CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

BÁO CÁO
BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG
TÁC GIẢNG DẠY
Tên biện pháp: SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG CÁC BÀI
HỌC CHỦ ĐỀ 8 MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6
(Bộ sách Cánh Diều)

............, tháng 1 năm.............

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

BÁO CÁO
BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG
TÁC GIẢNG DẠY
Tên biện pháp: SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG CÁC BÀI
HỌC CHỦ ĐỀ 8 MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6
(Bộ sách Cánh Diều)
- Họ tên giáo viên dự thi: .................................
- Đơn vị công tác:..............................................
- Bộ môn giáo viên dự thi: ................................

.................., tháng 1 năm 20.....

2

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
…………, ngày 05 tháng 01 năm 20….
BÁO CÁO
BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC
GIẢNG DẠY
Tên biện pháp: Sử dụng trò chơi trong các bài học chủ đề 8
môn Khoa học tự nhiên 6
I. LÍ DO HÌNH THÀNH BIỆN PHÁP
1. Cơ sở lí luận
Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo mục tiêu phát triển năng lực,
phẩm chất đã đem đến một luồng sinh khí mới cho sự phát triển giáo dục thích
ứng với thời đại mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cho người dạy cần thay đổi, tìm tòi
rèn luyện để đáp ứng được yêu cầu và mục tiêu dạy học mới.
Với mục đích và yêu cầu của chương trình mới cùng nhiệm vụ giáo dục
xây dựng trường học hạnh phúc đã đặt ra yêu cầu ở mỗi bài dạy phải vận dụng
phối hợp các phương pháp để học sinh không còn cảm thấy quá áp lực hay căng
thẳng với lượng kiến thức bài học mà thay vào đó là sự thích thú, đam mê và thú
vị sau mỗi bài học. Một trong những phương pháp đáp ứng yêu cầu trên là sử
dụng trò chơi dạy học vào bài dạy. Khi tiết dạy được vận dụng trò chơi dạy học
thì điều ta thấy rõ đó là một không khí dạy và học sôi động, hứng thú học tập của
học sinh được nâng cao.
Tổ chức trò chơi trong dạy học là một phương pháp dạy học tích cực đã
được công nhận và có nhiều nghiên cứu chỉ ra hiệu quả của nó. Trong quá trình
đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học có rất nhiều nhà giáo dục đã nghiên
cứu, thiết kế tìm tòi nên các trò chơi nhằm giáo dục tạo hứng thú cho các em như:
- Cuốn sách: “ 150 trò chơi thiếu nhi” của Bùi Sĩ Tụng, Trần Quang Đức .
- Bùi Thị Ngọc Anh (2018) cuốn: “199 trò chơi rèn luyện ngôn ngữ và tư
duy dành cho học sinh tiểu học” Nxb Đại học Quốc gia ...
Các tài liệu này đã giới thiệu một số trò chơi, phương pháp dạy và học tích
cực trong đó có giới thiệu cách áp dụng trò chơi trong dạy học ở một số phương
pháp, kỹ thuật dạy học trong một số môn học cụ thể. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu
3

cầu tiến trình bài học theo hướng dẫn của thông tư 33 ( Bộ Giáo dục và Đào tạo)
bao gồm bốn phần chính: mở đầu; hình thành kiến thức, kĩ năng mới; luyện tập;
Vân dụng. Cùng với nội dung tích hợp bộ môn Khoa học tự nhiên thì các trò chơi
của các tác giả giới thiệu còn chưa phù hợp để vận dụng.
Nhận thấy hiệu quả của sử dụng trò chơi dạy học trong việc nâng cao chất
lượng dạy và học theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh và
cùng với chủ đề 8 có nội dung quan trọng trong chương trình Khoa học tự nhiên 6
(bộ sách Cánh Diều) nên tôi thấy việc xây dựng trò chơi và biện pháp sử dụng trò
chơi phù hợp với nội dung chủ đề 8 của bộ môn là thực sự cần thiết. Vì vậy, tôi
lựa chọn xây dựng biện pháp:
“Sử dụng trò chơi trong các bài học chủ đề 8 môn Khoa học tự nhiên 6”
2. Thực trạng
2.1. Tổ chức khảo sát thực trạng
- Đối tượng khảo sát: 3 giáo viên dạy Sinh Hóa, 3 giáo viên dạy Vật lí (đều
được phân công dạy môn Khoa học tự nhiên) và 131 học sinh khối 6 trường
THCS
- Nội dung khảo sát:
+ Nhận thức của giáo viên về vai trò, tác dụng của việc sử dụng trò chơi
trong dạy học môn Khoa học tự nhiên.
+ Thực trạng xây dựng và sử dụng trò chơi dạy học trong dạy học môn
Khoa học tự nhiên của giáo viên.
+ Thực trạng tiếp nhận và giải quyết trò chơi trong học tập môn Khoa học
tự nhiên trên lớp của học sinh.
- Phương pháp khảo sát: Điều tra bằng phiếu câu hỏi, thống kê toán học.
2.2 Kết quả khảo sát
Qua phân tích số liệu thu được từ ý kiến trả lời 9 câu hỏi dành cho giáo
viên (phụ lục 1) và 10 câu hỏi dành cho học sinh(phụ lục 2) tôi thấy rằng:
- 100% giáo viên khẳng định sử dụng trò chơi trong dạy học môn Khoa học
tự nhiên là cần thiết và có tác dụng cao.
- Về tần số sử dụng trò chơi giáo viên tự nhận xét lựa chọn 2 phương án là
thỉnh thoảng và ít khi tỉ lệ như nhau (50%).
- Về mức độ phân bổ thời gian sử dụng trò chơi trên tuần, 100% linh động
theo bài.
- Thực trạng tiếp nhận và giải quyết trò chơi trong học tập môn Khoa học
tự nhiên trên lớp của học sinh: 83,21% học sinh rất thích thú tham gia hưởng
ứng trò chơi; 15,27% thể hiện mức độ thích tham gia chơi; 1,52% cho là bình
thường.
4

2.3. Thực trạng tại đơn vị:
*Về phía giáo viên:
- Giáo viên cho rằng tác dụng của việc sử dụng trò chơi đối với quá trình
dạy học là rất phù hợp có hiệu quả cao.
- Việc sử dụng trò chơi học tập trong dạy học môn Khoa học tự nhiên vẫn
chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.
- Giáo viên ít sử dụng trò chơi vào dạy học và nếu có sử dụng chủ yếu tập
trung vào phần luyện tập củng cố.
*Về phía học sinh: Học sinh tiếp nhận tích cực các bài học có sử dụng trò chơi.
* Về chương trình, thời lượng môn học:
Môn học là sự tích hợp ba môn Hóa Sinh và Vật lý nên việc phân công
giảng dạy phải phân cho 3 hoặc 2 giáo viên cùng đảm nhiệm dẫn đến sự kết nối
liền mạch còn hạn chế. Chủ đề 8 (sách Cánh Diều) có nội dung quan trọng, kiến
thức cơ bản cho các phần khác và lớp trên.
3. Nguyên nhân thực trạng
Những thực trạng đã diễn ra bởi các nguyên nhân:
- Do việc xây dựng một trò chơi phù hợp với kiến thức bài dạy cần phải đầu
tư nhiều thời gian và công sức nên nhiều giáo viên còn e ngại.
- Đối với học sinh lớp 6 vừa bước qua tuổi tiểu học, việc đến trường được
chơi, được vui đùa với bạn là một trong những động lực đến trường của các em.
Vì thế, trong bài dạy nội dung khô cứng, đơn điệu, nặng kiến thức và không có
hoạt động giảm áp lực thì tất nhiên không thu hút được sự chú ý và đam mê của
các em. Điều này làm cho tiết dạy trầm lắng, thiếu hiệu quả.
4. Nhiệm vụ cần giải quyết.
Từ đánh giá thực trạng, tôi nhận thấy cần phải có các nhiệm vụ cần giải
quyết:
- Nghiên cứu các hoạt động của tiến trình bài học của môn Khoa học tự
nhiên 6 để đưa ra biện pháp sử dụng trò chơi thích hợp.
- Nghiên cứu chương trình, nội dung Chủ đề 8 “Đa dạng thế giới sống”
môn Khoa học tự nhiên 6 để xây dựng trò chơi đáp ứng mục tiêu bài học.
- Nghiên cứu xây dựng nên những cách thức tổ chức hoạt động trò chơi
mang lại tác động tích cực nhất cho mục tiêu bài học.
II. NỘI DUNG BIỆN PHÁP
1. Biện pháp sử dụng trò chơi vào các hoạt động trong tiến trình dạy
học:

5

- Mở đầu: Với nhiệm vụ kết nối kiến thức và tạo không khí cho tiết học
nên hoạt động này cần sử dụng trò chơi thực hiện được trên số đông, nhiều em
cùng chơi.
- Hình thành kiến thức mới, kĩ năng mới: Là hoạt động hình thành kiến
thức mới nên xây dựng trò chơi có phần hạn chế, trò chơi ít được sử dụng vào
hoạt động này. Xây dựng trò chơi cho hoạt động này phải đảm bảo tất cả các em
đều được tham gia là hiệu quả nhất bởi trong hình thành kiến thức mới tất cả các
em đều phải vận động suy nghĩ.
- Luyện tập: Hoạt động luyện tập kiến thức đã được hình thành nên việc
xây dựng trò chơi cho hoạt động này tương đối đa dạng, có nhiều hình thức chơi.
- Vận dụng: Nội dung vận dụng đa phần là những nội dung yêu cầu tư duy
nhiều hơn nên ít được vận dụng trò chơi vào. Xây dựng trò chơi cho hoạt động
này có phần hạn chế, đối tượng chơi chủ yếu theo cặp đôi hoặc cá nhân độc lập.
2. Chương trình và nội dung chủ đề 8 môn Khoa học tự nhiên 6
Theo sách Cánh Diều, Chủ đề 8: Đa dạng thế giới sống gồm có 12 bài từ bài
số 14 đến bài 25 và thời lượng theo gợi ý nhà xuất bản là 42 tiết. Chủ đề cung cấp
cho học sinh những hiểu biết cơ bản về đa dạng sinh học ở Việt Nam- thực trạng
đa dạng sinh học hiện nay và vai trò của đa dạng sinh học. Từ đó xây dựng thái
độ tích cực của học sinh đối với bảo vệ sự đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường.
3. Xây dựng trò chơi và biện pháp sử dụng trò chơi vào bài học
3.1. Quy trình lựa chọn và thực hiện trò chơi.
- Chuẩn bị:
+ Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt của từng nội dung sử dụng trò chơi
+ Bước 2: Lựa chọn trò chơi
+ Bước 3: Thiết kế nội dung của từng trò chơi
+ Bước 4: Thiết kế luật chơi, tiến trình chơi, cách tổ chức … Sau các bước
chuẩn bị cho việc tổ chức trò chơi, cần chuẩn bị các đồ dùng, thiết bị, phương tiện
tổ chức trò chơi, chuẩn bị phần thưởng (nếu có thể) để trò chơi thêm hấp dẫn
- Tổ chức trò chơi:
+ Bước 1: Giáo viên giới thiệu trò chơi, luật chơi và cách chơi
+ Bước 2: Lựa chọn học sinh tham gia trò chơi (nếu tổ chức cho cả lớp
cùng chơi thì không cần thực hiện bước này)
+ Bước 3: Tổ chức cho các học sinh tham gia trò chơi, dẫn dắt hoạt động
chơi, giám sát và thực hiện theo luật chơi.
+ Bước 4: Tuyên bố người thắng cuộc và trao thưởng (nếu có)
- Kết thúc:
6

+ Tổ chức cho học sinh tự rút ra những vấn đề chính thông qua trò chơi
như nội dung liên quan đến trò chơi
+ Xem các hoạt động dạy và học đã đạt được những kết quả, hiệu quả và
tác động như thế nào đối với học sinh.
3.2. Các biện pháp sử dụng trò chơi
3.2.1. Biện pháp 1: Sử dụng trò chơi để mở đầu, tạo tâm thế.
(Sử dụng trò chơi để mở đầu được vận dụng vào các bài 14, 16, 19 )
* Bài 14: Phân loại thế giới sống
Sử dụng trò chơi:
Ai biết nhiều hơn
- Mục đích:
+ Giúp học sinh đánh giá năng lực nhận thức về khoa học tự nhiên thông
qua khả năng gợi nhớ kể tên các sinh vật mà trước đó các em đã nhận thức từ
cuộc sống thường ngày.
+ Phát huy kĩ năng hoạt động đồng đội, nhóm.
+ Tạo không khí sôi nổi cho tiết học.
- Chuẩn bị:
+ Bảng phụ và phấn dành cho các đội chơi.
+ Lập đội chơi: 2 hoặc 3 đội chơi, mỗi đội gồm 5-8 bạn chơi.
- Nội dung và luật chơi: Kể tên các sinh vật mà em biết. Các đội chơi
thực hiện trong thời gian nhanh nhất nhớ lại những sinh vật mình biết và ghi tên
vào bảng của mình.
+ Khung thời gian tối đa trong 4 phút, hết thời gian các đội dừng lại và dán
kết quả lên bảng lớp.
+ Tiêu chuẩn kết quả: Dựa vào tốc độ hoàn thành và số lượng tên sinh vật
kể ra đúng nhiều nhất.
- Thực hiện trò chơi:
+ Sau khi hoàn thành lập đội chơi, các đội chơi hiểu rõ luật chơi, cách chơi
thì giáo viên phát tín hiệu bắt đầu trò chơi.
+ Giáo viên sẽ quan sát, nhắc nhở, giúp đỡ học sinh nếu học sinh còn lúng
túng. 
- Kết thúc trò chơi:
Giáo viên cùng cả lớp chấm kết quả của mỗi đội và khen thưởng cho đội
thắng.
- Hướng phát triển bài từ trò chơi:
+ Sau khi chấm kết quả các đội giáo viên chọn kết quả của đội nhất dán lên
bảng để làm dữ liệu bài học.
7

+ Giáo viên đặt vấn đề bài mới từ kết quả danh sách tên sinh vật học sinh
đã viết ra.
* Bài 16: Virus và vi khuẩn
Sử dụng trò chơi: Khám phá mảnh ghép, tìm từ khóa
Trò chơi là một tổ hợp các câu hỏi tương ứng các mảnh ghép che 1 bức
tranh(hay hình ảnh) có liên quan đến chủ đề bào học, khi được giải đáp thì các
mảnh ghép được mở ra để lộ ra bức tranh(hay hình ảnh) theo chủ ý đặt vấn đề
vào bài của giáo viên.
- Mục đích:
+ Giúp học sinh ôn luyện và kết nối kiến thức cũ đã học, kiến thức thu thập
được từ cuộc sống.
+ Tạo không khí sôi nổi cho tiết học.
- Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị máy chiếu.
- Nội dung và luật chơi:
+ Giáo viên đưa ra bộ 6 câu hỏi cả lớp cùng giải đáp, mỗi câu hỏi được giải
đáp là một mảnh ghép được mở ra. Từ khóa là Virus, khi được giải đáp thì các
mảnh ghép được mở ra để lộ ra hình ảnh virus.
+ Học sinh hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi ở mỗi mảnh ghép
+ Trong quá trình mở các mảnh ghép, nếu học sinh nào nhanh ý tìm từ
khóa thì trò chơi kết thúc.
+ Thời gian cho trò chơi 5 phút.
- Thực hiện trò chơi:
+ Sau khi các em hiểu rõ cách chơi thì giáo viên phát tín hiệu bắt đầu trò
chơi.
+ Giáo viên là người dẫn hoạt động, nêu câu hỏi và mời học sinh xung
phong trả lời câu hỏi, mở mảnh ghép.
- Kết thúc trò chơi: Sau khi từ khóa được mở ra, giáo viên kết thúc trò
chơi.
- Hướng phát triển bài từ trò chơi: Giáo viên đặt vấn đề bài mới từ kết
quả từ khóa tìm được.
Bộ câu hỏi và thiết kế mảnh ghép:

8

Mảnh ghép 1

Mảnh ghép 2

Mảnh ghép 3

Mảnh ghép 4

Mảnh ghép 5

Mảnh ghép 6

Đây là đoạn đầu của Biện pháp dự thi giáo viên giỏi các cấp
Thầy cô liên hệ 0337721200 (có zalo) để có trọn bộ biện pháp
Có đủ Word và PowerPoint cho bản trình bày lời
trước giám khảo

9