Đinh Bộ Lĩnh
Năm 939, khi cha Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Công Trứ lĩnh chức thứ sử, đưa cả gia đình về sống ở Châu Hoan (vùng Nghệ An - Hà Tĩnh ngày nay).
Bên bờ sông Lam, gia đình họ có một ngôi nhà gỗ nhỏ xinh xắn.
Người mẹ là một người nội trợ khéo tay, vì vậy cha con Bộ Lĩnh luôn cảm thấy ấm áp mỗi khi về tới nhà. Không may, người cha sớm qua đời vì bạo bệnh. Gia đình họ như ngôi nhà mất nóc. Quan thứ sử mới được cử đến nhiệm sở. Mẹ Bộ Lĩnh dẫn con về quê cũ Hoa Lư. Ngày ngày Bộ Lĩnh cùng lũ trẻ trong làng dẫn đàn trâu vào bìa rừng kiếm cỏ cho chúng ăn. Cuộc sống xem ra rất vất vả! Nhưng Bộ Lĩnh là một người có chí. Và khi đó anh đã 17 tuổi. Anh và lũ trẻ đều thích trò chơi đánh trận.
Bên bờ sông Hoàng Long, diễn ra “những trận đánh ác liệt” với tiếng thét xung phong vang dội. Từ trong những cánh rừng đội quân gồm những cung thủ nhí tiến ra.
Dưới sông là đội thuỷ binh nhí với những thanh gươm gỗ đang tiến lại. Lửa bốc lên trên những đống củi khô. Khói mù trời cuốn tới theo những ngọn gió thổi từ phía bờ sông. Trên lưng những chú trâu, các cậu bé đang rất hãnh diện về trận đánh toàn thắng. Chiều về, những người già nhìn theo đoàn diễu hành chiến thắng đều tấm tắc khen: “Thằng bé họ Đinh nhất định sẽ là một thống soái trong tương lai.” Nhưng mẹ Lĩnh đột ngột đổ bệnh khiến cậu bé phải ở nhà cả ngày. Sáng sáng, nhìn lũ trẻ chăn trâu đi qua nhà, cậu bé vội quay mặt đi gạt lệ. Rồi người mẹ qua đời. Nhưng Bộ Lĩnh cũng đã là chàng trai hai mươi tuổi rồi. Và anh đang thầm thương trộm nhớ cô láng giềng xinh đẹp. Sau khi cưới đôi vợ chồng trẻ làm một ngôi nhà gỗ nhỏ ở bìa rừng và chuyển ra đó sinh sống. Loạn mười hai sứ quân đẩy đất nước và nhân dân tới cảnh điêu linh hoang tàn. Một bữa, Bộ Lĩnh tới thăm người bạn họ Lê đang giữ chức quan đình trưởng Hoa Lư. Chàng trai than thở: “Tôi chán ghét cuộc chiến tranh đang giết chết hàng nghìn người dân Việt này. Rồi đây đất nước sẽ ra sao và người dân sẽ đi về đâu?” Người bạn họ Lê đáp: “Nhưng đây cũng là cơ hội cho anh hùng hào kiệt. Tại sao anh lại không thử làm chúa một phen?” “Bạn ơi, nhưng tôi kiếm đâu ra tiền bạc, voi ngựa cho đạo quân của mình?” “Tôi có thể mách anh một mẹo nhỏ...” Người bạn hạ giọng và khẽ nói một điều gì đó với Bộ Lĩnh. Trong cánh rừng thưa bên bờ sông, Bộ Lĩnh và các đồng chí đang bàn cách dẹp loạn các sứ quân cát cứ.
Nguyễn Bặc, một thanh niên cao, to, đen trũi và rất khoẻ, đến từ miền duyên hải, lớn tiếng nói: “Tôi nghĩ, mười hai sứ quân, lực lượng thế nào không ai hay. Trước hết chúng ta sẽ cử thám mã đi khắp nơi điều tra tình hình trước khi khởi sự. Sau đó chúng ta sẽ tập hợp lực lượng, tới khi đủ mạnh, ta sẽ tiêu diệt dần các sứ quân.”
Đinh Điền, một chàng trai trông thư sinh, đến từ vùng núi Cấm Khê lại nói:
“Xem ra mười hai vị ấy chỉ có hư danh chứ chưa chắc đã có thực lực.”
Bộ Lĩnh nói: “Sau khi Ngô Vương qua đời, triều chính ruỗng mục, muôn dân loạn lạc lầm than. Nay tôi muốn tập hợp lực lượng trước để bảo về độc lập tự chủ cho nước nhà, sau để đem lại ấm no hạnh phúc cho trăm họ. Nếu các anh muốn theo tôi mưu đại sự, xin hãy bán hết nhà cửa, ruộng đất để mua sắm quân trang và lương thực, chiến mã và binh khí cho nghĩa quân.” Sau đó, Bộ Lĩnh và các đồng chí vào núi tập hợp lực lượng định ngày khởi nghĩa. Hai năm sau Bộ Lĩnh gặp Lê Hoàn, người sau này trở thành cánh tay phải của ông. Hôm đó Bộ Lĩnh và con trai là Đinh Liễn tới thăm nhà Lê Sinh (ở Hoa Lư). Trong nhà có ba đứa trẻ, một trai và hai gái.
Cậu bé, Lê Hoàn, chào: “Xin hỏi, hai ngài có điều gì dạy bảo?”
Bộ Lĩnh nói: “Cậu là ai? Chúng tôi muốn gặp ông giáo Trần và quan đình trưởng họ Lê.” “Xin ông chờ cho ít phút.” Lê Hoàn nói. Sau đó chủ nhà và thầy giáo Trần cùng ra mời khách vào nhà. “Mời hai vị ngồi.” Chủ nhà mời. Rượu ngon được rót ra. Họ cùng cạn ly. “Hôm nay, tôi tới đây,” Bộ Lĩnh nói, “là để xin một lời khuyên.”
“Một lời khuyên là sao?”