TUẦN 17+18 (LỚP 5)

LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ
BÀI 12: KHỞI NGHĨA LAM SƠN VÀ TRIỀU HẬU LÊ (3 TIẾT)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:

1. Năng lực
- Sưu tầm và giới thiệu được một số 4 liệu lịch sử (câu chuyện, văn bản,
tranh ảnh liên quan đến khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê.
- Kể lại được một số nét chính về khởi nghĩa Lam Sơn thông qua các câu
chuyện về một số nhân vật lịch sử (ví dụ Lê Lợi, Nguyễn Trãi….)
- Kể lại được chiến thắng chi lăng có sử dụng liệu lịch sử (lược đồ, tranh
ảnh, câu chuyện về ải Chi Lăng về Liễu Thăng,…)
- Trình bày được những nét chính về lịch sử Việt Nam thời Hậu Lê thông
qua các câu chuyện về một số nhân vật lịch sử ( vua Lê Thánh Tông, Lương Thế
Vinh,...).
* HSKT: biết lắng nghe bạn trả lời, biết tham gia thảo luận nhóm
* Phát triển năng lực: Năng lực giao tiếp và hợp tác; Năng lực tự chủ và
tự học; Giải quyết vấn đề và sáng tạo.
2. Phẩm chất
- GDHS ham học hỏi tìm tòi để mở rộng sự hiểu biết về lịch sử Việt Nam.
Biết ghi nhớ công ơn dựng nước của tổ tiên.
* Hình thành phẩm chất: Chăm chỉ; Trách nhiệm, yêu nước.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- GV: SGK , máy tính, ti vi, phiếu học tập,tranh ảnh,tư liệu viết,...liên quan
đến khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê.
- HS: SGK, vở ô li, bút,câu chuyện về các nhân vật lịch sử liên quan đến
khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Tiết 1
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- GV cho HS quan sát hình 1 trả lời câu - Cả lớp quan sát tranh và trả lời
hỏi.
câu hỏi:
+ Em hãy nên tên địa danh trong bức - Bức tranh trên là Điện Lam Kinh
tranh trên.
+ Khu di tích trên ở đâu?
- Đây là khu di tích huyện Thọ
Xuân, tỉnh Thanh Hoá
- GV nhận xét và dẫn dắt vào bài mới:
- HS lắng nghe.
Điện Lam Kinh là một công trình kiến
trúc trong khu di tích Lam Kinh (Thọ
Xuân, Thanh Hoá) nơi Lê Lợi dựng cờ
khởi nghĩa chống quân Minh thắng lợi.
Công trình này được xây dựng vào triều
Hậu Lê. Đây là một trong những triều
đại tồn tại lâu dài nhất lịch sử và để lại

nhiều dấu ấn đạm nét trong tiến trình lịch
sử dân tộc. Bài học hôm nay cô mời các
em cùng tìm hiểu điều đó.
2. Hoạt động khám phá:
Hoạt động khám phá. Khởi nghĩa
Lam Sơn (1418-1427)
a, Khái quát về khởi nghĩa Lam Sơn
- GV yêu cầu HS làm việc chung cả - HS làm việc chung cả lớp.
lớp.
- GV yêu cầu HS đọc thông tin và trả - Đọc thông tin trong SGK và trả lời
lời câu hỏi:
câu hỏi:

+ Nêu một số nét chính về khởi nghĩa
Lam Sơn.
* HSNK: trả lời nhanh, chính xác
* TCTV: HS hiểu và trả lời đúng câu
hỏi
* HSKT: biết lắng nghe bạn trả lời.

+ Khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi
lãnh đạo, diễn ra tại Lam Sơn
(Thanh Hoá).
+ Cuộc khởi nghĩa kéo dài 10 năm
(1418-1427).
+ Một số sự kiện tiêu biểu: Chuyển
hướng chiến lược vào Nghệ An
(1424), chiến thắng Tốt Động - Chúc
Động (1426,) chiến thắng Chi Lăng Xương Giang (11 - 427), Hội thể
Đông Quan (12-1427)
+ Nhiều nhân vật tiêu biểu gắn với
khởi nghĩa lam sơn như lê lợi,
nguyễn trãi, lê lai, trần nguyên hãn,
nguyễn chích.
- GV mời HS kể câu chuyện về một - HS kể lại câu chuyện về nhân vật
nhân vật trong khởi nghĩa Lam Sơn.
trong khởi nghĩa Lam Sơn.
+ Bày tỏ cảm nghĩ về nhân vật em vừa - HS chia sẻ cảm nghĩ
kể?
- GV mời cả lớp nhận xét, bổ sung
- Cả lớp nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, sửa sai.
- HS lắng nghe
b. Chiến thắng Chi Lăng.
- GV giới thiệu: Trong suốt 10 năm - HS lắng nghe.
khởi nghĩa Lam Sơn có rất nhiều chiến
thắng lớn khiến cho quân minh bị thiệt
hại nặng nề. Trận Chi Lăng là một
trong những trận đánh tiêu biểu và
quyết định của khởi nghĩa Lam Sơn.

- GV yêu cầu HS làm việc nhóm, đọc
thong tin trong SGK, quan sát lược đồ
trận Chi Lăng và kể lại câu chuyện lịch
sử về trận Chi Lăng.
- GV mời các nhóm kể chuyện.

- HS làm việc nhóm: đọc thong tin
trong SGK, quan sát lược đồ trận
Chi Lăng và kể lại câu chuyện lịch
sử về trận Chi Lăng.
- Đại diện các nhóm kể chuyện trận
Chi Lăng.
- GV mời các nhóm đánh giá nhận xét - Các nhóm đánh giá nhóm bạn kể
bàng bảng kiểm
chuyện qua bảng kiểm:

- GV nhận xét, kết luận: Chiến thắng -HS lắng nghe, ghi nhớ
Chi Lăng đã khiến cho mưu đồ cứu
viện thành Đông Quan của quân Minh
bị tan vỡ, cùng với chiến thắng Xương
Giang trong năm 1427 đã khiến cho
quân Minh phải chấp nhận tiến hành
Hội thể Đông Quan với nghĩa quân
Lam Sơn và rút quân về nước. Cuộc
khởi nghĩa Lam Sơn kết thúc thắng lợi,
chấm dứt ách đô hộ 20 năm của nhà
Minh. Nước ta hoàn toàn độc lập.
3. Hoạt động luyện tập.
Hoạt động luyện tập: Thi kể chuyện
lịch sử
- GV tổ chức thi kể chuyện lịch sử
- HS lắng nghe cách thi.
- Hình thức thi: thi theo nhóm, mỗi - HS thảo luận, và chọn 1 câu
nhóm đại diện 1 bạn tham gia.
chuyện lịch sử, đọc thông tin trong
- Nội dung: chọn 1 trong 3 câu chuyện:
SGK, đưa ra ý chính câu chuyện,
+ Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
cách kể chuyện,…
+ Lê Lai quên mình cứu chúa.
+ Trận Chi Lăng
* HSNK kể lưu loát, rõ ràng
* HSKT biết lắng nghe bạn trả lời.

- GV mời đại diện các nhóm thi kể
chuyện lịch sử.
- GV mời các nhóm khác nhận xét.
- GV nhận xét chung tuyên dương các
nhóm.
* Liên hệ: Em cần học tập ở các bậc
tiền bối điều gì? Em cần làm gì để thực
hiện được điều đó?
4. Vận dụng trải nghiệm.
- GV yêu cầu HS về nhà thu thập một số
tư liệu về 2 nhân vật lịch sử bằng tranh
hoặc các câu chuyện lịch sử về Lê Lai,
Nguyễn Trãi.
- GV nhận xét tuyên dương.
- Nhận xét sau tiết dạy.
- Dặn dò về nhà.

- Đại diện các nhóm thi kể chuyện
lịch sử.
- Đại diện các nhóm khác nhận xét.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
- HS phát biểu

- Học nhận nhiệm vụ để về nhà tìm
hiểu, thu thập tư liệu các nhân vật
lịch sử hoặc tìm hiểu một sô câu
chuyện lịch sử Lê Lai, Nguyễn
Trãi.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
- HS ghi nhớ

Tiết 2

Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- GV tổ chức trò chơi khởi động: “Em - HS lắng nghe luật chơi
yêu lịch sử” với 4 câu hỏi.
- Hình thức chơi: HS xung phong chơi - HS tham gia trò chơi.
cá nhân, chọn nhân vật lịch sử em thích
và trả lời câu hỏi ẩn bên trong. Trả lời
đúng được GV tuyên dương, trả lời sai
nhường câu hỏi cho bạn khác. Trò chơi
kết thúc khi cả 4 câu hỏi được chọn.
Câu 1: Điện Lam Kinh ở đâu?
Câu 1: Điện Lam Kinh ở khu di
tích Lam Kinh huyện Thọ Xuân,
tỉnh Thahh Hoá.
Câu 2: Nguyễn Trãi đã dâng lên Lê Lợi Câu 2: Nguyễn Trãi đã dâng lên Lê
cuốn sách gì?
Lợi cuốn sách “Bình Ngô sách”
Câu 3: Ai là người đóng giả Lê Lợi xông Câu 3: Lê Lai là người đóng giả Lê
trận để cứu Lê Lợi?
Lợi xông trận để cứu Lê Lợi.
Câu 4: Ải Chi Lăng thuộc địa danh nào? Câu 4: Ải Chi Lăng thuộc xã Chi
Lăng, tỉnh Lạng Sơn.
- GV tổng kết trò chơi, tuyên dương và -HS lắng nghe
dãn dắt vào bài mới.
2. Hoạt động khám phá:
Hoạt động khám phá . Triều Hậu Lê
và công cuộc xây dựng đất nước.
- GV yêu cầu HS làm việc chung cả - HS làm việc chung cả lớp.
lớp.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin và trả
lời câu hỏi:
+ Nêu một số nét chính về lịch sử Việt
Nam Triều Hậu Lê.
* HSNK trả lời nhanh, chính xác
* TCTV: HS hiểu và trả lời đúng câu
hỏi
* HSKT biết lắng nghe bạn trả lời.

- Gọi HS nhận xét
- GV nhận xét, tuyên dương.
3. Hoạt động luyện tập.
Hoạt động luyện tập: Thi kể chuyện
lịch sử
- GV tổ chức thi kể chuyện lịch sử
- Hình thức thi: thi theo nhóm, mỗi nhóm
đại diện 1 bạn tham gia.
- Nội dung: chọn 1 trong 2 câu chuyện:
+ Lê Thánh Tông - Nhà chính trị tài ba.
+ Trạng Lường Lương Thế Vinh.
+ Trận Chi Lăng
- GV mời đại diện các nhóm thi kể
chuyện lịch sử.
- GV mời các nhóm khác nhận xét.

- Đọc thông tin trong SGK và trả lời
câu hỏi:
+ Bộ máy nhà nước được tổ chức
chặt chẽ, quy củ.
+ Nhà nước chú trọng phát triển kinh
tế, đặc biệt là kinh tế nông nghiệp.
+ Đất nước thịnh đạt nhất dưới thời
vua Lê Thánh Tông.
+ Văn học và khoa học cũng đạt
được nhiều thành tựu với các tác giả
tiêu biểu như: Nguyễn Trãi, Ngô Sỹ
Liên,…
-HS nhận xét
-HS lắng nghe

- GV nhận xét chung tuyên dương các
nhóm.
* Liên hệ: Em cần làm gì để thực hiện
được điều đó?
4. Vận dụng trải nghiệm.
- GV yêu cầu HS về nhà thu thập một số
tư liệu về các nhân vật lịch sử đã học
bằng tranh, ảnh hoặc các câu chuyện lịch
sử đã nghe, đã đọc về nhân vật lịch sử

- HS lắng nghe cách thi.
- HS thảo luận, và chọn 1 câu
chuyện lịch sử, đọc thông tin trong
SGK, đưa ra ý chính câu chuyện,
cách kể chuyện,…
- Đại diện các nhóm thi kể chuyện
lịch sử.
- Đại diện các nhóm khác nhận xét
theo bảng kiểm:

- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
- HS phát biểu
- Học nhận nhiệm vụ để về nhà
tìm hiểu, thu thập tư liệu nhân vật
lịch sử Lương Thế Vinh.

Lương Thế Vinh.
- GV nhận xét tuyên dương.
- Nhận xét sau tiết dạy.
- Dặn dò về nhà.

Tiết 3

Hoạt động của giáo viên
1. Khởi động:
- GV mời HS xem Video về câu chuyện
“Truyền thuyết Gươm Thần”
https://youtu.be/M-V-k-if9ck?
si=AbAgKdIWe02PtFNh
- Cùng HS trao đổi về nội dung câu
chuyện.
+ Thanh gươm Lê Thận trao cho Lê Lợi
có nguồn gốc từ đâu?

- HS lắng nghe
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
- HS ghi nhớ
Hoạt động của học sinh
- HS xem video

- HS cùng trao đổi với GV về nội
dung video.
+ Thanh gươm Lê Thận trao cho Lê
Lợi có nguồn gốc từ hồ gươm khi
lê thận đi đánh cá.
+ Con vật nào đã lên lấy lại thanh gươm + Rùa vàng đã lên lấy lại thanh
từ Lê Lợi.
gươm từ Lê Lợi.
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn dắt - HS lắng nghe.
vào bài mới.
2. Hoạt động luyện tập
Hoạt động 1. Hoàn thành bảng vè
nhân vật lịch sử.
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, - HS làm việc cá nhân, , lập bảng về
lập bảng về đóng góp của một số đóng góp của một số nhân vật lich sử
nhân vật lich sử tiêu biểu trong khởi tiêu biểu trong khởi nghĩa Lam Sơn và
nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê.
Triều Hậu Lê.
- GV mời HS trình bày trước lớp.
- GV mời HS trình bày trước lớp.
* HSNK hoàn nhanh, chính xác
* HSKT biết lắng nghe bạn trả lời.

- GV nhận xét, tuyên dương.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
Hoạt động 2. Thi kể chuyện lịch sử
- GV tổ chức thi kể chuyện lịch sử
- HS lắng nghe cách thi.
- Hình thức thi: thi theo nhóm, mỗi - HS thảo luận, và chọn một câu

nhóm đại diện 1 bạn tham gia.
- Nội dung: Chọn một câu chuyện
lịch sử về khởi nghĩa Lam Sơn hoặc
Triều Hậu Lê mà em đã đọc, hoặc đã
nghe.

chuyện lịch sử về khởi nghĩa Lam Sơn
hoặc Triều Hậu Lê mà em đã đọc, hoặc
đã nghe.
Gợi ý: Câu chuyện Nguyễn Trãi,
Nguyễn Chích, Sự tích Hồ Gươm (Hồ
Hoàn Kiếm),…
- Gợi ý nội dung Câu chuyện hồ
Gươm:
+ Lê Thận đi đánh cá vớt được thanh
gươm.
+ Lê Lợi lúc chạy giặc nhặt được chuôi
gươm trên cây.
+ Thanh gươm trở thành báu vật của
Lê Lợi đánh tan giặc Minh, đưa đất
nước hoàn toàn độc lập.
+ Sau này đất nước hoà bình, vua Lê
Lợi cưỡi thuyền rồng dạo trên hồ
Gươm thì rùa vàng nổi lên lấy lại thanh
gươm.
Về sau hồ đó gọi là hồm Gườm hoặc
hồ Hoàn Kiếm
- GV mời đại diện các nhóm thi kể - Đại diện các nhóm thi kể chuyện lịch
chuyện lịch sử.
sử.
- GV mời các nhóm khác nhận xét.
- Các nhóm khác nhận xét theo bảng
kiểm:

-HS nhận xét
- GV mời các nhóm khác nhận xét.
* Liên hệ: Em cần làm gì để thực -HS trả lời
hiện được điều đó?
- GV nhận xét chung tuyên dương - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
các nhóm.
4. Vận dụng trải nghiệm.
- GV yêu cầu HS về nhà tìm hiểu và kể - Học nhận nhiệm vụ HS về nhà tìm

một số địa danh, di tích lịch sử, tên hiểu và kể một số địa danh, di tích
đường phố, trường học liên quan đến lịch sử, tên đường phố, trường học
khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê. liên quan đến khởi nghĩa Lam Sơn
và Triều Hậu Lê.
- Nhận xét sau tiết dạy.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
- Dặn dò về nhà.
- HS ghi nhớ
ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: