BÀI 10: TRIỀU TRẦN VÀ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG – NGUYÊN
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
– Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Trình bày được công cuộc xây dựng đất nước dưới Triều Trần.
+ Kể được một số câu chuyện về một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần.
– Tìm hiểu lịch sử và địa lí: kể lại được chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm
1288 có sử dụng lược đồ.
– Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện
liên quan đến sự kiện và nhân vật tiêu biểu Triều Trần.
2. Năng lực chung.
Giao tiếp và hợp tác: sử dụng ngôn ngữ phù hợp để diễn đạt được ý kiến của mình,
có tham khảo, trao đổi với các bạn khi kể lại những câu chuyện liên quan đến các nhân
vật thời Trần.
3. Phẩm chất.
Lòng yêu nước: có thái độ trân trọng những thành quả lao động của ông cha. Sẵn
sàng góp sức mình vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– Kế hoạch bài dạy, bài trình chiếu powerpoint.
– Lược đồ, tranh ảnh có liên quan đến nội dung bài học.
– SGK Lịch sử và Địa lí 5 – bộ sách Chân trời sáng tạo.
– Phiếu học tập, bảng con, bút, viết, bảng phấn, bảng nhóm hoặc giấy A3, bút
màu, giấy ghi chú,…
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 1
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu:
+ Nhận biết được các mục tiêu của bài học.
+ Tạo hứng thú trong học tập.
- Cách tiến hành:
- GV cho HS xem video
HS kể: một số nhân vật lịch sử tiêu
- Gv yêu cầu HS kể tên một số nhân vật lịch biểu dưới Triều Trần như: Trần Thủ

sử tiêu biểu dưới Triều Trần mà em biết. Độ, Trần Cảnh, Trần Quốc Tuấn, Trần
Lưu ý: Kể được tên nhân vật có thể đi kèm Nhân Tông, Trần Quốc Toản, Trần
với nêu một số nét chính về nhân vật đó Bình Trọng,…
(chiến công hoặc thành tựu quan trọng, quê
quán, mẩu chuyện nhỏ, đền thờ, lễ hội liên
quan,…)
-GV dẫn dắt vào bài mới
2. Khám phá:
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu một số nét chính về công cuộc xây dựng đất nước dưới
Triều Trần
- Mục tiêu:
– Trình bày được một số nét chính về công cuộc xây dựng đất nước dưới Triều
Trần.
–Kể lại được câu chuyện về một nhân vật Triều Trần mà em có ấn tượng.
- Cách tiến hành:
-GV yêu cầu HS làm việc nhóm:
- HS làm việc nhóm 4
–Trình bày được một số nét chính về công + Một số nét chính về công cuộc xây
cuộc xây dựng đất nước dưới Triều Trần dựng đất nước dưới Triều Trần: Triều
thông qua các câu hỏi gợi ý như sau: Triều Trần thành lập vào năm 1226. Sau khi
Trần được thành lập vào thời gian nào? Sau thành lập, các vua Trần đã bắt tay vào
khi thành lập, các vua Trần đã bắt tay xây công cuộc xây dựng và củng cố bộ
dựng chính quyền như thế nào? Nét độc đáo máy chính quyền. Nét độc đáo của
của chính quyền Triều Trần là gì? Nét nổi chính quyền Triều Trần là sau khi trị vì
bật trong chính sách phát triển kinh tế là gì? trong một khoảng thời gian, các vua
Văn hoá, giáo dục Triều Trần đạt được Trần nhường ngôi cho con, trở thành
những thành tựu nào?
Thái thượng hoàng, cùng vua con
–Kể lại được câu chuyện về một nhân vật chăm lo việc nước. Nét nổi bật trong
Triều Trần mà em có ấn tượng. Đối với hoạt chính sách phát triển kinh tế là cho đắp
động này, GV chia lớp thành các nhóm nhỏ đê, khuyến khích sản xuất. Văn hoá,
(đôi hoặc ba), cho các em chọn một câu giáo dục Triều Trần đạt được những
chuyện để đọc trong thời gian khoảng 3 thành tựu như thi cử đặt lệ lấy đỗ Tam
phút, sau đó một HS trong nhóm kể tóm tắt khôi (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám
lại câu chuyện đó. Các thành viên trong hoa), tuyển được nhiều người tài ra
nhóm có trách nhiệm bổ sung và hoàn thiện giúp vua cai trị nước.

câu chuyện kể. HS có thể bổ sung thêm một
số chi tiết để câu chuyện thêm hấp dẫn
nhưng không làm thay đổi nội dung chính
của câu chuyện.
GV có thể chi tiết hoá câu chuyện bằng cách
đặt câu hỏi gợi ý như sau:
–Câu chuyện Phật hoàng Trần Nhân Tông:
Trần Nhân Tông là vị vua thứ mấy của Triều
Trần? Ông có công lao gì trong cuộc kháng
chiến chống quân Nguyên lần thứ hai và lần
thứ ba? Sau khi nhường ngôi, ông vẫn hỗ trợ
vua Trần Anh Tông điều gì? Sau khi xuất
gia, Trần Nhân Tông trở thành vị tổ của
dòng Phật giáo nào ở nước ta?
–Câu chuyện Thầy giáo lỗi lạc Chu Văn An:
Quê quán của Chu Văn An ở đâu? Tính tình
của ông như thế nào? Vì sao ông được vua
Trần Minh Tông mời về làm Tư nghiệp ở
Quốc Tử Giám và dạy học cho thái tử? Dưới
thời Trần Dụ Tông, triều chính đất nước như
thế nào? Vì sao ông viết Thất trảm sớ? Sau
khi từ quan, ông đã chọn sống như thế nào?
Kể tên những học trò xuất sắc của ông.
GV có thể lưu ý thêm, nếu còn thời gian, HS
có thể kể thêm một số câu chuyện đặc sắc
khác như: Khí tiết của Trần Bình Trọng,
Con voi của Hưng Đạo Vương, Lá cờ thêu
sáu chữ vàng, Trần Nhân Tông dạy con,
Trạng nguyên Nguyễn Hiền,…
-GV nhận xét, tuyên dương

3. Vận dụng, trải nghiệm

+ HS kể lại câu chuyện về một nhân
vật Triều Trần mà em có ấn tượng:
*
Phật hoàng Trần Nhân Tông
Trần Nhân Tông (1258 – 1308) là vị
vua thứ ba Triều Trần. Ông đã lãnh
đạo nhân dân giành thắng lợi trong
cuộc kháng chiến chống quân Nguyên
lần thứ hai và lần thứ ba. Sau khi
nhường ngôi, ông trở thành Thái
thượng hoàng và hỗ trợ vua Trần Anh
Tông chăm lo việc nước. Sau khi xuất
gia, Trần Nhân Tông trở thành vị tổ
của dòng Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử.
*
Thầy giáo lỗi lạc Chu Văn An
Thầy giáo Chu Văn An là người huyện
Thanh Đàm (Thanh Trì, Hà Nội). Thầy
là một người cương nghị, giữ mình
trong sạch, không cầu lợi lộc. Vua
Trần Minh Tông mời ông về làm Tư
nghiệp ở Quốc Tử Giám và dạy học
cho thái tử vì ông là người có học vấn
tinh thông, nổi tiếng cả nước, học trò
theo học rất đông. Dưới thời Trần Dụ
Tông, triều chính đất nước rối ren, vua
không quan tâm việc nước, chỉ ham
vui chơi, các quan lạm quyền. Ông viết
Thất trảm sớ dâng lên vua để xin chém
7 tên nịnh thần nhưng vua không chấp
nhận. Sau khi từ quan, ông về quê dạy
học. Chu Văn An có hai học trò nổi
tiếng làm quan lớn trong Triều Trần là
Lê Quát và Phạm Sư Mạnh.

- Mục tiêu:
Củng cố tiết học, tạo sự lưu luyến cho học sinh
- Cách tiến hành:
-Gv yêu cầu HS nêu lại nội dung bài học
-Hs nêu
-Gv nhận xét, tuyên dương
-HS lắng nghe
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
--------------------------------------------------BÀI 10: TRIỀU TRẦN VÀ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG – NGUYÊN
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
– Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Trình bày được công cuộc xây dựng đất nước dưới Triều Trần.
+ Kể được một số câu chuyện về một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần.
– Tìm hiểu lịch sử và địa lí: kể lại được chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm
1288 có sử dụng lược đồ.
– Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện
liên quan đến sự kiện và nhân vật tiêu biểu Triều Trần.
2. Năng lực chung.
Giao tiếp và hợp tác: sử dụng ngôn ngữ phù hợp để diễn đạt được ý kiến của mình,
có tham khảo, trao đổi với các bạn khi kể lại những câu chuyện liên quan đến các nhân
vật thời Trần.
3. Phẩm chất.
Lòng yêu nước: có thái độ trân trọng những thành quả lao động của ông cha. Sẵn
sàng góp sức mình vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– Kế hoạch bài dạy, bài trình chiếu powerpoint.
– Lược đồ, tranh ảnh có liên quan đến nội dung bài học.
– SGK Lịch sử và Địa lí 5 – bộ sách Chân trời sáng tạo.
– Phiếu học tập, bảng con, bút, viết, bảng phấn, bảng nhóm hoặc giấy A3, bút
màu, giấy ghi chú,…

III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 2
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu:
+ Nhận biết được các mục tiêu của bài học.
+ Tạo hứng thú trong học tập.
- Cách tiến hành:
- GV cho HS xem video về cuộc kháng chiến HS xem
chống quân Mông Nguyên
-GV dẫn dắt vào bài mới
2. Khám phá:
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu những chiến thắng và nhân vật lịch sử tiêu biểu trong
cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên
- Mục tiêu:
–Kể tên được những chiến thắng và nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc kháng chiến
chống Mông Nguyên.
–Kể lại được chiến thắng của quân dân nhà Trần trên sông Bạch Đằng.
–Nêu được kế sách mà Trần Quốc Tuấn sử dụng để đánh bại quân Nguyên.
- Cách tiến hành:
GV yêu cầu tất cả HS đọc thông tin và quan sát - HS đọc thông tin và trả lời theo
các hình 4, 5 trong SGK trước khi thực hiện các nhóm nhóm 5.
nhiệm vụ. Sau đó, GV chia lớp thành 5 nhóm, các
thành viên trong mỗi nhóm sẽ đồng thời thực hiện
3 nhiệm vụ:
+ Kể tên những chiến thắng và nhân vật lịch sử + Quân dân nhà Trần đã ba lần
tiêu biểu trong cuộc kháng chiến chống quân đánh tan quân xâm lược Mông –
Mông – Nguyên.
Nguyên trong các năm 1258,
1285 và 1287 – 1288. Những
nhân vật lịch sử tiêu biểu trong
cuộc kháng chiến này gồm có
vua Trần Nhân Tông, Hưng Đạo
Vương Trần Quốc Tuấn, võ
tướng Phạm Ngũ Lão, Hoài Văn

+ Kể lại được chiến thắng của quân dân nhà Trần
trên sông Bạch Đằng.

+ Nêu được kế sách của Trần Quốc Tuấn sử dụng
để đánh bại quân Nguyên.
Sau khi thảo luận xong, các nhóm sẽ đổi thành
viên hình thành các nhóm mới, sao cho mỗi nhóm
mới đều có thành viên của tất cả các nhóm, để
chia sẻ về những nội dung đã tìm hiểu.
Lưu ý: GV nhắc nhở HS xác định rõ nhiệm vụ
bằng gợi ý chi tiết sau:
+ Nhiệm vụ 1: Kể tên những chiến thắng tiêu biểu
trong nhiệm vụ này được hiểu là quân dân Triều
Trần chiến thắng quân Mông – Nguyên trong bao
nhiêu lần và vào thời gian nào. Về phần nhân vật

hầu Trần Quốc Toản, Yết Kiêu,
Dã Tượng,…
+ Đầu năm 1288, vì thuyền
lương bị quân Đại Việt đánh
chìm nên quân Nguyên lâm vào
tình thế khó khăn, buộc phải rút
quân về nước. Đoán biết hướng
đi của quân Nguyên, Trần Quốc
Tuấn đã lợi dụng thuỷ triều từ
sông Bạch Đằng bố trí trận địa
cọc để mai phục tiêu diệt giặc.
Khi đoàn thuyền của Ô Mã Nhi
đang rút về hướng cửa sông thì
quân Trần ra khiêu chiến rồi giả
thua để dẫn dụ giặc vào đúng
trận địa đã bày bố từ trước. Ngay
khi thuỷ triều rút xuống, thuyền
của giặc không di chuyển được
vì bị cọc gỗ đâm thủng nên vỡ
đắm rất nhiều. Quân Trần từ các
nơi đổ ra bao vây tiêu diệt toàn
bộ thuỷ binh của giặc.
+ Kế sách đánh giặc của Trần
Quốc Tuấn: lợi dụng thuỷ triều
để bố trí trận địa cọc mai phục
tiêu diệt giặc; khiêu chiến – giả
vờ thua – rút chạy – từng bước
dẫn dụ giặc rơi vào bãi cọc; canh
đúng thời gian thuỷ triều rút –
giặc rối loạn vì thuyền bị vướng
cọc, vỡ đắm – quân ta bất ngờ từ
các hướng phản công – bao vây
tiêu diệt giặc.

lịch sử tiêu biểu cũng như vậy, tức là những nhân
vật quan trọng có công trong ba lần kháng chiến
chống quân Mông – Nguyên.
+ Nhiệm vụ 2: GV lưu ý HS quan sát và sử dụng
hình 4 để hoàn thành nhiệm vụ. Kể lại được chiến
thắng của quân dân nhà Trần trên sông Bạch
Đằng, tức là trình bày tóm tắt lại trận đánh quyết
định giữa quân dân Triều Trần và quân Nguyên
trên khúc sông Bạch Đằng vào năm 1288.
+ Nhiệm vụ 3: Nêu được kế sách của Trần Quốc
Tuấn sử dụng để đánh bại quân Nguyên. GV gợi ý
HS chú ý quá trình chuẩn bị, chiến thuật dẫn dụ
quân Nguyên vào trận địa, bao vây – phản công,
phối hợp các lực lượng thuỷ binh – bộ binh,…
3. Vận dụng
- Mục tiêu:
Củng cố tiết học, tạo sự lưu luyến cho học sinh
- Cách tiến hành:
-Gv yêu cầu HS nêu lại nội dung bài học
-HS trình bày
-Gv nhận xét, tuyên dương
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
--------------------------------------------------BÀI 10: TRIỀU TRẦN VÀ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG – NGUYÊN
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
– Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Trình bày được công cuộc xây dựng đất nước dưới Triều Trần.
+ Kể được một số câu chuyện về một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần.
– Tìm hiểu lịch sử và địa lí: kể lại được chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm
1288 có sử dụng lược đồ.

– Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện
liên quan đến sự kiện và nhân vật tiêu biểu Triều Trần.
2. Năng lực chung.
Giao tiếp và hợp tác: sử dụng ngôn ngữ phù hợp để diễn đạt được ý kiến của mình,
có tham khảo, trao đổi với các bạn khi kể lại những câu chuyện liên quan đến các nhân
vật thời Trần.
3. Phẩm chất.
Lòng yêu nước: có thái độ trân trọng những thành quả lao động của ông cha. Sẵn
sàng góp sức mình vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– Kế hoạch bài dạy, bài trình chiếu powerpoint.
– Lược đồ, tranh ảnh có liên quan đến nội dung bài học.
– SGK Lịch sử và Địa lí 5 – bộ sách Chân trời sáng tạo.
– Phiếu học tập, bảng con, bút, viết, bảng phấn, bảng nhóm hoặc giấy A3, bút
màu, giấy ghi chú,…
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 3
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu:
+ Nhận biết được các mục tiêu của bài học.
+ Tạo hứng thú trong học tập.
- Cách tiến hành:
- GV cho HS chơi trò chơi “Ai hiểu biết”
HS chơi trò chơi
Kể tên những chiến thắng và nhân vật lịch sử tiêu
biểu trong cuộc kháng chiến chống quân Mông –
Nguyên.
-GV dẫn dắt vào bài mới
2. Luyện tập
- Mục tiêu:
Rèn luyện kiến thức, kĩ năng đã học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống.
- Cách tiến hành:
-GV yêu cầu HS hoàn thành bảng thông tin về một - HS làm việc cá nhân
số thành tựu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ

đất nước dưới Triều Trần.

Nét chính
Kinh tế

Văn hoá

Chống ngoại
xâm

Thành tựu
Nhà Trần có nhiều
chính sách phát
triển kinh tế như
đặt ra các chức
quan chăm lo và
khuyến khích sản
xuất, đắp đê, khai
hoang…
Giáo dục, thi cử có
bước phát triển
mới: đặt lệ lấy đỗ
Tam khôi (Trạng
nguyên, Bảng nhãn,
Thám hoa), tuyển
chọn người tài ra
giúp nước.
Ba lần kháng chiến
chống quân Mông –
Nguyên thắng lợi
vào các năm 1258,
1285 và 1287 –
1288.

-GV yêu cầu HS sử dụng lại kết quả của câu hỏi 1
để trả lời cho yêu cầu này. Trong các hoạt động
xây dựng chính quyền, phát triển kinh tế – văn
hoá, chống ngoại xâm, HS rút bài học cho bản
thân từ nhân vật lịch sử ấy: học về lòng yêu nước
thông qua các hoạt động xây dựng đất nước (xây
dựng chính quyền, phát triển kinh tế – văn hoá) và
giữ nước (chống ngoại xâm).
3. Vận dụng
- Mục tiêu:
Củng cố tiết học, tạo sự lưu luyến cho học sinh
- Cách tiến hành:
- GV yêu cầu HS sưu tầm và giới thiệu về một -HS trình bày
Tên
Đóng góp chính
nhân vật lịch sử dưới Triều Trần.
nhân
vật
Nguyễn
Hiền

(công lao)

Trạng nguyên nhỏ
tuổi nhất trong lịch

sử nước ta, nhờ tài
ứng đối nên đã giúp
Triều Trần ứng phó
trong bang giao với
nước lớn.
Mạc Đĩnh Trạng nguyên từng
Chi
đi sứ sang nhà
Nguyên, nhờ tài ứng
đối khiến vua
Nguyên phục tài, làm
quan lớn trong triều
nhưng sống liêm
khiết.
Yết Kiêu Gia nô của Trần Quốc
Tuấn, tham gia kháng
chiến chống Mông –
Nguyên.
Dã Tượng Gia nô của Trần Quốc
Tuấn, tham gia kháng
chiến chống Mông –
Nguyên.

IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
---------------------------------------------------