Ngày soạn: 7/8/2023
CHƯƠNG IV. MỘT SỐ YẾU TỐ THỐNG KÊ VÀ XÁC SUẤT
BÀI 1: THU THẬP, TỔ CHỨC, BIỂU DIỄN, PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÍ DỮ
LIỆU (4 TIẾT)

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức: Học xong bài này, HS đạt các yêu cầu sau:
- Thực hiện được việc thu thập, phân loại theo các tiêu chí cho trước từ những
nguồn: bảng biểu, kiến thức trong các môn khác.
- Nhận biết được tính hợp lí của dữ liệu theo các tiêu chí đơn giản.
- Đọc và mô tả thành thạo các dữ liệu ở dạng: bảng thống kê; biểu đồ tranh; biểu
đồ cột đơn.
- Lựa chọn và biểu diễn được dữ liệu vào bảng thống kê, biểu đồ thích hợp.
2. Năng lực
Năng lực chung: Góp phần tạo cơ hội để HS phát triển một số năng lực toán học
như: Năng lực tư duy và lập luận toán học; năng lực giao tiếp toán học.
Năng lực riêng:
- Nhận ra và giải quyết được những vấn đề đơn giản hoặc nhận biết những quy luật
đơn giản dựa trên phân tích các số liệu thu được ở dạng: bảng thống kê; biểu đồ
tranh; biểu đồ cột đơn.
- Nhận biết được mối liên hệ giữa thống kê với những kiến thức trong các môn học
ở chương trình lớp 6.
3. Phẩm chất
- Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác. Tư duy các vấn đề toán học một cách lôgic và
hệ thống.

- Biết quy lạ về quen, có tinh thần trách nhiệm hợp tác xây dựng cao.
- Chăm chỉ tích cực xây dựng bài.
- Hình thành tư duy logic, lập luận chặt chẽ, và linh hoạt trong quá trình suy nghĩ.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 - GV
- Giáo án, SGK, SGV
- Thước kẻ, biểu đồ, bảng thống kê trên giấy A0, hình ảnh hoặc video liên quan đến
biểu đồ cột đơn để minh họa cho bài học được sinh động.
2 - HS
- SGK, SBT, vở ghi, giấy nháp, đọc trước bài mới, đồ dùng học tập
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)
a) Mục tiêu:
- Giúp HS định hướng được nội dung chính của bài học là thu thập, tổ chức, biểu
diễn, phân tích và xử lí số liệu.
- Tạo tâm thế, hứng thú cho HS bước vào bài học mới
b) Nội dung: HS thực hiện các yêu cầu dưới sự hướng dẫn của GV.
c) Sản phẩm: HS trả lời được câu hỏi mở đầu.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV giới thiệu tiến trình thống kê đã học ở bậc tiểu học
- GV chiếu bản đồ về dân số 2018 của các tỉnh ở khu vực Tây Nguyên, yêu cầu HS
quan sát và trả lời câu hỏi:

+ Trong các tỉnh ở khu vực Tây Nguyên, tỉnh nào có dân số nhiều nhất? Tỉnh nào
có dân số ít nhất?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS lắng nghe GV giới thiệu, quan sát bản đồ và trả
lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ
sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt
HS vào bài học mới.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Thu thập, tổ chức, phân tích và xử lí dữ liệu
a) Mục tiêu:
- Giúp HS ôn lại một số kiến thức về thống kê
- Phân tích và xử lí được số liệu thống kê
b) Nội dung:
HS đọc SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c) Sản phẩm: HS nắm vững kiến thức, kết quả của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

SẢN PHẨM DỰ KIẾN
I. Thu thập, tổ chức, phân tích

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi nêu một số và xử lí dữ liệu
cách thu thập, phân loại, kiểm đếm, ghi chép số liệu Sau khi thu thập, tổ chức, phân
thống kê đã học ở tiểu học.

loại, biểu diễn dữ liệu bằng bảng

- GV yêu cầu HS đọc và ghi nhớ nội dung trong hoặc biểu đồ, ta cần phân tích và
xử lí các dữ liệu đó để tìm ra
khung kiến thức trọng tâm.
những thông tin hữu ích và rút ra

- GV cho HS đọc, phân tích các VD1, 2, 3 trong kết luận.
SGK và đọc phần kiến thức bổ sung ở các khung lưu * Lưu ý:
ý.
- Ta có thể nhận biết được tính
- GV yêu cầu HS trao đổi, thảo luận cặp đôi và hoàn hợp lí của dữ liệu thống kê theo
thành Luyện tập 1 vào vở.
những tiêu chí đơn giản.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- Dựa vào thống kê, ta có thể nhận

- HS theo dõi SGK, chú ý nghe, hiểu, thảo luận, trao biết được tính hợp lí của kết luận
đổi và hoàn thành các yêu cầu.

đã nêu ra.

- GV: quan sát và trợ giúp HS.

Luyện tập 1:

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Khi tiến hành thống kê, cần thu

- Hoạt động nhóm: Các nhóm treo bảng, đại diện các thập dữ liệu về ngày, tháng, năm
nhóm trình bày kết quả. Các nhóm khác chú ý nghe, sinh của các bạn trong lớp và số
nhận xét, bổ sung.

bạn có cùng tháng sinh

- Cá nhân: giơ tay phát biểu trình bày

+ Đối tượng thống kê là ngày,

Bước 4: Kết luận, nhận định: GV tổng quát, nhận
xét quá trình hoạt động của các HS
- GV giải thích nội dung trong khung kiến thức trọng
tâm, nhấn mạnh với HS: Sau khi thu thập, tổ chức,

tháng, năm sinh của các bạn trong
lớp và số bạn có cùng tháng sinh
+ Tiêu chí thống kê là các bạn
trong lớp

phân loại, biểu diễn dữ liệu, cần phân tích và xử lí
chúng để tìm ra thông tin hữu ích, cần thiết.
- GV nhắc lại và giải thích kĩ các khái niệm: đối
tượng thống kê, tiêu chí thống kê theo tiêu chí.
Hoạt động 2: Biểu diễn dữ liệu
a) Mục tiêu:
- HS biểu diễn được dữ liệu dưới dạng bảng số liệu, biểu đồ tranh, biểu đồ cột

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của
GV.
c) Sản phẩm: HS nắm vững kiến thức, kết quả của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

II. Biểu diễn dữ liệu

- GV giới thiệu nhờ việc biểu diễn dữ liệu, ta có thể

1. Bảng số liệu

phân tích và xử lí được các dữ liệu đó.

- Biểu diễn dữ liệu dưới dạng bảng.

- GV chia cả lớp thành 3 nhóm, thảo luận hoàn bảng số liệu thể hiện đủ đối tượng
thành các nhiệm vụ, mỗi nhóm thực hiện một nhiệm thống kê, tiêu chí thống kê và số
vụ:

liệu thống kê.

+ Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu bảng số liệu

2. Biểu đồ tranh

Quan sát bảng số liệu ở trang 6, đọc và mô tả lại - Biểu diễn dữ liệu dưới dạng hình
bảng số liệu đô.

ảnh. Biểu đồ tranh thể hiện đủ đối

+ Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu biểu đồ tranh

tượng thống kê, tiêu chí thống kê

Quan sát biểu đồ tranh ở hình 1 trang 6, đọc và mô

và số liệu thống kê.

tả biểu đồ đó.

3. Biểu đồ cột

+ Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu biểu đồ cột

- Biểu diễn dữ liệu dưới dạng cột.

Quan sát biểu đồ cột ở hình 2 trang 7, đọc và mô tả
biểu đồ cột đó
- GV yêu cầu HS đọc và phân tích ví dụ 4, đọc và
ghi nhớ kiến thức bổ sung ở phần lưu ý
- GV yêu cầu HS bắt cặp theo bàn trao đổi hoàn
thành bài Luyện tập 2

Biểu đồ cột thể hiện đủ đối tượng
thống kê, tiêu chí thống kê và số
liệu thống kê.
* Lưu ý:
Dựa vào thống kê, ta có thể bác bỏ
kết luận đã nêu ra.
Luyện tập 2

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

a)  Đối tượng thống kê là số lượng

- HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức, mỗi loại dụng cụ học tập đó
hoàn thành các yêu cầu, hoạt động nhóm hoàn Tiêu chí thống kê là các dụng cụ
thành các yêu cầu của GV giao

học tập của 10 học sinh tổ Hai lớp

- GV: quan sát và trợ giúp HS.

6E

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

b) Biểu đồ dữ liệu thông kê

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận các
nhóm khác nhận xét, bổ sung

Dụng cụ

Số lượng

Bút

18

Thước thẳng

10

Compa

5

Ê ke

9

Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV tổng quát lưu ý lại kiến thức trọng tâm :
+ Bảng số liệu, biểu đồ tranh, biểu đồ cột thể hiện
đủ đối tượng thống kê, tiêu chí thống kê và số liệu
thống kê.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Học sinh củng cố lại kiến thức thông qua một số bài tập.
b) Nội dung: HS dựa vào kiến thức đã học vận dụng làm BT
c) Sản phẩm: Kết quả của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS hoàn thành các bài bập 2, 4, 5 trong SGK trang 9
- HS thảo luận hoàn thành bài toán dưới sự hướng dẫn của GV:
Bài 2:
a) Đối tượng thống kê: số đo chiều cao của học sinh
Tiêu chí thống kê: học sinh trong tổ của Châu lớp 6B

b) Bạn Châu liệt kê như vậy chưa hợp lí vì với cách này, giáo viên sẽ khó biết
được những bạn nào có chiều cao bằng nhau, chiều cao cao nhất, chiều cao thấp
nhất 
Bảng thống kê chiều cao của các bạn nhóm Châu:
Số đo chiều cao (cm)

138

140

142

146

150

151

154

252

Số lượng (HS)

1

2

1

1

1

1

2

1

c) Số đo chiều cao trung bình của bốn bạn thấp nhất trong cùng tổ với bạn Châu là:
(138 + 140 x 2 + 142) : 4 = 140 cm
Bài 4:
a) Tháng 1 hệ thống siêu thị bán được nhiều thịt lợn nhất
b) Tỉ số của lượng thịt lợn bán ra trong tháng 1 và tổng lượng thịt lợn bán ra trong
cả bốn tháng
40 1
=
120 3

Bài 5: Biểu đồ hình 5 biểu diễn lượng mưa ở Bắc bán cầu, biểu đồ hình 6 biểu diễn
lượng mưa ở Nam bán cầu. Vì lượng mưa từ tháng 5 đến tháng 10 ở hình 5 lớn
hơn.
- GV nhận xét thái độ làm việc, phương án trả lời của học sinh, ghi nhận và tuyên
dương nhóm học sinh có câu trả lời tốt nhất.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: HS nắm kĩ nội dung vừa được học
b) Nội dung: GV ra bài tập, HS hoàn thành
c) Sản phẩm: KQ của HS.
d) Tổ chức thực hiện:

- GV nhấn mạnh HS phải đọc và mô tả được bảng số liệu, biểu đồ tranh và biểu đồ
cột đơn.
- GV yêu cầu HS tự tìm hiểu các biểu đồ trên báo chí, internet, sau đó đọc và mô tả
các kết quả
- HS thực hiện yêu cầu của GV
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ghi nhớ kiến thức trong bài.
- Hoàn thành các bài tập còn lại SGK (Bài 1, 3, 6) và các bài tập trong SBT
- Chuẩn bị bài mới “ Biểu đồ kép”.