(MÃ SỐ 27)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TIẾNG VIỆT TIỂU HỌC
TÊN ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG TẢ CON VẬT CHO HỌC SINH LỚP 4”
(SÁCH – KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG)
PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Bối cảnh của đề tài.
Trong quá trình dạy học và bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường Tiểu
học……….Tôi thấy rằng; Học sinh lớp 4 có thể hình thành và phát triển các Năng
lực môn học tập làm Văn một cách dễ dàng thông qua các hoạt động (Lĩnh hội).
Song; Khi gặp một số vấn đề về tâm lý. Dù nội dung Chương trình giáo dục phổ
thông mới 2018. Sách – Kết nối tri thức với cuộc sống, chưa thật khó thì học sinh
thường lúng túng, có nhiều em còn né tránh ngại giao tiếp đối tượng. Đặc biệt, các
em khi học môn tập làm Văn thường có thói quen thoả mãn với kết quả và dừng lại
ngay ở đó, ít có học sinh nào tiếp tục khai thác, phân tích, tìm tòi, suy nghĩ đưa ra
cách làm, hoặc vận dụng kết quả đã có. Điều này có ảnh hưởng không nhỏ đến sự
hình thành và phát triển Năng lực tư duy môn tập làm Văn nói chung và các bài
riêng của các em. Qua những suy nghĩ trên tôi mong muốn qua bài viết này, sẽ
giúp học sinh tháo gỡ được phần nào những khó khăn của mình, thông qua hoạt
động tiếp xúc với một số vấn đề để phân tích sâu hơn. Đồng thời, tôi cũng mạnh
dạn nêu ra để trao đổi cùng với những người bạn đồng nghiệp, nhằm từng bước
thực hiện có hiểu quả phương pháp dạy học theo hướng phát triển (Phẩm chất –
Năng lực) người học theo yêu cầu Chương trình giáo dục tổng thể.
2. Lí do chọn đề tài.
Trong Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018. Sách – Kết nối tri thức
với cuộc sống, Môn Tập làm văn là một môn học chính trong Chương trình lớp 4,
bản thân tôi đang là giáo viên chủ nhiệm trực tiếp đứng lớp, việc giảng dạy môn
tập làm Văn không kém phần quang trọng, nên bản thân cần phải nổ lực phấn đấu
đảm nhiệm chức trách của mình đối với học sinh.
Tiếng việt hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng: “Nghe – Nói –
Đọc – Viết” để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi,
thông qua việc dạy và học Tiếng việt 4, trong đó có tập làm Văn góp phần không
nhỏ để rèn luyện các thao tác của tư duy. Cung cấp cho học sinh những hiểu biết sơ
giản về xã hội, tự nhiên, con người, về văn hóa, văn học Việt Nam và nước ngoài.
Học tiếng việt, học sinh được trang bị những kiến thức cơ bản và tối thiểu
cần thiết giúp các em hòa nhập với cộng đồng và phát triển cùng với sự phát triển
1

của xã hội. Cùng với môn Toán và một số môn khác, những kiến thức của môn
Tiếng việt sẽ là những hành trang trên bước đường đưa các em đi khám phá, tìm
hiểu, nghiên cứu thế giới xung quanh và kho tàng tri thức vô tận của loài người.
Trong đó phân môn tập làm văn là phân môn thực hành, tổng hợp của tất cả các
phân môn thuộc môn Tiếng việt (Tập đọc, Luyện từ và câu, Chính tả, Kể chuyện).
Chính vì thế, việc dạy và học tập làm văn là vấn đề luôn cần có sự đổi mới. Không
thể cứ áp dụng mãi phương pháp học hôm qua vào hôm nay và mai sau.
Đổi mới việc dạy cũng thế, trong việc thừa kế cái cũ, cái vốn có đòi hỏi phải
là một sự sáng tạo. Với các phân môn khác của Tiếng việt trong việc đổi mới nội
dung và phương pháp dạy học chỉ rõ quy trình các bước lên lớp rất cụ thể rõ rang,
còn với phân môn tập làm văn, các nhà nghiên cứu chỉ đưa ra quy trình chung nhất
cho mỗi loại bài, chủ yếu vẫn là sự sáng tạo của giáo viên khi lên lớp. Còn việc
học thì sao? Sách – Kết nối tri thức với cuộc sống, thì hiện nay có rất nhiều nội
dung hay, giúp cho học sinh có cái nhìn đa dang, phong phú hơn. Song những cuốn
sách tham khảo của phân môn tập làm Văn lại thường đưa ra các bài Văn mẫu
hoàn chỉnh nên khi làm Văn các em thường dựa dẫm, ỉ lại vào bài mẫu, có khi còn
sao chép y nguyên bài Văn mẫu vào bài làm của mình. Cách cảm, cách nghĩ của
các em không phong phú mà còn đi theo lối mòn khuôn sáo, tẻ nhạt. Từ những lý
do khách quan và chủ quan trên để khắc phục những hạn chế trong việc dạy tập
làm Văn ở lớp 4 Tiểu học góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong Nhà trường.
Trong phân môn tập làm Văn ở lớp 4, Văn miêu tả chiếm thời lượng
lớn nhất so với các loại Văn khác. Trong dạy học Văn miêu tả, kỹ năng viết Văn có
vị trí gần như quyết định đến sự thành công của bài làm Văn miêu tả. Học sinh
không thể tạo nên một bài Văn miêu tả khi chưa biết kỹ năng viết Văn là gì. Chính
kỹ năng này sẽ giúp các em sử dụng tốt ngôn ngữ Tiếng việt của mình để lột tả hết
ý tưởng cá nhân và rèn tư duy logic. Đây sẽ là cơ sở để phác họa một cách chân
thực và sinh động nhất về đối tượng bằng lời Văn của mình.
Văn miêu tả con vật lớp 4 Sách – Kết nối tri thức với cuộc sống, có vai trò
rất quan trọng. Nó yêu cầu cao hơn so với bài Văn tả đồ vật và cây cối vì ngoài
việc làm rõ những nét tiêu biểu về hình dáng, còn cần phải nêu bật được những đặc
điểm về hoạt động, tính nết của con vật đồng thời bộc lộ được mối quan hệ tình
cảm của người tả với con vật đó.
  Thực tế, việc làm Văn miêu tả nói chung và miêu tả con vật nói riêng ở
trường Tiểu học ………còn nhiều hạn chế. Đại đa số các em viết Văn còn khô
khan, việc sử dụng các từ ngữ còn vụng về, chưa biết sử dụng biện pháp tu từ để
gợi tả nên câu văn chưa có “hồn” tức là chất lượng các bài văn đạt kết quả cao về
môn Tiếng Việt còn rất hạn chế, do các em chưa biết cách quan sát một cách cụ
2

thể, tỉ mỉ những đặc điểm nổi bật của con vật để tìm tòi khám phá ra được “cái
mới”, cái nổi bật của con vật đó mà hầu hết các em chỉ tưởng tượng để viết bài,
dẫn đến những tiết tập làm Văn, viết Văn miêu tả trở nên căng thẳng, khô khan,
thiếu cảm xúc đã làm mất đi sự hứng thú trong học tập, sự sáng tạo và óc tưởng
tượng phong phú của các em học sinh.
Từ những điều đã phân tích ở trên cho thấy việc rèn kỹ năng viết Văn miêu
tả nói chung và miêu tả con vật nói riêng cho học sinh lớp 4 là vô cùng quan trọng
và đặt lên hàng đầu. Nó tạo nền móng vững chắc cho quá trình tích lũy kiến thức
của học sinh ở bậc học quan trọng này mà trong đó người giáo viên Tiểu học chính
là người thợ xây đặt những viên gạch đầu tiên cho tiến trình sau này của học sinh.
Vì những lí do quan trọng đó nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp
rèn kĩ năng tả con vật cho học sinh lớp 4, Sách – Kết nối tri thúc với cuộc sống”
Những biện pháp này đã được tôi áp dụng trong năm học 20…-20…bước đầu đã
đem lại những hiệu quả tích cực cho cả người dạy và người học. Chia sẻ trong sáng
kiến, tôi rất hy vọng có thể có ích với bạn bè đồng nghiệp. Bản thân tôi rất cũng rất
mong muốn được nhận nhiều đóng góp ý kiến, để tiếp tục bổ sung hoàn thiện
phương pháp trong quá trình giảng dạy của mình. Với hy vọng trên đóng góp vào
việc cải tiến phương pháp dạy học, tạo ra môi trường học tập tích cực, hấp dẫn và
hiệu quả hơn cho học sinh.
Do còn nhiều hạn chế về năng lực và thời gian khi viết đề tài, chắc chắn sẽ
không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong được ý kiến đóng góp của các cấp
lãnh đạo. Ban giám hiệu Nhà trường, cùng quý thầy cô giáo và các bạn đồng
nghiệp quan tâm, góp ý kiến để tài được tốt hơn. Cách đặt vấn đề nêu bật được tính
cấp thiết, tính đổi mới của Chương trình, những vấn đề cần phải được giải quyết để
đem lại hiệu quả trong công việc, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của
giáo viên và học sinh, nhằm giúp các em nắm chắc được kiến thức cơ bản, mở rộng
và hiểu sâu kiến thức, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống cho học
sinh, giúp các em trở thành những công dân có trách nhiệm, giàu lòng nhân ái và
biết trân trọng quá khứ, đồng thời làm phương châm giảng dạy môn tập làm Văn
4 của mình. Qua đó giúp giáo viên tự điều chỉnh phương pháp dạy học để tiết học
diễn ra nhẹ nhàng và có hiệu quả cao.
2. Mục đích nghiên cứu.
- Giúp học sinh khối lớp 4:
- Rèn kĩ năng quan sát, tìm ý, lập dàn ý cho bài văn miêu tả con vật.
- Rèn kĩ năng dùng từ, đặt câu, viết đoạn, liên kết đoạn, diễn đạt lưu loát,
mạch lạc.
- Rèn kĩ năng viết văn miêu tả con vật giàu hình ảnh, cảm xúc.
3

- Giúp giáo viên khối 4 có một số kiến thức và kinh nghiệm khi hướng dẫn
học sinh viết bài văn miêu tả nói chung và tả con vật nói riêng.
- Giúp bản thân tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn.
3. Đối tượng nghiên cứu.
- Nghiên cứu việc dạy học tập làm văn miêu tả con vật ở lớp 4, đề xuất một
số biện pháp khi dạy văn miêu tả con vật ở lớp 4.
- Học sinh lớp 4…trường Tiểu học ………
4. Thời gian nghiên cứu.
- Năm học: 20…. – 20….
5. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp đọc sách và tài liệu.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết.
- Phương pháp điều tra khao sát thực tế.
- Phương pháp quan sát khách quan.
- Phương pháp thu thập thông tin.
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu.
PHẦN NỘI DUNG:
I. Cơ sở lý luận – Thực tiễn.
1. Cơ sở lý luận
2. Cơ sở thực tiễn.
II. Thực trạng môn học của HS lớp 4 trường Tiểu học………...
a. Thuận lợi:
b. Khó khăn:
III. Các giải pháp của vấn đề:
* Giải pháp 1: (Kỹ năng quan sát, tìm ý cho bài văn tả con vật của học sinh
chưa tốt).
* Giải pháp 2: (Học sinh chưa nắm chắc cách làm một bài văn miêu tả con vật
do chưa hiểu kĩ dàn bài chung, chưa lập được dàn bài chi tiết).
* Giải pháp 3: (Kĩ năng dùng từ, đặt câu, diễn đạt viết đoạn văn miêu tả chi tiết
hình dáng, màu sắc, cấu tạo, hoạt động của con vật ở học sinh chưa tốt).
* Giải pháp 4: (Vốn từ nghèo nàn, bài văn không có hình ảnh cảm xúc).
IV. Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
1. Mục đích biện pháp:
2. Nội dung và cách thức thực hiện các biện pháp.
* Biện pháp 1: (Hướng dẫn học sinh quan sát, tìm ý).
* Biện pháp 2: (Phương pháp tả loài vật).
* Biện pháp 3: (Rèn kỹ năng lập dàn bài chi tiết cho bài văn miêu tả con vật).
4

* Biện pháp 4: (Thực hiện nghiêm tiết trả bài).
3. Kết quả đạt được trong quá trình thực hiện.
+ Hiệu quả về kinh tế.
+ Hiệu quả về mặt xã hội.
4. Tính mới sáng kiến.
5. Thực nghiệm Sư phạm.
+ Mục đích thực nghiệm.
+ Nội dung thực nghiệm.
+ Giả thuyết khoa học của thực nghiệm.
+ Điều chỉnh, bổ sung sau thực nghiệm.
6. Khả năng ứng dụng và triển khai.
7. Ý nghĩa của sáng kiến.
PHẦN. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ:
1. Kết luận.
* Bài học kinh nghiệm.
2. Đề xuất kiến nghị:
* Đề xuất - Kiến nghị:
* Kiến nghị:
* TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- Phương pháp giảng dạy Tiếng Việt lớp 4 (Nhà xuất bản Giáo Dục)
- Thiết kế bài giảng Tiếng Việt lớp 4 (Nhà xuất bản Giáo Dục)
- Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4 (Nhà xuất bản Giáo Dục)
- Sách giáo viên Tiếng Việt lớp 4 (Nhà xuất bản Giáo Dục)
- Vở bài tập Tiếng Việt lớp 4 (Nhà xuất bản Giáo Dục)
- Giáo trình Tiếng Việt lớp 4 (Nhà xuất bản Giáo Dục)
- Sách học Tiếng Việt lớp 4 (Nhà xuất bản Giáo Dục)

5