Câu nghi vấn
 - Hình thức :
+ Câu nghi vấn là câu có những từ nghi vấn (ai, gì, sao, nào, tại sao, đâu, bao giờ, bao nhiêu, à, ư, hả, chứ, (có) ... không, (đã) ... chưa,...) hoặc có từ hay (nối các vế có quan hệ lựa chọn).
+ Khi viết, câu nghi vấn kết thúc bằng dấu chấm hỏi.
- Chức năng chính : dùng để hỏi
- Những chức năng khác :
+ Trong nhiều trường hợp, câu nghi vấn không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ tình cảm, cảm xúc,..
+ Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.
- Trường hợp đặc biệt : Dấu chấm hỏi mới chỉ là hình thức để nhận biết câu nghi vấn, ngoài hình thức còn phải chú ý đến nội dung, ý nghĩa của câu.
 - Hình thức :
+ Ví dụ 1 : Cậu đang làm gì đấy? (Kiểu câu : Ai làm gì?)
+ Ví dụ 2 : Cậu đã làm bài tập về nhà chưa?
+ Ví dụ 3 : Con đang làm bài tập hay chơi máy tính đấy? (nối các vế có quan hệ lựa chọn)

- Những chức năng khác :
+ Ví dụ 1 : "Mày định nói cho ba mày nghe đấy à?" Đe dọa
+ Ví dụ 2 : Anh có thể cho tôi mượn quyển vở được không?
Cầu khiến
+ Ví dụ 3 : Quyển sách này mà đẹp à?
Phủ định
+ Ví dụ 4 : Tối hôm qua cậu đi xem phim hả?
Khẳng định
+ Đây là tranh bạn vẽ đấy ư? Bộc lộ cảm xúc
+ Ví dụ 5 : "Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?"
Khẳng định

- Trường hợp đặc biệt :
* Trường hợp 1
Một bé gái hỏi mẹ:
- Mẹ ơi, ai sinh ra con?
Mẹ cười:
- Mẹ chứ còn ai?
- Thế ai sinh ra mẹ?
- Bà ngoại chứ còn ai?
- Thế ai sinh ra bà ngoại?
- Cụ ngoại chứ còn ai?
- Thế ai sinh ra cụ ngoại?
- Khổ lắm! Sao con hỏi nhiều thế?
Bé gái ngúng nguẩy:
- Con ứ biết thì con mới hỏi mẹ chứ?
Mẹ mỉm cười:
- Trời sinh ra cụ ngoại chứ còn ai?
- Thế ai sinh ra trời?
- Con đi mà hỏi trời ấy!
Chú ý đến nội dung, ý nghĩa của câu.

* Trường hợp 2
a. "Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không?"
b. Bây giờ thì tôi hiểu tại sao lão không muốn bán con chó Vàng của lão.
c. Cây nào cũng đẹp, cây nào cũng quý, nhưng thân thuộc nhất vẫn là tre nứa.
d. Biển nhiều khi rất đẹp, ai cũng thấy như thế.
Không, vì đó không phải là câu nghi vấn:
- Câu a, b có chứa các từ nghi vấn: có - không; tại sao. Nhưng những kết cấu có chứa những từ này chỉ làm chức năng bổ ngữ trong câu.
- Câu c, d: nào, ai chỉ là những từ phiếm định.

* Trường hợp 3
Trong giao tiếp :

Anh ăn cơm chưa?
Những câu Cậu đọc sách đấy à?
Em đi đâu đấy?



Quan hệ thân mật


Câu cầu khiến
 - Hình thức :
+ Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như : hãy, đừng, chớ,... đi, thôi, nào,... hay ngữ điệu cầu khiến; trọng tâm của mệnh lệnh, yêu cầu, đề nghị rơi vào các động từ. + Khi viết, câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm.
- Chức năng : dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo,...

* Mẹo vặt :

CÂU CẦU KHIẾN TỰ BẠCH

Anh em cầu khiến trong nhà,
Đề nghị, khuyên bảo luôn là niềm vui.
Yêu cầu, ra lệnh vài lời,
Ngữ điệu cầu khiến mọi người