Bài 2
BẢN ĐỒ VÀ CÁCH VẼ BẢN ĐỒ

1. Bản đồ địa lí
Theo K.A.Xalixep : “Bản đồ địa lí là mô hình kí hiệu hình tượng không gian của các đối tượng và hiện tượng tự nhiên xã hội được thu nhỏ, được tổng hợp hoá theo cơ sở toán học nhất định nhằm phản ảnh vị trí, sự phân bố và mối tương quan của các đối tượng và hiện tượng. Cả những biến đổi của chúng theo thời gian để thoả mãn mục đích, yêu cầu đã định trước”.
Như vậy : Bản đồ địa lí còn biểu hiện cả những hiện tượng không nhìn thấy được, như: nhiệt độ không khí, áp suất khí quyển, thành phần dân tộc…

2. Ý nghĩa của bản đồ trong cuộc sống và trong dạy học địa lí
Trong quá trình đấu tranh chế ngự thiên nhiên, phát triển Kinh tế – xã hội, trong quá trình phát triển của lịch sử xã hội loài người, bản đồ địa lí được xuất hiện do nhu cầu của thực tiễn và nhanh chóng trở thành một phương tiện rất cần thiết trong đời sống hàng ngày. Bản đồ địa lí là công cụ phục vụ đắc lực công trình nghiên cứu khoa học, chiếm vị trí quan trọng trong các ngành sản xuất (công nghiệp, nông nghiệp, du lịch, dịch vụ) và trong công tác quản lí xã hội.
Đặc biệt trong quân sự, mọi hoạt động từ đơn giản như xác định đường hành quân đến xây dựng phương án tác chiến, việc thực hiện nhiệm vụ chiến thuật, chiến lược… đều được tiến hành trên cơ sở bản đồ.
Trong quá trình dạy – học địa lí, các bản đồ SGK địa lí không chỉ là phương tiện mà còn là nguồn cung cấp tri thức quan trọng. Bản đồ địa lí là kết quả của việc thu thập tổng kết, cụ thể hoá một số trí thức địa lí bằng hình vẽ : “Ngôn ngữ bản đồ là ngôn ngữ thứ hai” của Địa lí học.
Vì vậy bản đồ có vị trí rất quan trọng trong việc học – dạy địa lí mà còn ở ngoài xã hội, là phương tiện tốt nhất để nhận thức thế giới. Dạy và học bằng bản đồ là phương pháp đặc thù của bộ môn Địa lí.