Chí Phèo
I. Tìm hiểu chung
Giai đoạn: Văn học Việt Nam năm 1930 - 1945
Nhan đề :
Cái lò gạch cũ: Đây chính là tên gọi đầu tiên của câu truyện, để nói lên sự ra đời của Chí Phèo mà không được hưởng bất cứ quyền sống nào của con người. "Cái lò gạch cũ" là hình ảnh không thể thiếu được của Chí Phèo, với tên gọi này giá trị hiện thực của tác phẩm rất sâu sắc khi đề cập tới sự nối tiếp của kiếp đọa đày, hết kiếp này qua kiếp khác của giai cấp thống trị đối với người nông dân, vì vẫn còn đó Chí Phèo con khi Thị Nở nhìn nhanh xuống bụng ở cuối tác phẩm.
Đôi lứa xứng đôi: khi in thành sách lần đầu năm 1941, nhà xuất bản Đời mới (Hà Nội) tự ý đổi tên thành "Đôi lứa xứng đôi". Tên gọi này được đặt ra sẽ hướng người đọc tới mối tình giữa Thị Nở và Chí Phèo, nhằm giúp người đọc có thể thấy ra sự tàn ác của làng Vũ Đại và Bá Kiến đối với Chí Phèo và sự gặp gỡ của Chí Phèo với Thị Nở. Tên này phù hợp với sở thích người đọc thời đó, nhưng nếu như vậy thì tất cả những giá trị khác của tác phẩm sẽ bị lu mờ bởi cuộc tình éo le giữa Thị và Chí.
Chí Phèo: Sau 2 tên gọi trên, nhà văn Nam Cao đã quyết định đổi tên truyện thành "Chí Phèo", tên gọi nhân vật chính của câu chuyện. Với nhan đề này thì mọi giá trị của tác phẩm đều hiện hữu một cách sâu sắc bởi tựa đề đã đề cập tới một số phận cụ thể, số phận ấy mang cả giá trị hiện thực lẫn giá trị nhân đạo.
Ở làng Đại Hoàng (quê hương Nhà văn Nam Cao) hồi ấy có lão Trương Pháo, chuyên làm nghề giết lợn. Ông này thường bắt "phèo" (ruột non của con lợn) để bán, vì món này được rất nhiều người khách trong làng ưa chuộng. Chí (hồi đó làm thuê cho Trương Pháo); Chí cũng học cách "bắt phèo" cho chủ bán. Chí bắt cũng ngon như chủ, làm cho khách ăn ai cũng khen ngon. Từ đó, Chí có tên là "Chí Phèo"; và làng Đại Hoàng có một người tên Chí, quê quán ở đâu không rõ, người thì cao, to, béo khỏe. Khi dân làng có việc, Chí thường giúp nhà này, nhà nọ. Các nhà có máu mặt thường thuê Chí đi đòi nợ, xong việc, cho Chí vài xu đi mua rượu uống. Uống say, Chí nằm phèo ở ngay đó ngủ nên người ta thường gọi là "Chí Phèo". Đó là lý do mà Nhà văn Nam Cao đã đặt tên cho nhân vật của mình là Chí Phèo.
Chủ đề : Nhà văn Nam Cao đã đề cao và khẳng định phẩm chất của nhân vật Chí Phèo – Thị Nở nói riêng và của bộ phận tầng lớp nông dân lương thiện bị đẩy vào con đường tha hóa, lưu manh hóa nói chung. Đồng thời nhà văn cũng kết án đanh thép cái xã hội thực dân nửa phong kiến tàn bạo tàn phá cả thể xác và tâm hồn của nhân dân lao động lúc bấy giờ.
Thể loại : truyện ngắn
PTBĐ : tự sự
HCST :Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam nửa thực dân, nửa phong kiến và dựa theo những việc thật , người thật ở làng quê của tác giả trước cách mạng tháng 8. Sáng tác năm 1941
Xuất xứ: in trong tập “ Luống cày”
Đề tài: số phận người nông dân nghèo Việt Nam trước cách mạng tháng 8.
II. Tìm hiểu chi tiết
Sự xuất hiện của Chí phèo với tiếng chửi độc đáo
hình ảnh tiếng chửi
- Trích dẫn:
“ Bắt đầu hắn chửi trời” , “ Rồi hắn chửi đời” , “ Tức mình, hắn chửi cả làng Vũ Đại.” , “ Đã thế, hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn.” , “ Phải đấy, hắn cứ thế mà chửi, hắn cứ chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo!” , “ Hắn nghiến răng vào mà chửi cái đứa đã đẻ ra Chí Phèo”
+ “chửi trời”: vì sinh ra hắn là người không hoàn thiện
+ “chửi đời”: vì đời đã cưu mang rồi vứt bỏ hắn
+ “chửi cả làng Vũ Đại”: vì đã đẩy hắn vào bi kịch thê thảm
+ “ chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn”
+ đau đớn nhất, hắn “chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn” để hắn phải mang những bi kịch của cuộc đời.
Sự tức giận của Chí và sự im lặng đáng sợ của mọi người xung quanh. Và cũng thể hiện rõ sự vật vả, đau đớn, thèm được giao tiếp với đồng loại.
- Tiếng chửi gây ấn tượng vừa quen vừa lạ:
+ quen: giống như những gã say rượu khác