BÀI HỌC STEM LỚP 5 – KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN KHOA HỌC
BÀI : BIẾN ĐỔI CHẤT (2 tiết)
Mô tả bài học:
Bài học này giúp HS thực hiện một số thí nghiệm biến đổi về chất hoặc thí nghiệm ngâm vỏ
trứng trong giấm và sử dụng i–ốt để nhận biết tinh bột; vận dụng kiến thức về sự biến đổi
chất để viết, giải mã bức thư viết bằng mực tàng hình.
Nội dung chủ đạo và tích hợp trong bài học:
Môn học
Yêu cầu cần đạt
Môn học chủ đạo Môn khoa
Trình bày được một số ví dụ đơn giản gần gũi với
học
cuộc sống về biến đổi hoá học (ví dụ: đinh bị gỉ,
giấy cháy, than cháy,...).
Môn học tích hợp Toán
Sử dụng được một số dụng cụ thông dụng để thực
hành cân, đo, đong, đếm, xem thời gian, mua bán
với các đơn vị đo đại lượng và tiền tệ đã học.
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
–Thực hiện một số thí nghiệm biến đổi về chất.
– Tự tin chia sẻ ý tưởng thiết kế và cách sử dụng “Mực tàng hình”
– Có cơ hội phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề qua hoạt
động thảo luận nhóm, đề xuất ý tưởng và tạo sản phẩm “mực tàng hình”.
– Thể hiện được phẩm chất trung thực, trách nhiệm khi tham gia hoạt động nhóm tạo sản
phẩm: “Mực tàng hình” và các hoạt động khác.
II. ĐỒ DÙNG HỌC TẬP
1. Chuẩn bị của GV
– Các phiếu học tập (trong phụ lục).
– Phiếu đánh giá theo nhóm (trong phụ lục).
2. Chuẩn bị của HS (dành cho 1 nhóm)
STT
Thiết bị/Dụng cụ
Số lượng
Hình ảnh minh hoạ
1
Giấy trắng
5 tờ
2
Tăm bông
5 chiếc
3
Phong bì
5 chiếc
4
Quả chanh
2 quả
5
Diêm
1 bao
6
Cốc nhựa
1 cái
7
Mẩu bim bim
Mẩu
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
HĐ/TG
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
1. KHỞI GV mời HS xem video “Mực tàng – HS xem video.
ĐỘNG
hình”
(XÁC
Hoạt động 1. Trò chơi: NHÀ
ĐỊNH
TÌNH BÁO ĐẠI TÀI
– HS thực hiện chia nhóm.
VẤN
– GV chia lớp thành các nhóm 4 – 6
ĐỀ)
HS.
(10')
– GV yêu cầu HS:
a. Đóng vai nhà tình báo thực hiện
– HS đọc thông tin trong sách trang
các nhiệm vụ sau:
1

HĐ/TG

Hoạt động của GV
Đọc thông tin, trình bày cách viết
mật mã và cách giải mật mã trong
thư (trang 16, 17 sách Bài học
STEM lớp 5).
– GV phát phiếu học tập số 1 và yêu
cầu HS thảo luận nhóm hoàn thành
phiếu.
– GV mời đại diện các nhóm lên
trình bày phiếu học tập của nhóm,
các nhóm khác đặt câu hỏi (nếu có
thắc mắc hoặc muốn góp ý).
– GV nhận xét chữa bài và chuyển
sang ý b.
b. Nêu lợi ích của việc sử dụng
mực tàng hình trong đời sống ngày
nay.
– GV mời đại diện nhóm lên trả lời.
– GV chốt nội dung: Một số lợi ích
của mực tàng hình:
+ Sử dụng trong nghệ thuật.
+ Sử dụng để in các phần của hình
ảnh hoặc câu đố trong sách trẻ em
+ Dùng đánh dấu các vật dụng giá trị
đề phòng trộm cắp.
+ Sử dụng trong máy in phun.
– GV đặt câu hỏi và mời HS trả lời
nhanh:
+ Làm thế nào để tạo ra được mực
tàng hình?
+ Vậy các em có muốn dùng mực
tàng hình để tạo ra một bức thư bí
mật không?
+ Để tạo bức thu bí mật, theo các em
cần có những tiêu chí gì?
– GV chốt lại tiêu chí:
+ Sử dụng các dụng cụ đơn giản để
tạo ra mực tàng hình.
+ Viết và giải mã được bức thư viết
bằng mực tàng hình.
– GV yêu cầu HS: Từ các tiêu chí
trên, hãy thảo luận để xây dựng tiêu
chí cho sản phẩm của nhóm em.
– GV mời đại diện một vài HS các
nhóm nêu tiêu chí sản phẩm của
nhóm mình. Các nhóm khác nhận
xét, góp ý bổ sung.
– GV lưu ý các nhóm khác có thể đặt
2

Hoạt động của HS
16, 17 Bài học STEM lớp 5.
– HS hoàn thành phiếu học tập số 1
– HS trình bày.

– HS theo dõi.

– HS lên trả lời.
– HS theo dõi.

– HS trả lời

– HS theo dõi

– HS thảo luận nhóm
– HS nghe tiêu chí của nhóm bạn và
nhận xét, góp ý bổ sung (nếu có).
– HS theo dõi.

HĐ/TG

Hoạt động của GV
câu hỏi cho nhóm bạn để làm rõ vấn
đề.
– GV nhận xét, đánh giá hoạt động 1
và chuyển sang hoạt động tiếp theo:
Trước khi tạo mực tàng hình để viết
thư, chúng mình cùng tìm hiểu biến
đổi hoá học của chất thường gặp
trong cuộc sống hàng ngày nhé!
2. 2. HÌNH Hoạt động 2. Biến đổi hoá học
THÀNH – GV yêu cầu các nhóm: Chuẩn bị
KIẾN
các vật liệu sau: hộp diêm, mẩu giấy,
THỨC:
mẩu bim bim.
3. (25')
– GV phát phiếu học tập số 2 và
hướng dẫn HS thực hiện các bước thí
nghiệm.
Thí nghiệm 1: Thí nghiệm biến đổi
hoá học của các chất
Bước 1: Dùng tay sờ vào mẩu giấy,
que diêm và mẩu bim bim. Nhận xét
về màu các vật đó, cảm giác về sự
cứng, mềm của các vật.
Bước 2: Bật que diêm đốt lần lượt
mẩu giấy, mẩu bim bim rồi để nguội.
Sau đó dùng tay sờ vào mẩu giấy,
que diêm và mẩu bim bim đã bị đốt.
Nhận xét về màu các vật khi đó, cảm
giác về sự cứng, mềm của các vật.
– GV mời đại diện HS lên trình bày
phiếu học tập của nhóm, các nhóm
khác đặt câu hỏi (nếu có thắc mắc
hoặc muốn góp ý).
– GV nhận xét, chữa bài

Hoạt động của HS

– HS chuẩn bị vật liệu.
– HS theo dõi.
– HS quan sát và ghi chép thông tin
trong quá trình làm thí nghiệm.
– HS theo dõi và thực hiện.

– HS trình bày.

– HS theo dõi.

– HS hoàn thành phiếu học tập số 3.
Hoạt động 3. Nhận biết sự biến đổi
– HS trình bày.
hoá học
– GV phát phiếu học tập số 3 và yêu
cầu HS thảo luận nhóm hoàn thành
phiếu.
– HS theo dõi.
– GV mời đại diện nhóm lên trình – HS theo dõi.
bày phiếu học tập của nhóm. Các
nhóm khác đặt câu hỏi (nếu có thắc
mắc hoặc muốn góp ý).
3

HĐ/TG

Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
– GV chốt đáp án
Trường hợp biến đổi hóa học: đốt
củi, cây nến đang cháy, đun bếp gas,
đinh sắt bị gỉ, bắn pháo hoa.
Trường hợp không phải là biến đổi
hóa học: luộc rau, uốn thanh sắt,
nung thanh sắt.
Lưu ý: Đun bếp ga là biến đổi hoá
học vì gas cháy tạo ra chất khác,
nhưng đun nước không phải là biến
đổi hoá học.
– GV tổng kết giờ học.
NGHỈ GIỮA GIỜ TIẾT 1 VÀ TIẾT 2
4. 3.
Hoạt động 4. Đề xuất ý tưởng và
LUYỆN cách làm mực tàng hình
TẬP
– a. Dựa vào tiêu chí của nhóm hãy
VẬN
thảo luận và chia sẻ ý tưởng làm mục
DỤNG:
tàng hình
– Đại diện nhóm chia sẻ ý tưởng làm
5. (35')
– GV tổ chức cho HS thảo luận mực tàng hình.
nhóm và chia sẻ ý tưởng làm mực
tàng hình theo các tiêu chí mà nhóm
đã đề xuất.
GV có thể đặt câu hỏi gợi ý:
Vật liệu để làm mực tàng hình là gì? – Nhóm khác nhận xét, góp ý để nhóm
bạn hoàn thiện ý tưởng.
(sữa, chanh)
– GV mời các nhóm khác nhận xét, – HS theo dõi.
góp ý để nhóm hoàn thiện ý tưởng.
– GV nhận xét, chữa bài và tổng kết
hoạt động.
– HS thảo luận nhóm.
b. Lựa chọn ý tưởng và đề xuất cách
làm mực tàng hình
– GV yêu cầu HS thảo luận nhóm để – HS hoàn thành phiếu học tập số 4.
lựa chọn ý tưởng và đề cách làm sản
– HS góp ý, bổ sung.
phẩm.
– GV giao phiếu học tập số 4 và yêu
– HS theo dõi.
cầu HS hoàn thành.
– GV mời các nhóm khác góp ý, bổ
sung.
– HS lựa chọn dụng cụ và vật liệu phù
– GV tổng kết hoạt động chuyển hợp với ý tưởng của nhóm đã chọn.
sang hoạt động tiếp theo.
Hoạt động 5. Làm "mực tàng
hình"
a. GV cho HS lựa chọn dụng cụ và
vật liệu phù hợp với ý tưởng của
nhóm đã chọn.
– GV chiếu gợi ý các bước làm trong – HS làm việc nhóm để làm sản phẩm.
sách trang 19 để HS tham khảo.
– Các nhóm thực hành làm sản phẩm.
4

HĐ/TG

Hoạt động của GV
Lưu ý: GV có thể cho HS làm theo
nhóm để tạo mực tàng hình và mỗi
bạn sẽ viết một bức thư cho riêng
mình.
– GV theo dõi việc làm sản phẩm
của cả lớp và hỗ trợ khi cần.
– Sau khi HS làm xong, GV yêu cầu:
+ Kiểm tra xem có viết và giải mã
được bức thư viết bằng mực tàng
hình không
+ Điều chỉnh để đảm bảo các tiêu chí
của sản phẩm.
– Khuyến khích HS trong quá trình
thử nghiệm mực tàng hình làm xuất
hiện thông điệp nhanh và chính xác.
– GV tổng kết hoạt động
Hoạt động 6. Tham gia trò chơi và
giới thiệu sản phẩm
a.Tham gia trò chơi:
– GV phổ biến luật chơi:
Cả lớp bỏ hết phong bì của mình vào
một hộp kín, từng HS lên bốc ngẫu
nhiên rồi mở phong bì và sử dụng
diêm để hơ nóng tờ giấy làm lộ tên
và thông điệp của bạn.
Viết tên và thông điệp của bạn ra
một tờ giấy rồi lại đóng phong bì cho
vào thùng.
Bạn nào làm xuất hiện thông điệp
nhanh và chính xác là người thắng
cuộc
– GV mời HS chơi trò chơi
– Kết thúc trò chơi, GV tuyên dương
người thắng cuộc
b. Trưng bày giới thiệu: mực tàng
hình
– GV tổ chức cho các nhóm trưng
bày sản phẩm
– GV mời HS tham quan sản phẩm
của các nhóm, theo gợi ý:
+ Tạo được mực tàng hình
+ Tạo được bức thư bí mật và giải
mã được bức thư của bạn.
+ Sử dụng được thành thạo các công
cụ thí nghiệm.
– HS đến tham quan sản phẩm có thể
đề nghị được sử dụng mực tàng hình
5

Hoạt động của HS
– HS thử nghiệm sản phẩm, điều
chỉnh sản phẩm theo các tiêu chí.

– HS theo dõi

– HS chơi trò chơi

– HS trưng bày sản phẩm
– Đại diện nhóm giới thiệu sản phẩm

– HS đánh giá sản phẩm của nhóm
bạn.

HĐ/TG

Hoạt động của GV
để viết thông điểm bí mật và giải mã
được thư đó.
– GV cho HS thảo luận, tự đánh giá
sản phẩm của nhóm mình vào phiếu
đánh giá.
– HS đánh giá sản phẩm của nhóm
bạn sau khi quan sát, nghe thuyết
minh và thử nghiệm với mực tàng
hình vào phiếu đánh giá (phụ lục).
– GV tổng kết hoạt động.
– GV nhắc HS chưa hoàn thiện sản
phẩm và phiếu học tập hoàn thiện
nốt.
– GV đề nghị HS sử dụng mực tàng
hình vào các trò chơi khác.
– GV khen ngợi nhóm HS tốt tham
gia hoạt động, động viên các nhóm
làm chưa tốt để lần sau cố gắng.
– GV nhận xét và tổng kết buổi học.

Hoạt động của HS

ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
……………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………….
-----------------------------------------------------------------

6