KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
STEM -CÔNG NGHỆ 7
NUÔI CÁ CẢNH
Hoạt động 1: Xác định nhiệm vụ lập kế hoạch nuôi cá cảnh
(HS học tại lớp – 1 tiết )
A. Mục tiêu: sau hoạt động này, HS có khả năng:
-- HS biết cách tìm kiếm, phân tích một số thông tin cơ bản về một số loài cá cảnh
và bể nuôi cá cảnh phổ biến, phù hợp với lứa tuổi của các em.
- Giúp HS có căn cứ để lựa chọn được loài cá cảnh và bể nuôi phù hợp.
B. Nội dung hoạt động:
- GV cho HS xem video một số bể cá cảnh mini, từ đó giới thiệu nhiệm vụ dự án là
lập kế hoạch nuôi cá cảnh
- GV thông báo phân tích và thống nhất với học sinh các tiêu chí đánh giá một bể cá
cảnh
PHIẾU TỰ ĐÁNH GIÁ
Stem nuôi cá cảnh
Nhóm: ...
Nội dung đánh giá
Điểm chuẩn Điểm đánh giá Tổng điểm
Tính khoa học
(kế hoạch chi tiết, đầy đủ)

3

Tính khả thi
(Khả năng thành công, sinh lời)

2,5

Tính hợp lí
(Phù hợp với số vốn ban đầu)

2

Thuyết trình

2,5

- GV hướng dẫn HS về tiến trình dự án và yếu cầu HS ghi nhận vào nhật ký học tập
1. Bước 1: Nhận nhiệm vụ
2. Bước 2: Tìm hiểu kiến thức kỹ năng liên quan
3. Bước 3: Lập phương án thiết kế và báo cáo
4. Bước 4: Làm sản phẩm
5. Bước 5: Báo cáo và đánh giá sản phẩm
- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm tìm hiểu kiến thức và kỹ năng liên quan trước khi
lập bản thiết kế sản phẩm.
C. Dự kiến sản phẩm hoạt động:
- Bản tiêu chí đánh giá và bảng tiêu chí đánh giá sản phẩm bể cá cảnh
- Kế hoạch thực hiện dự án và phân công công việc
D. Cách thức tổ chức hoạt động:
*Bước 1: Đặt vấn đề, chuyển giao nhiệm vụ.
Để khơi gợi ý tưởng về nuôi cá cảnh bằng bể mini, GV cho HS xem video và yêu cầu
HS quan sát sự bày trí của một bể cá cảnh mini điển hình, từ đó GV dẫn dắt HS vào
vấn đề thực tiễn cuộc sống và nhiệm vụ trong chủ đề
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
Để nuôi dưỡng chăm sóc cá cảnh tốt, ta cần chuẩn bị:
+ Cá giống: Xác định loài cá cảnh định nuôi, số lượng cá, kích cỡ cá.
+ Loại bể và kích thước bể nuôi cá
+ Các thiết bị cần thiết: Máy bơm
+ Thức ăn, thuốc phòng bệnh
+ Dự định dành bao nhiêu tiền để lập kế hoạch cho sát thực tế và phù hợp.
*Bước 2: HS tìm hiểu một số loài các cảnh và một số loại bể nuôi cá cảnh
Cá đuôi kiếm. Do màu đỏ của dòng cá này khiến chúng rất nổi bật trong hồ thủy
sinh, một điểm nhất rất đẹp, nên dòng cá cảnh này được rất nhiều người quan tâm và
yêu thích. Cá đuôi kiếm là một loại cá cảnh đẹp với chiếc đuôi dài và thướt tha. Cá
đuôi kiếm là loại cá cảnh với thân hình nhỏ và bầu bĩnh con trống là những con có kỳ
trên lưng (vây lưng) dài rất đẹp. Cá đuôi kiếm mái thì hầu như quanh năm suốt tháng
bụng to tròn vì chúng mang thai và đẻ một cách liên tục.

Cá Tại Tượng châu phi là cá kiểng đẹp có kích thước lớn, thường được nuôi chung
với cá rồng, cá phát tài trống có đầu gù to lớn rất đẹp.
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

Cá vàng hay còn gọi là cá vàng ba đuôi hoặc cá ba đuôi là một loài cá cảnh đẹp
thuộc họ cá Chép. Cá sống chủ yếu ở vùng nước ngọt
Chúng rất dễ thích nghi với điều kiện sống trong bể nuôi, từ kích cỡ nhỏ đến to, hòn
non bộ, bể cạn, hay bể kính. Điều đặc biệt về loại cá này là chúng rất dễ nuôi trong
nước ngọt.

Cá thanh ngọc làm cá kiểng đẹp nhờ có chấm dài khoảng 4 - 7 cm. Gai vây hậu
môn: 6 - 8. Có 24 - 28 tia mềm vây hậu môn phân nhánh, 13 hàng vảy nằm ngang, và
từ 2 trở lên các sọc sẫm màu nằm dọc theo thân. Vây hậu môn với một ít tia vây mềm
giống như sợi chỉ thuôn dài, mở rộng về phía sau gần như tới chỏm vây đuôi, có vết
đen phía trên gốc ngực. Cá thanh học có mõm nhọn và thân dẹt. Cá thích hợp sống
trong các bể thủy sinh có nước tĩnh trồng nhiều cây và thực vật. Nhiệt độ thích hợp
cho cá phát triển tốt là khoảng 24 – 300C, độ ph 6.0 – 8.0, độ cứng nước 5.0 – 20.

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

Cá Thiên Đường, còn được biết đến với tên gọi cá đuôi cờ, là loài cá đẹp với nhiều
màu sắc đa dạng và vây kỳ căng tròn, tạo nên vẻ đẹp cổ điển trong mọi thời đại.
Loài cá này sống tự nhiên trong các vùng trũng nước ở đồng ruộng. Do đó, khi nuôi
chúng trong bể cá cảnh, bạn cần tạo một môi trường giống như ngoài tự nhiên cho
chúng.
Ở trong môi trường tự nhiên cá cờ ưa thích các loại thức ăn tươi như giun đỏ, côn
trùng nhỏ như muỗi, bọ gậy, nhện nước. Một trong những cách nuôi cá cờ để lên
màu đẹp là người ta cho chúng ăn bọ gậy hoặc rận nước hay trùn chỉ đỏ.
Nếu bạn không có điều kiện cung cấp nguồn thức ăn tự nhiên cho cá cờ thì có thể
chọn các loại thức ăn công nghiệp.

Cá rồng.sống ở khu nước ngọt, tính tình hơi hung dữ, cá rồng sở hữu một phong thái
kiêu sa, uy quyền và mỗi cá thể đều có vẻ đẹp độc đáo riêng không giống nhau.
Loài cá rồng có thể dễ dàng nuôi và chăm sóc vì chúng là loài ăn tạp và không kén
chọn thức ăn. Chúng thường sống thành bầy đàn từ 4 - 7 con và có khả năng ấp trứng
trực tiếp trong miệng của cá mẹ cho đến khi nở

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

Cá Koi thuộc họ cá chép và là một trong những loài cá cảnh được ưa chuộng, bởi
chúng thích nghi tốt với nước ngọt, có khả năng thích ứng với môi trường và không
cầu kỳ trong việc ăn uống.

Cá lia thia (Betta)
là dòng cá cảnh rất khoẻ, nó còn được biết đến với tên là cá chọi. Đây là dòng cá có
tính hiếu chiến, phân chia lảnh thổ. Bạn chỉ nên nuôi 1 con cá betta trong 1 hồ thôi
nhé.
Và betta cũng là dòng cá cảnh rất dễ nuôi và chăm sóc tại nhà. Bạn hoàn toàn có thể
nuôi chúng trong những hồ nhỏ mà không cần đến nhiều oxy. Chúng vẫn sống khoẻ
và màu sắc rất đẹp.

Cá bảy màu là một loại cá phổ biến nhất hiện nay được nuôi trong các bể thủy sinh.
Đây là một loại cá có đa dạng màu sắc, giống loài và cũng là một loại cá dễ chăm sóc
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
cũng như dễ sinh sản, có phổ thích nghi rộng. Ngoài cái tên cá bảy màu thì nó còn có
tên gọi khác là Guppy. Đây là loại cá cảnh phổ biến nhất hiện nay và được nuôi rộng
rãi trong giới thủy sinh.
Cá bảy màu có thể ăn các loại rau củ như súp lơ, đậu Hà Lan, đậu xanh, cà rốt, dưa
chuột, ngô, bắp cải, bí xanh, rau chân vịt (spinach), khoai tây và cải xoăn, thức ăn
động vật như miếng thịt nhỏ, trứng…

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

* Bước 3: Tổng kết đánh giá dự án trong lớp
- HS và GV nhận xét về sản phẩm
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức về nuôi cá cảnh.
A. Mục tiêu: sau hoạt động này, HS có khả năng:
-HS nắm được các kiến thức về nuôi cá, chăm sóc cá và phòng chữa bệnh cho cá
B. Nội dung hoạt động:
(Học sinh làm việc ở nhà 1 tuần + HS báo cáo trên lớp – 1 tiết)
1. Chọn kích thước bể kính
 chọn lựa kích thước bể kính phù hợp, nên chọn loại đủ to để nuôi cá. Ngoài ra, bể
phải đủ rộng và thoáng, nên để mật độ cá thả vào một cách vừa phải. Nếu như mật độ
cá đông thì sẽ làm hồ cá bị thiếu oxi, nước nhanh bị đục và bẩn. Thông thường bạn
nên chọn lựa bể ít nhất là loại tầm 25cm trở lên
2. Những thiết bị cần có trong bể kính
Khi nuôi cá cảnh trong bể kính thì bạn nên chuẩn bị đầy đủ các thiết bị đặt trong hồ,
bao gồm:
 Lọc: Bạn nên chọn loại lọc khỏe để giúp xử lý được lượng nước có trong bể.
Thông thường bể cá bé dưới 50cm thì nên dùng lọc thác hoặc loại lọc treo. Lọc
nên có đảm bảo lưu lượng để lọc 10 lần lượng nước của bể trong một tiếng.
Khi mua thiết bị lọc bạn nên hỏi người bán để chọn được máy lọc phù hợp.
3. Nước


Nuôi cá bằng nước máy: Đa phần nước cho bể cá hiện tại đều là nước máy.
Vì thế, bạn nên xử lý chất Clo trước rồi mới sử dụng để nuôi cá. Bạn hãy cho
nước máy vào các thau, chậu, bồn không cần nắp đậy trong 24h, để cho clo

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
trong nước máy tự bốc hơi. Để nhanh hơn thì bạn có thể đặt những dụng cụ
chứa nước này tại nơi thoáng có ánh nắng chiếu vào và bật thêm cả máy sủi
oxy.
 Nước giếng nuôi cá: Đối với nước giếng sẽ có độ PH thấp tầm 4,5 và hàm
lượng oxi ít. Ngoài ra, một số vùng nước giếng bị nhiễm phèn thì phải cần xử
lý kỹ hơn. Để có thể xử lý nước giếng nuôi cá thì bạn đựng nước giếng vào bể
chứa, kết hợp thêm sủi oxy mạnh giúp tăng hàm lượng oxi và tăng độ pH.
Ngoài ra, thêm san hô vụn vào trong hộp lọc giúp tăng độ pH. Còn nước bị
nhiễm phèn thì nên bỏ than hoạt tính vào bồn nước.
 Nước mưa: Sử dụng nước mưa để nuôi cá sẽ kích thích cá bơi trong ngày
hè. Tuy nhiên, nước mưa có pH thấp do đó cần phải xử lý giống như nước
giếng. Ngoài ra, nước mưa làm cho hồ cá đẩy nhanh quá trình tạo tảo rêu vì thế
bạn hạn chế dùng loại nước này.
4. Ánh sáng, nhiệt độ và oxi cho bể cá
Ánh sáng, nhiệt độ và oxi trong bể là một trong các yếu tố cần phải quan tâm khi thực
hiện cách nuôi cá cảnh trong bể kính. Mức nhiệt độ thích hợp cho cá cảnh đó là từ 26
– 28 độ C. Nếu như chỉ chênh lệch vài độ thì các cá cảnh vẫn có thể sống tốt.
Bạn nên đặt bể cá tại những nơi thoáng mát và tránh để ánh sáng trực tiếp chiếu vào,
do để bể cá nơi tối tăm và không thoáng khí thời gian dài dễ khiến cá phát bệnh. Nếu
như bể cá đặt ngoài trời thì cần tạo thêm bóng mát, hạn chế các tác động từ nắng,
mưa… Bên cạnh đó, bạn nên bật oxi cho bể cá thường xuyên 24/7, đối với bể trên
60cm thì cần sắm thêm máy lọc nước.
2. 5. Nuôi cây thủy sinh
Khi nuôi cá cảnh thức ăn thừa và phân cá sẽ được phân hủy ở trong nước, giải phóng
nhiều chất gây hại. Những chất gây hại này khi tích tụ lâu trong bể dễ làm hại đến các
cá cảnh. Theo kinh nghiệm nuôi cá cảnh bể nhỏ của nhiều dân chơi, bạn có thể xử lý
vấn đề này bằng cách thay nước định kỳ thường xuyên hoặc có thể nuôi thêm cây
thủy sinh. Cây thủy sinh sẽ giúp hấp thụ nitrate dư thừa và dùng chất đó để nuôi lớn
phát triển.
2. 6. Nuôi số lượng cá vừa đủ
Khi học cách nuôi cá cảnh trong bể kính, một lỗi mà nhiều người gặp phải khiến cá
dễ chết chính là họ nuôi quá nhiều cá. Không thể phủ nhận ngắm cá bơi lội nhiều
đúng là rất thích mắt, tuy nhiên bạn không nên cố nhồi nhét vào bể nhiều loại cá với
đầy đủ kích thước, màu sắc. 
Nếu có quá nhiều loại cá thì bộ lọc trong bể sẽ không đủ để thực hiện xử lý chất
lượng nước. Lúc này nguồn nước để nuôi cá sẽ bị bẩn và dễ tích tụ chất độc nhanh
hơn, làm cho cá dễ bị stress, mắc bệnh và chết. Vì thế, chọn vừa đủ số lượng cá cũng
là một trong những cách nuôi cá cảnh trong bể kính nhỏ bạn nên biết.
Do đó, nếu bạn nuôi giống cá nhỏ thì có thể dùng công thức là chỉ có 1cm trong 1.5
lít nước. Điều này có nghĩa, nếu bạn có bể nuôi cá 10 lít nước thì bạn chỉ nên có 6cm
cá ở trong bể, đồng nghĩa khoảng tầm 2 con cá bảy màu hoặc một con cá betta. 
2. 7. Chọn loài cá cảnh phù hợp để nuôi chung
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
Một trong các kỹ thuật nuôi cá cảnh trong bể kính nên biết chính là chọn loài cá phù
hợp để nuôi chung. Nếu như bể nuôi chung nhiều loài cá thì bạn cần chú ý chọn lựa
những giống cá hiền lành có thể sống cùng và nuôi chung được với nhau, tránh
những loài cá sở hữu tập tính cắn rỉa vây của cá khác. Một vài loài cá khá hiền bạn có
thể tham khảo như: cá sặc gấm, cá mã giáp, cá đuôi kiếm…
2. 8. Cách cho cá cảnh ăn
Khi tìm hiểu cách nuôi cá cảnh trong bể kính bạn nên lưu ý cho cá ăn với liều lượng
vừa đủ. Bạn nên tránh việc cho dư thừa thức ăn vì sẽ nhanh làm đục nước và phát
sinh nhanh mầm bệnh. 
Cá mang tập tính thấy mồi là đớp, vì thế có nhiều người nghĩ cá còn đói nên mới cho
chúng ăn nhiều, khi này chỉ dễ làm cá bị đầy bụng mà chết. Do đó, bạn nên cho cá ăn
2 lần/ngày vào buổi sáng và chiều. Bên cạnh các loại thức ăn khô, dựa vào mỗi loại
cá mà bạn nên bổ sung thêm các thức ăn tươi bao gồm cá con, cá trâm, cá chép mồi…
2. 9. Chăm sóc bể định kỳ
Cuối cùng, chăm sóc bể định kỳ là cách nuôi cá cảnh trong bể kính anh em nên chú ý
đến. Bạn phải thực hiện thay nước cho bể thường xuyên và tối ưu nhất là khoảng 1015% lượng nước của bể một tuần. Việc thay nước định kỳ sẽ giúp kiểm soát được
lượng nitrate có trong nước. Điều này giúp tránh nhiều vấn đề về rêu hại hay ảnh
hưởng sức khỏe của cá.
Một trong những cách nuôi cá cảnh trong bể nhỏ mà dân chơi cá nên biết đó là khi
càng nuôi nhiều cá thì cần phải thay nước thường xuyên. Nếu không chăm sóc bể cá
định kỳ, có thể nước trong bể vẫn khá sạch khi nhìn bằng mắt thường, tuy nhiên bạn
sẽ không thể biết được trong bể đang tích tụ các chất gì. 
CÁC BỆNH CÁ CẢNH THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH TRỊ BỆNH CHO CÁ CẢNH
Cá cảnh rất nhạy cảm với các yếu tố môi trường nên người nuôi cá cảnh cần chú ý
đến các bệnh thường gặp ở cá cảnh và biện pháp phòng trị bệnh để hạn chế thiệt hại.
1. Bệnh đốm trắng
Bệnh đốm trắng là một bệnh rất phổ biến ở cá kiểng mini. Để phòng tránh bệnh này,
bạn cần phải đảm bảo sự sạch sẽ của bể cá và thay nước định kỳ. Nếu nhận thấy dấu
hiệu của bệnh, hãy tách cá bị nhiễm bệnh ra khỏi bể cá và điều trị kịp thời.
Bệnh đốm trắng ở cá cảnh, còn gọi bệnh ich, là một bệnh nhiễm ký sinh trùng mà
phần lớn những người nuôi cá đều có lúc phải đối mặt. Bệnh đốm trắng gây tử vong
cho cá nhiều hơn bất kỳ bệnh nào khác. Bệnh đốm trắng ở cá cảnh phần nhiều xuất
hiện ở cá nuôi trong bể do sự tiếp xúc gần với những con cá khác và sự căng thẳng
khi sống trong bể, không như cá sống ở vùng nước rộng.
 

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

Dấu hiệu rõ ràng nhất của bệnh đốm trắng cá cảnh là sự xuất hiện của những đốm
trắng nhỏ như những hạt muối, từ đó có tên gọi là bệnh đốm trắng. Các dấu hiệu
thường gặp của cá cảnh mắc bệnh đốm trắng là:
- Những đốm trắng có trên mình cá và mang cá. Các đốm này có thể dính lại với nhau
tạo thành các mảng trắng. Đôi khi, đốm trắng chỉ xuất hiện trên mang cá.
- Chuyển động quá mức. Cá có thể cọ xát vào cây hoặc đá trong bể nhiều hơn để cố
đánh bật ký sinh trùng hoặc do bị ngứa.
- Vây khép. Cá luôn khép vây sát vào mình thay vì xòe ra tự do. 
- Thở nặng nhọc. Nếu cá ngoi lên mặt nước để đớp hoặc thường loanh quanh ở gần
bộ lọc trong bể, có lẽ là chúng đang bị thiếu ô-xy. Ký sinh trùng ich bám trên mang
cá khiến cho cá khó hấp thụ ô-xy trong nước.
- Chán ăn. Nếu cá không ăn hoặc nhả thức ăn ra ngoài thì đó là dấu hiệu của stress và
bệnh.
- Hành vi ẩn náu. Loài vật thường ẩn nấp khi chúng cảm thấy bị bệnh, và bất cứ sự
thay đổi nào về hành vi thường đều là dấu hiệu của stress hoặc bệnh tật. Cá có thể
nấp trong các vật trang trí hoặc không năng động như bình thường.
 

 
Cách trị bệnh 
Tăng nhiệt độ để thúc đẩy vòng đời của chúng, và có thể làm giảm thời gian chữa trị
bệnh cá cảnh. Có thể dùng sulphat đồng (0.15 – 0.20 ppm) để chữa và ngăn ngừa
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
bùng phát bệnh. Các thuốc khác cũng dùng được là thuốc malachite green, formalin
và methylene blue. Nếu dùng malachite green và methylene blue thì phải dùng theo
chỉ dẫn, vì loài cá da trơn rất mẫn cảm với thuốc nhuộm công nghiệp.
 
Bạn có thể tìm thấy các loại thuốc chữa bệnh đốm trắng cho cá ở hầu hết các cửa
hàng bán cá. Dùng thuốc như hướng dẫn trên vỏ chai, nhưng đừng chú ý đến thời
gian chữa trị: luôn luôn là 2 vòng đời của kí sinh trùng. Người ta cũng tin rằng tỏi là
một biện pháp phòng ngừa và chữa trị tốt. Bạn nên chú ý là muối có tác dụng rất ít
đối với kí sinh trùng, nhưng nó có thể giúp tăng khả năng đề kháng của da cá trước kí
sinh trùng (tăng lớp nhớt).
 2. Bệnh viêm ruột ở cá cảnh
Bệnh viêm ruột là một bệnh nguy hiểm và có thể lây lan nhanh chóng trong bể cá. Để
phòng tránh bệnh viêm ruột, bạn cần phải kiểm tra chất lượng nước thường xuyên và
cung cấp thức ăn đúng cách.
Triệu chứng:
Khi cá bị đường ruột hay đi phân trắng, sình bụng, cá thường núp vào một góc và bỏ
ăn, bụng trương lên 5-6 tiếng mà không xẹp lại và xuất hiện những sợi trắng kéo dài
từ lỗ hậu môn.
 Nguyên nhân:
Có nhiều nguyên nhân gây ra bệnh đường ruột thường gặp ở cá cảnh, phổ biến nhất là
do thức ăn ôi thiu, để quá lâu, thức ăn chưa được rã đông hoặc có thể do môi trường
nước thay đổi đột ngột dẫn đến cá bị sốc.
 

 
Trị bệnh
Trước tiên, bật sục oxy để hỗ trợ hô hấp cho cá, sau đó dùng thuốc Metronidazol dưới
dạng viên nén, một viên nén thuốc cho cá cảnh được sử dụng với 15 lít nước. Sau 24
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
giờ, thay 30% nước và cho thêm 1 viên vào. Trong thời gian này, tuyệt đối không
được cho cá ăn vì dạ dày cá còn rất yếu, dễ dẫn đến tình trạng nặng hơn.
3. Bệnh nấm
Bệnh nấm là một trong những bệnh thường gặp ở cá kiểng mini. Nếu không được
điều trị kịp thời, bệnh nấm có thể gây tử vong cho cá. Để phòng tránh bệnh nấm, bạn
cần phải đảm bảo sự sạch sẽ của bể cá và thay nước định kỳ.
Cá cảnh bị nấm là một trong các bệnh thường gặp ở cá cảnh nhiệt đới. Bởi vì những
bào tử của nấm được tìm thấy trong bể cá cảnh, chính những bào tử này sẽ xâm nhập
vào cá và gây bệnh cho cá khi cá bị căng thẳng(stress), bị thương hoặc bị bệnh nào
đó. Chất lượng nước kém cũng có thể là nguyên nhân làm tăng sự lây nhiễm nấm đối
với cá trong bể.
* Bệnh nấm len bông-cotton wool disease:
Bệnh nấm len bông là một thuật ngữ được dùng
để chỉ chung cho những loại nấm lây nhiễm trên
da, vây và miệng của cá. Những phần nấm trắng
(dạng như bông) thường phát triển ở những khu
vực mà cá đã bị lây nhiễm trước, những chỗ có
ký sinh trùng tấn công và cả những chỗ cá bị
thương. Những loài nấm gây bệnh này thường
là loài Saprolegnia và Achyla. Nhiều loài nấm
khác cũng có thể gây bệnh này và nhiều khi có
thể tìm thấy nhiều loại nấm cùng gây bệnh trên
cá.
Trị bệnh 
Để chữa bệnh cá cảnh bị nấm thì có thể tắm cho cá bằng nước muối hoặc sử dụng
thuốc kháng nấm có chứa phenoxyethanol. Trong một số trường hợp cần phải điều trị
toàn bộ số cá trong bể nhưng nếu có vài con riêng lẻ bị bệnh thì có thể bắt riêng
những cá thể đó ra để điều trị riêng. Việc sử dụng thuốc kháng nấm và kháng khuẩn
có chứa chất Gentian Violet để bôi vào vết nấm cho cá cũng là một sự lựa chọn tốt
trong điều trị.
* Bệnh nhiễm nấm toàn thân - Systemic fungal infections: 
Bệnh nhiễm nấm toàn thân ở cá cảnh nhiệt đới là bệnh cá cảnh rất hiếm gặp và nói
chung là rất khó chẩn đoán và điều trị. Kết quả là không có nhiều hiểu biết về loại
bệnh này. Một loại nấm có thể gây nhiễm bệnh này là Icthyophonus. 
Cá bị nhiễm bệnh rất yếu ớt, bơi lội, hoạt động và kém ăn rõ rệt. Cá sống trong môi
trường nước kém và hay thay đổi dễ bị mắc bệnh này. Tuy nhiên bệnh có thể điều trị
thành công bằng cách tắm và ngâm cá trong thuốc xanh malachit.
Hầu hết những người nuôi hoặc chơi cá cảnh đều phải đối mặt với những bệnh lây
nhiễm nấm không khi này thì khi khác. Đa số những bệnh nấm đều được điều trị
thành công nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. 
Có một điều hiển nhiên ai cũng biết là nấm hay phát triển khi cá có sức khoẻ yếu,
hoặc bị thương, đặc biệt là việc chăm sóc bể cá kém. Vì vậy khi cá nuôi của bạn bị
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
nhiễm nấm thì bạn hãy kiểm tra chất lượng nước và đảm bảo chắc chắn rằng nước
trong bể của bạn được tốt, an toàn và tự nhiên cho các chú cá nuôi của bạn.
 

 Trị bệnh 
– Thay sạch nước trong bể cá nhiễm bệnh.
– Dùng sưởi tăng nhiệt độ bể cá nên 30 -32 độ C.
– Cho xanh methylen ( có bán tại các hiệu thuốc tây ) 3-5 giọt / 20l nước cho và thay
nước liên tục một ngày một lần . Đối với các bể cá lớn nên bắt cá ra các bể nhỏ hoặc
chậu có thể tích từ 20 – 40l tùy theo cá lớn hay bé cho sủi khí , sưởi và thuốc như
trên.
– Hoặc cũng có thể dùng tetracyclin , muối trắng , thuốc chuyên trị bệnh nấm có bán
tại các cửa hàng cá cảnh như tetra nhật, Bensol, Thuốc đặc trị nấm BIO-KNOCK Số
2 của Thái Lan.
  4. Bệnh thối vây, đuôi 
Hiện tượng thối vây là một triệu chứng phổ biến của một bệnh cá cảnh nhiễm khuẩn
xuất hiện ở nhiều loài cá, từ cá betta cho đến cá vàng. Bệnh này thường do bể cá bẩn,
cá không được chăm sóc tốt hoặc phơi nhiễm với những con cá mắc bệnh lây nhiễm.
Vây của những con cá nhiễm bệnh trông rách tả tơi như bị thối rữa.
 Bệnh thối vây cũng có thể khiến cho cá bị biến màu và lờ đờ. Nếu không được chữa
trị đúng mức, bệnh thối vây có thể khiến cá tổn thương vây vĩnh viễn và có nguy cơ
tử vong. Đây cũng là bệnh dễ lây và cá bị bệnh phải được cách ly càng sớm càng tốt
để ngăn ngừa lây bệnh cho những con cá khác trong bể.
 

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

 Trị bệnh
* Dùng thuốc kháng vi khuẩn thối vây.
- Các loại thuốc trị bệnh thối vây thông dụng gồm có Jungle Fungus Eliminator và
Tetracycline. Bạn cũng có thể sử dụng các loại thuốc có tên Maracyn, Maracyn II,
Waterlife- Myxazin, và MelaFix.
* Thử dùng dầu tràm trà và muối
- Bạn có thể nhỏ 1-2 giọt dầu tràm trà vào nước bể cá để giữ nước sạch và khử trùng.
Đảm bảo cá không phản ứng tiêu cực với dầu tràm trà trước khi bạn cho thêm vào bể
ngày hôm sau.
- Sodium chloride cũng có thể được dùng để ngăn ngừa bệnh thối vây ở cá cảnh.
Thêm vào bể cá 30 g muối sodium chloride cho mỗi 4 lít nước. Chỉ dùng cho cá nước
ngọt có khả năng chịu mặn. 
* Sử dụng máy bơm khí hoặc viên sục khí khi bạn bỏ thuốc vào bể cá. 
Khi dùng thuốc điều trị cho cá bị bệnh, bạn nên cung cấp thêm oxy cho cá thở. Thuốc
thường hút oxy trong nước, vì vậy bạn sẽ cần bổ sung thêm oxy để giúp cá được khỏe
mạnh. Lắp đặt máy bơm, viên sục khí hoặc nhà thủy sinh trong bể cá để bơm thêm
oxy vào nước.
- Nếu nuôi cá betta, bạn nên đặt máy bơm ở mức thấp để dòng nước không quá mạnh,
vì dòng nước mạnh có thể gây stress cho cá betta.
- Bạn chỉ nên dùng thuốc trong thời hạn được ghi trên nhãn. Thuốc có thể gây stress
cho cá và chỉ dùng khi cần thiết.
 
5. Bệnh lồi mắt
Bệnh lồi mắt ở cá là một trong các bệnh thường gặp ở cá cảnh. Bệnh lồi mắt trên cá
nói chung và cá cảnh nói riêng là do vi khuẩn Steptococcus gây ra. Vi khuẩn này phát
triển mạnh ở môi trường có nhiệt độ nước 20 – 30 độ C.
 

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

 Nguyên nhân do:
– Do vi khuẩn Steptococcus gây ra.
– Môi trường nước ô nhiễm do hệ thống lọc không tốt. Bạn nên sử dụng lọc tràn để
nguồn nước trong sạch hơn.
– Bạn mua phải cá có sẵn mầm bệnh ở những nơi không uy tín hoặc không quen như
cá bán rong ngoài đường. Bạn nên chọn mua cá ở những của hàng có uy tín để có thể
mua được cá khỏe mạnh không mang mầm bệnh. 
Biểu hiện:
– Cá có dấu hiệu mất phương hướng bơi lội. Mắt bị thương tổn như viêm mắt, lồi
mắt, chảy máu mắt.
– Xuất hiện ác vết lở loét  ở quanh mắt
– Cá bỏ ăn.
 Cách phòng bệnh:
– Vệ sinh bể cá thường xuyên.
– Cá khi mua về trước khi thả cá nuôi nên tắm qua nước muối 2 – 3% trong thời gian
5 – 15 phút.
– Nên thả nuôi với mật độ vừa phải.
 Cách trị bệnh
– Khi dịch bệnh xảy ra nên cắt giảm một phần hoặc toàn bộ lượng thức ăn cho cá.
– Chuẩn bị bể ngâm cá chữa bệnh ( là bể nhỏ hơn thể tích khoảng 15 –  20l nước).
Hút nước bể chính ra bể chữa bệnh.
–  10 giọt xanh metylen , 1 viên tetra ( kháng sinh ) , cắm sủi , muối 1%.
– Mọi người nhân thuốc lên với tỉ lệ nước nhé.
– Ngày hôm sau thay 2/3 lượng nước và sử dụng thuốc cho tới khi mắt cá hết sưng thì
ngừng.
 
6. Bệnh xuất huyết
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
 Dấu hiệu bệnh lý cá cảnh bị xuất huyết:
- Khi mắc bệnh xuất huyết cá thể hiện một số trạng thái không bình thường như nổi
đầu, bơi lờ đờ trên mặt nước, vùng vẫy bất thường. Một số có hiện tượng treo râu
kèm theo bỏ ăn.
- Trên cơ thể xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường khác, đặc biệt là xuất huyết ở da
như gốc vây, mắt miệng, nắp mang. Cá có hiện tượng trương bụng lên, hậu môn sưng
đỏ tím, chỉ cần ấn nhẹ vào đó thì chảy ra chất dịch màu vàng hoặc hồng.
- Khi giải phẫu thấy toàn bộ nội quan đều xuất huyết, một số mật bị sưng lên và
chuyển sang xanh dương, gan thận bị tím bầm. Cá chết hàng loạt và chết rất nhanh.
Tác nhân gây bệnh: là liên cầu khuẩn Gram (+) Streptococcus.
 

 Biện pháp phòng bệnh 
- Tránh những thương tổn xây xát cho đàn giống.
- Vào mùa dịch bệnh cần san thưa mật độ.
- Dùng các kháng sinh đặc thù cho vi khuẩn Gram (+) hoặc kháng sinh có phổ rộng
như Ampiciline, Peniciline, Erythromycin. 
Trị bệnh 
Đối với cá giống dùng phương pháp tắm: Cá được tắm bằng nước thuốc kháng sinh
trong 30 phút – 1 giờ, mỗi ngày thay nước một lần, điều trị liên tục từ 3 -5 ngày.
Nồng độ thuốc thường dùng:
- Chloramphenicol: 10 – 20mg/l.
- Oxytetracyline: 10-50.
- Streptomycine: 20 – 50.
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
 

 
 7. Bệnh giun hay gyrodactylite
Khi cá cảnh mắc bệnh này thường có hành vi cạ mình vào các đồ vật bên trong bể,
dấu hiệu này thường kèm theo triệu chứng thở gấp ở cá. Lúc này các mang của cá
cảnh thường há ra, các bạn có thể thấy được sự sưng phù ở phần mang.
Bệnh cá cảnh này thường do các loại giun nhỏ như Dactylogyrus hay Gyrodactylus
gây ra, chúng thường ký sinh và xâm nhập vào da, đặc biệt tập trung nhiều nhất ở
những vùng mềm của mũi cá. Gyrodactylus thường làm cá yếu đi và làm chúng biến
đôi màu sắc.
 

 
Trị bệnh 
Người ta có thể loại trừ các loài giun này bằng cách cho cá tắm trong các dung dịch
lỏng của xanh methylen, formol (pha loãng và tiến hành thận trọng vì là một chất
độc) và aciflavin.
-  Xanh methylen pha loãng 1%. Ngâm lâu cá trong dung dịch 0,4-0,8cc mỗi lít.
- Acriflavin pha loãng 10/mg/lít. Ngâm lâu, dùng 2,2cc mỗi lít.
- Formol. Đậm đặc formaldehyd 47%. Ngâm ngắn (45-50 phút) 0,25cc mỗi lít, hoặc
ngâm lâu 0,066cc mỗi lít.
Cần chú ý là độ đậm đặc của các sản phẩm thích hợp thay đổi tùy theo từng nơi, từng
khu vực khác nhau.
 8. Bệnh lở loét
 Tác nhân
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
Một trong những vi khuẩn gây nhiễm trùng thường gặp nhất là Aeromonas
hydrophila, tác nhân gây bệnh cơ hội khi cá bị bệnh, có vết thương hoặc sức đề kháng
yếu.
Triệu chứng
Vi khuẩn gây ra các vết thương và viêm loét cho những cá thể cá có sức đề kháng
yếu. Trong những năm gần đây, vi khuẩn Aeromonas hydrophila đã trở nên đề kháng
với hầu hết các loại thuốc kháng sinh và kháng khuẩn.
 

 
Cá có ba bộ phận bảo vệ tự nhiên chống lại sự tấn công của vi khuẩn: chất nhờn, da
và vảy. Nếu các bộ phận này bị tổn thương thì vi khuẩn gây bệnh cơ hội sẽ xâm nhập
vào da thịt. Nếu không được kiểm soát, vết viêm sẽ phát triển, vi khuẩn xâm nhập
vào máu gây ra hiện tượng mắt lồi hoặc cổ chướng. Cuối cùng cá sẽ chết. 
Loét là kết quả của sự xâm nhiễm ký sinh trùng hoặc chất lượng nước không đảm
bảo, các ký sinh trùng sẽ dễ dàng xâm nhập vào cơ thể cá thông qua vết lở loét.
Phòng bệnh:
 
- Bệnh loét trên cá koi có thể được ngăn chặn kịp thời bằng việc chú ý quan sát biểu
hiện của cá, thường xuyên thay nước, kiểm tra các thông số kỹ thuật của chất lượng
môi trường nước: nhiệt độ, pH, DO, NH3, NO2-,...
- Sử dụng một thuốc kháng sinh nằm trong danh mục cho phép sử dụng của Bộ
NN&PTNT để trị vi khuẩn (lưu ý đến vấn đề kháng thuốc của vi khuẩn).
9. Bệnh trùng mỏ neo (Larnea) 
Tác nhân: Trùng gây bệnh có tên Lernaea, có dạng giống mỏ neo, giống như cái que,
đầu có mấu giống mỏ neo cắm sâu vào cơ thể cá. 
Triệu chứng: Cá nhiễm bệnh kém ăn, gầy yếu, chung quanh các chỗ trùng bám viên
và xuất huyết. Nơi trùng mỏ neo bám là điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và phát
triển.
 

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7

 
Tác hại: Bệnh gây tác hại lớn cho cá giống và cá hương. Làm cho cơ thể bị dị hình
uống cong, kí sinh một lượng lớn trong xoang miệng làm cho miệng cá không đóng
lại được cá khống bắt được thức ăn và chết.
Biện pháp phòng trị: Kiểm tra cá trước khi thả nuôi, nếu phát hiện có trùng mỏ neo
ký sinh dùng thuốc tím 10 – 25g/m3 tắm trong một giờ. Trị bệnh có thể dùng lá xoan
liều lượng 0,3 – 0,5 kg /m3 nước.
10. Bệnh bong bóng  
Triệu chứng:
Cá không giữ thăng bằng khi bơi, thường bị lật sang một bên, trôi xuống đáy, bơi đầu
chỏng lên hoặc đuôi chỏng lên.
 Nguyên nhân: 
Bong bóng cá là cơ quan chứa khí, có tác
dụng giúp cá bơi và cân bằng trong nước
nhờ sự điều chỉnh áp lực khí bên trong.
Nguyên nhân của bệnh bong bóng thường
gặp ở cá cảnh có thể là:
- Nội tạng của cá bị dị tật bẩm sinh.
- Cá mắc bệnh táo bón (bệnh này sẽ làm
bóng khí căng to): do cá nuốt hơi trên mặt
nước khi ăn hoặc có quá nhiều không khí
trong thức ăn viên, đặc biệt là thức ăn khô
dạng nổi.
Một số nguyên nhân khác là: bệnh gan nhiễm mỡ, nang thận
- Vi khuẩn hoặc nhiễm ký sinh trùng cũng có thể liên quan đến bệnh bóng khí. 
Điều trị:

TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
Đầu tiên, bạn hãy ngừng cho cá ăn từ 2-3 ngày. Tăng nhiệt độ nước và làm cho cá bơi
dễ dàng hơn bằng cách hạ thấp mực nước. Việc tăng nhiệt độ nước sẽ hỗ trợ quá trình
tiêu hóa và giúp tránh táo bón.
- Sử dụng thuốc kháng sinh sẵn có trên thị trường nếu cần. Bạn hoàn toàn có thể tìm
thấy nhiều loại thuốc kháng sinh cho bệnh viêm bàng quang ở đây.
Phòng ngừa: Để ngăn chặn bệnh bong bóng cá, hãy giữ sạch bể và thực hiện đều đặn
lịch thay nước bể cá. Ngoài ra, bạn hãy giã nhỏ và ngâm thức ăn trước khi cho ăn và
tránh cho ăn quá nhiều.
 
CHĂM SÓC CÁ CẢNH
Chăm sóc bể nuôi cá cảnh tại nhà

Để cá trong bể luôn khỏe mạnh và phát triển tốt. Cần lưu ý một số vấn đề sau đây:
 Thay nước bể cá mỗi tuần từ 1 – 2 lần. Với lượng nước mỗi lần thay là 30 –
40% nước trong bể hiện tại.
 Dành thời gian cho cá ăn, quan sát để phát hiện những thay đổi bất thường của
cá. Từ đó bạn sẽ có phương án xử lí kiệp thời.
 Vệ sinh bộ lọc, cắt tỉa cây thủy sinh thường xuyên,… Sẽ giúp tạo không gian
rộng rãi cho cá cảnh hoạt động trong bể.
 Một gợi ý tuyệt vời là có thể sử dụng các loại vi sinh cho bể cá cảnh. Nó sẽ
giúp cân bằng hệ vinh sinh có lợi trong bể cá. Giúp cá khỏe mạnh và tăng sức
đề kháng với bệnh tật
Nên cho cá ăn gì cho đúng? 
Để cho cá ăn đúng cách bạn cần phải biết môi trường sống trong tự nhiên của nó. Biết
được trong môi trường tự nhiên nó ăn gì thì bạn sẽ biết chọn loai thức ăn phù hợp với
những chú cá cảnh thân yêu của mình.
Một điều quan trọng hơn hết là bạn cũng cần nắm chắc cá cảnh của bạn thuộc loại
nào: loại ăn cỏ, loài ăn thịt hay là loài ăn tạp. Cá ăn cỏ thường có xu hướng kiếm ăn
liên tục hàng ngày trong khi cá ăn thịt thì không thường xuyên, chỉ gặp đâu ăn đấy.
Dễ nhất là loại ăn tạp vì chúng có thể ăn mọi thứ miễn đáp ứng đủ nhu cầu của
chúng.
TRƯỜNG THCS KHÁNH DƯƠNG

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÔNG NGHỆ 7
Sự đa dạng trong nguồn thức ăn luôn là điều bắt buộc khi bạn nuôi bất kỳ loại cá
cảnh nào. Nhiều người chơi thủy sinh thường nuôi từ hai loại cá trong bể của mình.
Do đó bạn nên xen kẽ những loại thức ăn có nguồn gốc từ protein và thực vật để tất
cả những chú...