BIỆN PHÁP NÂNG CAO PHẨM CHẤT CHĂM CHỈ CHO HỌC SINH
LỚP 3 QUA CÁC BÀI HỌC GDTC
1. Mục đích, yêu cầu:
Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển phẩm chất năng lực học sinh
là bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực
của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan
tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học. Với cách dạy học này, học sinh tiếp thu
kiến thức và vận dụng kiến thức đó vào đời sống thực tiễn một cách khoa học và
hiệu quả. Đây là bước đổi mới hữu hiệu nhất của ngành giáo dục trong thời gian
qua nhằm đào tạo ra những con người thực tế, có kiến thức và vận dụng nó vào đời
sống một cách hiệu quả. Đặc biệt từ năm học 2016 - 2017, Bộ Giáo dục đã ra
Thông tư 22, bổ sung sửa đổi một số điều từ Thông tư 30 trước đây và sau này là
thông tư 27. Bộ Giáo dục cũng đã nhấn mạnh về việc dạy học, kiểm tra đánh giá
học sinh tiểu học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực. Bên cạnh đó trong
những năm tiếp theo, Bộ giáo dục và các cấp có nhiều văn bản chỉ đạo các cơ sở
giáo dục thực hiện việc dạy học và đánh giá học sinh theo phát trển phẩm chất,
năng lực.
Đối với môn GDTC ở tiểu học nói chung, ở lớp 3 nói riêng là một môn học
có vai trò rất quan trọng trong việc rèn luyện thể chất cho các em, qua đó giúp các
em có được sức khỏe tốt, thể trạng minh mẫn, sáng tạo để học tập các môn học
khác. Chính vì thế mà trong những năm học qua, Ban giám hiệu trường PTDTBT
TH Nà Khương đã liên tục có những điều chỉnh, chỉ đạo việc dạy học từ phương
pháp truyền thống sang dạy học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực cho học
sinh , nhà trường luôn quan tâm sát sao đến việc dạy học phát triển phẩm chất năng
lực, trường đã tổ chức nhiều đợt tập huấn chuyên môn, nhiều buổi sinh hoạt
chuyên đề theo nghiên cứu bài học nhằm giúp giáo viên trong trường từng bước
tiếp cận dạy học phát triển phẩm chất năng lực học sinh, qua đó thống nhất những
phương pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp cới đối tượng học sinh trong mỗi lớp.
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn GDTC, tôi luôn chịu khó học tập,
lắng nghe đồng nghiệp, tham khảo tài liệu để nắm vững các phương pháp, các kĩ
thuật dạy học phát triển phẩm chất năng lực học sinh. Với mong muốn hiểu rõ hơn
cách dạy đổi mới này để giúp các em nắm được kiến thức và vận dụng nó vào cuộc
sống một cách cụ thể và hiệu quả nhất. Trong quá trình nghiên cứu tôi đã nhận
thấy một điều hết sức quan trọng trong dạy học phát triển phẩm chất năng lực, đó
là tính chăm chỉ của học sinh. Bởi khi các em chăm chỉ, các em mới bộc lộ được
những tính cách của mình, thể hiện được những qua điểm học tập để từ đó tiếp thu
1

kiến thức một cách chủ động và vận dụng vào thực tiễn. Điều này khác hoàn toàn
với cách dạy truyền thống trước đây, khi giáo viên giảng bài, học sinh chỉ việc
ngồi ngoan ngoãn và lắng nghe, sau đó thuộc những yêu cầu sách giáo khoa đưa
ra. Do đó, việc làm thế nào để các em phát huy tính tự giác, tích cực trong quá
trình học tập và rèn luyện là điều tôi quan tấm nhất. Do đó, tôi đã tập trung nghiên
cứu, tham khảo nhiều tài liệu về dạy học phát triển phẩm chất năng lực nhằm đưa
ra những định hướng có tính khả thi để phát huy tính chăm chỉ cho học sinh trong
học tập
Trên tinh thần đó tôi quyết định chia sẻ những kinh nghiệm vừa qua của bản
thân thông qua sáng kiến kinh nghiệm với tên gọi: “Nâng cao phẩm chất chăm
chỉ cho học sinh lớp 3 qua các bài học GDTC”
2. Nội dung biện pháp:
a. Mục tiêu.
Mục tiêu của giải pháp là trình bày một số biện pháp dạy học cho học sinh
lớp 3 trong trong các bài học GDTC nhằm giúp các em nâng cao phẩm chất chăm
chỉ. Qua đó phát triển những năng lực của bản thân qua các hoạt động này.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.
Để tổ chức được một số biện pháp này cho học sinh tôi đã tìm hiểu kĩ các tài
liệu, các thông tin liên quan từ nhiều nguồn để có những hoạt động thiết thực và
hiệu quả. Cụ thể như sau:
Bước 1: Nâng cao phẩm chất chăm chỉ qua hoạt động tập mẫu.
Với tâm lí thích được khen, thích được các bạn để ý trong giờ học của các
em lớp 3 nên việc được chọn làm mẫu cho cả lớp tập theo luôn được quan tâm và
rất thích được thầy giáo cho làm. Nắm được tâm lý này nên mỗi tiết học tôi thường
thay đổi số lượng các em làm mẫu để phát triển phẩm chất chăm chỉ cho các em.
Qua đó các em sẽ phát triển được các phẩm chất năng lực khác.
Cách thực hiện như sau:
Cứ vào đầu tiết học, sau khi hoàn thành các bước điểm số, triển khai những
động tác cần học trong bài thì tôi tiến hành chọn một số em làm mẫu để cả lớp
cùng qua sát và thực hiện theo. Sau đó mới chia lớp ra thực hiện theo nhóm,…
Việc lựa chọn học sinh làm mẫu được thay đổi thường xuyên nhằm tạo cơ hội cho
các em phát huy phẩm chất chăm chỉ. Vì để được thầy giáo chọn làm mẫu thì các
em phải cố gắng chăm luyện tập, do đó với hình thức này tôi đã thúc đẩy được sự
tự giác và tiến bộ từng ngày của các em.

2

Khi dạy một bài mới theo hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh, tôi
thường triển khai bằng các bước như sau:
I. Mở đầu:
1. Nhận lớp, phổ biến nội quy.
2. Khởi động: Tôi tổ chức một vài trò chơi mang tính khởi động (hát bài
vòng tròn, trò chơi lăn bóng về trước,…)
II. Phần cơ bản.
1. Giáo viên làm mẫu 2 - 3 lần các động tác.
2. Học sinh làm mẫu.
3. Chia tổ để luyện tập
4. Trò chơi
III. Phần kết thúc.
1. Tập hợp đội hình, thả lỏng.
2. GV hệ thống bài học.
5. Nhận xét, dặn dò.
Như vậy qua các bước tổ chức một tiết học bài mới tôi đã nêu ở trên thì việc
vận dụng các động tác làm mẫu của học sinh tôi thưởng sử dụng ở nội dung 2 và
nội dung 3 trong phần II. Cơ bản. Vì 2 nội dung này đều cần học sinh làm mẫu:
Thứ nhất làm mẫu chung cho cả lớp sau khi thầy giáo làm mẫu. Thứ hai học sinh
làm mẫu khi lớp chia nhóm để luyện tập.
Ví dụ : Khi dạy bài 4: Động tác đi đều, đứng lại (Sách GDTC lớp 3 – Chân
trời sáng tạo). Ở tiết 1, hướng dẫn cách giậm chân tại chỗ, đứng lại.
Sau khi tôi làm mẫu xong, tôi đã gọi một số em lên làm lại cho cả lớp quan
sát, sau đó tuyên dương các em. Hình thức này có 2 tác dụng: Thứ nhất là để cho
cả lớp cùng xem lại bài học. Thứ hai là động viên khích lệ các em, em được chọn
tập mẫu sẽ vui vẻ tự hào và chăm chỉ hơn, em chưa được chọn sẽ nhìn bạn để phấn
đấu chăm chỉ hơn để lần sau thầy chọn làm mẫu.

3

Cứ như vậy từng bước tôi phát triển và nâng cao phẩm chất chăm chỉ cho các
em thông qua biện pháp này và từ đó các em phấn đấu để phát huy các phẩm chất,
năng lực khác trong học tập và rèn luyện.
Bước 2: Nâng cao phẩm chất chăm chỉ qua hoạt động nhóm.
Hoạt động nhóm trong dạy học không phải là một phương pháp dạy học
mới, nó đã được giáo viên tổ chức thực hiện cách đây 5 năm về trước khi dạy học
theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh. Do đó việc triển khai phương pháp
này đều được giáo viên thực hiện thường xuyên trong mỗi tiết dạy ở tất cả các môn
học khác nhau.
Đối với môn học GDTC ở lớp 3 mà tôi đang dạy, việc tổ chức phương pháp
hoạt động nhóm cũng được tôi thực hiện một cách nhuần nhuyễn trong các hoạt
động luyện tập của mỗi tiết học. Điều mới mẻ ở đây, ngoài các tác dụng của nhóm
như: phát huy năng lực tự chủ, hợp tác,…thì đối với tôi phương pháp dạy học này
còn có một ưu điểm nữa đó là nâng cao phẩm chất chăm chỉ cho các em thông qua
phương pháp này. Tức là mỗi lần tổ chức hoạt động nhóm, tôi thường cử một em là
nhóm trưởng có nhiệm vụ điều hành nhóm thực hiện động tác nào đó mà thầy giáo
yêu cầu. Với vai trò này học sinh sẽ rất thích và sẽ thật chăm chỉ để bạn học theo,
để bạn khâm phục,…từ đó các em khác cũng sẽ muốn được làm nhóm trưởng,…
và cứ như thế, mỗi lần hoạt động nhóm tôi lại thay một em khác, việc này luôn
được hoán đổi để tăng tính tự giác, chăm chỉ cho các em.
Ví dụ: Cũng là khi dạy bài 3: “Động tác đi đều, đứng lại” đã nêu ở trên.
Sau các bước như đã nêu ở trên, ở phần luyện tập theo nhóm, tôi chia lớp ra
nhiều nhóm nhỏ (từ 5-6 em). Cho các nhóm tự đề cử nhóm trưởng và tiến hành tập
luyện. sau một thời gian nhất định, tôi lại tiến hành đảo nhóm (em này sang nhóm
kia), đổi nhóm trưởng và tiếp tục tập luyện lại.
Hình thức này mục đích là tránh sự nhàm chán của mỗi học sinh vì khi cử
nhóm trưởng sẽ có một số em làm chưa tốt, điều hành nhóm chưa thật lưu loát,…
dẫn đến các em trong nhóm sẽ không hài lòng sinh ra nhàm chán sẽ nói chuyện
4

riêng hoặc không chịu tập,… Do đó tôi sử dụng hình thức đảo nhóm nhằm điều
hòa sự cân bằng hoạt động và phát huy phẩm chất chăm chỉ cho các em. Em
trưởng nhóm điều hành chưa tốt sẽ phấn đấu tốt hơn, em trong nhóm sẽ chăm chỉ
để phấn đấu làm trưởng nhóm.

Tương tự như cách trình bày trên, trong các bài học của môn GDTC lớp 2
tôi thường xuyên áp dụng biện pháp này để khích lệ học sinh chăm chỉ hơn, vui vẻ
hơn để tiếp thu bài tốt, có cơ thể khỏe mạnh để học tập tốt các môn học khác.
Bước 3: Nâng cao phẩm chất chăm chỉ qua một số trò chơi nhỏ.
Có thể khẳng định rằng trò chơi là một “Món ăn” tinh thần không thể thiếu
được của các em học sinh trong mỗi giờ học. Tác dụng của trò chơi cực kì lớn
trong việc hình thành và phát triển tri thức cũng như nhân cách của mỗi em. Mỗi
trò chơi đều mang lại một giá trị giáo dục nhất định. Nhưng tất cả các trò chơi đều
cùng một mục tiêu là giúp giáo viên dễ điều hành và tổ chức lớp học theo ý của
mình và giúp học sinh nhanh lấy lại tinh thần hứng khởi để tiếp tục học tập thêm.
Tuy là một môn học thiên về thể chất nhưng môn GDTC ở lớp 3 cũng rất
cần đến phương pháp trò chơi. Bởi môn học này có đặc thù riêng là tổ chức học tập
và rèn luyện ở ngoài trời, với không gian rộng, có nhiều yếu tố ngoại cảnh tác động
trực tiếp đến các em, nhất là trường PTDTBT TH Nà Khương nằm ngay trên địa
bàn trung tâm của xã nên càng khó khăn cho giáo viên trong quá trình tổ chức lớp
học bởi có quá nhiều yếu tố bên ngoài tác động.
Mặt khác môn GDTC cũng rất dễ chán, nhanh mất hứng thú với các em vì
phải lặp lại các động tác nhiều lần trong một tiết học. Do đó việc sử dụng trò chơi
trong dạy học môn GDTC là hết sức quan trọng và cần thiết.
Nhận thức được vấn đề này nên tôi đã thu thập một số trò chơi nhỏ để gây
hứng thú cho các em, lấy lại tinh thần học tập trong mỗi tiết học ngoài những trò
chơi đã có trong một số bài dạy trong sách giáo khoa. Trò chơi này chỉ tổ chức
trong một khoảng thời gian nhanh để giúp các em vui vẻ, phấn chân hơn trong tiết
học như : trò chơi hoa búp – Hoa nở; trò chơi Thò thụt; trò chơi cao thấp; trò chơi
vỗ tay; trò chơi tôi bảo,… Những trò chơi này tuy không phải là trò chơi mới, nó
5

đã được tổ chức thực hiện từ nhiều năm trước ở các hoạt động tập thể, nhất là các
hoạt động Đội thiếu nhiên Tiền phong.
Ví dụ: Khi dạy bài 1: Động tác vươn thở, động tác tay
Trong phần cơ bản, sau khi cho học sinh ôn lại bài GDTC phát triển chung,
trước khi chuyển sang phần đi đều, tôi tiến hành cho các em chơi một số trò cơi để
lấy lại tinh thần học tập.
Chẳng hạn: trò chơi “vỗ tay”:
Cách chơi: Quản trò hô: “Tay đâu – Tay đâu” (Học sinh đáp: Tay đây – Tay
đây). Quản trò: các em hãy vỗ tay theo thầy làm chứ không được vỗ tay theo thầy
hô nhé. Ai làm sai sẽ bị phạt.
Trò chơi bắt đầu và gv hô “vỗ tay” hs phải quan sát đôi tay của giáo viên để
làm theo. Trò chơi này gấy hứng thú cho các em, tạo không khí thoải mái cũng như
lấy lại tinh thần học tập. Đồng thời trò chơi cũng rèn luyện cho các em những kĩ
năng nhanh mắt, nhanh tay,… Tương tự như trò chơi “Vỗ tay” tôi liên tục đổi trò
chơi khác để tránh trùng lặp như trò chơi : “Con thỏ”, “Thò – Thụt”, “Cao - Thấp”
và những trò chơi nhỏ khác nhưng cũng có cách chơi tương tự.
Về hình thức phạt, tôi thường tổ chức phạt theo hình thức tập thể. Khi thấy
một số em chơi sai, tôi goi lên phạt bằng hình thức như: Tạo sóng (cầm tay nhau
đứng lên, ngồi xuống theo nhịp hô của quản trò); ban nhạc (Mỗi người làm một
nhạc cụ: trống, kèn, oocgan,…)…
Sau ít phút lấy lại tinh thần cho học sinh, tôi tiếp tục chia lớp thành vòng
tròn để tiếp tục thực hiện các nội dung khác của bài học. Cứ như vậy theo cách tích
hợp này, tôi thường xuyên lồng ghép những trò chơi nhỏ này vào các tiết học
(phần học sinh tự thực hành) để giúp các em nâng cao tinh thần chăm chỉ và tiếp
thu bài nhanh, hiểu bài và vận dụng sáng tạo trong thực tiễn.
3. Kết quả đạt được.
Bảng tổng hợp kết quả khảo sát khối lớp 3 trước khi áp dụng đề tài:
Chăm chỉ học tập

Có chăm chỉ nhưng vẫn
còn thiếu tập trung

Chưa chăm chỉ học tập

24

18

4

2

3A2

24

19

3

2

3A3

25

20

3

2

Lớp

TSHS

3A1

Bảng tổng hợp kết quả khảo sát khối lớp 2 sau khi áp dụng đề tài:
6

Chăm chỉ học tập

Có chăm chỉ nhưng vẫn
còn thiếu tập trung

Chưa chăm chỉ học tập

24

20

4

0

3A2

24

21

3

0

3A3

25

22

3

0

Lớp

TSHS

3A1

Bảng tổng hợp kết quả học kì I, môn GDTC khối lớp 3 về kết quả học tập và
phẩm chất chăm chỉ:
Lớp

TSHS

3A1

MỨC ĐẠT ĐƯỢC

PHẨM CHẤT CHĂM CHỈ

HTT

HT

CHT

T

Đ

CCG

24

20

4

0

20

4

0

3A2

24

21

3

0

21

3

0

3A3

25

22

3

0

22

3

0

4. Đánh giá chung.
Với các bước tôi đã triển khai trong mỗi bài dạy của môn học GDTC lớp 3,
tôi đã nhận thấy kết quả thay đổi rõ rệt.
Thứ nhất: về thái độ có nhiều học sinh chăm chỉ hơn, vui vẻ và hòa nhập
hơn trước. Tình đoàn kết trong lớp được nâng cao rõ rệt. Bên cạnh đó đa số phụ
huynh học sinh đã gọi điện khen ngợi thầy giáo vì các cháu về nhà rất vui, rất thích
học với thầy và chăm chỉ hơn.
Về kết quả học tập thì số lượng học sinh hoàn thành nhiệm vụ học tập cũng
rất cao. Điều này cho thấy việc tổ chức các biện pháp giúp học sinh nâng cao phẩm
chất chăm chỉ là một bước đi đúng hướng. Đây là một tín hiệu làm tôi rất vui sau
khi sơ kết học kì I. Bao nhiêu công sức đổ ra cả học kì I vừa qua đã mang lại hiệu
quả.
5. Phương hướng nhiệm vụ mới.
Nâng cao phẩm chất chăm chỉ cho học sinh lớp 3 thông qua các bài học môn
GDTC là một hình thức tổ chức dạy học tuy không mới về phương pháp tổ chức
nhưng mới về cách thể hiện. Những hoạt động này tôi thiết kế hoàn toàn mới lạ và
chưa được áp dụng bất kì một nơi nào khác. Với các bước thực hiện trong đề tài
này học sinh sẽ phát huy được phẩm chất chăm chỉ và qua đó phát huy được các
phấm chất và năng lực khác…, đây là cơ hội để các em phát hiện những năng lực
vốn có của mình để học tập và rèn luyện cũng như phát triển những năng lực đó
trong tương lai. Đó chính là điểm mạnh của những nội dung tôi đã nêu trong đề tài.

7

Điều đó đã tạo cho các em sự hứng thú trong học tập, vui vẻ, đoàn kết và
luôn biết phấn đấu mỗi khi tham gia học tập môn GDTC. Điều đó mới là điểm đặc
biệt của đề tài mà tôi đã nhiều đêm nghiên cứu phương pháp cũng như khảo
nghiệm nhiều lần để tìm ra những phương án hay nhất cho mỗi bài học của môn
GDTC.
Sau khi áp dụng biện pháp một thời gian tôi nhận thấy biện pháp có tính khả
thi, đã thu hút được nhiều học sinh chăm chỉ học tập, hào hứng và đặc biệt thái độ
học tập luôn tự giác, vui vẻ và hào hứng khi học.
Vì vậy tôi tiếp tục áp dụng biện pháp này trong thời gian tiếp theo của năm
học với mong muốn các em tiếp tục chăm chỉ, vui vẻ và hào hứng trong mỗi giờ
học để từ đó các em sẽ phát triển những năng lực cần thiết của bản thân để học tập
tốt về sau.
Bản thân tôi rất mong được sự chia sẻ, đóng góp của các đồng nghiệp để các
giải pháp này được hoàn thiện hơn. Tôi xin trân thành cảm ơn.
Xác nhận của Hiệu trưởng

Nà Khương, ngày tháng 12 năm 2023
Người viết

La Mạnh Hùng

8