Bài 5. TỈ SỐ
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
– HS nhận biết tỉ số của hai đại lượng cùng loại.
– Viết được tỉ số và vẽ được sơ đồ đoạn thẳng thể hiện tỉ số của hai đại
lượng.
– Vận dụng để giải quyết vấn đề đơn giản liên quan đến tỉ số.
2. Năng lực chung.
- Năng lực tự chủ, tự học: Biết tự giác học tập, làm bài tập và các nhiệm vụ
được giao.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: tham gia tốt trò chơi, vận dụng.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Phát triển năng lực giao tiếp trong hoạt động
nhóm.
3. Phẩm chất.
- Phẩm chất nhân ái: Có ý thức giúp đỡ lẫn nhau trong hoạt động nhóm để
hoàn thành nhiệm vụ.
- Phẩm chất chăm chỉ: Có ý thức tự giác học tập, trả lời câu hỏi; làm tốt các
bài tập.
- Phẩm chất trách nhiệm: Biết giữ trật tự, lắng nghe và học tập nghiêm túc.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point.
- GV: Hình vẽ dùng cho phần Khởi động, bảng số liệu dùng cho nội dung
Cùng học và bài Thực hành 3 (nếu cần).
- SGK và các thiết bị, học liệu phục vụ cho tiết dạy.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 1
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu: + Tạo không khí vui vẻ, khấn khởi trước giờ học.
+ Kiểm tra kiến thức đã học của học sinh ở bài trước.
- Cách tiến hành:
- GV trình chiếu (hoặc treo) hình vẽ HS quan sát và trả lời.
Khởi động cho HS quan sát và vấn đáp:

+ Cháu trai hỏi gì?
+ Bà nói gì?

+ Khối lượng gạo nếp bằng mấy phần
khối lượng đậu xanh?
+ Cứ 5 kg gạo nếp thì có 2 kg đậu
xanh.

- GV Giới thiệu bài: Để so sánh khối
lượng gạo nếp và khối lượng đậu xanh,
người ta còn dùng tỉ số của hai số đó.
-HS ghi vở
- GV giới thiệu tên Bài mới: TỈ SỐ
2. Khám phá, hình thành kiến thức mới: Tỉ số
- Mục tiêu:
–HS nhận biết tỉ số của hai đại lượng cùng loại.
–Viết được tỉ số và vẽ được sơ đồ đoạn thẳng thể hiện tỉ số của hai đại lượng.
- Cách tiến hành:
Giới thiệu tỉ số
Ví dụ 1:
– Bà sử dụng khối lượng gạo nếp và đậu
xanh như thế nào?
– Ta nói: (GV vừa nói, vừa viết bảng)
+ Tỉ số của gạo nếp và đậu xanh là 5 : 2
5
hay .
2
Tỉ số này cho biết khối lượng gạo nếp
5
bằng khối lượng đậu xanh.
2

– Cứ sử dụng 5 kg gạo nếp thì dùng 2
kg đậu xanh.
– HS lặp lại.

(Khối lượng gạo nếp so với khối lượng
đậu xanh.)
+ Tỉ số của khối lượng đậu xanh và khối
HS lặp lại
5
lượng gạo nếp là 2 : 5 hay .
2
Tỉ số này cho biết khối lượng đậu xanh
5
bằng khối lượng gạo nếp.
2
(Khối lượng đậu xanh so với khối lượng
gạo nếp.)

Ví dụ 2:
HS quan sát, tìm hiểu mẫu.
– GV trình chiếu (hoặc treo bảng phụ)
cho HS quan sát, tìm hiểu mẫu.

Số thứ nhất là bao nhiêu?
Số thứ hai?
Tỉ số của số thứ nhất và số thứ hai?

-Số thứ nhất là 4
-Số thứ hai là 6
-Tỉ số của số thứ nhất và số thứ hai là
4

4:6 hay 6
– Sửa bài, GV có thể tổ chức cho HS – HS làm bài cá nhân rồi chia sẻ với
chơi tiếp sức, khuyến khích một vài bạn.
nhóm trình bày cách làm.
– GV (vừa nói, vừa ghi bổ sung bảng
lớp):
Tỉ số của a và b là a : b hay a (b khác
0).
GV lưu ý HS: Tỉ số của a và b , a là số
bị chia, b là số chia.
3. Luyện tập – Thực hành
- Mục tiêu:
Vận dụng để giải quyết vấn đề đơn giản liên quan đến tỉ số.
- Cách tiến hành:
Thực hành
Bài 1:
- GV mời HS đọc yêu cầu BT1
-1 HS đọc yêu cầu BT1
– GV cho HS thảo luận nhóm đôi
– HS (nhóm đôi) đọc đề bài, nhận biết
được vấn đề cần giải quyết.
– Sửa bài, HS (vài nhóm) đọc kết quả, – HS thực hiện cá nhân rồi chia sẻ với
khuyến khích HS giải thích cách làm.
bạn và giải thích cách làm

Bài 2:
- GV mời HS đọc yêu cầu BT2
– GV cho HS thảo luận nhóm đôi

-1 HS đọc yêu cầu BT2
– HS (nhóm đôi) tìm hiểu bàithảo
luận.
– Sửa bài, GV treo (hoặc trình chiếu) –HS thực hiện cá nhân.
từng hình lên cho HS quan sát rồi nói –HS quan sát hình ảnh và đọc bài làm,
khuyến khích HS chỉ vào hình vẽ để
kết quả
giải thích cách làm

-GV nhận xét, tuyên dương
Bài 3:
- GV mời HS đọc yêu cầu BT3
–Tìm hiểu mẫu.

-1 HS đọc yêu cầu BT3
–HS nhận biết thứ tự việc cần làm:
Xác định các số đo . Viết tỉ số của hai
số đo dưới dạng phân số tối giản.
Ví dụ: Số đo thứ nhất là 15 kg và số
đo thứ hai là 20 kg.Tỉ số của hai số đo
15

3

Lưu ý: Khi viết tỉ số, ta không viết đơn là 15 : 20 hay 20 = 4
vị đo.
–HS làm bài cá nhân, rồi chia sẻ với
–Khi sửa bài, GV có thể trình chiếu bạn bên cạnh,giải thích tại sao viết
(hoặc treo hình vẽ) lên cho HS chơi như vậy.
tiếp sức, khuyến khích trình bày cách
làm.

4. Vận dụng trải nghiệm .
- Mục tiêu:
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung.
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học.
- Cách tiến hành:
- GV giúp HS ôn lại bài học
-HS lắng nghe
-GV nhận xét, tuyên dương
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................

TIẾT 2
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu: + Tạo không khí vui vẻ, khấn khởi trước giờ học.
+ Kiểm tra kiến thức đã học của học sinh ở bài trước.
- Cách tiến hành:
- GV có thể tổ chức cho HS chơi “Ai -HS chơi trò chơi
nhanh hơn?”.
GV nêu từng cặp số.
Ví dụ: Viết tỉ số của 2 tạ và 5 tạ.
-HS lắng nghe, ghi bảng
- GV Giới thiệu bài Tiết 2
2. Luyện tập – Thực hành
- Mục tiêu:
Vận dụng để giải quyết vấn đề đơn giản liên quan đến việc viết các số đo dưới
dạng hỗn số.
- Cách tiến hành:
Thực hành
Bài 4:
- GV mời HS đọc yêu cầu BT4
-1 HS đọc yêu cầu BT4
– GV cho HS thảo luận nhóm đôi
– Tìm hiểu mẫu.
+ GV nói: “Khối lượng đậu xanh bằng + Đậu xanh gồm 2 phần, gạo nếp gồm
hai phần năm khối lượng gạo nếp.”
5 phần.
+ Như vậy đậu xanh gồm mấy phần
bằng nhau? Gạo nếp gồm mấy phần
như vậy?
+ Ta vẽ sơ đồ đoạn thẳng biểu thị tỉ số
này (GV vẽ sơ đồ lên bảng lớp.)
+ HS vẽ vào bảng con.

GV lưu ý HS điểm đầu tiên của hai + HS chỉ vào sơ đồ và nói:
đoạn thẳng phải thẳng cột với nhau.
Khối lượng đậu xanh bằng hai phần
năm khối lượng gạo nếp.
Tỉ số của khối lượng đậu xanh và
khối lượng gạo nếp là hai phần năm.

– GV gợi ý giúp HS nhận biết các việc
cần làm.
–HS nhận biết các việc cần làm: Dựa
vào tỉ số
+ Xác định số phần của mỗi đại lượng
+ Vẽ sơ đồ đoạn thẳng thể hiện tỉ số
(mỗi phần 1 đoạn thẳng, các đoạn
– Sửa bài, GV khuyến khích nhiều HS thẳng bằng nhau).
nói(tương tự mẫu).
–HS làm cá nhân rồi chia sẻ với bạn.
–HS nói (tương tự mẫu).
a)

b)

+ HS chỉ vào sơ đồ và nói:
Chiều rộng bằng một phần tư chiều
dài.
Tỉ số của chiều rộng và chiều dài là
một phần tư.
…

Luyện tập
Bài 1:
- GV mời HS đọc yêu cầu BT1
– Hỏi nhanh đáp gọn ôn lại cách tính tỉ
-1 HS đọc yêu cầu BT1
số của hai số, cách rút gọn phân số.
–Sửa bài, GV khuyến khích nhiều –HS (nhóm đôi) tìm hiểu bài, nhận
biết yêu cầu của bài:
nhóm trình bày.
+ Viết tỉ số dưới dạng phân số tối
giản.
+ Vẽ sơ đồ đoạn thẳng thể hiện tỉ số
đó.
–HS thực hiện cá nhân.
-GV nhận xét, tuyên dương
a) Tỉ số của số bạn nam và số bạn nữ
là
5
4

b) Tỉ số của số bạn nam và số bạn nữ

là
1
3

4. Vận dụng trải nghiệm .
- Mục tiêu:
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung.
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học.
- Cách tiến hành:
Bài 2
– GV mời HS đọc yêu cầu BT2
-HS đọc yêu cầu BT2
– Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?
– HS xác định bài toán cho biết gì, bài
–
toán hỏi gì.
– GV mời HS làm bài cá nhân
–HS thực hiện cá nhân..
– Sửa bài, GV khuyến khích HS nói các
bước thực hiện.

-GV nhận xét, tuyên dương
Bài 3:
– GV mời HS đọc yêu cầu BT3
- Sửa bài, khuyến khích HS nói cách
làm khích HS trình bày cách làm).

– HS xác định yêu cầu, thực hiện cá
nhân.
a) Trong mỗi cái bánh chưng, khối
lượng
2
đậu xanh bằng
khối lượng gạo
nếp và
5
3
khối lượng thịt bằng khối lượng gạo
nếp.
5
b) Bà ngoại cần dùng 4 kg đậu xanh và 6
kg thịt.

– HS nói cách làm.

-GV mời HS nói cách thực hiện.

a) ?Trong mỗi cái bánh chưng, đậu xanh
=
?
gạo nếp  Đậu xanh ở trên, gạo nếp ở
dưới
200
2

 .
500
5
2
b) Do đậu xanh = gạo nếp, mà có 10 kg
gạo nếp
5
2
 Tìm của 10
5
2
 10 × = 4.
5
Bà ngoại cần dùng 4 kg đậu xanh.
3
10 × = 6
5
Bà ngoại cần dùng 6 kg thịt.

IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
--------------------------------------------------------