BÀI 6: BÀI HỌC CUỘC SỐNG
VIẾT: VIẾT BÀI VĂN NL VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG (Trình bày ý
kiến tán thành)
ĐỀ 1: Sự hỗ trợ của người khác và nỗ lực của bản thân, yếu tố nào quan trọng hơn đối
với sự thành công của mỗi người?
Dàn ý chi tiết
Mở bài:
- Dẫn dắt từ quá trình thành công của con người: Trên hành trình thành công của mình,
con người thường phải trải qua rất nhiều gian nan, thử thách. Có nhiều yếu tố làm nên
những thành công đó.
- Nêu vấn đề cần nghị luận: Vấn đề đặt ra chính là: Sự hỗ trợ của người khác và nỗ lực
của bản thân, yếu tố nào quan trọng hơn đối với sự thành công của mỗi người?
Thân bài:
1. Thành công là gì?
- Thành công chính là những thành tựu, kết quả, trái ngọt tốt đẹp mà ai cũng mong muốn
đạt được trong cuộc sống.
- Khi có được sự thành công con người ta sẽ cảm thấy tự hào, hạnh phúc khi những sự cố
gắng của mình được đề đáp xứng đáng.
2. Sự hỗ trợ của người khác là gì? Vai trò của sự hỗ trợ của người khác với thành công
của con người. Bằng chứng.
a. Thế nào là sự hỗ trợ của người khác?
- Sự hỗ trợ của người khác là sự giúp đỡ, động viên, đồng hành một cách tự nguyện mà
người khác dành cho mình trong những lúc khó khăn hoạn nạn.
b. Vai trò
- Sự hỗ trợ giúp con người vượt qua khó khăn, hoạn nạn.
- Giúp vực dậy tinh thần cho những người đang gặp vấn đề trong cuộc sống
- Giúp con người có sự gắn kết, yêu thương tạo nên những tình cảm tốt đẹp
- Hỗ trợ người khác sẽ giúp bản cảm thấy mình sống có ích
- Xã hội sẽ trở nên văn minh, cuộc sống trở nên dễ dàng hơn.
c. Bằng chứng
- Trong đại dịch covid 19 vừa rồi, toàn thể người dân cả nước đã đồng lòng hỗ trợ giúp đỡ
lẫn nhau bằng việc quyên góp ủng hộ tiền bạc, thực phẩm, thuốc men đến những vùng dịch
bùng phát mãnh liệt như Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh… để một phần nào đấy giúp
đỡ người dân nơi đây.
3. Nỗ lực của bản thân là gì? Vai trò của sự nỗ lực của bản thân với thành công. Bằng
chứng
a. Nỗ lực của bản thân là gì?
- Nỗ lực của bản thân chính là sự cố gắng, phấn đấu hết sức để thực hiện một việc gì đó đã
được đề ra bằng chính năng lực của mình mà không có sự giúp đỡ, hỗ trợ của người khác.
b. Vai trò
- Giúp con người rèn luyện được sự kiên định, kiên trì không bao giờ bỏ cuộc
- Bản thân chúng ta sẽ trưởng thành hơn, tích lũy được nhiều kinh nghiệm
- Trong mọi hoàn cảnh luôn có suy nghĩ tích cực, tự tin, yêu đời
- Luôn ý thức được những gì mình phải làm, không có tính ỷ lại vào người khác
c. Bằng chứng
- Leonardo Da Vinci trở thành danh họa kiệt xuất thế giới nhờ tháng ngày khổ luyện vẽ
những quả trứng để rồi hoàn thiện kĩ năng của mình hơn qua mỗi bức hình tưởng chừng
như đơn giản.
61

4. Sự hỗ trợ của người khác và nỗ lực của bản thân, yếu tố nào quan trọng hơn đối với
sự thành công của mỗi người?
- Cả hai yếu tố sự hỗ trợ của người khác và nỗ lực của bản thân đều quan trọng hơn đối với
sự thành công của mỗi người trong tùy từng trường hợp:
- Nếu có sự nỗ lực của bản thân và cộng thêm sự hỗ trợ của người khác thì thành công mà
mỗi người đạt được sẽ đến nhanh hơn
- Khi con người đã đạt được thành công sẽ có thể tạo điều kiện để giúp đỡ những người
khó khăn khác.
- Không nên vì sự hỗ trợ của người khác mà bản thân không muốn nỗ lực, thành công chỉ
đến khi con người thực sự biết cố gắng để đạt được nó.
5. Bài học rút ra cho bản thân mỗi người để thành công.
- Biết tiếp thu đón nhận ý sự giúp đỡ của người khác một cách có chọn lọc
- Luôn ý thức được bản thân cần cố gắng để phát triển, để đạt được những thành công to
lớn trong cuộc sống
- Biết ơn những những người đã luôn đồng hành giúp đỡ mình
- Sống nhân ái, yêu thương giúp đỡ người khác nếu bản thân mình có thể…
Kết bài:
- Khẳng định lại ý kiến của mình: Sự hỗ trợ của người khác và sự nỗ lực của bản thân là
hai yếu tố tốt đẹp, quan trọng và có thể đồng hành cùng nhau.
- Liên hệ bản thân: Bản thân mỗi người không nên bỏ quên một trong hai yếu tố trên, hãy
luôn cố gắng hết sức trong mọi người và biết ơn những sự giúp đỡ trong cuộc sống.
Bài làm hoàn chỉnh phát triển từ dàn ý chi tiết
Có câu nói rằng “Thành công sẽ không bao giờ đến với những người chỉ biết chờ
đợi vận may”. Thành công chưa bao giờ là dễ dàng, nó lúc nào cũng đến từ mồ hôi và
nước mắt. Trên hành trình thành công ấy con người thường phải trải qua rất nhiều gian
nan, thử thách. Không chỉ có một mà có rất nhiều yếu tố làm nên những thành công của
con người. Vấn đề chúng ta đặt ra chính là: Sự hỗ trợ của người khác và nỗ lực của bản
thân, yếu tố nào quan trọng hơn đối với sự thành công của mỗi người?
Để biết yếu tố nào là quan trọng trước hết ta cần hiểu rõ thành công là gì? Thành
công chính là những thành tựu, kết quả, trái ngọt tốt đẹp mà ai cũng mong muốn đạt được
trong cuộc sống. Khi có được sự thành công con người ta sẽ cảm thấy tự hào, hạnh phúc
khi những sự cố gắng của mình được đề đáp một cách xứng đáng.
Vậy sự hỗ trợ của người khác là gì và nó có vai trò như thế nào đối với sự thành
công của mỗi người? Sự hỗ trợ của người khác là sự giúp đỡ, động viên, đồng hành một
cách tự nguyện mà người khác dành cho mình trong những lúc khó khăn hoạn nạn. Sự hỗ
trợ từ người khác góp một phần không hề nhỏ đối với sự thành công của chúng ta. Trước
hết nó giúp con người vượt qua khó khăn, hoạn nạn. Thêm vào đó giúp vực dậy tinh thần
cho những người đang gặp vấn đề trong cuộc sống giúp họ có thêm động lực vượt qua khó
khăn. Con người khi được giúp đỡ sẽ cảm thấy được an ủi, động viên, không còn cảm thấy
cô đơn. Không chỉ có vậy sự hỗ trợ từ người khác còn giúp con người có sự gắn kết, yêu
thương để vun đắp tạo nên những tình cảm tốt đẹp. Thêm vào đó khi con người biết giúp
đỡ hỗ trợ người khác sẽ giúp bản cảm thấy mình sống có ích, vui vẻ, bồi đắp thêm nhiều
tình cảm tốt đẹp và kinh nghiệm quý báu. Xã hội từ đó sẽ trở nên văn minh, cuộc sống trở
nên dễ dàng hơn. Một minh chứng mà chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy được chính là
trong đại dịch covid 19 vừa rồi, toàn thể người dân cả nước đã đồng lòng hỗ trợ giúp đỡ
lẫn nhau bằng việc quyên góp ủng hộ tiền bạc, thực phẩm, thuốc men đến những vùng dịch
bùng phát mãnh liệt như Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh… để một phần nào đấy giúp
62

đỡ người dân nơi đây. Nếu như không có sự hỗ trợ của người dân cả nước thì sẽ rất khó để
Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh… có thể vượt qua đại dịch này.
Còn sự lực của bản thân là gì? Và liệu nó có vai trò thế nào đối với sự thành công
mà mỗi người cần đạt được? Nỗ lực của bản thân chính là sự cố gắng, phấn đấu hết sức để
thực hiện một việc gì đó đã được đề ra bằng chính năng lực của mình mà không có sự giúp
đỡ, hỗ trợ của người khác. Sự cố gắng đó là rất lớn và đòi hỏi một quyết tâm, sự kiên trì
của mỗi người. Sự nỗ lực giúp con người rèn luyện được sự kiên định, kiên trì không bao
giờ bỏ cuộc, đầu hàng trước khó khăn, số phận. Bản thân chúng ta sẽ trưởng thành hơn,
tích lũy được nhiều kinh nghiệm hơn trong quá trình nỗ lực cố gắng. Từ đó trong mọi hoàn
cảnh chúng ta sẽ luôn có suy nghĩ tích cực, tự tin, yêu đời có động lực vực dậy trước thất
bại. Khi có sự nỗ lực cố gắng ta sẽ luôn ý thức được những gì mình phải làm và không có
tính ỷ lại vào người khác. Có thể nhiều người không biết rằng Leonardo Da Vinci trở
thành danh họa kiệt xuất thế giới nhờ tháng ngày khổ luyện vẽ những quả trứng tròn. Ông
đã luyện tập vẽ rất nhiều những nét tròn để rồi hoàn thiện kĩ năng của mình hơn qua mỗi
bức hình tưởng chừng như đơn giản.
Vậy giữa hai yếu tố là sự hỗ trợ của người khác và nỗ lực của bản thân, yếu tố nào
quan trọng hơn đối với sự thành công của mỗi người? Câu trả lời chính là cả hai yếu tố
trên quan trọng trong từng trường hợp khác nhau. Nếu bản thân chúng ta có sự nỗ lực và
cộng thêm sự hỗ trợ của người khác thì thành công mà mỗi người đạt được sẽ đến nhanh
hơn, con đường mà chúng ta đi sẽ bứt khó khăn hơn. Khi con người đã đạt được thành
công sẽ có thể tạo điều kiện để giúp đỡ những người khác cũng gặp khó khăn. Nhưng
không nên vì sự hỗ trợ của người khác mà bản thân không muốn nỗ lực, không nên ỷ lại vì
suy cho cùng thành công chỉ đến khi con người thực sự biết nắm bắt và cố gắng để đạt
được nó.
Thông qua hai yếu tố trên chúng ta rút ra những bài học cho bản thân để đi đến
thành công. Thứ nhất biết tiếp thu đón nhận ý kiến đóng góp, sự giúp đỡ của người khác
một cách có chọn lọc. Luôn ý thức được bản thân cần cố gắng để phát triển, để đạt được
những thành công to lớn trong cuộc sống vì nếu không cố gắng chắc chắn sẽ không làm
được điều gì to lớn. Phải biết ơn những những người đã luôn đồng hành giúp đỡ mình
những lúc khó khăn hoạn nạn, không nên sống vong ơn bội nghĩa, qua cầu rút ván. Trong
bất kì hoàn cảnh nào cũng phải luôn hướng tới những điều tốt đẹp, suy nghĩ tích cưc. Hãy
sống nhân ái, yêu thương giúp đỡ người khác nếu bản thân mình có thể vì trong cuộc sống
còn vô vàn những số phận bất hạnh, kém may mắn…
Sự hỗ trợ của người khác và sự nỗ lực của bản thân là hai yếu tố tốt đẹp, quan trọng
và có thể đồng hành cùng nhau. Bản thân mỗi người không nên bỏ quên một trong hai yếu
tố trên, hãy luôn cố gắng hết sức trong mọi người và biết ơn những sự giúp đỡ trong cuộc
sống. Luôn luôn sống phấn đấu, tiến về phía trước vì “Trên bước đường thành công không
có dấu chân của kẻ lười biếng”
ĐỀ 2: Thành công và thất bại, mặt nào mới là trải nghiệm bổ ích giúp con người tiến
bộ?
Dàn ý chi tiết
Mở bài:
- Dẫn dắt từ quá trình thành công của con người Cuộc sống là một trường đấu tranh,
mỗi người sẽ có những thái độ khác nhau khi đứng trước thất bại
- Nêu vấn đề cần nghị luận: Vấn đề đặt ra chính là: Thành công và thất bại, mặt nào
mới là trải nghiệm bổ ích giúp con người tiến bộ?
Thân bài:
1. Thành công là gì? Vai trò của thành công với con người. Bằng chứng.
63

a. Khái niệm
- Thành công là thành tựu, kết quả tốt đẹp mà ai cũng mong muốn đạt được
- Khi thành công, con người ta sẽ cảm thấy tự hào, hạnh phúc với chính bản thân mình
b.Vai trò của thành công với con người.
- Khi có được thành công, con người sẽ có được rất nhiều thứ cả về vật chất lẫn tinh thần.
- Khi thành công, con người sẽ nhận thấy được sự tồn tại của mình có ý nghĩa
- Thành công là nguồn động lực vô cùng lớn giúp con người tiếp tục phấn đấu.
- Sự thành công là dấu mốc đánh dấu sự trưởng thành của một con người, giúp họ có
thêm những kinh nghiệm sống mới mẻ, những mối quan hệ xã hội và có vị thế nhất định
trong xã hội
c. Bằng chứng
- Bill Gates từ một con người bình thường nhưng nhờ vào sự nỗ lực không ngừng nghỉ,
ông luôn có mặt trong danh sách những người giàu nhất thế giới.
2. Thất bại là gì? Vai trò của thất bại với con người. Bằng chứng
a.Khái niệm
- Thất bại là những sai lầm mà chúng ta mắc phải trong cuộc sống dẫn đến những hậu quả
nghiêm trọng
- Thất bại được hiểu là việc chúng ta không đáp ứng được những mục tiêu, những dự
định đã đặt ra
- Những thất bại có thể gây ra những hậu quả về vật chất lẫn tinh thần cho con người
b. Vai trò của thất bại
- Thất bại giúp con người nhận ra được những thiếu sót của bản thân và có thêm những
bài học, rút kinh nghiệm cho bản thân mình
- Thất bại là động lực giúp con người nhận thức được giá trị của lao động chăm chỉ, miệt
mài
- Trân trọng hơn những giá trị mà mà họ có được sau mỗi lần thất bại
- Có những người lại coi thất bại là cái cớ để họ trốn tránh, không chịu phát triển bản thân
mình theo hướng tích cực hơn.
c. Bằng chứng
- Walt Disney – đã từng bị 1 tờ báo sa thải vì không có trí tưởng tượng. Ông không xem
đó là thất bại mà tiếp tục cố gắng bằng chính đôi chân của mình. Đến nay, ông đã
trở thành 1 người thành công và tạo tiếng vang ra khắp thế giới.
3. Thành công và thất bại, mặt nào mới là trải nghiệm bổ ích giúp con người tiến bộ?
* Cả thất bại và thành công đều sẽ đem lại cho con người những trải nghiệm quý giá
- Khi con người có được thành công, họ đã trải qua rất nhiều điều trong cuộc sống, tích
luỹ cho mình nhiều kinh nghiệm sống cũng như kinh nghiệm trong lĩnh vực.
- Những người thành công biết trân trọng thành quả mà họ đạt được, nhận thức được giá
trị đích thực của bản thân mình trong cuộc sống
- Thành công sẽ giúp con người có động lực, là tiền đề để con người có thể thực hiện
được nhiều hoài bão, ước mơ lớn hơn trong tương lai
- Ngược lại, thất bại cũng sẽ đem đến cho con người nhiều bài học quý giá cho bản thân
mình,
+ Có những cú ngã đau đớn đến mức không thể vực dậy được nhưng họ coi đó là động
lực để họ tiếp tục phấn đấu
+ Sau thất bại, con người nhận ra được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân mình, giúp
con người trưởng thành hơn trong suy nghĩ và có những quyết định đúng đắn hơn
=> Điều quan trọng là thái độ của mọi người khi đối mặt với thành công hay thất bại:
thắng không kiêu, bại không nản
64

4. Bài học rút ra cho bản thân mỗi người để tiến bộ hơn
* Để có những bài học kinh nghiệm giúp con người tiến bộ hơn:
- Khi thành công, con người phải không được tự mãn, đắc ý, luôn khiêm tốn, học hỏi,
phải luôn khát khao và dũng cảm chinh phục những thử thách mới
- Khi thất bại:
+ Con người hãy nhìn nhận những cú ngã đó một cách đơn giản hơn, phải thật bình tĩnh,
suy nghĩ kỹ trước khi đưa ra quyết định tiếp theo
+ Tìm ra được nguyên nhân của sai lầm đó để sửa chữa và tránh lặp lại những lỗi sai
tương tự
Kết bài:
- Khẳng định vấn đề: trước thành công hay thất bại con người cần có những thái độ
đúng đắn để giải quyết vấn đề
- Liên hệ bản thân: Là học sinh, cần tích cực trau dồi những kiến thức, kĩ năng để khi
đứng trước những thất bại, thử thách sẽ có một tâm lí vững vàng và nền tảng kiến thức
chắc chắn để đối diện với vấn đề.
Bài làm hoàn chỉnh phát triển từ dàn ý chi tiết
Cuộc sống là một trường đấu tranh, trên hành trình sống của con người sẽ có những
lúc vui, lúc buồn, phải trải qua những đắng cay ngọt bùi. Thành công là điều mọi người
luôn mong muốn hướng tới và thất bại thì ngược lại. Mỗi người sẽ có những thái độ khác
nhau khi đứng trước thất bại, có người coi đó là bài học, làm đòn bẩy để tiếp tục bước tiếp
còn có người lại coi đó là lí do để họ bỏ cuộc. Vậy thành công hay thất bại, mặt nào mới
đem lại trải nghiệm bổ ích giúp con người tiến bộ?
“Thành công” đối với mỗi người lại có những cách định nghĩa khác nhau. Thành
công không nhất định phải là sự giàu có, hay cuộc sống giàu sang, đầy đủ, tiền đầy túi, hay
mua chiếc siêu xe giá hàng trăm tỷ. Thành công đơn giản chính là mong muốn về một thứ
gì đó tuy nhỏ bé nhưng sau khi cố gắng làm việc đạt được. Thành công chính là thành tựu,
kết quả tốt đẹp mà ai cũng mong muốn đạt được. Khi thành công, con người ta sẽ cảm thấy
tự hào, hạnh phúc với chính bản thân mình. Trong cuộc sống, chắc hẳn ai cũng có những
ước mơ, nguyện vọng của riêng mình và đặc biệt là có được sự thành công. Khi có được sự
thành công, họ sẽ có được rất nhiều thứ cả về vật chất lẫn tinh thần. Đó là khi họ hạnh
phúc nhất và cũng là lúc họ nhận thấy được sự tồn tại của mình có ý nghĩa, đây sẽ là nguồn
động lực vô cùng lớn giúp họ tiếp tục phấn đấu. Sự thành công chính là dấu mốc đánh dấu
sự trưởng thành của một con người, họ có thêm những kinh nghiệm sống mới mẻ, những
mối quan hệ xã hội và có vị thế nhất định trong xã hội. Có rất nhiều tấm gương về sự thành
công, có thể kể đến như Bill Gates từ một con người bình thường nhưng nhờ vào sự nỗ lực
không ngừng nghỉ, ông luôn có mặt trong danh sách những người giàu nhất thế giới.
Vậy thất bại là gì? Thất bại chính là những sai lầm mà chúng ta mắc phải trong cuộc
sống dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, đó còn là việc chúng ta không đáp ứng được
những mục tiêu, những dự định đã đặt ra. Những thất bại có thể gây ra những hậu quả về
vật chất lẫn tinh thần cho con người và không phải ai cũng có thể vượt qua được điều đó.
Mỗi người lại có cách đối mặt với thất bại khác nhau thế nhưng lại có câu “thất bại là mẹ
thành công”. Thất bại giúp con người nhận ra được những thiếu sót của bản thân và từ đó
con người có thêm những bài học, rút kinh nghiệm cho bản thân mình. Hơn nữa, thất bại là
động lực giúp con người nhận thức được giá trị của lao động chăm chỉ, miệt mài. Họ đã
phải bỏ công sức để có được thành quả những kết quả ấy lại không như mong muốn của
họ, từ đó họ sẽ biết trân trọng hơn những giá trị mà mà họ có được sau mỗi lần thất bại.
Thế nhưng có những người lại coi thất bại là cái cớ để họ trốn tránh, lười biếng, không
chịu phát triển bản thân mình theo hướng tích cực hơn. Trên thế giới có không ít những
65

người thành công, thế nhưng để có được điều đó họ đã phải đánh đổi rất nhiều lần thất bại.
Chẳng hạn như Walt Disney – ông trùm của những bộ phim hoạt hình đình đám đã từng bị
1 tờ báo thẳng tay sa thải vì không có trí tưởng tượng. Tuy nhiên, ông không xem đó là
thất bại mà tiếp tục cố gắng, đi lên bằng chính đôi chân của mình. Đến nay, ông đã trở
thành 1 người thành công và tạo tiếng vang ra khắp thế giới.
Từ đó, để trả lời câu hỏi trên, điều đó phụ thuộc quan điểm của mỗi người và cách
con người đối diện với sự thành công và sự thất bại. Với tôi, tôi nghĩ rằng cả thành công và
thất bại đều đem lại cho con người những trải nghiệm quý giá. Trước hết là về mặt thành
công. Khi con người có được thành công là khi họ đã trải qua rất nhiều điều trong cuộc
sống, họ tích luỹ cho mình nhiều kinh nghiệm sống cũng như kinh nghiệm trong lĩnh vực
họ làm. Những người thành công, họ sẽ biết trân trọng thành quả mà họ đạt được, hơn nữa
họ còn là những người nhận thức được giá trị đích thực của bản thân mình trong cuộc
sống. Việc đạt được mục tiêu mình đề ra sẽ là tiền đề cho những ước mơ, hoài bão to lớn
hơn, tạo động lực thôi thúc con người không ngừng nỗ lực trong tương lai. Tiếp đến là về
sự thất bại, chắc hẳn ai thành công cũng phải trải qua đôi ba lần thất bại. Cuộc sống ngoài
kia chưa bao giờ là dễ dàng, ai cũng sẽ có những lần gục ngã bởi những thử thách mà cuộc
sống đặt ra. Thế nhưng có người coi đó là bài học kinh nghiệm quý báu cho bản thân mình,
để sau này bước tiếp sẽ không mắc phải những sai lầm tương tự. Không phải ai sinh ra
cũng ở vạch đích, để đạt được mục tiêu của bản thân, họ cần có ý chí, quyết tâm theo đuổi
đến cùng mục tiêu, có những cú ngã đau đớn đến mức không thể vực dậy được nhưng họ
coi đó là động lực để họ tiếp tục phấn đấu. Sau những lần thất bại là những lần con người
nhận ra được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân mình, giúp con người trưởng thành hơn
trong suy nghĩ và có những quyết định đúng đắn hơn. Điều quan trọng là thái độ của mọi
người khi đối mặt với thành công hay thất bại: thắng không kiêu, bại không nản.
Thất bại và thành công luôn đi đôi với nhau, có thất bại thì mới có được thành
công. Để có những bài học kinh nghiệm giúp con người tiến bộ hơn, sự thất bại và thành
công đều là điều cần thiết. Và muốn có được sự trải nghiệm quý giá đó con người cần có
những thái độ đúng đắn với từng khía cạnh. Với thành công, khi đạt được mục tiêu đã đề
ra, con người không nên có thái độ kiêu ngạo, tự mãn, đắc ý, phải không ngừng học hỏi để
phát triển bản thân mình hơn nữa. Ngoài ra, họ cũng không được ngủ quên trong chiến
thắng hãy coi đó là thành tựu để tiếp tục bước tiếp. Còn với thất bại, con người hãy nhìn
nhận những cú ngã đó một cách đơn giản hơn, phải thật bình tĩnh, suy nghĩ kỹ trước khi
đưa ra quyết định tiếp theo. Điều cần thiết khi gặp thất bại là chúng ta cần tìm ra được
nguyện nhân của sai lầm đó để sửa chữa và tránh lặp lại những lỗi sai tương tự.
Tóm lại, trước thành công hay thất bại con người cần có những thái độ đúng đắn để
giải quyết vấn đề. Không có con đường thành công nào trải đầy hoa hồng, điều cốt yếu là
thái độ tích cực của chúng ta khi đối diện với những khó khăn thử thách như thế nào. Hãy
biết cách biến thành công hay thất bại thành những bài học quý báu cho bản thân. Là học
sinh, cần tích cực trau dồi những kiến thức, kĩ năng để khi đứng trước những thất bại hay
thành công sẽ có một tâm lí vững vàng và nền tảng kiến thức chắc chắn để đối diện với
vấn đề.
ĐỀ 3: Không thầy đố mày làm nên và Học thầy chẳng tày học bạn, câu nào là chân lí?
Mở bài: Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận và khái quát về giá trị của hai câu tục ngữ
* Dẫn dắt vấn đề
-Tục ngữ vốn là những tác phẩm dân gian, chắt lọc các kinh nghiệm quý báu trong đời
sống lao động mà ông cha ta đã để lại cho con cháu.
- Kho tàng tục ngữ của Việt Nam, ta thấy có rất nhiều lời khuyên răn độc đáo, thú vị.
* Khái quát về giá trị của hai câu tục ngữ
66

- Vậy hai câu tục ngữ: “Không thầy đố mày làm nên” và “Học thầy không tày học bạn”
liệu có mâu thuẫn nhau, câu nào mới là chân lí sâu xa giúp con người hướng tới những giá
trị nhất định trong việc học tập của mỗi con người?
Thân bài: Bàn luận về hai câu tục ngữ
1. Nội dung của hai câu tục ngữ
a. Sự khác biệt của hai câu tục ngữ
– “Không thầy đố mày làm nên”:Đánh giá cao vai trò của người thầy trong việc học tập
của mỗi con người
– “Học thầy không tày học bạn”: Khẳng định vai trò của việc học bạn trong quá trình lĩnh
hội tri thức.
b. Cách nhìn nhận hai câu tục ngữ cho chính xác
*Câu tục ngữ “Không thầy đố mày làm nên”:
- Ca ngợi, thậm chí đề cao đến mức tuyệt đối vai trò của người thầy đối với học sinh. “Không thầy” không người chỉ bảo, dẫn dắt dạy chúng ta thì chúng ta chẳng thể thành thạo
mà làm tốt được công việc nào đó.
- Thầy là người chỉ dẫn tri thức cho mỗi chúng ta, mà còn là người truyền lửa, tiếp thêm
đam mê, dạy cho ta biết cái hay cái đẹp, biết sống làm người có đạo lí.
- Dẫn chứng về những người thầy tài giỏi, có nhiều học trò thành công: Khổng Tử, Chu
Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm,…
- Song thực tế, dù thầy giỏi đến mấy nếu không có sự hết sức nỗ lực hết mình của bản thân
mỗi con người trong học tập thì cũng không thẻ đạt được thành công
* Câu tục ngữ “Học thầy không tày học bạn” :
- Cách so sánh có phần chưa hoàn toàn chính xác nó đã vô tình hạ thấp vai trò và tác dụng
của người thầy, đề cao quá mức vai trò của bạn bè trong việc học tập.
- Bạn bè cùng trang lứa tạo ra sự thông cảm, gần gũi có những quan điểm, cách suy nghĩ
tương đồng nhau, nên việc học hỏi cũng dễ dàng tiếp thu hơn.
- Cần nhìn nhận chính xác hơn: trong giáo dục, người thầy có vai trò to lớn, bạn bè chỉ có
vai trò hỗ trợ.
2. Đánh giá về hai câu tục ngữ
- Hai câu tục ngữ không mâu thuẫn mà cùng bổ trợ cho nhau. Đưa ra vai trò mà thầy và
bạn cùng đem lại cho ta trên con đường học tập.
- Hiểu được ý nghĩa hai câu tục ngữ và có cách nhìn nhận đúng đắn, mỗi người sẽ thấy cả
hai câu đều là chân lí giúp con người trên hành trình tìm kiếm học vấn của mình.
3. Bài học vận dụng
- Cần chủ động học tập sáng tạo không chỉ thụ động học mỗi của thầy.
- Trao đổi, chia sẻ với bạn bè, nhờ bạn giúp đỡ nếu trong học tập có khó khăn
- Không chỉ học ở thầy, ở bạn mà còn phải học ở cả trong sách vở, trong đời sống để hoàn
thiện bản thân.
- Cần tôn trọng những truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong học tập: ham học hỏi, tôn sư
trọng đạo…
Kết bài: Khái quát lại vấn đề, đưa ra thông điệp
* Khái quát lại vấn đề
- Hai câu tục ngữ trên đã mở ra cho ta một con đường đi đến tri thức, đi đến thành công
một cách rất cụ thể, đều là chân lí mà con người cần hướng tới
* Thông điệp
- Trân trọng những người luôn đồng hành cùng ta trên con đường tri thức rộng mở ấy.
-Hãy cứ đi về phía trước vì bên cạnh bạn luôn có những người đồng hành tin cậy và quý
giá như thầy, như bạn và cả gia đình chúng ta.
67

BÀI LÀM CHI TIẾT PHÁT TRIỂN TỪ DÀN Ý
Tục ngữ vốn là những tác phẩm dân gian, chắt lọc các kinh nghiệm quý báu
trong đời sống lao động mà ông cha ta đã để lại cho con cháu. Đến với kho tàng tục
ngữ của Việt Nam, ta thấy có rất nhiều lời khuyên răn độc đáo, thú vị. Bên cạnh đó,
rất nhiều các câu tục ngữ khi ra đời đọc qua ta tưởng như chúng có sự mâu thuẫn với nhau,
song ẩn sâu trong mỗi câu tục ngữ ấy lại mang triết lí sâu xa cùng hướng tới những giá trị
nhất định. Vậy hai câu tục ngữ: “Không thầy đố mày làm nên” và “Học thầy không tày
học bạn” liệu có mâu thuẫn nhau, câu nào mới là chân lí sâu xa giúp con người hướng tới
những giá trị nhất định trong việc học tập của mỗi con người?
 Đầu tiên muốn khẳng định vai trò của hai câu tục ngữ trên đối với mỗi chúng ta
trong phương diện học tập, ta phải hiểu được bản chất của mỗi câu.  Từ xưa tới nay đã có
rất nhiều những câu nói, câu ca dao, câu tục ngữ ca ngợi giá trị của người thầy đối với sự
thành công của mỗi chúng ta như:
Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy
Hay:
Ơn thầy soi lối mở đường
Cho con vững bước dặm trường tương lai
Và câu tục ngữ “Không thầy đố mày làm nên” cũng nằm trong số đó. Nó nhằm ca
ngợi, thậm trí đề cao đến mức tuyệt đối vai trò của người thầy đối với học sinh.
“Không thầy”: không người chỉ bảo, dẫn dắt dạy chúng ta từ những bước đầu tiên,
những kiến thức, kĩ năng cơ bản về đời sống về nghề mà chúng ta theo đuổi thì chúng
ta chẳng thể thành thạo mà làm tốt được công việc đó. Đối với việc trưởng thành và tạo
dựng sự nghiệp của học sinh, công lao người thầy quả là to lớn. Thầy ở đây không chỉ
hàng ngày đứng trên lớp giảng bài, chỉ dẫn tri thức cho mỗi chúng ta, mà còn là
người truyền lửa, tiếp thêm đam mê, dạy cho ta biết cái hay cái đẹp, biết sống làm
người có đạo lí. Rất nhiều những người học trò thành công nhờ những người thầy giỏi:
Khổng Tử, Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm,…Song thực tế cũng đã cho thấy, người
thầy không phải một vĩ nhân, không phải một người có sức mạnh phi thường có thể
giúp tất cả chúng ta thành công, mà một yếu tố cũng quan trong không kém đó chính
là sự hết sức nỗ lực hết mình của bản thân mỗi con người trong học tập. Chiụ khó lắng
nghe, chịu khó tiếp thu thì mới có thể đạt được kết quả như mong muốn. Thế nên, nếu ta
phủ nhận sự nỗ lực của bản thân mỗi học sinh trong qua trình học tập mà chỉ đánh giá
riêng vai trò của người thầy sẽ là phiến diện và không hoàn chỉnh. Do đó, xét đến cùng cần
hiểu ý nghĩa của câu tục ngữ một cách sâu xa và nhiều chiều hơn thì ta mới thấy được hết
vẻ đẹp và giá trị của nó đối với mỗi con người.
Bên cạnh người thầy, ông cha ta cũng khẳng định vai trò của người bạn đối với mỗi
chúng ta trên con đường học tập, khi đưa ra đánh giá “Học thầy không tày học bạn”. Có
thế hiểu, câu tục ngữ này nhằm đề cao vai trò và sự hỗ trợ đắc lực của những người bạn
bên cạnh ta, học cùng ta, đồng hành và giúp đỡ ta trên con đường tri thức. Dù có học
“thầy” nhiều đến mấy cũng không “tày” (không bằng) bạn chỉ dạy ta, tận tình giúp đỡ ta
mỗi ngày. Cách so sánh này có phần chưa hoàn toàn chính xác nó đã vô tình hạ thấp
vai trò và tác dụng của người thầy, đề cao quá mức vai trò của bạn bè trong việc học
tập. Vì thực tế chúng ta thấy trong cuộc sống bạn cũng là những người có tác động rất lớn
đối với sự tiến bộ của mỗi chúng ta. Song sự tác động, hỗ trợ của bạn cũng chỉ ở một phần
nào đó, không thể toàn diện, mà người thẫy vẫn phải là người chủ yếu. “Học bạn” là ta
nhận được sự khích lệ của người bạn trong quá trình học, khi kiến thức thầy giảng
trên lớp, có gì chưa hiểu, ta đem hỏi lại bạn bè. Bạn tận tình hướng dẫn cho ta, tức là
68

bạn cũng đang giúp ta hiểu sâu, hiểu kĩ hơn về bài học, bạn đóng vai trò của người thầy
của ta trong thời điểm nào đó. Bởi, ta thấy bạn bè cùng trang lứa tạo ra sự thông cảm, gần
gũi có những quan điểm, cách suy nghĩ tương đồng nhau, nên việc học hỏi cũng dễ dàng
tiếp thu hơn, chứ không phải chỉ cần học bạn mà không cần học thầy, coi thường vai trò
của người thầy. Đồng thời, ta cũng cần học hỏi thêm trong sách vở cũng như ngoài đời
sống để tự hoàn thiện bản thân. Và quả thật đã có nhiều đôi bạn cùng tiến, cùng nhau
vươn lên học tập bởi hình thức học vô cùng hiệu quả này. Qua đó, câu tục ngữ cũng giúp
chúng ta nhìn nhận một cách đứng đắn hơn, trong giáo dục người thầy vẫn là người
quan trọng, to lớn, bạn bè chỉ có vai trò hỗ trợ mà thôi.
Khi mới đọc qua hai tục ngữ, nếu vội đánh giá ta tưởng như sẽ nổ ra một cuộc
tranh cãi không dứt khi phải bảo vệ vai trò của người thầy trong việc giáo dục với câu
“Không thầy dố mày làm nên”. Hay bảo vệ sự đồng hành của bạn bè trong học tập
trong câu “Học thầy không tày học bạn”. Thực tế, cả hai câu tục ngữ đều chứa đựng
những giá trị cao đẹp nhằm bổ trợ cho nhau và mỗi câu đều có những ý đúng, nếu xét
theo khía cạnh riêng của nó. Hiểu được ý nghĩa hai câu tục ngữ và có cách nhìn nhận
đúng đắn, mỗi người sẽ thấy cả hai câu đều là chân lí giúp con người trên hành trình tìm
kiếm học vấn của mình.
Thế nên, có thể thấy hai câu tục ngữ đã giúp ta học tập và nhận thức được rất nhiều
những giá trị cao đẹp. Hiểu như thế nào là đúng, là toàn diện, là sâu sắc để ta ứng dụng vào
thực tế cũng chính là quá trình ta tự nhận thức được vai trò của thầy, của bạn.  Do đó, ta
cần nhớ trong qua trình học tập bản thân chúng ta cần phải chăm chỉ, nỗ lực từng
ngày, chủ động sang tạo chứ không chỉ thụ động chờ đợi vào người thầy. Luôn có tinh
thần cầu thị tiếp thu những kiến thức mới mà thầy cô dạy dỗ, trao lại cho ta đó cũng chính
là cách tốt nhất ta thể hiện lòng biết ơn đối với thầy cô. Mặt khác, chính bản thân chúng ta
phải không ngừng suy nghĩ, sáng tạo mong muốn tìm tòi thêm những điều hay, tạo ra
những cái mới để cống hiến và xây dựng đất nước. Đồng thời, ta cũng cần học hỏi ở bạn,
lắng nghe những điều bạn chia sẻ, mạnh dạn nhờ bạn giảng lại hay chỉ cho ta những
vấn đề, những kiến thức ta chưa rõ, chưa chắc hay không hiểu khi nghe thầy giảng.
Mặt khác, ta cũng cần hiểu rộng ra hơn không chỉ học ở thầy, ở bạn mà ta còn cần học
qua sách vở, qua những người xung quanh mình trong thực tế. Từ đó, ta sẽ tự hoàn
thiện bản thân và nâng cao được kiến thức của chính mình. Có thể thấy hai câu tục ngữ
trên đã đem đến cho ta nhiều kiến thức bổ ích, nhiều bài học gía trị. Nó giúp nhắc nhở ta
cách làm người, cách học đúng đắn, và cả cách trân trọng truyền thông tốt đẹp của dân
tộc, truyền thông tôn sư trọng đạo, truyền thống hiếu học mà ngàn đời nay ông cha ta
đã để lại. Thế nên, hai câu tục ngữ ấy không hề đối lập mà bổ sung cho nhau, đồng hành
cùng nhau để tạo nên những điều tốt đẹp cho mỗi chúng ta trong cuộc sống này.
   Con đường tri thức vốn rất gian nan và rất nhiều chông gai. Sẽ là khó khăn và thất
bại nếu ta không tự nỗ lực cố gắng, nhưng sẽ là thành quả ngọt ngào đối với những ai
quyết tâm vượt qua. Hai câu tục ngữ trên đã mở ra cho ta một con đường đi đến tri
thức, đi đến thành công một cách rất cụ thể, đều là chân lí mà con người cần hướng
tới giúp ta thêm trân trọng những người luôn đồng hành cùng ta trên con đường tri
thức rộng mở ấy. Chỉ khi ta hiểu thì ta mới có thể đi,...