cáo : 22 /10 /2016
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ THÁNG
Tên chuyên đề:Dạy tỷ lệ thức, tính chất dãy tỉ số bằng nhau
trong số 7 thế ?
Người báo cáo: Đặng Thị Thu Thủy
I.VẤN :
- Trong quá trình giảng dạy bộ môn toán tôi thấy phần kiến thức về tỷ lệ thức và dãy tỷ số bằng nhau là hết sức cơ bản trong chương trình Đại số lớp 7. Từ một tỷ lệ thức ta có thể chuyển thành một đẳng thức giữa 2 tích, trong một tỷ lệ thức nếu biết được 3 số hạng ta có thể tính được số hạng thứ tư. Trong chương II, khi học về đại lượng tỷ lệ thuận, tỷ lệ nghịch ta thấy tỷ lệ thức là một phương tiện quan trọng giúp ta giải toán. Trong phân môn Hình học, để học được định lý Ta-let, tam giác đồng dạng (lớp 8) thì không thể thiếu kiến thức về tỷ lệ thức. Mặt khác khi học tỷ lệ thức và tính chất của dãy tỷ số bằng nhau còn rèn tư duy cho học sinh rất tốt giúp các em có khả năng khai thác bài toán, lập ra bài toán mới.
Với những lý do trên đây, trong đề tài này tôi đưa ra một số dạng bài tập về tỷ lệ thức và dãy tỷ số bằng nhau trong Đại số lớp 7.
II. GIẢI QUYẾT VẤN :
A.Cơ sở lý thuyết:
Định nghĩa, tính chất của tỉ lệ thức
Định nghĩa:
Tỉ lệ thức là đẳng thức của hai tỉ số

Các số hạng a và d gọi là ngoại tỉ, b và d gọi là trung tỉ.
Tính chất
Tính chất 1( tính chất cơ bản): Nếu
thì ad = bc
Tính chất 2( tính chất hoán vị)
Nếu ad = bc và a, b, c, d khác 0 thì ta có các tỉ lệ thức :

2) Tính chất của dãy tỉ số bằng nhau:
+ Từ tỉ lệ thức
ta suy ra

+Mở rộng:từ dãy tỉ số bằng nhau
ta suy ra

( giả thiết các tỉ số đều có nghĩa)
3.Chú ý:
+ Khi có dãy tỉ số
ta nói các số a, b, c tỉ lệ với các số 2; 3; 5 ta cũng viết a:b:c = 2:3:5.
+ Vì tỉ lệ thức là một đẳng thức nên nó có tính chất của đẳng thức, từ tỉ lệ thức
suy ra


từ
suy ra

B. Nội dung :
Dạng 1.Tìm số hạng chưa biết
1.Tìm một số hạng chưa biết
Phương pháp: áp dụng tính chất cơ bản tỉ lệ thức
Nếu

Muốn tìm ngoại tỉ chưa biết ta lấy tích của 2 trung tỉ chia cho ngoại tỉ đã biết, muốn tìm trung tỉ chưa biết ta lấy tích của hai ngoại tỉ chia cho trung tỉ đã biết.
b) Bài tập:
Bài tập 1: Tìm x trong tỉ lệ thức


Trong bài tập này x nằm ở cả 4 số hạng của tỉ lệ thức và hệ số đều bằng 1 do đó sau khi biến đổi thì x2 bị triệt tiêu, có thể làm bài tập trên bằng cách áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau
2.Tìm nhiều số hạng chưa biết
Bài tập 2: Tìm 3 số x, y, z biết
và

Giải: - Cách 1: Đặt
=k
Cách 2: từ

suy ra


áp dụng t/c dãy tỉ số bằng nhau ta có:

Suy ra


Vậy x= 6; y = 9; z = 12 hoặc x = -6; y = -9; z = -12.
Dạng 2 :Chứng minh liên quan đến dãy