Ngày soạn: 30/1/2026
Ngày giảng:
BÀI 7. THẾ GIỚI CỔ TÍCH
TIẾT 88,89. VĂN BẢN - THẠCH SANH
I. Mục tiêu
1. Về năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Thạch Sanh;
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Thạch Sanh.
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý
nghĩa truyện;
- Nêu được ấn tượng chung về VB; nhận biết được các chi tiết tiêu biểu, để tài, câu
chuyện, nhân vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm. HS biết tóm tắt được văn bản
một cách ngắn gọn.
b. Năng lực đặc thù:
- Có khả năng nhận xét, đánh giá về một số thủ pháp nghệ thuật nhằm tô đậm tính
xác thực của câu chuyện cổ tích.
2. Phẩm chất
- Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: Nhân ái, chan
hoà, khiêm tốn; trân trọng tình bạn, tôn trọng sự khác biệt.
- Biết ghét cái ác, yêu cái thiện, sẵn sàng bênh vực người yếu thế, thiệt thòi. Cảm
thông và sẵn sàng giúp đỡ mọi người.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. GV: Máy tính, máy chiếu, Sách giáo khoa, kế hoạch bài dạy
2. HS: SGK, soạn bài theo hướng dẫn
III. Tiến trình dạy học
1. Ổn định tổ chức (1')
2. Kiểm tra đầu giờ
H: Khái quát giá trị NT và ND của văn bản “Ai ơi mồng 9 tháng 4”?
Định hướng:
Nghệ thuật
- Bài văn thuyết minh một sự kiện ngắn gọn, theo trình tự thời gian.
- Ngôn ngữ giản dị, rõ ràng, có hàm lượng thông tin cao
Nội dung
- Lễ hội Gióng mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, là di sản tinh thần vô giá của dân
tộc cần được bảo tồn, giữ gìn và phát huy.
- Lễ hội là biểu tượng cho ý chí chống giặc ngoại xâm, cho bản chất kiên cường bất
khuất, khát vọng hòa bình của dân tộc, gợi nhắc truyền thống lịch sử oai hùng của
cha ông.
3. Tổ chức các hoạt động học
HĐ 1: Mở đầu (5p)
a. Mục tiêu:Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập
của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Tổ chức thực hiện:

- GV tổ chức trò chơi “GIẢI Ô CHỮ” – HS trả lời các câu hỏi để tìm ra các ô chữ
hàng ngang
- Tìm ô chữ hàng dọc liên quan đến nội dung bài: THẠCH SANH
- GV dẫn vào bài: Như chúng ta thấy, đáp án hàng dọc chính là THẠCH SANH - và
đó cũng chính là nhân vật trong bài học của chúng ta ngày hôm nay. Nhân vật đó có
đặc điểm gì, là con người như thế nào? Bài học ngày hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
nhé!
HĐ2: Hình thành kiến thức mới (35p)
a. Mục tiêu:
- Đọc và tìm hiểu tác phẩm (thể loại, PTBĐ, ngôi kể, nhân vật, ngôi kể)
- Nhận biết được những đặc điểm cơ bản làm nên đặc trưng thể loại của truyện cổ
tích: các kiểu nhân vật; các yếu tố kì ảo như con vật kì ảo, đồ vật kì ảo; lời kể
chuyện,...
- Nhận xét, đánh giá vế bài học đạo đức và ước mơ cuộc sống mà tác giả dân gian gửi
gắm.
- Nhận biết và phân tích được đặc điểm của nhân vật Thạch Sanh; mẹ con Lý Thông,
rút ra bài học về cách ứng xử với bạn bè và cách đối diện với lỗi lầm của bản thân.
b. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
- GV yêu cầu HS chú ý vào văn bản
H: Để làm nổi bật nội dung của văn bản, thu
hút sự chú ý đối với người nghe, ta nên đọc
văn bản này với giọng đọc như thế nào?
- HS chia sẻ cách đọc
- GV hướng dẫn cách đọc: Giọng đọc gợi
không khí cổ tích, chậm rãi, sâu lắng, phân biệt
các giọng kể và giọng nhân vật, nhất là giọng
Lý Thông.
+ GV đọc mẫu.
+ HS đọc một phần của VB – Nhận xét cách
đọc của bạn
+ GV nhận xét lưu ý rèn KN trước và trong khi
đọc.
- GV chiếu các từ ngữ khó và HD HS giải
nghĩa một số từ khó (Thiên thần, thái tử, Nước
chư hầu,...)
H. Liệt kê các sự việc chính trong văn bản
Thạch Sanh?
1. Thạch Sanh là chàng trai nghèo, mồ côi,
sống lủi thủi một mình, gia tài chỉ có một chiếc
búa kiếm củi nuôi thân.
2. Thạch Sanh kết nghĩa anh em với Lí Thông,
bị Lí Thông lừa đi canh miếu thờ thế mạng, TS
giết trăn tinh chặt đầu đem về, lại bị Lí Thông
lừa, TS trở về gốc đa sống bằng nghề kiếm củi.

Nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung

3. Lí Thông cướp công TS, được vua ban
thưởng phong cho làm quận công.
4. Công chúa bị đại bàng bắt đi, vua sai Lí
Thông đi tìm. Lí Thông nhờ Thạch Sanh giúp
đỡ, TS xuống hang giết đại bàng cứu công
chúa, bị Lí Thông lấp kín cửa hang.
5. TS cứu Thái Tử con vua Thủy Tề, được tặng
cây đàn thần.
6. Hồn trăn tinh và đại bàng lập mưu hãm hại,
TS bị bắt vào ngục. Chàng gảy đàn, tiếng đàn
chữa khỏi bệnh câm cho công chúa. Thạch
Sanh được giải oan. TS tha tội cho mẹ con Lí
Thông nhưng chúng đã bị sét đánh chết.
7. TS cưới công chúa, hoàng tử các nước chư
hầu ghen ghét kéo quân tiến đánh, TS đem đàn
ra gảy, quân lính cởi giáp xin hàng.
8. TS mời cơm quân sĩ 18 nước chư hầu, niêu
cơm tí xíu mà ăn mãi không hết.
9. Vua nhường ngôi cho TS.
H. Dựa vào các sự việc chính em hãy kể tóm
tắt văn bản Thạch Sanh?
- HĐCN - 3 phút trả lời câu hỏi
- GVMR: Đây là kiểu nhân vật chúng ta
thường gặp trong truyện cổ tích Việt Nam nói
riêng và truyện cổ tích Thạch Sanh nói chung.
Trong số đó chưa có nhân vật nào lập chiến
công nhiều như Thạch Sanh, có tài năng và
nhiều kẻ thù như Thạch Sanh và có nhiều
phẩm chất cao đẹp như nhân vật này
- GV yêu cầu HS trình bày tập dự án
H: Hãy nêu nét tiêu biểu của truyện Thạch
Sanh (Thể loại, nhân vật, sự việc, ngôi kể,
PTBĐ, bố cục)
- HS trình bày – nhận xét – bổ sung
- GV nhận xét – cho điểm
- GV chốt – ghi bảng
H: Thế nào là truyện cổ tích?
- Thể loại: Truyện cổ tích
- HS trả lời theo phần “Tri thức ngữ văn”
sgk/25
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
- Nhận vật chính: Thạch Sanh
- Bố cục:
- Phương thức biểu đạt: Tự sự
+ Phần 1: Từ đầu .....“kiếm ăn”: Giới thiệu lai - Bố cục: 3 phần
lịch nguồn gốc Thạch Sanh.
+ Phần 2: Tiếp …đến “sét đánh chết” :

những chiến công của Thạch Sanh.
+ Phần 3: Còn lại : Thạch Sanh lấy công chúa
và lên ngôi vua.
- GV: Để hiểu rõ hơn về nội dung của văn bản
chúng ta cùng tìm hiểu văn bản ở phần…
II. Tìm hiểu văn bản
- GV cho HS theo dõi phần 1 của văn bản 1. Nhân vật Thạch Sanh
“từ đầu ... kiếm ăn" (sgk/26) - HĐCĐ (3p) a. Gia cảnh
suy nghĩ, trả lời câu hỏi: Gia cảnh của
Thạch Sanh có gì đặc biệt? Nhận xét cách
giới thiệu về gia cảnh? Nêu cảm nhận của
em về gia cảnh đó?
- HS trình bày – chia sẻ
- GVKL, chốt kiến thức
- Bằng cách giới thiệu ngắn gọn
làm nổi bật xuất thân nghèo khổ,
không người thân thích. Đồng thời
thể hiện sự quan tâm, ước mơ đổi
đời cho những số phận mồ côi,
GV: Nhân vật mồ côi là dạng nhân vật điển nghèo khổ trong cuộc sống.
hình, xuất hiện nhiều trong các truyện cổ tích
Việt Nam. Đó là sự hình tượng hóa của một
kiểu nhân vật điển hình trong xã hội phong
kiến trước đây. Truyện cổ tích thường quan
tâm đến số phận của họ, là diễn đàn để họ cất
tiếng nói ước mơ thay đổi số phận
b. Những thử thách và chiến công
HĐN 4 - (5p) : Theo dõi văn bản từ “Một của Thạch Sanh.
hôm -> về nước” và trả lời câu hỏi:
H: Chỉ rõ Thạch Sanh đã trải qua những
thử thách và lập được những chiến công gì?
Qua đó bộc lộ phẩm chất của TS ntn?
Thử thách

Chiến công

- Hs báo cáo, chia sẻ
- GV nhận xét, bổ sung, kết luận

Thử thách
- Bị mẹ con Lí
Thông lừa đi
canh miếu thờ,
thế mạng.
- Xuống hang
diệt đại bàng,
cứu công chúa,
bị Lí thông lấp
của hang.

Chiến công
- Thạch Sanh
diệt chằn tinh,
được bộ cung
tên bằng vàng
- Diệt đại
bàng,
cứu
công
chúa,
cứu con vưa
Thuỷ
Tề,

được tặng đàn
thần.
- Bị hồn chằn - Thạch Sanh
tinh, đại bàng minh oan, lấy
báo thù, Thạch công chúa
Sanh bị bắt vào
ngục.
- 18 nước chư - Chiến thắng
hầu kéo quân 18 nước chư
sang đánh.
hầu, lên ngôi
vua.
- Thạch Sanh đã trải qua 4 thử
thách và đã bộc lộ nhiều phẩm chất
đáng quý, đáng trân trọng: thật thà
chất phác, dũng cảm, tài giỏi, nhân
H: Chi tiết nào cho thấy TS thật thà, chất ái, yêu hoà bình.
phác, dũng cảm, tài giỏi, yêu hòa bình?
- Thật thà, chất phác: luôn tin tưởng Lý Thông
- Dũng cảm và tài năng: diệt chằn tinh, diệt đại
bàng.. có nhiều phép lạ, dùng tiếng đàn để tự
giải oan cho mình
- Nhân ái và yêu hòa bình: tha tội chết cho mẹ
con Lý thông, tha tội và thết đãi quân sĩ mười
tám nước chư hầu
H: Nhận xét cách kết thúc truyện? Qua đó,
thể hiện mong ước gì của nhân dân ta?
- Thạch Sanh được lấy công chúa lên làm vua, -> Truyện kết thúc có hậu, viên
hưởng hạnh phúc.
mãn, thể hiện ước mơ, niềm tin của
- > Đó là phần thưởng xứng đáng mà chàng nhân dân ta về đạo đức, công lí xã
đáng được hưởng, thể hiện mong ước ở hiền hội, cái thiện luôn luôn chiến thắng
gặp lành. Trong mỗi chúng ta cần phải sống cái ác, ác giả ác báo.
trung thực, thật thà, luôn hướng thiện, sẵn sàng
giúp đỡ mọi người.
- GV nhấn mạnh: Hoàn cảnh ra đời gắn liền
với thử thách và chiến công của Thạch Sanh.
Để làm nên những chiến công ấy, nếu chỉ một
mình Thạch Sanh đơn độc thì có thành công
không? Tác giả dân gian đã xây dựng những
yếu tố hoang đường kì ảo. Vậy đó là những chi
tiết nào, và chúng có ý nghĩa gì với câu chuyện
được kể? Mục tiếp theo
HĐN 4 - (5p) : Theo dõi văn bản từ “Một c. Các yếu tố hoang đường, kỳ ảo
hôm -> về nước” và trả lời câu hỏi:
1. Truyện Thach Sanh có những con vật kì

ảo nào? Chúng có đặc điểm gì khác thường.
Ý nghĩa của các chi tiết hoang đường kì ảo
trong truyện?.
2. Truyện Thach Sanh có những đồ vật kì
ảo nào? Chúng có đặc điểm gì khác thường.
Ý nghĩa của các chi tiết hoang đường kì ảo
trong truyện?
3. Những chỉ tiết này có tác dụng gì trong
việc khắc hoạ nhân vật Thạch Sanh?
- HS trình bày, điều hành, chia sẻ
- GV nhận xét, kết luận trên máy chiếu
+ Chằn tinh: Một yêu quái khổng lồ, thường ăn
thịt người, có sức mạnh ghê gớm, lại biết tàng
hình, lắm phép lạ, người đời khiếp sợ, vua
quan chịu bó tay.
+ Đại bàng: Ở hang sâu bí mật, có mỏ sắc,
vuốt nhọn, có sức mạnh ghê gớm, quắp công
chúa đi trước mặt bá quan văn võ và các anh
tài trong thiên hạ.
+ Chiếc đàn kì ảo: Là nhạc cụ, cũng là vũ khí:
Tiếng đàn làm cho quân 18 nước chư hầu phải
cuốn giáp xin hàng
+ Niêu cơm kì ảo: Quân sĩ 18 nước ăn mãi, ăn
mãi nhưng nồi cơm bé xíu cứ hết lại đầy.

GV sử dụng phương pháp lớp học đảo
ngược HS đã chuẩn bị PHT số 2 ở nhà
- GV chiếu SL11 PHT số 2 giao nhiệm vụ
HS thảo luận nhóm 4 (5p) thống nhất ý kiến
vào phiếu chung của nhóm
- HS thảo luận hoàn thành phiếu học tập.

* Con vật kì ảo:
- Chằn tinh:
- Đại bàng:
-> Đại diện cho cái ác, gieo rắc nỗi
kinh hoàng và gây tai họa cho
người dân. Con vật này là thử thách
để Thạch Sanh thể hiện phẩm chất
của người dũng sĩ.
* Đồ vật kì ảo:
- Chiếc đàn kì ảo:
+ Giải oan cho Thạch Sanh
+ Cứu công chúa khỏi câm
+ Vạch mặt Lý Thông
+ Cảm hóa kẻ thù
+ Thể hiện ước mơ công lí
- Niêu cơm kì ảo:
+ Kì lạ
+ Nhân ái, nhân đạo, không súng
đao vẫn đánh đuổi được quân thù.
+ Yêu chuộng hòa bình
-> Là vũ khí đặc biệt để cảm hóa kẻ
thù. Tiếng đàn là đại diện cho cái
thiện và tinh thần yêu chuộng hoà
bình của nhân dân ta.
- Bằng việc sử sụng các chi tiết
hoang đường, kì ảo...tác giả góp
phần tô đậm hình tượng nhân vật
khiến câu chuyện hấp dẫn.
2. Nhân vật Lí Thông

- GV quan sát, tư vấn hỗ trợ.
- HS trình bày – chia sẻ trên phiếu học tập (GV
kết luận chi tiết trên SL12)
H: Em có nhận xét gì về biện pháp nghệ
thuật tác giả dân gian sử dụng và cho biết
tác dụng?
HSHĐ CL
GVKL, chốt kiến thức

- Bằng cách kể chuyện hấp dẫn,
sinh động, sử dụng chi tiết tưởng
tượng kì ảo…cho thấy Lí Thông là
kẻ lừa lọc, phản phúc, nham hiểm,
độc ác, xảo quyệt, bất nhân, bất
GV: Hình tượng nhân vật Thạch Sanh và Lí nghĩa..
Thông đại diện cho hai thái cực thiện và ác.
=> Đó là sự đối lập giữa thiện và ác, chính
nghĩa và gian tà. Sự chiến thắng của Thạch
Sanh đối với Lí Thông là sự chiến thắng của
cái thiện, cái tốt đối với cái ác, cái xấu.
3. Kết thúc truyện
HS HĐCĐ 4p, trình bày, chia sẻ câu hỏi
H: Truyện kết thúc như thế nào? Qua cách
kết thúc này, tác giả dân gian muốn thề hiện
điều gì?
HS trình bày, chia sẻ
GVKL, chốt kiến thức
Kết thúc truyện, Thạch Sanh được
nhà vua gả công chúa và nhường
ngôi
- Cách kết thúc có hậu thể hiện
công lí xã hội và ước mơ của nhân
dân về lẽ công bằng “ở hiền gặp
GV: Kết hôn và lên ngôi vua là mô-tip quen lành, ác giả ác báo”
thuộc thường thấy ở nhiều câu chuyện cồ tích.
Đây là dạng “kết thúc có hậu”, là phần thưởng
mà tác giả dân gian dành tặng cho những nhân
vật tốt bụng, tài năng. Qua đó, tác giả dân gian
thể hiện ước muốn cao đẹp về lẽ công bằng: có
công được thưởng, có tội bị trừng phạt. Nhân
vật lí tưởng sẽ được hưởng thụ một cuộc sống
giàu sang, sung sướng (qua ý nghĩa biểu tượng
của “vua”).
Ở hiền gặp lành, cái thiện chiến thắng cái ác và
ước mơ của nhân dân ta về một sự đổi đời.
Đây là cách kết thúc phổ biến trong truyện cổ
tích.

H: Khái quát NT, ND của văn bản
- HS trình bày, chia sẻ
- GV nhận xét, KL trên SL13

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:
- Kết cấu cốt truyện mạch lạc, sắp
xếp các tình tiết khéo léo, tạo sức
hấp dẫn.
- Xây dựng hình tượng hai nhân vật
đối lập, tương phản.
- Chi tiết tưởng tượng kì ảo, hoang
đường, giàu ý nghĩa.
2. Nội dung, ý nghĩa:
- Truyện kể về người dũng sĩ diệt
chằn tinh, đại bàng cứu người bị
hại vạch mặt kẻ vong ân, chống
quân xâm lược
- Truyện thể hiện ước mơ của, niềm
tin về đạo đức công lý xã hội…
IV. Luyện tập

HĐ3: Luyện tập, vận dụng (10p)
*) Mục tiêu:
- HS hiểu được kiến thức trong bài học để thực  - Học sinh Đóng vai các nhân vật
hiện bài tập giáo viên giao.
để tái hiện lại chiến công của Thạch
b) Tổ chức thực hiện
Sanh.
GV chiếu SL14, cho HS chơi trò chơi - Đóng
vai các nhân vật để tái hiện lại chiến công của
Thạch Sanh.
+ GV chia lớp thành 3 tổ, yêu cầu hoạt động cá
nhân theo tổ
+ Mỗi nhóm chọn một lá thăm trong đó có ghi
lại một trong những chiến công của TS: giết
chằn tinh, bắn đại bàng bị thương, đuổi giặc
chư
hầu
bằng
tiếng
đàn.
GV chiếu SL15 bảng đánh giá Rubrich
4. Củng cố (2')
H: Em hãy nêu những điều em đã học được về văn bản?
- HS trình bày, chia sẻ.
- GV nhận xét, KL
5. Hướng dẫn học bài (3')
- Bài cũ: Tóm tắt nội dung chính của văn bản? Nắm được nội dung và nghệ thuật?
- Bài mới: Đọc trước bài thực hành tiếng việt trang 30,31

- Tóm tắt: Thạch Sanh vốn là thái tử, được Ngọc hoàng phái xuống làm con của vợ
chồng người nông dân nghèo. Cha mẹ mất sớm, chàng sống lủi thủi dưới gốc cây đa.
Bị Lí Thông lợi dụng, chàng đã dũng cảm diệt chằn tinh, rồi diệt đại bàng cứu công
chúa nhưng rồi đều bị Lí Thông cướp công. Hồn chằn tinh và hồn đại bàng vu oan,
Thạch Sanh bị vào ngục. Nhờ cứu con vua Thủy Tề trước đó, chàng có cây đàn đem
ra gảy, được giải oan, Lí thông bị trừng trị. Thạch Sanh cưới công chúa và được nối
ngôi vua.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
H: Thạch Sanh trải qua mấy lần thử thách và lập được chiến công gì?
Thử thách
Chiến công