SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ........
-----🙞🙜🕮🙞🙜-----

BÁO CÁO BIỆN PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC

Tên biện pháp:
Thiết kế phiếu học tập hướng dẫn học sinh tự học
“Bài 31: Hệ Vận động ở người” môn Khoa học tự nhiên lớp 8

Họ và tên

:

Môn giảng dạy

:

Trình độ chuyên môn:
Chức vụ

:

Đơn vị công tác

:

MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO..................................................................................................................................................................................................................... 1

TRƯỜNG ................................................................................................................................................................................................................................................. 1
-----🙞🙜🕮🙞🙜-----........................................................................................................................................................................................................................................ 1
BÁO CÁO BIỆN PHÁP.............................................................................................................................................................................................................................. 1
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC..................................................................................................................................................................................................... 1
Tên biện pháp:.......................................................................................................................................................................................................................................... 1
Thiết kế phiếu học tập hướng dẫn học sinh tự học................................................................................................................................................................................... 1
“Bài 31: Hệ Vận động ở người” môn Khoa học tự nhiên lớp 8................................................................................................................................................................... 1
Họ và tên :................................................................................................................................................................................................................................................ 1
Môn giảng dạy :........................................................................................................................................................................................................................................ 1
Trình độ chuyên môn:............................................................................................................................................................................................................................... 1
Chức vụ :.................................................................................................................................................................................................................................................. 1
Đơn vị công tác :....................................................................................................................................................................................................................................... 1
1
MỤC LỤC................................................................................................................................................................................................................................................. 1
MỤC LỤC................................................................................................................................................................................................................................................. 1
28............................................................................................................................................................................................................................................................ 18
13
A. ĐẶT VẤN ĐỀ...................................................................................................................................................................................................................................... 14
A. ĐẶT VẤN ĐỀ...................................................................................................................................................................................................................................... 14
1. Lí do lựa chọn biện pháp.............................................................................................................................................................................................................. 14
1. Lí do lựa chọn biện pháp.............................................................................................................................................................................................................. 14
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc chuyển đổi từ cách dạy học truyền thống sang các phương pháp dạy học tích cực là điều tất yếu. Theo định hướng
này, học sinh được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình dạy học, với vai trò chủ động trong việc tiếp nhận và khám phá tri thức. Giáo viên đóng vai trò là người hướng
dẫn, hỗ trợ học sinh trong việc tìm tòi, giải quyết vấn đề, phát triển kỹ năng tư duy độc lập. Việc áp dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực giúp học sinh
không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển toàn diện các năng lực và phẩm chất cá nhân, từ đó chuẩn bị tốt hơn cho cuộc sống và công việc tương lai...........14
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII đã đề ra định hướng quan trọng cho việc đổi mới căn bản phương
pháp giáo dục và đào tạo. Nội dung Nghị quyết nhấn mạnh: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp
tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào trong quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và thời gian
tự học, tự nghiên cứu cho học sinh...". Điều này không chỉ đặt ra yêu cầu thay đổi cách dạy của giáo viên, từ việc truyền đạt thông tin một chiều sang việc tổ chức các
hoạt động học tập tích cực, mà còn yêu cầu học sinh phải phát triển tư duy độc lập, khả năng sáng tạo và kỹ năng tự học..................................................................14
Thực tế, không có một phương pháp dạy học nào là tối ưu cho tất cả học sinh, tất cả mọi bài học vì dạy học vừa là khoa học vừa là nghệ thuật. Nhưng sử dụng
phương tiện dạy học phù hợp trong quá trình giảng dạy sẽ mang lại hiệu quả tốt. Tác giả Nguyễn Cảnh Toàn đã chỉ ra rằng: “Để hướng dẫn tự học phải viết tài liệu,
in ra và hướng dẫn người học tự học. Tài liệu hướng dẫn phải vạch được kế hoạch học tập, phương pháp học tập, nội dung tài liệu tự học có hướng dẫn phải chỉ ra
mối quan hệ logic giữa các chương, vẽ ra một sơ đồ về mối liên hệ đó. Việc hướng dẫn nên thể hiện ra bằng những câu hỏi hoặc bài tập nhỏ”. Theo Từ điển Tiếng
Việt: “Tài liệu là văn bản giúp cho việc tìm hiểu một vấn đề gì đó”. Dựa trên quan điểm của các tác giả trên, tôi cho rằng tài liệu tự học được hiểu là văn bản được
giáo viên xây dựng thiết kế trong đó nội dung phải vạch được kế hoạch học tập, phương pháp học, nội dung phải có mối quan hệ logic, vẽ ra một sơ đồ về mối liên
hệ đó. Việc hướng dẫn tìm hiểu kiến thức được thể hiện ra bằng những câu hỏi hoặc bài tập nhỏ........................................................................................................ 14
Phiếu học tập là một công cụ đơn giản nhưng lại rất hiệu quả trong quá trình dạy học, và luôn được khuyến khích sử dụng trong giáo dục. Tuy nhiên, để phiếu học
tập phát huy được tối đa vai trò của nó, giáo viên cần đầu tư công sức vào việc xây dựng và triển khai sử dụng. Nội dung trong phiếu học tập có thể bao gồm việc
đọc sách giáo khoa, nghiên cứu tài liệu tham khảo, thực hiện thí nghiệm, tìm hiểu các khái niệm hoặc quy luật Sinh học. Học sinh có thể thu thập thông tin từ nhiều
nguồn khác nhau như sách giáo khoa, hình vẽ, thí nghiệm, mô hình, mẫu vật, hoặc từ các tư liệu mà giáo viên yêu cầu học sinh tự tìm kiếm trước đó......................14
Phiếu học tập giúp học sinh phát triển khả năng diễn đạt ý tưởng của mình bằng ngôn ngữ riêng khi nghiên cứu một nội dung cụ thể, qua đó tổ chức hệ thống kiến
thức một cách hoàn chỉnh. Việc sử dụng phiếu học tập còn giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng và thao tác cần thiết, phát triển tư duy độc lập, và nâng cao tinh thần

2

trách nhiệm trong học tập. Quan trọng hơn cả, phiếu học tập tạo điều kiện để học sinh không chỉ chiếm lĩnh kiến thức mà còn học cách tái tạo, phát triển thói quen tự
học và sáng tạo. Điều này sẽ là nền tảng giúp các em phát triển khả năng tự học suốt đời, một yếu tố then chốt trong giáo dục hiện đại.............................................14
Bài 31: "Hệ Vận động ở người" trong môn Khoa học Tự nhiên lớp 8 là một nội dung quan trọng, giúp học sinh hiểu về cấu tạo và chức năng của hệ vận động trong cơ
thể người. Nội dung bài học tương đối phức tạp, yêu cầu học sinh không chỉ nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn phải biết vận dụng vào thực tiễn để hiểu rõ vai trò
của hệ vận động trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, thực tế dạy học cho thấy học sinh thường gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức khi chỉ dựa vào các
phương pháp giảng dạy truyền thống. Vì vậy, việc sử dụng phiếu học tập để hướng dẫn học sinh tự học sẽ giúp các em dễ dàng tiếp cận nội dung, đồng thời phát
triển khả năng tự chủ trong học tập......................................................................................................................................................................................................... 14
Với mong muốn tạo cho các em học sinh một tâm lí hứng khởi, chủ động, tích cực, tự giác và hình thành tư duy logic, tư duy hệ thống trong quá trình học tập, đồng
thời góp phần nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn tại đơn vị, tôi đã áp dụng biện pháp: “Thiết kế phiếu học tập hướng dẫn học sinh tự học “Bài 31: Hệ Vận
động ở người” môn Khoa học tự nhiên lớp 8”.......................................................................................................................................................................................... 15
2. Mục đích/mục tiêu của biện pháp.................................................................................................................................................................................................. 15
2. Mục đích/mục tiêu của biện pháp.................................................................................................................................................................................................. 15
Biện pháp thiết kế phiếu học tập hướng dẫn học sinh tự học “Bài 31: Hệ Vận động ở người” môn Khoa học tự nhiên lớp 8 được thực hiện nhằm:.............................15
+ Phát triển kỹ năng tự học cho học sinh: Giúp học sinh tự mình khám phá, tìm hiểu và nắm vững kiến thức thông qua việc nghiên cứu nội dung bài học với sự hỗ trợ
của phiếu học tập. Điều này không chỉ giúp học sinh nâng cao kỹ năng tự học mà còn rèn luyện thói quen tự giác và tự lập trong quá trình học tập...........................15
+ Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh: Phiếu học tập được thiết kế để khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức, tư duy sáng tạo và logic nhằm tìm ra
đáp án cho những câu hỏi hoặc bài tập trong phiếu. Điều này giúp học sinh nâng cao khả năng phân tích, suy luận và giải quyết vấn đề trong học tập và thực tiễn.. .15
+ Tăng cường tính chủ động và hứng thú học tập cho học sinh: Khi học sinh tự tay khám phá và tìm hiểu nội dung bài học, các em sẽ cảm thấy hứng thú hơn với việc
học. Phiếu học tập tạo điều kiện để học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập, từ đó tạo ra sự hào hứng và động lực trong học tập..........................................15
+ Nâng cao hiệu quả dạy học của giáo viên: Thông qua việc sử dụng phiếu học tập, giáo viên có thể định hướng và hỗ trợ học sinh một cách hiệu quả hơn trong việc
tiếp cận và chiếm lĩnh kiến thức, giúp nâng cao chất lượng dạy và học.................................................................................................................................................. 15
+ Phát triển kỹ năng tư duy logic và hệ thống cho học sinh: Phiếu học tập không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện cách tổ chức, hệ thống hóa
thông tin một cách logic, giúp học sinh hiểu sâu hơn về các mối quan hệ trong nội dung bài học........................................................................................................... 15
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................................................................................................................................................. 15
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................................................................................................................................................. 15
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài này tôi thực hiện đối với học sinh khối lớp 8 trường THCS ................. trong quá trình học tập môn Khoa học tự nhiên........................15
- Phạm vi nghiên cứu: Trong điều kiện giới hạn về thời gian và các yếu tố khác, nghiên cứu này tôi chỉ tập trung ở “Bài 31: Hệ Vận động ở người” và trên các lớp 8A1
và 8A2 vì đây là các lớp tôi trực tiếp giảng dạy....................................................................................................................................................................................... 15
4. Phương pháp nghiên cứu............................................................................................................................................................................................................. 15
4. Phương pháp nghiên cứu............................................................................................................................................................................................................. 15
4.1. Phương pháp nghiên cứu lí thuyết................................................................................................................................................................................................... 15
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các văn bản, thông tin về thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong giảng dạy, giúp học sinh yêu thích môn học, phát
triển năng lực cần có............................................................................................................................................................................................................................... 15
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:.................................................................................................................................................................................................... 15
+ Tham khảo những kinh nghiệm của đồng nghiệp đi trước.................................................................................................................................................................. 15
+ Tham khảo kinh nghiệm của các trường bạn...................................................................................................................................................................................... 15
+ Tổng kết kinh nghiệm của bản thân..................................................................................................................................................................................................... 15
4.2. Phương pháp điều tra/thực nghiệm sư phạm................................................................................................................................................................................... 15
- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với tổ trưởng, tổ chuyên môn, và tham khảo ý kiến các giáo viên dạy giỏi về các vấn đề có liên quan đến đề
tài............................................................................................................................................................................................................................................................ 16
- Phương pháp thực nghiệm: Áp dụng giải pháp vào quá trình dạy Khoa học tự nhiên của bản thân tại trường.................................................................................... 16
- Phương pháp quan sát: Quan sát quá trình giảng dạy của giáo viên và quá trình lĩnh hội của học sinh.............................................................................................. 16
- Phương pháp điều tra: Thông qua các phiếu thăm dò ý kiến học sinh và thu thập kết quả học tập của các em qua bài kiểm tra........................................................16

3

- Phương pháp thống kê toán học: Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra, tôi cho học sinh kiểm tra các kiến thức đã học so sánh đối
chiếu, từ đó rút ra tỉ lệ phần trăm, nhằm đánh giá thực trạng và định hướng nâng cao hiệu quả của việc dạy học tại đơn vị.................................................................16
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ......................................................................................................................................................................................................................... 16
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ......................................................................................................................................................................................................................... 16
1. Lí thuyết về sử dụng phiếu học tập trong giảng dạy...................................................................................................................................................................... 16
1. Lí thuyết về sử dụng phiếu học tập trong giảng dạy...................................................................................................................................................................... 16
Phiếu học tập còn gọi là phiếu hoạt động (activity sheet) hay phiếu làm việc (worksheet) là một tài liệu hoặc công cụ giảng dạy được thiết kế bởi giáo viên nhằm
hướng dẫn học sinh tự học hoặc hoạt động theo nhóm. Nó thường bao gồm các câu hỏi, bài tập, hướng dẫn hoạt động, hoặc yêu cầu liên quan đến nội dung bài học,
giúp học sinh chủ động tiếp cận và khai thác kiến thức theo cách hệ thống và logic. Phiếu học tập có thể sử dụng trong các hoạt động học tập trên lớp, ngoài lớp,
hoặc khi học sinh tự học tại nhà.............................................................................................................................................................................................................. 16
Phiếu học tập có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau như:............................................................................................................................................... 16
- Theo mục đích sử dụng:....................................................................................................................................................................................................................... 16
+ Phiếu học tập dành cho học sinh tự học.............................................................................................................................................................................................. 16
+ Phiếu học tập cho hoạt động nhóm...................................................................................................................................................................................................... 16
+ Phiếu học tập kiểm tra, đánh giá quá trình học tập.............................................................................................................................................................................. 16
- Theo nội dung:...................................................................................................................................................................................................................................... 16
+ Phiếu học tập lý thuyết: chứa đựng các câu hỏi lý thuyết và yêu cầu học sinh nắm vững kiến thức.................................................................................................... 16
+ Phiếu học tập thực hành: bao gồm các bài tập thực hành, thí nghiệm hoặc nhiệm vụ cụ thể liên quan đến nội dung bài học.............................................................16
+ Phiếu học tập dự án: hướng dẫn học sinh thực hiện các nhiệm vụ phức tạp hơn, thường kết hợp nhiều dạng kiến thức và kỹ năng khác nhau................................16
- Theo hình thức tổ chức:........................................................................................................................................................................................................................ 16
+ Phiếu học tập dạng câu hỏi.................................................................................................................................................................................................................. 16
+ Phiếu học tập dạng sơ đồ tư duy......................................................................................................................................................................................................... 16
+ Phiếu học tập dạng thí nghiệm hoặc mô hình...................................................................................................................................................................................... 16
Mỗi phiếu học tập bao gồm 2 thành phần chính:..................................................................................................................................................................................... 16
- Phần dẫn: Phần nhiệm vụ được cụ thể hoá trên phiếu học tập dưới dạng câu hỏi, bài tập cùng với các phương tiện hỗ trợ khác như hình ảnh, sơ đồ, biểu đồ........16
- Phần hoạt động: Phần ghi kết quả học tập trên phiếu học tập dành cho học sinh (Sau mỗi câu hỏi, bài tập giáo viên tạo khoảng trống vừa đủ để học sinh điền kết
quả học tập của mình). Đây là một yếu tố ràng buộc yêu cầu học sinh phải làm việc, là cơ sở để giáo viên kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh............16
Ngoài ra phiếu học tập còn có quy định về thời gian thực hiện (Phần này có thể không cần ghi trong phiếu, giáo viên có thể thông báo bằng lời trong quá trình phát
phiếu) và phần đáp án (Phần này thường tách biệt với các phần trên, được sử dụng để giáo viên chỉnh sửa, bổ sung cho học sinh hay căn cứ đánh giá mức độ lĩnh
hội kiến thức cho học sinh). Tuy nhiên, trên thực tế giảng dạy việc sử dụng phiếu học tập với cấu trúc như thế có thể gây tốn kém, gây khó khăn cho giáo viên trong
việc sử dụng phương tiện này. Để khắc phục khó khăn đó, đối với một số phiếu học tập quá dài, có thể thể bỏ đi phần ghi kết quả học tập trên phiếu, học sinh sẽ ghi
kết quả thảo luận của mình vào giấy riêng hoặc vở ghi ... giáo viên cũng có thể kiểm tra kết quả thảo luận của học sinh bằng việc yêu cầu nộp lại tờ giấy này, còn
phiếu học tập sẽ được tập hợp lại làm tài liệu cho học sinh tự học......................................................................................................................................................... 17
Việc sử dụng phiếu học tập trong giảng dạy được nhiều nhà giáo dục đánh giá là một phương pháp hiệu quả, giúp thúc đẩy quá trình học tập chủ động và phát triển
các kỹ năng cần thiết cho học sinh. Theo quan điểm của các chuyên gia giáo dục hiện đại, phiếu học tập đóng vai trò như một cầu nối giữa giáo viên và học sinh, tạo
điều kiện để học sinh tiếp cận kiến thức một cách hệ thống và có định hướng. John Dewey, nhà triết học và giáo dục nổi tiếng, người đã đặt nền móng cho phương
pháp giáo dục “học đi đôi với hành”. Ông cho rằng phiếu học tập là một công cụ hữu ích giúp học sinh trải nghiệm học tập thông qua các hoạt động thực tiễn và bài
tập có tính ứng dụng cao. Dewey nhấn mạnh rằng giáo dục nên dựa trên trải nghiệm cá nhân của học sinh, và phiếu học tập giúp khuyến khích sự tham gia tích cực
của học sinh vào quá trình học tập, qua đó phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cùng với đó, theo Lev Vygotsky, một trong những nhà tâm lý học
và giáo dục hàng đầu, ông cho rằng phiếu học tập, khi được thiết kế đúng cách, có thể giúp học sinh tiếp cận các nhiệm vụ vừa tầm, đồng thời kích thích sự học hỏi
thông qua sự hỗ trợ từ giáo viên và bạn bè. Quan điểm này nhấn mạnh rằng phiếu học tập không chỉ là công cụ kiểm tra kiến thức, mà còn giúp học sinh xây dựng kỹ
năng tư duy logic, phát triển nhận thức, và tạo động lực tự học trong quá trình tiếp thu kiến thức.......................................................................................................... 17
Nhìn chung, các quan điểm giáo dục hiện đại đều ủng hộ v