Bài 4
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TAY – HI LẠP VÀ RÔ-MA

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức:
- Biết được điều kiện tự nhiên của vùng Địa Turng Hải với sự phát triển của thủ công nghiệp và thương nghiệp đường biển và với chế độ chiếm nô.
- Hiểu được từ cơ sở kinh tế - xã hội đã dẫn đến việc hình thành thể chế nhà nước dân chủ - cộng hòa.
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng bản đồ để phân tích được những thuận lợi, khó khăn và vai trò của điều kiện địa lý đối với sự phát riển mọi mặt của các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải.
- Biết khai thác nội dung tranh ảnh.
3. Thái độ:
Giáo dục cho HS thấy được mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp mà tiêu biểu là những cuộc đấu tranh của nô lệ và dân nghèo trong xã hội chiếm nô. Từ đó giúp các em thấy được vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử.
II. THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:
- Bản đồ các quốc gia cổ đại.
- Tranh ảnh về một số công trình nghệ thuật thế giới cổ đại.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
1. Kiểm tra bài cũ:
Yêu cầu HS làm nhanh câu hỏi trắc nghiệm:
Hãy điền vào chỗ chấm:
- Các quốc gia cổ đại phương Đông hình thành ở…………………………………………………………..
- Thời gian hình thành Nhà nước ở các quốc gia cổ đại phương Đông……………………………………..
- Đặc điểm kinh tế của các quốc gia cổ đại phương Đông………………………………………………….
- Giai cấp chính trong xã hội…………………………………………………………………………………
- Thể chế chính trị……………………………………………………………………………………………
2. Giới thiệu bài mới:
Hi Lạp và Rô-ma bao gồm nhiều đảo và bán đảo nhỏ, nằm trên bờ Bắc Địa Trung Hải. Địa Trung Hải giống như một cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông thuận lợi giữa các nước với nhau, do đó từ rất sớm đã có những hoạt động hàng hải, ngư nghiệp và thương nghiệp biển. Trên cơ sở đó, Hi Lạp và Rô-ma đã phát triển rất cao về kinh tế và xã hội làm cơ sở cho nền văn hóa rất rực rỡ. Để hiểu được điều kiện tự nhiên đã chi phối sự phát triển kinh tế xã hội của các quốc gia cổ đại Hi Lạp Rô-ma như thế nào? Thế nào là thị quốc? Sự hình thành thể chế nhà nước dân chủ - cộng hòa ra sao? Những thành tựu văn hóa tiêu biểu của cư dân cổ Hi Lạp Rô-ma để lại cho loài người? So sánh nó với các quốc gia cổ đại phương Đông? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay để trả lời những vấn đề trên.
3. Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy và trò
Kiến thức cơ bản

* Hoạt động 1: Tìm hiểu nét chính về thiên nhiên và đời sống của con người.
- GV gợi lại bài học ở các quốc gia cổ đại phương Đông hình thành sớm nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi. Còn điều kiện tự nhiên ở các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải có những thuận lợi và khó khăn gì?
- HS trả lời.
- GV nhận xét, bổ sung và chốt ý.
- GV nêu câu hỏi: Ý nghĩa của công cụ bằng sắt đối với vùng Địa Trung Hải?
- HS rả lời.
- GV nhận xét và kết luận: Việc công cụ bằng sắt ra đời có ý nghĩa không là không chỉ có tác dụng trong canh tác mở rộng diện tích trồng trọt mà còn thúc đẩy sản xuất thủ công và kinh tế hàng hóa tiền tệ phát triển.
* Hoạt động 2: Tìm hiểu địa quốc Địa Trung Hải.
- GV chia HS thành 2 nhóm và đặt câu hỏi:
+ Nhóm 1: Nguyên nhân ra đời của thị quốc? Nghề chính của thị quốc?
+ Nhóm 2: Tổ chức của thị quốc?
- GV cho các nhóm đọc SGK và thảo luận với nhau sau đó gọi các nhóm lên trình bày và bổ sung cho nhau.
- GV cho HS tìm hiểu về thành thị A-ten(SGK) để minh họa.
- GV đặt câu hỏi: Thể chế dân chủ cổ đại biểu hiện ở điểm nào? So với phương Đông?
- HS trả lời.
- GV bổ sung cho HS và phân tích thêm, lấy ví dụ ở A-ten.
- GV đặt câu hỏi: Có phải ai cũng có quyền công dân hay không? Vậy bản chất của nền dân chủ ở đây là gì?
- HS trả lời. GV bổ sung, phân tích và chốt ý: Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở Hi Lạp và Rô-ma: Đó là nền dân chủ chủ nô(phụ nữ và nô lệ không có quyền công dân), vai trò của chủ nô rất lớn trong xã hội vừa