PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO VIỆT YÊN
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ BÍCH SƠN

GIÁO ÁN DỰ THI
DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
CHỦ ĐỀ: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

Trường THCS Bích Sơn
Địa chỉ: Xã Bích Sơn - huyện Việt Yên - tỉnh Bắc Giang
Điện thoại: 0240 3840 243; Email: c2bichson.vy@bacgiang.edu.vn
Nhóm giáo viên dự thi:
1. Trưởng nhóm: Nguyễn Thị Hòa
Điện thoại: 0984921008; Email: nguyenthihoa64@gmail.com
2. Nguyễn Thị Ngân
Điện thoại: 01689949963; Email: nguyenngan213bg@gmail.com

Bích Sơn, tháng 12 năm 2016

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

Phụ lục II
PHIẾU THÔNG TIN VỀ NHÓM GIÁO VIÊN DỰ THI
- Trường: THCS Bích Sơn
- Địạ chỉ: Thôn Tự - xã Bích Sơn - huyện Việt Yên - tỉnh Bắc Giang.
Điện thoại: 0240 3840 243; Email: c2bichson.vy@bacgiang.edu.vn
- Họ và tên nhóm giáo viên:
1. Trưởng nhóm: Nguyễn Thị Hoà
Điện thoại: 0984921008; Email: nguyenthihoa64@gmail.com
2. Nguyễn Thị Ngân
Điện thoại: 01689949963; Email: nguyenngan213bg@gmail.com

1

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
A. TÊN DỰ ÁN DẠY HỌC
DẠY HỌC TÍCH HỢP CHỦ ĐỀ: “Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG” (2 tiết )
MÔN: SINH HỌC LỚP 9
B. MỤC TIÊU DẠY HỌC
Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới
nói chung đang là một trong những vấn đề hết sức “nóng bỏng”, “nhức nhối”.
Vấn đề này đã, đang được Việt Nam và cả thế giới hết sức quan tâm.
Như chúng ta đã biết, môi trường là không gian sinh sống của con người và
các loài sinh vật. Nó bao gồm tất cả các yếu tố tác động trực tiếp và gián tiếp lên đời
sống của con người và sinh vật. Xã hội ngày càng phát triển, cùng với sự phát triển
nhanh về dân số, về khoa học kỹ thuật... Con người đã tác động tới chính môi trường
sống của mình làm cho nó bị suy thoái và ô nhiễm trầm trọng. Nếu không có sự nhận
thức đúng và có những cách làm đúng đắn thì môi trường dần dần sẽ bị hủy diệt.
Để góp phần vào hoạt động bảo vệ môi trường, là những giáo viên đang trực
tiếp giảng dạy bộ môn Sinh học của trường THCS Bích Sơn - huyện Việt Yên –
tỉnh Bắc Giang, chúng tôi đã đề ra một số biện pháp để giúp các em học sinh lớp 9
sau khi học xong bài “Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG”, sẽ biết vận dụng kiến thức
của các môn học như: Toán, Lý, Hoá, Văn, Sử , Địa, Công nghệ, Mỹ thuật, Giáo
dục công dân... trong trường trung học cơ sở để giải quyết tốt các vấn đề về “ Ô
nhiễm môi trường” ở chính địa phương của mình đang sống, học tập, làm việc, để
góp phần làm cho môi trường của chúng ta ngày càng “Xanh - Sạch - Đẹp” hơn.
1. Về kiến thức của các môn khoa học khác nhau để giải quyết chủ đề:
“Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG”
Giáo viên hướng dẫn học sinh biết tích hợp những kiến thức của các môn
khoa học khác nhau như: Sinh học, Toán học, Vật lý, Văn học, Lịch sử, Địa lý, Mỹ
thuật, GDCD,... vào từng nội dung của bài học.
- Môn Sinh học:
Kiến thức bài 54, 55 Sinh học 9 (Ô nhiễm môi trường):
+ Tìm hiểu khái niệm ô nhiễm môi trường, các tác nhân chủ yếu gây ô
nhiễm môi trường, nguồn gốc phát sinh gây ô nhiễm môi trường.
+ Thấy được hậu quả của ô nhiễm môi trường do tác nhân vật lí và hóa học
gây ra dẫn đến hiện tượng đột biến và một số bệnh, tật di truyền ở người nói riêng
và sinh vật nói chung. (Kiến thức bài 21, 22, 23 và 29 Sinh học 9 đó là: Đột biến
gen, Đột biến cấu trúc NST, Đột biến số lượng NST, Bệnh và tật di truyền ở
người). Từ đó nêu được vai trò của đột biến đối với sinh vật.
2

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

+ Các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường (đặc biệt là các biện pháp về
công nghệ sinh học). Hiểu được tại sao khi trồng nhiều cây xanh lại hạn chế được
ô nhiễm môi trường (bài 21 - bài Quang hợp sinh học lớp 6).
Tìm hiểu thực trạng về môi trường ở địa phương hiện nay, qua các kiến thức
thu nhận được, các em viết báo cáo về việc tìm hiểu môi trường địa phương và đề ra
các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường và có ý thức bảo vệ môi trường sống.
- Tích hợp với môn Hoá học:
Để giải thích các hiện tượng thực tế có liên quan tới hoá học làm ô nhiễm môi
trường, từ đó tìm ra các biện pháp hạn chế các tác nhân gây ô nhiễm môi trường:
+ Sự ăn mòn kim loại (Bài 21 - Hóa 9)
+ Tính chất hoá học của ôxi (Bài 24 - Hóa 8)
+ Không khí và sự cháy (Bài 28 - Hóa 8)
+ Điều kiện phát sinh và dập tắt sự cháy (Bài 28 - Hóa 8)
+ Tính chất hoá học của ôxít axít (Bài 1 - Hóa 9)
+ Tính chất hoá học của axít (Bài 3 - Hóa 9)
+ Tính chất hoá học của nước (Bài 36 - Hóa 8)
- Tích hợp với môn Địa lý:
+ Các yếu tố như nhiệt độ, thời tiết, khí hậu cảu các vùng miền, đã dẫn đến các
hiện tượng sảy ra trong tự nhiên gây ô nhiễm môi trường như: động đất, núi lửa, băng
tan, nước biển dâng trào, lũ lụt, hạn hán, cháy rừng, hiệu ứng nhà kính…
+ Cùng với sự phát triển dân số quá nhanh, sự phát triển diện tích khu công
nghiệp, khu đô thị… đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống và các biện
pháp góp phần làm giảm ô nhiễm môi trường.
+ Hiểu được hiệu quả của việc phát triển môi trường bền vững, qua đó nâng
cao ý thức bảo vệ môi trường, từ đó có ý thức bảo vệ môi trường sống của chính
mỗi chúng ta. (Bảo vệ tài nguyên sinh vật Việt Nam - Địa Lí lớp 8).
- Tích hợp với môn Vật lý:
Sự truyền âm, tác dụng cơ học… để tìm hiểu nguyên nhân gây ô nhiễm môi
trường do tiếng ồn trong không khí, chất thải rắn trong môi trường nước...và từ đó
có ý thức bảo vệ môi trường.
- Tích hợp với môn Ngữ văn:
Thông qua bài “Thông tin về Trái đất năm 2000”, bài "Ôn dịch thuốc lá" để
các em hiểu thêm về tác hại của rác thải và thuốc lá đối với môi trường. Từ đó, các
em có ý thức tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.
- Tích hợp với môn Lịch sử:
Để thấy rõ các mốc lịch sử diễn ra các sự kiện kiện lớn, về chất độc hoá học
gây ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường và hậu quả của chúng, từ đó các em bày
tỏ thái độ của mình trước những thảm hoạ đó.
3

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

- Tích hợp với môn Công nghệ:
Công nghệ xây dựng nhà ở, chuồng trại chăn nuôi, trồng cây xanh, chăm sóc
và bảo vệ vật nuôi cây trồng, ăn uống hợp vệ sinh… để tìm hiểu và thấy rõ được
các nguyên nhân, hậu quả của ô nhiễm môi trường trong quá trình chăn nuôi và
trồng trọt, ăn uống của con người gây nên các dịch bệnh. Qua đó đề ra các biện
pháp sử dụng trong trồng trọt và chăn nuôi, vệ sinh ăn uống, vệ sinh môi trường một
cách hợp lý để góp phần làm hạn chế ô nhiễm môi trường. (Bài 16 Công nghệ 6 - Vệ
sinh an toàn thực phẩm; Bài 17 Công nghệ 6 - Bảo quản chất dinh dưỡng trong chế
biến món ăn ở lớp 6; Bài 19 Công nghệ 7 - Các biện pháp chăm sóc cây trồng; Bài
39 Công nghệ 7 - Chế biến thức ăn cho vật nuôi bằng phương pháp vi sinh; Bài 44
Công nghệ 7 - Chuồng nuôi và vệ sinh trong chăn nuôi; Bài 56 Công nghệ 7 - Bảo
vệ môi trường và nguồn lợi thuỷ sản)
- Tích hợp với môn Mĩ thuật:
Để vẽ tranh tuyên truyền về ô nhiễm môi trường và những hậu quả nghiêm
trọng do ô nhiễm môi trường gây ra, qua đó giúp mọi người hiểu và có ý thức
chung tay bảo vệ môi trường.
- Tích hợp với môn Giáo dục công dân:
Giải thích được vì sao cần phải phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy nổ và các
chất độc hại. (Kiến thức bài 15 trong Giáo dục công dân 8: “Phòng ngừa tai nạn vũ
khí, cháy nổ và các chất độc hại”).
Giải thích được tại sao cần phải bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên
(Kiến thức bài 14 trong GDCD 7: “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên”)
Hiểu được hiệu quả của việc phát triển môi trường bền vững, qua đó nâng
cao ý thức bảo vệ môi trường, từ đó có ý thức bảo vệ môi trường sống của chính
mỗi chúng ta.
Giáo dục các em có tính tự giác, tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ
môi trường ở gia đình, ở nhà trường và địa phương và tuyên truyền, vận động mọi
người cùng chung tay bảo vệ môi trường
- Tích hợp với môn môn Toán học:
Thống kê các số liệu liên quan đến ô nhiễm môi trường.
- Tích hợp với môn môn Tin học:
Tìm kiếm thông tin, tranh ảnh, đoạn phim… phục vụ cho bài học.
- Tích hợp với môn môn Tiếng Anh:
Tìm kiếm thông tin bằng tiếng anh về ô nhiễm môi trường. Qua đó các em
thấy được nguyên nhân, hậu quả và các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường
(Unit 6 The environent - Tiếng Anh 9)
4

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

2. Kỹ năng các môn học đạt được:
Giúp các em có kỹ năng: nghiên cứu thông tin, thu thập thông tin, tư duy,
thảo luận nhóm, phân tích kênh hình, làm bài tập thực hành, thí nghiệm, liên hệ
thực tế…
Các em có kĩ năng tích hợp kiến thức đã học của nhiều bộ môn vào thực tiễn
đời sống và đề ra các biện pháp giải quyết và khắc phục ô nhiễm môi trường ở địa
phương hiện nay.
3. Về thái độ:
Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, cụ thể là bảo vệ chính môi trường nơi
các em đang sinh sống và học tập theo tiêu chí xây dựng khu dân cư văn hoá “Ba
sạch” của Uỷ ban mặt trận tổ quốc tỉnh Bắc Giang là: sạch nhà, sạch làng và môi
trường thân thiện.
C. ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA BÀI HỌC
Học sinh nghiêm túc học tập tốt tất cả các môn học; yêu thích, say mê tìm
hiểu kiến thức của nhiều môn học qua các kênh thông tin khác nhau về ô nhiễm
môi trường. Tích cực tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè…cùng có ý thức
tham gia bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng môi trường: “Xanh - Sạch - Đẹp”
Số lượng học sinh tham gia dự án: 93 học sinh thuộc các lớp 9A, 9B, 9C
trường THCS Bích Sơn – huyện Việt Yên – tỉnh Bắc Giang. Đa số học sinh có lực
học trung bình, khá, (Học sinh giỏi chiếm tỷ lệ nhỏ). Học sinh có kiến thức cơ bản
về: thống kê, kiến thức về môi trường thông qua các bộ môn các em đã được học,
có kỹ năng quan sát, so sánh, thu thập thông tin…về các bộ môn( Sinh học, Toán
học, Hoá học, Địa lý, Công nghệ, Mỹ thuật, Lịch sử…). Các em có khả năng vận
dụng tốt những kiến thức những môn đã học vào việc tìm hiểu kiến thức mới của
bài học. Đa số học sinh tham gia vào dự án đều ngoan ngoãn có ý thức, các em
nhận thức được ý thức và trách nhiệm của mình trước tình hình môi trường đang bị
ô nhiễm hiện nay
D. Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC
1. Thực trạng chương trình dạy học
Hiện nay, chương trình dạy học phần lớn theo quan điểm tiếp cận nội dung
và được thiết kế thành các môn học riêng lẻ. Chính vì vậy, chương trình này có
những hạn chế: quá nặng về phân tích lý thuyết, kiến thức môn học mang tính hàn
lâm, không định hướng thực tiễn và hành động, không giúp người học làm việc tốt
trong nhóm, nội dung trùng lặp giữa các phân môn, không phù hợp với xu thế học
tập suốt đời nên không thể phát huy được khả năng sáng tạo và tính tích cực chủ
động của học sinh.

5

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

2. Ý nghĩa của dạy học tích hợp
Theo chúng tôi “tích hợp” là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh
vực. Đặc biệt trong giáo dục, việc tích hợp kiến thức của các môn học vào để giải
quyết các vấn đề trong một môn học sẽ giúp học sinh hiểu rộng hơn, sâu hơn về
vấn đề trong môn học đó.
Cùng với xu thế đổi mới giáo dục toàn diện, nhằm hướng đến giáo dục
năng lực thực hiện của học sinh. Trong dạy học cần tích hợp nhiều kiến thức của các
phân môn khác nhau nhằm hướng đến mục đích sau: gắn giáo dục với thực tiễn, học
đi đôi với hành, chú trọng năng lực hoạt động, dạy học hướng đến hình thành các
năng lực, khuyến khích người học một cách toàn diện hơn, nội dung dạy học có tính
chủ động hơn, người học tích cực, chủ động, sáng tạo hơn.
Qua thực tế dạy học nhiều năm, chúng tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức
giữa các môn học “tích hợp” vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn
học là việc làm hết sức cần thiết. Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáo viên nắm
bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn cần phải không ngừng
trau rồi kiến thức của những môn học khác để giúp các em giải quyết các tình
huống và các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.
Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy tính tự giác trong suy
nghĩ, tư duy, sự sáng tạo trong học tập và ứng dụng vào thực tiễn đời sống.
Sau khi học xong bài học này sẽ giúp các em hiểu rõ được nguyên nhân gây
ô nhiễm môi trường, từ đó tự mình tìm ra được những biện pháp khắc phục những
nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường; giúp các em tự tìm hiểu được tình hình ô
nhiễm môi trường thực tế ở huyện Việt Yên – tỉnh Bắc Giang. Từ các kiến thức đã
học của các môn học như: Vật lí, Hóa học, Lịch sử, Địa lí, Công nghệ, Sinh học,
Ngữ văn, Giáo dục công dân… các em có thể phân tích được nguyên nhân gây ô
nhiễm, mức độ ô nhiễm môi trường ở chính gia đình, thôn xóm, địa phương, thấy
được những hậu quả nghiêm trọng do ô nhiễm môi trường đã gây ra. Qua đó tự
mình có thể đề xuất các biện pháp khắc phục và hạn chế tình trạng ô nhiễm môi
trường ở địa phương mình.
3. Yêu cầu của dạy học tích hợp
Chúng tôi nhận thấy, trong dạy học tích hợp, người giáo viên cần phải có sự
kiểm soát, củng cố những nhận thức đúng, uốn nắn những nhận thức chưa đúng
của người học. Việc kiểm soát thực hiện qua thông tin, tự đánh giá, điều chỉnh.
Việc đánh giá và xác định các năng lực theo các quan điểm: người học phải đạt
được các thao tác cơ bản và sự tiến bộ của mức độ nhận thức mà không nên so
sánh giữa người học này với người học khác.
6

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

E. THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU
1. Giáo viên:
+ Ứng dụng công nghệ thông tin với các thiết bị hỗ trợ âm thanh, hiệu ứng,
máy chiếu.
+ Tư liệu, video clip, tài liệu tranh ảnh có liên quan về vấn đề ô nhiễm môi
trường, băng hình về tác hại của ô nhiễm môi trường và giải pháp khắc phục.
+ Phần mềm violet tích hợp với power point.
+ Phần mềm bản đồ tư duy mindmap.
+ Tài liệu hỏi đáp về môi trường, sách tham khảo
+ Sách giáo khoa và sách giáo viên: Sinh học 6, 7, 9; Địa lí 7; Giáo dục công
dân 7, 8
- Tìm hiểu thực tế tình hình môi trường ở môn Địa lí 7; Văn học 8
- Phòng bộ môn có máy tính, máy chiếu, màn hình...
- Giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinh tìm hiểu thực tế tình hình môi
trường ở tại địa phương mình trước 01 tuần (mỗi nhóm làm 01 nội dung).
2. Học sinh:
- Học bài cũ, tìm hiểu bài mới
- Chuẩn bị bút dạ, bảng nhóm
- Sách giáo khoa
- Tích hợp các kiến đã được học về ô nhiễm môi trường và các biện pháp
hạn chế gây ô nhiễm môi trường trong các môn học: Sinh 6, Sinh 7, Sinh 9, Địa lí
7, Địa lí 8, Giáo dục công dân 8, Giáo dục công dân 7, Văn học 8, Hoá học 9, Mĩ
thuật 7.
- Tìm hiểu thực tế tình hình môi trường ở tại địa phương mình trước 01 tuần
G. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Bài 54, 55: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG (2 tiết )
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Sau khi học xong chủ đề “Ô nhiễm môi trường” học sinh:
- Hiểu được thế nào là ô nhiễm môi trường
- Nêu được các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường từ đó có ý thức bảo vệ
môi trường sống.
- Hiểu được hiệu quả của việc phát triển môi trường bền vững, qua đó nâng
cao ý thức bảo vệ môi trường của mỗi người dân.
- Học sinh chỉ ra được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường đang xảy ra ở
địa phương và từ đó đề xuất các biện pháp khắc phục.
- Nâng cao nhận thức của HS đối với công tác chống ô nhiễm môi trường.
7

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

2. Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng thu thập thông tin từ sách, báo, tranh ảnh…
- Rèn kỹ năng hoạt động nhóm và khái quát kiến thức
- Rèn kỹ năng quan sát tranh, kênh hình, phát hiện kiến thức
- Rèn kỹ năng trình bày và bảo vệ ý kiến của mình trước tập thể
3. Thái độ:
- Giáo dục ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường
- Ý thức được trách nhiệm của bản thân, cộng đồng trong việc bảo vệ môi
trường cho hiện tại và tương lai.
- Tham gia tích cực phong trào “Tuổi thơ xanh” năm 2016 do Huyện Đoàn
Việt Yên kết hợp với PGD Đào tạo Việt Yên tổ chức và tuyên truyền vận động mọi
người cùng chung tay bảo vệ môi trường.
* Trọng tâm: nguyên nhân, hâu quả và biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên:
+ Ứng dụng công nghệ thông tin với các thiết bị hỗ trợ âm thanh, hiệu ứng,
máy chiếu.
+ Tư liệu, video clip, tài liệu tranh ảnh có liên quan về vấn đề ô nhiễm môi
trường, băng hình về tác hại của ô nhiễm môi trường và giải pháp khắc phục.
+ Phần mềm violet tích hợp với power point.
+ Phần mềm bản đồ tư duy mindmap.
+ Tài liệu hỏi đáp về môi trường…
+ Sách giáo khoa và giáo viên: Sinh học 6, Sinh học 7, Sinh học 9, Địa lí 7,
Địa lí 8, Giáo dục công dân7, Giáo dục công dân 8, Vật lí 7, Hóa học 8, Hóa học 9,
Văn học 8, Mĩ thuật 7, Tiếng Anh 9.
- Phòng bộ môn có máy tính, máy chiếu, màn hình...
2. Học sinh:
- Học bài cũ, tìm hiểu bài mới
- Chuẩn bị bút dạ, bảng nhóm, sách giáo khoa.
- Chuẩn bị vở, sách để ghi chép, tư liệu, tranh ảnh minh họa… về ô nhiễm
môi trường, hậu quả của ô nhiễm môi trường và dự kiến các giải pháp làm hạn chế
ô nhiễm môi trường.
- Tích hợp các kiến đã được học về ô nhiễm môi trường và các biện pháp
hạn chế gây ô nhiễm môi trường trong các môn học: Sinh học 6, Sinh học 7 và
Sinh học 9, Địa lí 7, Địa lí 8, Giáo dục công dân 8, Giáo dục công dân 7, Văn học
8, Hoá học 8, Hóa học 9, Mĩ thuật 7, Tiếng Anh 9.
- Bản báo của nhóm về kết quả tìm hiểu thực tế tình hình môi trường ở tại
địa phương mình (đã được giao trước 01 tuần).
8

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Các hoạt động dạy học trong tiết diễn ra bình thường chúng tôi chỉ mô tả
những nội dung trong bài học có yêu cầu học sinh tích hợp kiến thức của các môn
học để giải quyết vấn đề trong bài học.
1. Ổn định tổ chức: (1 phút) kiểm tra sĩ số học sinh
2. Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
GV chiếu video về các nguyên nhân dẫn đến suy thoái môi trường và yêu
cầu học sinh trả lời câu hỏi:
? Đoạn video trên nói về nội dung gì?
? Những hoạt động nào của con người gây suy thoái môi trường?
3. Bài mới
* Đặt vấn đề (1 phút):
Như chúng ta đã biết nhiều hoạt động xấu của con người đã làm cho môi
trường của chúng ta hiện nay đang bị suy thoái, bị ô nhiễm nặng nề và gây ra
những hậu quả rất nghiêm trọng. Để góp phần vào hoạt động bảo vệ môi trường
mà cả thế giới đang quan tâm, hôm nay cô và các em sẽ cùng tìm ra một số giải
pháp nhằm giảm tối đa việc ô nhiễm môi trường thông qua: Bài 54 - 55 "Ô
NHIỄM MÔI TRƯỜNG"
Hoạt động của GV- HS
TG
Nội dung
Hoạt động 1: Tìm hiểu ô nhiễm môi trường là gì?
7' I. Khái niệm ô
- GV chiếu một một đoạn phim phóng sự về ô nhiễm môi trường.
nhiễm môi
- HS xem phim
trường
- GV nêu câu hỏi:
?Theo em đoạn phim trên nói về vấn đề gì?
?Em thấy môi trường sống hiện nay của chúng ta như
thế nào?
- HS trả lời:
+ Theo em đoạn phim trên nói về vấn đề ô nhiễm môi trường.
+ Môi trường sống của chúng ta hiện nay đang bị ô
nhiễm nghiêm trọng.
- GV yêu cầu HS kết hợp hình ảnh và kiến thức thực tế
trả lời câu hỏi:
?Ô nhiễm môi trường là gì?
- HS trả lời: ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi
trường tự nhiên bị bẩn, đồng thời các tính chất vật lí, hoá
học, sinh học của môi trường bị thay đổi gây tác hại tới
đời sống của con người và các sinh vật
- GV nêu kết luận về ô nhiễm môi trường
- Ô nhiễm môi
- HS nghe và ghi nhớ kiến thức
trường là hiện
- GV chiếu một số bức tranh về các hoạt động gây ô
tượng môi
nhiễm môi trường cho HS xem:
trường tự nhiên
9

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

+ Ô nhiễm do hoạt động của con người:

Người nông dân đốt rơm dạ trên đồng

Hoạt động giao thông vận tải

Hoạt động đun nấu

Hoạt động sản xuất công nghiệp
+ Ô nhiễm do hoạt động của tự nhiên:
10

bị bẩn, đồng thời
các tính chất vật
lí, hoá học, sinh
học của môi trường bị thay đổi
gây tác hại tới
đời sống của con
người và các
sinh vật
khác

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

Núi lửa phun trào

Lũ lụt

Động đất

Bão cát

Sóng thần

Cháy rừng

- HS quan sát tranh, thảo luận nhóm thống nhất ý kiến
- GV yêu cầu các em hãy quan sát hình ảnh các bức
tranh trên, thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi sau:
?Ô nhiễm môi trường do những hoạt đông chủ yếu nào
gây ra?
- HS trả lời: ô nhiễm môi trường do hoạt động chủ yếu
của con người và của tự nhiên gây ra
- GV kết luận về những hoạt động chủ yếu gây ra ô
nhiễm môi trường.

- Ô nhiễm môi
trường do:
+ Hoạt động của

- HS nghe và ghi nhớ kiến thức
11

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

Hoạt động 2. Tìm hiểu các tác nhân chủ yếu gây ô
nhiễm môi trường
- GV chiếu lại đoạn video về ô nhiễm môi trường

con người.
+ Hoạt động của
tự nhiên: núi lửa
phun
nham
thạch, xác sinh
vật thối rữa...

3' II. Các tác
nhân chủ yếu
- HS xem đoạn phim
gây ô nhiễm
môi trường
?Em hãy kể tên các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi
trường mà em biết?
- HS liệt kê đươc 5 tác nhân gây ô nhiễm môi trường:

Các tác
nhân gây ô
nhiễm môi
trường

1. Ô nhiễm do các chất khí thải ra
từ hoạt động công nghiệp và sinh
hoạt
2. Ô nhiễm do hóa chất bảo vệ
thực vật và chất độc hóa học
3. Ô nhiễm do các chất phóng xạ
4. Ô nhiễm do các chất thải rắn
5. Ô nhiễm do vi sinh vật gây bệnh

- GV nêu câu hỏi:
? Qua kiến thức Văn học trong bài “Thông tin về ngày
trái đất năm 2000” - Ngữ văn 8 và liên hệ thực tế, các
em có nhận xét gì về tình hình môi trường hiện nay?
- HS trả lời: tình hình ô nhiễm môi trường hiện nay chủ
yếu là do bao bì rác thải...
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu tình hình ô nhiễm do các
chất khí thải ra từ hoạt động công nghiệp và sinh
13' 1. Ô nhiễm do
hoạt:
- GV chiếu hình ảnh về ô nhiễm môi trường không khí
các chất khí
- HS quan sát hình
thải
- GV yêu cầu HS: qua hình ảnh trên và kết hợp với kiến thức
thực tiễn:
?Em hãy cho biết thực trạng ô nhiễm của môi trường
không khí hiện nay do những hoạt động chủ yếu nào?
- HS thảo luận nhóm trả lời: các hoạt động chủ yếu gây
12

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

ô nhiễm môi trường không khí là giao thông vận tải, sản
xuất công nghiệp, đun nấu sinh hoạt...
- GV chiếu sơ đồ tóm tắt một số hoạt động chủ yếu gây ô
nhiễm không khí:

H54.1 Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí
- HS quan sát hình ảnh
*GV: tích hợp kiến thức của môn Hoá học, môn Ngữ
văn lớp 8 các em hãy nêu ý kiến của mình về các vấn đề
sau đây:
?Kể tên các chất khí thải gây độc hại cho cơ thể sinh vật?
?Các chất khí độc hại này được thải ra từ hoạt động nào?
- HS vận dụng kiến thức của môn Hoá học, môn Ngữ
văn lớp 8 thảo luận nhóm, trả lời:
+ Các khí thải độc hại cho cơ thể sinh vật: CO; CO 2;
SO2; NO2, bụi …
+ Các chất độc hại được thải ra do quá trình đốt cháy
nhiên liệu từ các hoạt động: giao thông vận tải, sản xuất
công nghiệp, đun nấu sinh hoạt...
- GV yêu cầu HS quan sát hình 54.1, thảo luận và hoàn
thành bảng 54.1 (SGK) theo nhóm
- HS hoàn thành bảng 54.1

- GV chữa bài tập hoàn thành bảng nhóm
13

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

- HS theo dõi và bổ sung vào bảng nhóm
- GV cho HS liên hệ thực tế với việc đốt cháy nhiên liệu
trong gia đình làng xóm mình:
?Kể tên những hoạt động đốt cháy nhiên liệu tại gia đình
em và hàng xóm có thể gây ô nhiễm không khí ?
? Khí được thải ra là khí gì?
- HS liên hệ thực tế và trả lời: việc đốt cháy nhiên liệu
trong gia đình làng xóm có thể gây ô nhiễm môi trường
không khí như: than, củi, gas…sinh ra lượng khí CO,
CO2…,
+ Khí được thải ra là khí: CO; CO2; SO2; NO2... (đều là
những khí độc hại với người và sinh vật).
Gv rút ra kết luận
HS ghi nhớ kiến thức
- GV chiếu tranh về những hoạt động đốt cháy nhiên
liệu tại gia đình, làng xóm:

- Các chất khí
thải độc hại:

Đun nấu tại gia đình

Đốt rơm rạ trên cánh đồng

Hoạt động đốt sưởi

Hoạt động đốt rác thải

- GV phân tích thêm: không nên đốt củi, lò than để sưởi
trong nhà kín vì khi đốt củi, lò than để sưởi… trong nhà
kín sinh ra nhiều khí CO, CO2, các khí này làm cho
14

+ Các khí thải
độc hại cho cơ
thể sinh vật: CO;
CO2; SO2; NO2...
bụi
+ Các khí độc
hại chủ yếu do
các quá trinh đốt
cháy nhiên liệu
sinh ra

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

không khí bị ô nhiễm gây ngộ độc, gây bệnh ung thư
phổi, viêm phế quản… có thể dẫn đến chết người.
- HS: lắng nghe GV phân tích thêm về tác hại của việc
đốt củi, lò than để sưởi trong trong nhà kín.
* GV tích hợp Với môn Ngữ văn lớp 8 bài “Ôn dịch
thuốc lá” và nêu câu hỏi:
?Ô nhiễm không khí đã gây nên những tác hại gì?
- HS trả lời ô nhiễm không khí gây các tác hại:
+ Gây tác hại đối với sức khoẻ con người và sinh vật như
các bệnh: viêm phế quản, ung thư phổi, bệnh thần kinh,
các dị tật bẩm sinh, đôi khi gây chết người.
+ Gây hiện tượng mưa axít, làm thủng tầng ôzôn, hiệu
ứng nhà kính...
+ Làm ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây xanh
- GV kết luận
- HS nghe và ghi nhớ kiến thức
- GV chiếu mội số hình ảnh để minh họa cho tác hại của
ô nhiễm môi trường không khí.

Bệnh viêm phế quản

Bệnh ung thư phổi

Các dị tật bẩm sinh
- HS quan sát tranh ảnh minh hoạ cho tác hại của ô
15

- Tác hại:
Gây các bệnh
về đường hô hấp
(Viêm phế quản,
ung thư phổi,
bệnh thần kinh,
các dị tật bẩm
sinh, đôi khi gây
chết người) gây
mưa axit, hiệu
ứng nhà kính,
làm thủng tầng
ôzôn... làm ảnh
hưởng đến quá
trình quang hợp
của cây xanh.

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

nhiễm môi trường không khí
- GV chiếu tranh hiện tượng mưa a xít và tác hại của
mưa axít.

Hiện tượng mưa axít
Hậu quả của mưa axít
*GV: tích hợp kiến thức môn Hóa học em hãy
?Giải thích hiện tượng mưa axit?
- HS tích hợp kiến thức môn Hoá, thảo luận nhóm, đại
diện nhóm trả lời: mưa axít là sự hoà tan khí CO 2, SO2,
NO2 trong không khí vào nước mưa gây ra hiện tượng
mưa a xít gây hại cho các sinh vật và con người:
SO2 + H2O ↔ H2SO3
CO2 + H2O ↔ H2CO3
2NO2 + H2O → HNO2 + HNO3
- HS quan sát tranh
- GV chiếu tranh hiện tượng làm thủng tầng ôzôn trên
trái đất cho HS xem và yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

Hiện tượng làm thủng tầng ô zôn trên trái đất
?Nguyên nhân chính gây thủng tầng ôzôn trên trái đất là gì?
- HS trả lời: nguyên nhân chính làm thủng tầng ô zôn
trên trái đất là do dung dịch hoá học Freon thể lỏng (gas)
được dùng trong cơ chế khép kín của tủ lạnh, máy lạnh
để gây lạnh, ngoài ra còn được dùng trong các dung dịch
giặt tẩy, trong bình cứu hoả. Lượng hoá chất Freon bốc
hơi bay lên phá huỷ tầng ôzôn (chiếc áo ôzôn được xem
16

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

như là lá chắn để bảo vệ sự sống) làm cho tia cực tím
chiếu thẳng xuống trái đất gây hại cho sinh vật cũng như
con người
* Tích hợp với môn địa lý và môn vật lý
- GV cho HS quan sát tranh, trả lời câu hỏi:

Ảnh hưởng của tăng dân số quá nhanh tới môi trường
?Em hãy cho biết việc tăng dân số quá nhanh đã hưởng
tới môi trường như thế nào?
- HS quan sát tranh, thảo luận nhóm và trả lời: việc tăng
dân số quá nhanh, sự phát triển công nghiệp hoá, đô thị
hoá có ảnh hưởng rất lớn tới môi trường, chặt phá rừng,
diện tích cây xanh bị thu hẹp, diện tích rừng trên trái đất
hiện nay đang bị thu hẹp → gây hiệu ứng nhà kính →
nhiệt độ tăng→ băng hai cực tan → nước biển dâng cao
→ diện đất liền bị thu hẹp, diên tích đất nông nghiệp thu
hẹp → thiếu lương thực.
- GV chiếu hình ảnh minh hoạ cho việc tăng dân số quá
nhanh đã ảnh hưởng tới môi trường:

Hiệu ứng nhà kính
17

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

Băng tan
Lũ lụt, nước biển dâng cao
* Tích hợp với môn Toán học
?Bằng phương pháp thống kê toán học hãy cho biết hàm
lượng khí CO2 trong không khí có ảnh hưởng như thế
nào tới quá trình quang hợp của cây?
- HS vận dụng kiến thức môn Toán học để trả lời,
bằng những con số toán học cụ thể người ta đã đưa ra
các thống kê như sau: Hàm lượng khí CO2 trong không
khí trung bình là 0.03% thì cây phát triển bình thường,
nhưng nếu tăng cao quá 0.2% thì cây bị đầu độc và có
thể bị chết (cạnh các lò gạch, lò vôi, nhà máy,...)
- GV thông tin bổ xung:
+ Phần lớn các chất gây ô nhiễm không khí gây tác hại
đối với sức khoẻ con người: viêm phế quản, ung thư
phổi, có thể chết người… (Năm 1952 gây chết 5000
người ở Luân Đôn do ô nhiễm không khí).
+ VD: hiện nay số người mắc bệnh ung thư tăng 30%
dân số. Các nhà máy gang – thép, các lò than công
nghiệp… thải ra nhiều khí CO, nhiều khí độc hại, bụi
bẩn nên nước mưa bị nhiễm độc không sử dụng được,
lượng rác thải sinh hoạt với khối lượng lớn.
+ Một số số liệu tham khảo tình trạng ô nhiễm không khí:
theo thống kê thế giới, hàng năm con người thải vào bầu
khí quyển:
* 20 tỉ tấn CO2, NO2, CH4
* 600.000 tấn hơi thuỷ ngân, hơi chì và các chất độc hại khác.
* 700 triệu tấn bụi
HS lắng nghe thông tin bổ sung của giáo viên
18

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

Hoạt động 2.2 Tìm hiểu ô nhiễm do hoá chất bảo vệ 7'
thực vật và chất độc hoá học
2. Ô nhiễm do
hoá chất bảo vệ
* Tích hợp với môn công nghệ lớp7, và kết hợp với kiến
thực vật và
thức thực tế
chất độc hoá
?Em hãy kể tên một số loại thuốc bảo vệ thực vật mà em biết?
học
- HS: tích hợp kiến thức môn công nghệ lớp 7, kết hợp
với kiến thức thực tế trả lời (Một số loại thuốc bảo vệ
thực vật thường hay sử dụng: thuốc trừ sâu, thuốc diệt
cỏ, thuốc diệt nấm, thuốc diệt ốc...)
- GV chiếu tranh ảnh của một số loại thuốc bảo vệ thực vât:

Thuốc trừ sâu

Thuốc diệt nấm

Thuốc diệt cỏ

Thuốc diệt Ốc

Tranh H54.2 SGK (Lưu ý chiều mũi tên: con đường phát
tán chất hoá học).

H54.2 sách giáo khoa Sinh học 9
- GV yêu cầu HS quan sát H54.2 để trả lời câu hỏi:
?Các hoá chất bảo vệ thực vật và chất độc hoá học
thường tích tụ ở những môi trường nào?
?Mô tả con đường phát tán của các loại hóa chất đó?
19

Giáo án dự thi dạy học tích hợp: “Ô nhiễm môi trường”

- HS quan sát tranh, tìm hiểu, khai thác các thông tin H54.2
và thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi: các hoá chất bảo vệ
thực vật và chất độc hoá học được phát tán và tích tụ:
+ Hóa chất (dạng hơi): " nước mưa " đất " tích tụ trong
đất " ô nhiễm mạch nước ngầm.
+ Hóa chất (dạng hơi): " nước mưa" ao, hồ, sông, suối,
biển " tích tụ trong nước.
+ Hóa chất còn bám và ngấm vào cơ thể sinh vật.
- GV kết luận và cho HS quan sát thêm một số tranh bổ
trợ con đường phát tán thuốc bảo vệ thực vật:

Con đường phát tán thuốc bảo vệ thực vật
- HS quan sát
- GV giải thích: các chất bảo vệ thực vật và chất độc hoá
học thường tích tụ trong đất, ao hồ nước ngọt, đại dương
và phát tán trong không khí, bám và ngấm vào cơ thể
sinh vật.
- HS nghe và ghi nhớ kiến thức
- GV nêu câu hỏi:
?Em hãy cho biết ô nhiễm chất bảo vệ thực vật và chất
độc hoá học đã gây ra tác hại gì?
- HS thảo luận nhóm và trả lời:
+ Vai trò : nếu sử dụng đúng cách, đúng liều lượng thì
diệt sâu bệnh, tăng năng suất cây trồng nhưng bên cạnh
đó còn...