khoảng 50 lần độc
thoại nội tâm ngắn dài khoảng 400 câu
thơ. " Một tay... đầu có ai!" Lời độc thoại
nội tâm rõ ràng đã bộc lộ tâm tình nhân
vật trọn vẹn, đầy đủ hơn là lời đối đáp của
Từ trong cơn giận do việc khuyên hàng
gợi nên. Kiều cũng có tâm sự riêng bộc lộ
trong 10 câu độc thoại
d. Độc thoại nội tâm làm cho diện mạo
tinh thần của nhân vật chính trở nên nổi
bật , sắc nét hơn.
e. Tìm hiểu nghiên cứu vấn đề gồm:
+ Xác đinh đề tài, vấn đề cần nghiên cứu
+ Thu thập, đọc- xử lí tài liệu
+ Xác lập câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu
+ Lập hồ sơ nghiên cứu

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
6

2. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU MỘT VẤN DỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
a. Mục tiêu: Hoạt động này hướng dẫn HS biết cách xác định đúng đề tài nghiên cứu có
vấn đề, biết xác định mục đích, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu, từ đó lập được kế hoạch
nghiên cứu.
b. Nội dung hoạt động: HS hoạt động nhóm và tư duy cá nhân
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
Gồm các bước sau:
- Em hiểu xác định đề tài nghiên 2.1.Xác định đề tài, vấn đề cần nghiên cứu:
cứu là gì? Cần lưu ý gì trong quá - Cần xác định đề tài, vấn đề nghiên cứu phù hợp,
trình “xác định đề tài”?
khả thi và có ý nghĩa.
- Để xác định đề tài, vấn đề nghiên - Các dạng đề thường gặp:
cứu, GV hướng dẫn HS trả lời một + Tìm hiểu tác phẩm: chủ đề, tư tưởng, cảm hứng,
số câu hỏi sau:
những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật, …
+ Vấn đề bạn lựa chọn có điểm gì
+ Tìm hiểu thể loại: cốt truyện, nhân vật, người kể
hấp dẫn?
chuyện, lời kể, lời thoại (truyện trung đại); chủ thể trữ
+ Vấn đề bạn lựa chọn có ý nghĩa tình, vần, nhịp, từ ngữ, hình ảnh (thơ trung đại); tích
gì đối với việc học tập của bạn?
truyện, hành động, mâu thuẫn – xung đột, đốithoaji,
+ Bạn có điều kiện thực tế đề tìm độc thoại, bang thoại (tuồng pho); ….
hiểu vấn đề không?
+ Tìm hiểu tác giả, thời đại, văn hoá, ..
+ Vấn đề bạn lựa chọn có phát huy Cuộc đời, con người, sự nghiệp văn học,tư tưởng,
sở trường học tập của bạn/ nhóm phong cách nghệ thuật, sự kế thừa truyền thống và
bạn không?
cách tân,…
- GV giao Phiếu HT 02: Bảng lựa 2.1.1.Tìm hiểu nghiên cứu vấn đề về tác phẩm:
chọn đề tài nghiên cứu để HS tìm
Đối với tác phẩm “Truyện Kiều” hay “Lục Vân
hiểu và lựa chọn vấn đề nghiên cứu
Tiên”:
sao cho phù hợp với điều kiện -Vấn đề quyền sống của con người trong “Truyện
khách quan cũng như năng lực và Kiều”
sở thích
- Giấc mơ công lí trong “Truyện Kiều”
- GV yêu cầu HS tích vào vấn đề - Nghệ thuật kể chuyện trong “Lục Vân Tiên”
mà HS lựa chọn trong Bảng lựa 2.1.2. Tìm hiểu, nghiên cứu về thể loại:
chọn đề tài nghiên cứu
- Nhóm thể loại truyện, có thể chọn đề tài: “Những
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ: nét khác biệt về mặt thể loại giữa Lục Vân Tiên
- HS tích vào Bảng lựa chọn đề tài (Nguyễn Đình Chiểu) và Truyện Kiều (Nguyễn Du)
nghiên cứu
- Nhóm thể loại thơ, có thể chọn đề tài:
- GV quan sát, khuyến khích
+ Yếu tố dân gian trong một số bài thơ Nôm của Hồ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Xuân Hương,
- HS nộp bảng chọn lựa của mình
+ Thể hát nói trong sáng tác của Nguyễn Công Trứ.
- GV chia nhóm dựa theo lựa chọn - Nhóm kịch, có thể chọn đề tài: “ Một số điểm khác
của HS
biệt giữa tuồng pho và tuồng đồ qua “Sơn Hậu” và
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến “Nghêu, Sò, Ốc, Hến”
thức:
2.1.3. Tìm hiểu,nghiên cứu vấn đề về tác giả, thời
GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
đại, văn hoá, …
- Về tác giả, có thể chọn đề tài: Dấu ấn tiểu sử của
Nguyễn Đình Chiểu trong truyện thơ “Lục Vân Tiên”
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
7

- Về bối cảnh văn hoá, phong cách thời đại, có thể
chọn đề tài: Hào khí đời Trần trong “Hịch tướng sĩ”
của Trần Quốc Tuấn và “Thuật hoài” của Phạm Ngũ
Lão.
2.2.Thu thập, đọc – xử lí tài liệu:
2.2.1. Thu thập tài liệu:
- Các tài liệu viết về tác phẩm, thể loại, tác giả,
thờiddaji, bối cảnh văn hoá- xã hội, … liên quan đến
đề tài. Có thể ghi lại theo mẫu:
STT Tên
Tác giả,
Thông tin
Thông
tài liệu năm xuất
đáng lưu ý tin khác
bản, đơn vị liên quan
(nếu có)
xuất bản
đến đề tài
1
2
-Các tác phẩm tiêu biểu của tác giả hay thể loại, thời
đại, giai đoạn văn học cần tìm hiểu. Có thể lên danh
mục tác phẩm theo mẫu:
STT Tên
Thời
Đặc điểm nội Thông
tác
điểm
dung, hình
tin khác
phẩm, sáng tác thức đáng
(nếu có)
tác giả
lưu ý của tác
phẩm
1
2
2.2.2. Đọc – xử lí tài liệu:
Các tài liệu thu thập, xử lí, ghi chép cần đuwojc sơ bộ,
phân loại và sắp xếp, lưu trữ một cách hợp lí.
2. 3. Xác lập câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu:
- Câu hỏi nghiên cứu:
+ Là một câu hỏi lớn được người nghiên cứu đặt ra
nhằm hướng việc nghiên cứu tới cái đích nhất định.
+ Câu hỏi nghiên cứu có thể được phát biểu hiển
ngôn cũng có thể hàm ẩn trong văn bản báo cáo kết
quả nghiên cứu
- Giả thuyết nghiên cứu được hiểu như là một giả định
mang tính suy lí, được người nghiên cứu một đề tài,
giải quyết một vấn đề hay các trả lời câu hỏi nghiên
cứu.
2.4.Lập hồ sơ nghiên cứu:
4.2.1.Kế hoạch – đề cương nghiên cứu:
KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Đề tài:
………………………………………………..
Mục đích nghiên cứu:
……………………………….
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
8

Câu hỏi nghiên cứu:
…………………………………
Giả thuyết nghiên cứu:
………………………………
Đề cương
Mở đầu:
……………………………………………..
Phần chính:
1. ……………………………………………….
2. ……………………………………………….
………
Kết luận:
………………………………………………
Thời gian Công việc Người
Sản phẩm
thực hiện
….
…….
4.2.2. Một số mẫu phiếu ghi chép tổng hợp tài liệu
- Mẫu ghi chép tài liệu tìm hiểu vấn đề trong một
tác phẩm:
STT

Tên
chương/
đoạn

Chi tiết liên quan Dẫn liệu
(soi sáng cho
(trang)
khía cạnh/ vấn
đề)
1
…
…
…
2
….
…
…
- Mẫu ghi chép tài liệu tìm hiểu vấn đề trong nhiều
tác phẩm:
STT Tên tác
Chi tiết,
Khía cạnh Ghi chú
phẩm
dẫn liệu
cần diễn
liên quan giải
1
…
…
…
2
…
…
…
2.5. Viết báo cáo nghiên cứu; chỉnh sửa, hoàn thiện
(Xem phần thứ 2)
2.6.Thuyết trình báo cáo (xem phần thứ 3)

Thao tác 4: THỰC HÀNH
a. Mục tiêu: Hoạt động này hướng dẫn HS xác định đúng đề tài nghiên cứu có vấn đề, biết
xác định mục đích, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu, từ đó lập được kế hoạch nghiên cứu.
b. Nội dung hoạt động: HS hoạt động nhóm và tư duy cá nhân
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
9

Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
Bài tập 1:

IV. Thưc hành
1. Bài tập 1.
Câu trả lời của học sinh
2. Bài tập 2.
Câu trả lời của học sinh

Chọn một trong các đề tài sau xác định câu hỏi và giả
thuyết nghiên cứu theo bảng:
- Dấu hiệu tiểu sử của Nguyễn Đình Chiểu trong truyện
thơ “Lục Vân Tiên”
- Thành ngữ, tục ngữ, ca dao Việt Nam và điển tích, điển
cố Trung Hoa trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.
- Bút pháp miêu tả nội tâm nhân vật của Nguyễn Du qua
các trích đoạn “Trao duyên,Thuý Kiều hầu rượu Hoạn
Thư – Thúc Sinh”
Lập bảng đề cương nghiên cứu
Bài tập 2. Dựa vào mẫu ở trang 20, hãy lập kế hoạch đề
cương nghiên cứu cho một trong những vấn đề ở bài tập
1.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS viết vào Bảng lựa chọn đề tài nghiên cứu
Đề tài/ vấn đề
Câu hỏi nghiên Giả thuyết
nghiên cứu
cứu
nghiên cứu
…..
Kế hoạch đề cương nghiên cứu
KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Đề tài: ………………………………………………..
Mục đích nghiên cứu: ……………………………….
Câu hỏi nghiên cứu: …………………………………
Giả thuyết nghiên cứu: ………………………………
Đề cương
Mở đầu: ……………………………………………..
Phần chính:
1. ……………………………………………….
2. ……………………………………………….
………
Kết luận: ………………………………………………
Thời gian
Công việc Người thực Sản phẩm
hiện
….
…….
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
10

- GV quan sát, khuyến khích
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS nộp bảng chọn lựa của mình
- GV chia nhóm dựa theo lựa chọn của HS
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức:
GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
Bảng kiểm hoạt động nhóm.
STT
Tiêu chí
Mức độ 4
1

Quá trình Có sự phân
làm việc công rõ ràng,
nhóm
hợp. lí cho
từng thành
viên
trong
nhóm

Mức độ 3

Mức độ 2

Mức độ 1

Có sự phân
công tương
đối rõ ràng
cho
từng
thành
viên
trong nhóm

Có phân công
đến từng thành
viên
trong
nhóm,
nhưng
chưa hợp li

Chưa phân công
công việc cho
từng thành viên
trong nhóm

Có sự hợp
tác,
lắng
nghe, chia sẻ
hiệu quả

Có sự hợp Có sự hợp tác, Không thể hiện
tác,
lắng chia sẻ giữa các sự hợp tác, lắng
nghe, chia sẻ
nghe, chia sẻ
thành viên
tương
đối
trong nhóm
hiệu quả

Có sự xem
xét
điều
chỉnh
nội
dung hợp lí
trong
quá
trình
thực
hiện

Có sự xem
xét
điều
chỉnh
nội
dung tương
đối hợp lí
trong
quá
trình
thực
hiện

Có sự xem xét
điều chỉnh nội
dung trong quá
trình thực hiện
nhưng
chưa
hiệu quả

2

Sản phẩm Các thông tin
hoàn
được sắp xếp
thành
đầy đủ, mạch
lạc, hình thức
trình bày phù
hợp

Các thông tin
được sắp xếp
tương
đối
mạch
lạc,
hình
thức
trình
bày
tương
đối
phù hợp

Bước đầu biết Chưa biết cách
cách sắp xếp sắp xếp, trình bày
thông tin nhưng thông tin
chưa đầy đủ,
mạch lạc, hình
thức trình bày
chưa phù hợp

3

Trình bày Trình bày rõ Trình
bày Trình bày chưa Trình bày không
sản phẩm ràng, hấp dẫn tương đối rõ thật rõ ràng, hấp rõ ràng, không
về sản phẩm ràng, hấp dẫn dẫn về sản hấp dẫn về sản

Không có sự xem
xét điều chỉnh
nội dung trong
quá trình thực
hiện

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
11

phẩm

phẩm

Có sự trao
đổi bổ sung
trong nhóm
hiệu quả hợp
lí để hoàn
thành
bài
trình bày.

Có sự trao
đổi bổ sung
trong nhóm
tương
đối
hiệu quả hợp
lí để hoàn
thành
bài
trình bày.

Có sự trao đổi Không có sự trao
bổ sung trong đổi bổ sung trong
nhóm
nhưng nhóm
chưa hiệu quả

Có sự trao
đổi góp ý
hiệu quả giữa
các nhóm để
hoàn
thiện
các sản phẩm

Có sự trao
đổi góp ý
tương
đối
hiệu quả giữa
các nhóm để
hoàn
thiện
các sản phẩm

Có sự trao đổi Không có sự trao
góp ý gữa các đổi góp ý giữa
nhóm
nhưng các nhóm
chưa hiệu quả

PHẦN 2. VIẾT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
VIỆT NAM
(3 tiết)
Tiết 6

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Huy động, kích hoạt kiến thức đã học trước đó và trải nghiệm của HS có liên
quan đến nội dung bài học. Tạo tình huống có vấn đề để kết nối vào bài học.
b. Nội dung hoạt động: HS trả lời các câu hỏi trong bảng KWL theo nhóm
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS, cảm nhận ban đầu về vấn đề đặt ra trong tiết học
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
B1: GV giao nhiệm vụ
Câu trả lời của học
- GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm 10 HS.
sinh
- GV yêu cầu nhóm HS căn cứ vào kết quả hoạt động ở phần I
Tập nghiên cứu để thực hiện bảng KWL
K
W
L
(điều em đã biết về
(điều em muốn
(điều em học được
bài học)
biết về bài học)
sau tiết học)
Các em đã biết gì - Em muốn biết gì Ghi câu trả lời cho
về việc nghiên cứu về việc viết báo cáo các câu hỏi đã ghi ở
và viết báo cáo kết kết quả nghiên cứu cột W. Những điều
quả nghiên cứu về một
vấn
đề em thích trong bài
một vấn đề VHTĐ VHTĐVN?
học.
VN sau khi học - Em muốn biết
xong phần thứ thêm gì về việc đã
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
12

nhất?
ghi ở cột K không?
(Viết các từ khóa, (HS ghi những điều
cụm từ liên quan)
muốn biết thành
các câu hỏi)
….………………. ….……………….. ….…………..
B2: HS thực hiện nhiệm vụ : HS thực hiện nhiệm vụ.
B3: Báo cáo, thảo luận: Câu trả lời của HS
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét .
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
a. Mục tiêu: Huy động, kích hoạt kiến thức đã học trước đó và trải nghiệm của HS có liên
quan đến nội dung bài học. Tạo tình huống có vấn đề để kết nối vào bài học.
b. Nội dung thực hiện: Vận dụng các kĩ năng để đọc và tìm hiểu về ngữ liệu trong sách
chuyên đề từ đó rèn viết một bài báo cáo nghiên cứu một vấn đề VHTĐVN
c. Sản phẩm: HS trả lời các câu hỏi và bài viết theo nhóm
b. Tổ chức thực hiện
Thao tác 1: TÌM HIỂU CHUNG VỀ CÁCH VIẾT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU MỘT
VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
Tìm hiểu Ngữ liệu tham khảo
I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ CÁCH VIẾT
Văn bản “Nhà thơ Phan Văn Trị và những BÁO CÁO NGHIÊN CỨU MỘT VẤN
bài thơ bút chiến với Tôn Thọ Tường” ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
(Theo Đoàn Lê Giang, in trong Nhà Thơ yêu Câu hỏi 1: Bài viết trên nghiên cứu về vấn
nước Phan Văn Trị (1830-1910), Kỉ yếu hội đề gì? Câu hỏi nghiên cứu là gì?
thảo nhân dịp kỉ niệm lần thứ 115 ngày sinh Trả lời:
và 75 ngày mất của Phan Văn Trị, tổ chức từ - Bài viết trên nghiên cứu về nhà thơ Phan
ngày 31/10/1985 đến ngày 2/11/1985 tại Cần văn Trị và những bài thơ chiến với Tôn Thọ
Thơ)
Tường.
B1: GV giao nhiệm vụ: GV cho HS thảo - Câu hỏi nghiên cứu:  Thơ xướng họa giữa
luận theo nhóm đôi (think - pair - share) để Phan Văn Trị và Tôn Thọ Tường có gì khác
trả lời các câu hỏi hướng dẫn phân tích kiểu biệt so với thơ xướng họa thời trung đại?
VB.
Câu hỏi 2: Tóm tắt ý chính của bài viết. Từ
GV theo dõi hoạt động của từng nhóm, kịp đó, nêu nhận xét về bố cục của văn bản.
thời hỗ trợ khi HS cần.
Trả lời:
B2: HS thực hiện nhiệm vụ : HS thực hiện Tóm tắt:
nhiệm vụ.
Phan Văn Trị sáng tác không nhiều nhưng có
B3: Báo cáo, thảo luận: Câu trả lời của HS những đóng góp nổi bật bởi những bài thơ
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét
yêu nước, đặc biệt là những bài thơ bút chiến
Sau đây là một số gợi ý trả lời:
với Tôn Thọ Tường. Trong đó, nhiều bài có
thể xem là mẫu mực của lối thơ xướng họa
truyền thống, thể hiện không chỉ cái tài, cái
trí mà còn cả cái tâm, cái đạo của ông.
- Bố cục chia ra làm 3 phần:
+ Nhà thơ yêu nước
+ Ba mạng sáng tác thơ của Phan Văn Trị
+ Thơ bút chiến của Phan văn Trị
Câu hỏi 3: Nêu nội dung chính của phần
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
13

giới thiệu và phần kết luận.
Trả lời:
- Giới thiệu khái quát về tác giả ở phần giới
thiệu,vấn đề cần nghiên cứu, tác phẩm
nghiên cứu.
- Phần kết luận được tác giả tổng kết lại vấn
đề nêu lên những di sản và đóng góp của ông
cho thế hệ sau.
Câu hỏi 4: Trong văn bản, tác giả đã trình
bày cuộc bút chiến theo trình tự nào? Cách
trình bày đó có ưu thế gì?
Trả lời:
- Tác giả đã trình bày cuộc bút triến theo
trình tự các năm, một lịch sử văn bản. Điều
đó giúp người đọc có thể theo dõi được quá
trình sáng tác của ông một cách cụ thể nhất.
Câu hỏi 5: Xác định phương pháp chủ yếu
sử dụng để trình bày kết quả nghiên cứu ở
mục 3 của bài viết.
Trả lời:
- Phương pháp chủ yếu ở mục 3 là so sánh,
đối chiếu hai văn bản tiêu biểu
- Phân tích, so sánh : sự tương phản giữa hai
hình tượng nhân vật.
Câu hỏi 6: Phương pháp phân tích- tổng hợp
và phương pháp so sánh đã được sử dụng
như thế nào trong bài báo cáo trên?
Trả lời:
- Phương pháp phân tích được tác giả triển
khai ở mục 10 của bài. Tổng kết lại vấn vấn
đề đã được tác giả tổng hợp ở muc cuối cùng
của bài báo cáo.
Câu hỏi 7: Bạn tiếp thu, học hỏi được những
điều gì về cách viết một báo cáo nghiên cứu
từ bài viết trên?
Trả lời:
- Qua bài báo cáo ta biết cách viết một bài
báo cáo nghiên cứu về vấn đề văn học trung
đại Việt Nam
- Biết cách nêu được vấn đề, phạm vi nghiên
cứu.
- Giới thiệu chung về vấn đề nghiên cứu, tác
giả, tác phẩm.
- Các phương pháp phân tích- tổng hợp trong
báo cáo.

Tiết 7, tiết 8

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG
14

Thao tác 2: CÁCH THỨC VIẾT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN
HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
B1. GV giao nhiệm vụ
II. CÁCH THỨC VIẾT BÁO CÁO
- GV chia lớp thành 6 nhóm, mỗi nhóm 7 HS.
NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN
- GV yêu cầu nhóm HS căn cứ vào kết quả hoạt
HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
động ở phần I Tập nghiên cứu để thực hiện lần
1. Yêu cầu về nội dung và bố cục của
lượt các bước
một báo cáo nghiên cứu
+ Chuẩn bị: đề tài, nguồn tài liệu tham khảo
- Về nội dung: Nêu phân tích, đánh giá,
+ Tìm ý, xây dựng đề cương
lí giải được một vấn đề văn học trung
+ Viết
đại.
+ Chỉnh sửa hoàn thiện
- Về thể thức trình bày: Đ...