the groovy greeks
Lời  Terry Deary
Minh họa  Martin Brown
Bản tiếng Việt xuất bản độc quyền theo hợp đồng chuyển nhượng giữa Scholastic UK Limited và Nhà xuất bản Trẻ.

Biểu ghi biên mục trước xuất bản được thực hiện bởi Thư viện KHTH TP.HCM

Deary, Terry
Người Hy Lạp huyền thoại / Terry Deary ; m.h. Martin Brown ; ng.d. Kiều Hoa. - Tái bản lần th- T.P. Hồ
Chí Minh : Trẻ, 2013
130 tr. : minh họa ; 20 cm. - (Horrible histories)
Nguyên bản : Groovy Greeks.
1. Văn minh cổ đại. 2. Hy Lạp -- Lịch sử. 3. Hy Lạp -- Văn hóa và văn minh. I. Brown, Martin m.h.
II. Kiều Hoa d.    III. Ts. IV. Ts: Groovy Greeks.
938-- dc 22
D285

Người dịch: Kiều Hoa
Tái bản lần thứ hai

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ

4

Lời nói đầu
Môn lịch sử thật sự là môn học khủng khiếp. Và bạn biết ai là người
có lỗi không?
E HÈM... CHẮC LÀ ÔNG GIẺ VỤN, ÔNG THẦY DẠY SỬ CỦA
TÔI CHĂNG?

Không, người có tội ở đây chính là những người Hy Lạp cổ!
TÔI CỨ TƯỞNG BỌN

TẠI SAO, TRÊN BÁO

HỌ CHẾT TỪ LÂU RỒI!

VIẾT NHƯ VẬY À?

KHÔNG, CHUYỆN ĐÓ ĐÃ XẢY

RA TỪ ĐỜI TÁM HOÁNH RỒI!

THẬT CHỨ?

TRƯỚC KHI ÔNG GIẺ
VỤN RA ĐỜI À?

KHÔNG ĐÂU,
KHÔNG LÂU

ĐẾN CỠ ĐÓ.

5

Người Hy Lạp đã phát minh ra Lịch Sử trước đây 2500 năm...
ĐÚNG... VÀ BỌN TA

CỰC QUÁ

NGÀY NAY PHẢI THUỘC

ĐI!

CÁI ĐÁM ĐÓ LÀU LÀU!

Môn lịch sử không phải là thứ duy nhất mà chúng ta có được nhờ
những người Hy Lạp cổ. Họ còn phát minh ra cả nhà hát và Olympic
nữa, thậm chí cả máy chụp ảnh!
CÁI GÌ? SAO THẦY GIẺ VỤN KHÔNG
KỂ CHO BỌN MÌNH NGHE!

NGHE ĐIÊN
THẬT!

NGƯỜI HY LẠP

HUYỀN THOẠI!
PHẢI CÓ MỘT
CUỐN SÁCH KỂ
VỀ ĐIỀU ĐÓ
CHỨ!

Tình cờ làm sao, nó đây rồi! Cuốn sách này sẽ cho các bạn biết tất
cả những gì mà thầy giáo dạy sử không đời nào kể cho bạn nghe. Tất
cả những gì thật sự thú vị và hút hồn. Lịch sử có thể trở thành món
rất hấp dẫn đấy – mà cũng rùng rợn ra trò!

CHA, SIÊU TUYỆT!

TÔI THÍCH NHỮNG
CHUYỆN RÙNG
RỢN!

6

Những cột mốc
lịch sử của người
Hy Lạp huyền thoại

THỬ MỘT LẦN NỮA ĐI,
NICOS!

Trước công nguyên
Năm 1600-1200 Nền văn hóa Crete của
người Mycenae. Những tiểu vương quý
tộc cùng các lũy thành khổng lồ cai trị đất
nước.
Vào khoảng năm 1180 Trận chiến Troy.
Người Troy mắc bẫy cái mẹo ngựa gỗ nổi
danh.
Vào khoảng năm 1100 Thành phố quốc
gia Sparta được thành lập.
Năm 776 Người ta kể về những trận thi
đấu Olympic đầu tiên.

CHÚNG TA
ĐANG CHÌM
XUỐNG!

Vào khoảng năm 750-550 Người Hy Lạp
đi ra biển và trở thành những thương gia
thành công.
Vào khoảng năm 730 xuất hiện những
bài thơ được viết thành lời đầu tiên của
toàn thế giới. Nhà thơ Hy Lạp nổi danh
nhất là ông già Homer.

EM CÓ ĐÁNH VẦN
ĐƯỢC KHÔNG?

Năm 640 Trong đền thờ nữ thần Hera tại
Olympic, những viên ngói đầu tiên của thế
giới được sản xuất.
Khoảng năm 600 Nhà khoa học người Hy
Lạp vĩ đại Thales khẳng định rằng Trái Đất
được bao quanh hoàn toàn bởi nước.
7

KHÔNG.

NHƯNG TÔI CÒN SỐNG
MÀ!

Năm 585 Nhà khoa học Thales tiên đoán
trước một hiện tượng nhật thực.
Khoảng năm 550 Vua Croesus xứ Lydia
cho đúc tiền vàng và tiền bạc – đó là những
đồng tiền xu đầu tiên có chữ!
Khoảng 530 Peisistratus ở Athens lập một
thư viện.
Khoảng năm 520 Alcmaeon vùng Croton
nghiên cứu cơ thể con người bằng cách mổ

NHƯ THẾ MÀ LÀ

xẻ xác chết – H...u.u.u.ù, Rùng rợn!

HÀI HƯỚC Ư?

Năm 490 Người Ba Tư tấn công – và bị
người Hy Lạp đánh bại trong trận chiến
Marathon.
Năm 486 Tại Athens, vở hài kịch đầu tiên
được trình diễn.
Năm 480 Vua Ba Tư Xerxes tấn công Hy

THÀ BỊ CHẾT VÌ DỊCH
BỆNH CÒN HƠN LÀ
GÂY CHIẾN VỚI BỌN
SPARTA!

Lạp. Những người hùng Sparta bỏ mạng.
Năm 460 Athens lâm chiến với Sparta và
Ba Tư.
Năm 431-404 Athens trở nên quá hùng
cường trong mắt những người Hy Lạp khác,
vì vậy họ bắt đầu cuộc chiến Peloponnesia
– thủ lĩnh mới là Sparta.
Năm 430 Một nạn dịch trầm trọng cướp

TÔI NGHĨ LÀ CÒ

BẮN HƠI BỊ LỎNG

mạng sống của Pericles, người trị vì thành
Athens – và một phần tư dân số thành phố.
Năm 413 Đội thuyền chiến Athens bị hủy
diệt tại bến cảng Syracuse – hậu quả là...

TẠI
SAO?

Năm 404... thành Athens sụp đổ.
Vào khoảng năm 400 Những nhà chế tạo
vũ khí Hy Lạp phát minh ra máy bắn đá và
máy bắn tên – tiền thân cho cái ná sau này.
8

Năm 378-371 Người Sparta đánh mất vai
trò dẫn đầu của họ vào tay người Theban!!!.
Năm 336 Alexander Đại Đế trở thành vua xứ

TỐT LẮM, ALEXANDER!
CỨ THẾ! VÀ...
MỈM CƯỜI NÀO!

Macedon, sau khi cha của ông bị giết chết.
Chỉ trong vòng 10 năm, Alexander đã thành
công trong việc khuất phục kẻ thù cũ là xứ
Ba Tư.
Năm 330 Aristotle phát minh ra “Camera
obscura” (một dạng máy chụp ảnh lỗ nhìn
và đó là ý tưởng nền tảng cho toàn bộ ngành

PHẦN ĐẤT CỦA TÔI
NHỎ HƠN NHIỀU QUÁ!

phim cũng như ngành truyền hình ngày nay
– tuyệt quá phải không bạn?)
Năm 323 Alexander qua đời. Các vị tướng
dưới quyền chia nhau đế chế của ông.
Năm 322 Chấm dứt chế độ dân chủ tại thành
Athens khi dân Macedon chiếm quyền lực.
Năm 215 Archimedes phát minh ra máy
chiến đấu giống như máy bắn đá – chỉ riêng
nó đã giúp người Hy Lạp chống chọi được với
người La Mã ba năm trời.
Năm 213 Archimedes cho người gắn những
tấm gương khổng lồ bên bến cảng, khiến lính

CÁC ANH ĐI XÂM LƯỢC
CÓ GẶP NGÀY ĐẸP TRỜI
KHÔNG?

HƠI
NHIỀU
NẮNG
QUÁ!

La Mã bị lóa mắt và đốt cháy thuyền của chúng!
(Ít nhất thì huyền thoại cũng kể như vậy).
Năm 212 Dân La Mã tấn công!
Năm 146 Hy Lạp trở thành một phần của đế
chế La Mã.

Công nguyên
Năm 394 Người La Mã hủy bỏ các đợt thi đấu
Olympic – suốt 1500 năm ròng rã, Olympic
sa vào cảnh “tê liệt”!
9

TA MUỐN TĂNG PHẦN GIẾT
CHÓC LÊN, GIẢM THỂ THAO
ĐI!

Những vị thần linh tàn độc
Trước những người Hy Lạp huyền thoại, người cai trị đất Hy Lạp
chính là những người Mycenae hùng mạnh. Cung điện lớn nhất thời
đó đứng trên đảo Crete – nó tiện nghi siêu đẳng, đến mức nữ hoàng
sống ở đó là người có nhà vệ sinh tráng nước đầu tiên của thế giới!
Nhưng tới một lúc nào đó thì các cung điện bị hủy diệt, và nền văn
hóa Mycenae chìm xuống – chìm theo cả phòng vệ sinh tráng nước
của nữ hoàng. Chuyện gì đã xảy ra thế? Có phải nguyên nhân là...
• Một cuộc chiến với những trận tấn công thù địch
• Bệnh tật và nạn dịch
• Hạn hán và những trận đói khủng khiếp
• Hay là sự thay đổi đột ngột về thời tiết?
Các nhà nghiên cứu lịch sử cho rằng tất cả các lý do kể trên đều
có thể là nguyên nhân, nhưng mà – y hệt như với hiện tượng tuyệt
chủng của loài khủng long – cho tới nay, người ta vẫn chưa biết chính
xác chuyện gì đã thật sự xảy ra.
Bởi toàn bộ nền văn hóa đã bị hủy diệt, nên cả chữ viết cũng biến
mất theo. Người Hy Lạp trở thành dân mù chữ. Và vì thế mà ta chẳng
biết nhiều về thời kỳ đó – các nhà khoa học gọi quãng thời gian này
là Những thế kỷ chìm trong bóng đêm.
KHỈ THẬT! MÌNH MỚI
VIẾT ĐƯỢC CÓ NỬA
BỨC THƯ THÌ ĐÃ
QUÊN PHẮT MẤT TRÒ
VIẾT LÁCH!

10

Giờ lịch sử không còn được viết ra nữa, mà được kể lại. Trong quá
trình này, những câu chuyện mỗi lúc một trở nên khó tin hơn. Mỗi người
thêm thắt vào một chút – những câu chuyện trở thành huyền thoại.
Người Hy Lạp rất thích chuyện rùng rợn, một nhà văn Hy Lạp cho
rằng người ta không nên kể cho trẻ em nghe những câu chuyện như
thế (y hệt như người lớn của chúng ta hôm nay cũng chẳng hào hứng
gì khi thấy trẻ em xem phim máu me).
Nhưng cuốn sách này lại nói đến những kiến thức điên khùng – và
câu chuyện sau đây không phải là thứ dành cho những người yếu
bóng vía!
Đừng đọc tiếp, nếu bạn là người dễ gặp ác mộng. Hoặc ít nhất cũng
nhắm mắt lại khi đến những đoạn cực kỳ rùng rợn và gay cấn!

CHÚNG TÔI ĐÃ CẢNH BÁO RỒI ĐÓ!

Món ăn của các thần linh
Cronos là vị sếp bự trong đám thần linh. Nhưng ông này chẳng mấy
sung sướng với vai trò sếp bự của mình. Cụ thể là cha của Cronos đã
báo trước rằng, tới một lúc nào đó thì một trong những đứa con của
ông ta sẽ chiếm mất cái ghế của ông ta.
- Thế thì còn ra thể thống gì nữa, – Cronos chửi rủa. – Vợ đâu, đưa
đứa bé sang đây!
- Tại sao?
- Đừng có hỏi ngu hỏi ngốc, đưa đứa bé sang đây.
Vợ của Cronos đưa đứa trẻ sơ sinh sang. – Đây... nhưng mà... ông
làm gì với đứa bé thế! – bà la lên.
THÊM CHÚT MUỐI
NỮA.

11

- Tôi ăn nó.
- Ăn hả? Đồ tham lam tởm lợm, làm sao mà ông có thể đói được,
chúng ta vừa ăn trưa xong!
- Ta đâu có đói, – vị thần linh sếp bự gầm gừ. – Nhưng lời tiên đoán
rằng một đứa con của ta sẽ chiếm ngôi ta hoàn toàn không làm ta
thích thú chút nào! Không có con là không có vấn đề. Chuyện giải
quyết như vậy.
- Sao ông lại tin vào những trò duy tâm ngớ ngẩn đến thế! – bà
Cronos thở dài.
- Người ta không nên khiêu khích số phận của mình, đó là quan
điểm của tôi, – Cronos lạnh lùng đáp. – Đưa cho tôi mấy miếng thuốc
đau dạ dày.
Thế là thời gian cứ vậy trôi qua, bà Cronos còn sinh ra những đứa
trẻ thần thánh khác... và Cronos ăn thịt hết lũ con đó. Điều đó có
nghĩa là: gần như hết. Mãi rồi bà Cronos cũng thấy ngán trò ăn uống
dã man nọ. – Thôi đủ rồi! – bà tự nhủ thầm và giấu đứa trẻ cuối cùng
xuống gầm giường, cậu bé nhỏ nhoi đó tên là Zeus. Bà lấy một hòn đá
thật to, dùng chăn bông trẻ em quấn quanh hòn đá rồi đặt nó vào nôi.
Đúng lúc đó, Cronos bước vào phòng. – Nó đâu?
- Trong giường.
Cronos ném một cái nhìn xuống tảng đá. – Thằng này xấu quá,
đúng không? – sếp bự bảo.
- Chắc nó giống bố, – bà Cronos lẩm bẩm.

CHÚC NGON
MIỆNG NGHE!

12

- Cắn không ngon tí nào, – Cronos nói sau khi đã rụng một mớ
răng vì “măm” đá.
Bà Cronos gật đầu. – Có lẽ thằng này rắn da rắn thịt hơn những
đứa trước, – bà bảo.
Cronos mệt mỏi thả người xuống chiếc ghế sofa thần thánh. – Ô!
Ta tin rằng, đây thật sự là một món khó gặm!
- Có lẽ đúng, – bà Cronos bảo. – Nhưng anh cũng là một món khó
gặm, anh yêu ạ!
- Ô! – Vị thần sếp bự rên lên và giơ tay ôm bụng. – Ta chòng chành
buồn nôn quá.
- Đừng có nôn xuống thảm, anh yêu. Đằng kia có một cái chậu
đấy. – Bà Cronos nghiêm khắc giáo huấn.
Với một tiếng ợ thần thánh, Cronos không chỉ phun ra đứa bé làm
bằng đá, mà còn phun ra tất cả những đứa bé khác nữa.
- A! Ta lại gặp nhau, – bà
Cronos vui vẻ kêu lên. – Thần
Thánh thật sự đâu có dễ dàng
bị khuất phục!

LÊU LÊU!

13

Thế các bạn nghĩ sao, đám Thần Thánh bé con đó có truất ngôi ông
bố tàn ác của họ không?
Bạn không cần phải thương hại Cronos, thuở trước chính ông ta
đã cắt mất “biểu tượng đàn ông” của bố mình rồi băm nhỏ nó ra mà
vung vãi nó khắp các đại dương. Giờ đến lượt bản thân ông ta và các
vị Thần Thánh già nua khác bị Zeus cùng những vị Thần Thánh trẻ
trung đưa vào cảnh về hưu. Trong đám Thần Thánh mới mẻ này xảy
ra nhiều chuyện nhộn nhịp hơn so với thế hệ Thần Thánh cũ. Họ thật
sự là một đại gia đình đông đúc, hỗn độn, lúc nào cũng cãi cọ, chiến
đấu và luôn bận rộn với chuyện chọc cho nhau nổi giận.
Từ nơi trị vì của các thần linh trên ngọn
núi Olympus, Zeus cai trị toàn bộ bầu trời
và Trái Đất. Trong tất cả các vị thần linh
điên khùng, ông ta là kẻ điên khùng nhất,
và cũng là người có công việc bảnh chọe
“siêu quậy” tuyệt đối. Đa phần thời gian
được vị thần này dành cho việc đi tán tỉnh
các cô gái dưới trần, và lúc nào hở tán tỉnh
ra thì ông ta dọa nạt người ta bằng sấm sét.
Anh trai của Zeus là Poseidon, người cai
trị biển khơi. Đây là một công việc vất vả,
anh chàng Posi tội nghiệp quả thật chẳng
mấy may mắn khi bắt thăm phải nó. Và bởi
là kẻ không chấp nhận được thất bại, nên
chàng ta giận dữ giậm chân thình thịch và
quất roi mặt biển với cái đinh ba của mình,
làm biển nổi sóng nổi bão. Lúc làm bánh mà
mẹ bạn có được một tay phụ đánh trứng
“nổi bọt” hăm hở như thế thì quả rất vui!

CỨU!

14

15

Trả lời:
1. Phụ nữ! Người anh trai của Prometheus đã nhận về nuôi một
người phụ nữ, người này trở thành nguồn gốc của mọi thứ xấu
xa. Phụ nữ ngày nay không chỉ quyến rũ đàn ông – họ còn là
những cái cưa dây thần kinh tuyệt đối. Phụ nữ sẽ là sự trợ giúp
lớn lao cho bạn khi bạn cần tiêu tiền, và hoàn toàn chẳng là sự
trợ giúp nào hết khi người đàn ông nghèo khó. Dĩ nhiên đó là
một huyền thoại và là chuyện ngớ ngẩn hoàn toàn – nếu nghi
ngờ, bạn cứ thử hỏi một phụ nữ mà xem!

3. Thầy giáo
2. Ruồi
1. Phụ nữ
khủng khiếp. Đó là nạn dịch gì vậy?
Trái Đất. Sau đó, sếp bự Zeus trừng trị loài người bằng một nạn dịch
người, vì thế mà ông đã ăn cắp lửa của thần linh và mang xuống
Có một vị thần trẻ trung là Prometheus đem lòng yêu mến loài

Đố vui dạng mini
việc địa ngục.
canh giữ cõi âm. Thật sự là một công
hơn cả. Chàng ta được giao vinh dự
gia đình, mới thật sự là kẻ không may
Hades, người con trai thứ ba trong

Quà tặng Hy Lạp
Những cái đầu gỗ thành Troy
Hầu như ai trong chúng ta cũng biết câu chuyện về con ngựa thành
Troy. Nhưng hỏi thật nghe, liệu người ta có thể tin nó không? Đám
người Troy ngu ngốc đó phát hiện thấy một con ngựa gỗ đứng trước
cổng thành của họ...
CHẮC CHẮN LÀ CỦA

CÁI GÌ ĐÂY! MỘT

NGƯỜI HY LẠP RỒI!

CON NGỰA GỖ!

TẠI SAO?

KHÔNG BIẾT LÀM
SAO MÀ NÓ ĐẾN
ĐƯỢC ĐÂY?

CHỊU.
CHẮC

LÀ MỘT

MÓN QUÀ
TẶNG!

DỄ THƯƠNG QUÁ ĐI! MƯỜI

CHẮC CHẮN ĐÂY LÀ MỘT
BIỂU LỘ BÉ NHỎ NHẰM
MỤC ĐÍCH
GIẢNG HÒA.

NĂM TRỜI BỌN HỌ ĐÁNH ĐẤM
VỚI CHÚNG TA ĐẾN GIỌT MÁU
CUỐI CÙNG, RỒI BÂY GIỜ



XOAY SANG TẶNG QUÀ CHO

NÓ ĐỨNG

TRÔNG ĐẸP ĐẤY CHỨ,

MÌNH MỚI LẠ CHỨ!

PHẢI KHÔNG EM?

16

ĐÚNG THẾ, NGỰA GỖ LÀ

NÀY, ANH CÓ BIẾT GÌ KHÔNG?

THỨ HIẾM.

NẾU TA CHO ĐƯA CON NGỰA
VÀO THÀNH THÌ SAO NHỈ?
NÓ SẼ LÀ ĐỒ TRANG SỨC

SẼ LÀ MỐT THỜI

LÝ TƯỞNG CHO BÃI CHỢ

TRANG MỚI NHẤT

CỦA CHÚNG TA!

ĐẤY!

CỨ NHƯ THỂ BỌN HY LẠP

RẤT LÀ TIỆN LỢI, NÓ THẬM

BIẾT TRƯỚC LÀ TA SẼ DI

CHÍ CÒN ĐƯỢC GẮN BÁNH

CHUYỂN NÓ ĐI CHỖ KHÁC.

XE ĐỂ DỄ DI CHUYỂN!

RẤT CHU ĐÁO!
CHU ĐÁO

THẬT ĐẤY!

MẸ EM LÀ MỘT BÀ GIÀ

E HÈM... PARIS? ANH KHÔNG
THẤY RẰNG, CÓ LẼ... E HÈM...

ĐA NGHI QUÁI ÁC!

NÓ CÓ THỂ LÀ MỘT DẠNG

THÔI NÀO, GIÚP ANH

BẪY KHÔNG? MẸ EM LUÔN

MỘT TAY ĐI!

NÓI: ĐỪNG BAO GIỜ NHẬN
QUÀ CỦA NGƯỜI HY LẠP!

17

Ai cũng thấy câu chuyện thật là hay và nghĩ thầm, sao người
thành Troy lại ngu đến nỗi đẩy con ngựa gỗ của kẻ địch vào giữa
thành mình. Sự thật là: Đúng vậy, ngu đến mức không thể tin nổi!
Trong hộp sọ người Troy đúng là chẳng đủ não bộ để làm lấy một
nửa suất trứng rán.
Và người Hy Lạp còn lừa họ thêm một lần nữa!
Thật không thể tin nổi, nhưng đúng như vậy! Hầu như ai cũng biết
câu chuyện với con ngựa gỗ, nhưng cũng hầu như không một thầy
giáo nào kể rằng, người Troy đã thật sự để cho người Hy Lạp tràn
vào thành phố của họ lần thứ hai, ở một thời điểm nằm sau vụ thất
bại với con ngựa gỗ trên 800 năm – cụ thể là trong năm 360 trước
công nguyên...

Trò ngu ngốc thành Troy... phần hai
Vị tướng Charidemus thấy chán ngán cùng cực. Ông ta đi đi lại lại
trong căn lều của mình, giơ tay vuốt tóc. – Ta sẽ không bao giờ chiếm
được thành Troy! – ông bực bội. – Tường thành của chúng nó dày
quá!... mà bọn dân Troy cũng không hề tỏ vẻ như bọn chúng đang
chết đói, đúng thế không?
- Đáng tiếc là chúng nó không chết đói thật. – Chàng phụ tá trẻ tuổi
lẩm bẩm. – Rất có thể ta nên cho dựng một con ngựa gỗ và...
Charidemus ném cho chàng ta một cái nhìn hủy diệt. – Cảm ơn
nhiều lắm! Anh là người thứ năm bày cho tôi cái mánh đó. Cứ làm
như thể người thành Troy ngu đến nổi sẽ sa thêm lần nữa vào một cái
mánh cũ kỹ! Chúng nó sẽ đốt ngựa ngay lập tức thôi. Anh có dám tự
nguyện chui vào trong con ngựa không?
- Không, cảm ơn. – Chàng phụ tá trẻ tuổi đỏ bừng mặt lên vì
ngượng. Anh nhẹ cả người khi nghe có tiếng những bước chân vang
bên ngoài lều. Anh nhảy về phía cửa lều.
- Mật khẩu?
- Ajax! – một giọng đàn ông đáp.
Chàng phụ tá mở cửa và nói: – Xin mời vào, anh bạn!
18

Người lính gác bước vào trong.
Tay anh ta cầm một đoạn xích ngắn, kéo theo một người đàn ông
rách mướp. – Trịnh trọng báo cáo, một tên do thám, thưa ngài. –
Người lính gác gầm lên. – Tôi bắt được nó, đúng lúc nó ăn cắp thực
phẩm! Có cần tôi xử ngay không?
Charidemus ngắm nhìn gã tù nhân. Quần áo của gã bẩn thỉu và
rách mướp, nhưng gây ấn tượng sang trọng. – Chưa đâu, đại úy. Để
chúng tôi nói chuyện riêng.
Viên đại úy chào rồi rời lều. Charidemus chỉ vào một chiếc gối. –
Mời ngồi! – ông ra lệnh. – Tên anh là gì?
Tù nhân nhăn răng ra cười. – Damon. – Đó là một người đàn ông
săn chắc, có cặp mắt thẫm màu, ánh mắt đảo không ngừng và không
một phút nhìn thẳng vào mắt người đối diện.
- Vậy ra nhà ngươi là người Troy, đến chỗ chúng ta ăn cắp đồ ăn. Ở
trong thành phố đói khát thế sao?
Damon khoác lên mặt mình một nụ cười rất tỉnh. – Bọn Hy Lạp các
anh có nhiều đồ ăn hơn người Troy chúng tôi. Trước khi các anh tấn
công thì vua chúng tôi cũng đã cho chúng tôi ăn ít rồi.
19

- Nếu anh không hài lòng với vua của mình, tại sao anh còn phục
vụ cho ông ta? – vị tướng hỏi.
Tù nhân nhún vai. – Tôi được trả lương cho việc đó.
Charidemus cúi mình về phía trước. – Thế nếu tôi đưa anh vào
hàng ngũ của tôi? Với mức lương cao hơn và mức trợ cấp tốt hơn?

Damon quan sát ngón tay cái của mình, trầm ngâm đút nó vào
miệng. – Tôi cũng muốn làm việc cho ông. Tôi sẽ phục vụ ông trung
thành.
Hai con mắt của vị tướng trở thành hai khe hẹp. – Ô, tôi tin anh chứ,
Damon. Những người đàn ông dám phản bội tôi sẽ phải bỏ mạng... và
bọn họ bỏ mạng một cách từ từ.
Damon bối rối cựa quậy trên gối, tới rồi lui, cuối cùng mất bình tĩnh
mỉm cười. – Vậy thì, tôi cần phải làm gì, – gã ta hỏi.
- Nhà ngươi cần là con ngựa gỗ của ta, Damon. Nghe cho kỹ đây,
ta sẽ bảo cho ngươi biết những việc cần làm...
Công tác chuẩn bị cho kế hoạch của vị tướng kéo dài một tuần lễ.
Chàng phụ tá trẻ tuổi dần thấy nôn nao. Khi xiết cho chặt dây thắt
lưng trên bộ áp giáp của Charidemus, chàng ta hỏi ông: – Làm sao
mà tướng quân biết là Damon không lừa ta?
Vị tướng nhấc nhấc cây kiếm trong tay. – Damon là kẻ hám lợi,
nhưng không phải đứa ngu. Nó biết rất rõ không sớm thì muộn ta
cũng sẽ chiếm được thành Troy. Nếu phải chờ quá lâu, ta sẽ nổi giận
– gã biết như vậy. Nó cũng biết, ta sẽ ủi phẳng lũ dân thành Troy – kể
cả nó. Nếu nó đứng về phe ta, nó sẽ thoát chết – mà ban đêm không
còn phải đi ngủ với cái bụng rỗng.
20

Vị tướng tra kiếm vào vỏ. – Khoác áo choàng cho ta!
Chàng phụ tá trẻ tuổi lôi ra chiếc áo choàng rộng thênh và bẩn
thỉu, khoác lên vai Charidemus. Cái mũ trùm đầu phủ kín hộp sọ góc
cạnh của vị tướng quân. Phụ tá chỉnh lại áo choàng cho tới khi nó
phủ lấp hoàn toàn vũ khí, thế rồi anh ta lấy bụi bẩn chà lên hai tay
Charidemus. Làm xong, phụ tá gật đầu. – Như thế này bọn chúng sẽ
tưởng tướng quân là một gã lang thang nghèo khó, thưa ngài!
Vị tướng bước ra khỏi lều, bên ngoài đã có sẵn một tá đàn ông đang
chờ, tất cả đều ăn mặc như ông ta. Không ai nói một lời. Charidemus
đi trước; họ rời doanh trại trong ánh đuốc bập bùng và rẽ về phía con
đường lát đá dẫn tới thành Troy. Một dáng hình nhỏ thó cưỡi trên một
con ngựa đang im lặng đứng chờ bên vệ đường. – Tất cả sẵn sàng
chứ, Damon? – vị tướng hỏi nhỏ.
- Tất cả sẵn sàng. – Damon nói và mỉm cười. Gã quay ngựa rồi
cho ngựa đi chầm chậm về phía cổng thành Troy. Theo sau gã, nhóm
người Hy Lạp lệt xệt bước đi trên những đôi dép lê.
- Ai đó? – Tiếng tên lính gác vọng thật to từ tháp canh xuống.
- Damon! – Kẻ bội phản trả lời.
- Ra là anh! Anh đi với những ai thế?
- Bọn Hy Lạp bắt đầu chểnh mảng rồi. Tôi đã lọt được vào doanh
trại của chúng. Có một số người của chúng ta bị bọn chúng bắt giam,
cả nhóm mà chỉ có duy nhất một tên lính canh chừng. Tôi đã giết
hắn và giải phóng cho họ! – Damon nói dối một cách trơn tru. – Cho
chúng tôi vào đi, họ ốm yếu và mệt mỏi lắm!
- Ổn thôi, Damon... e hèm, có lẽ tốt hơn cả là cho tôi nghe mật
khẩu đi!
- Castor! – Damon nói bằng giọng quả quyết chắc chắn, nhanh lẹ
như một viên đạn được bắn ra từ nòng súng.
Cánh cổng cọt kẹt mở ra. Damon cưỡi ngựa đi vào trong, đám lính
lệt xệt theo sau.
Khi hai cánh cổng đã khép lại, đám đàn ông đứng trong bóng tối
của tường thành nhất tề ném phắt đi những tấm áo choàng rách
21

mướp. Họ trèo theo những bậc thang dẫn lên các tháp canh và mặt
tường thành, nơi lính canh tuần tiễu.

Người Troy không mảy may có cơ hội: những ai chăm chú quan sát
kẻ địch phía ngoài thành thường chẳng mấy khi nghĩ đến khả năng sẽ
bị tấn công nội trong những bức tường của mình.
Charidemus cắt đứt cái cổ họng cuối cùng rồi lệnh cho lính ném xác
chết xuống hào nước tối đen bao quanh lũy thành. Sau đó, họ bàn bạc
trong chính cái tháp canh đứng trên cổng thành.
- Giờ chỉ còn phải chờ những cánh quân còn lại của chúng ta, –
Charidemus bắt đầu. Đúng khi ông ta nói tới đó thì chàng phụ tá trẻ
tuổi hối hả bước đến bên tường, nhìn xuống dưới. Từ con đường trải
đá vang lên tiếng chân bước xào xạo, một đoàn quân đang tụ lại trước
cổng thành.
22

- Họ đến rồi, thưa ngài! Sớm quá! – chàng phụ tá trẻ tuổi hoảng
hốt thở hổn hển.
- Hoặc là như vậy, hoặc đó hoàn toàn không phải quân của ta, –
Charidemus nói.
- Làm sao có thể phân biệt được bọn họ trong bóng tối như thế?
- Mật khẩu, trời ạ! Mật khẩu! Mật khẩu là gì nhỉ? Ngựa gỗ hay cái
gì đó tương tự... hỏi đi! – Vị tướng ra lệnh.
- Ai đó? – phụ tá kêu lên.
- Bạn thân! – câu trả lời vang lên.
- Mật khẩu!
Một thoáng im lặng, sau đó một giọng người cất lên: – Castor!
Đám lính Hy Lạp im lặng nhìn Charidemus.
- Cho chúng vào trong! Nếu không chúng sẽ rung chuông báo động
trước khi người của ta kịp tới đây. Xuống nấp đằng sau cổng thành, khi
tên cuối cùng đã vào trong, các ngươi nhảy ra giết chúng – giết hết!
Đám lính Hy lạp lẻn theo những bậc thang xuống dưới, vào vị trí,
trong khi Charidemus và phụ tá mở cổng thành. Nhịp chân bước đều
vang lên, sau đó là những tiếng la thét kinh ngạc và sợ hãi, tiếng va
chạm của vũ khí – rồi đến sự im lặng chết chóc.
Trong cái góc tối tăm nhất của phố xá nội thành Troy, có một gã
đàn ông nhỏ thó nhăn nhở trong một nụ cười ma quỷ. Con ngựa mà
gã đang cưỡi đã dẫn người Hy Lạp thù địch vào trong thành phố này
– đó là con ngựa thứ hai mang lại bất hạnh cho thành Troy.

23

Nhà hát, nhà hát
Đứng kề sau những huyền thoại về Thần Thánh là các câu chuyện
người hùng. Những người hùng cổ đại mạnh mẽ và quyền thế chẳng
mấy kém Thánh Thần, chỉ có một khác biệt duy nhất thôi: họ không
bất tử.
Những huyền thoại về người hùng rất dài và còn được viết theo
vần – ngày nay người ta gọi chúng là “Thiên anh hùng ca” (thiên sử
thi). Trong cung điện của đất Hy Lạp cổ, người ta trình bày những bài
thơ đó bằng giọng ngân nga như hát. Sau khoảng thời gian không có
chữ viết – Những thế kỷ chìm trong bóng đêm – những huyền thoại
anh hùng đó đã được ghi chép lại. Huyền thoại cũ nhất là của nhà thơ
Hy Lạp Homer có tên là Iliad. Câu chuyện xảy ra trong thời kỳ chiến
tranh xâm chiếm thành Troy, kể về những người anh hùng dũng cảm,
nhận lệnh nhà vua Menelaus, gắng sức giải phóng cho vợ ông ta là
nàng Helen xinh đẹp.
Mỗi khi các thiên sử thi được trình diễn trên sân khấu, giọng kể
chuyện sẽ được đệm theo bởi các nhóm vũ công. Cuối cùng, một nhà
thơ thông minh tên là Aeschylus đã nảy ra một sáng kiến thiên tài. Ông
đặt thêm một người đọc kịch bản thứ hai nữa lên sân khấu – và thế là
thể loại kịch nói ra đời... lại thêm một phát minh nữa của người Hy Lạp!
Có một nhà thơ nổi danh khác là Euripides. Đã có không biết bao
nhiêu diễn viên vui sướng với những tác phẩm của ông, ví dụ như bi
kịch Electra...
ELECTRA!

CỘC
CỘC CỘC
CỘC!

AI

THẾ?

SAO, DẮT
XE RA À?

24

ELECTRA CHỨ
KHÔNG PHẢI DẮTXE-RA! HỒI ĐÓ
CHƯA CÓ XE ĐẠP
ĐÂU!

Dĩ nhiên, giống như trong rất nhiều việc khác, người Hy Lạp ra sức
khoe tài với nhau trong việc sáng tác kịch. Diễn kịch trở thành những
trận đấu thật sự gay cấn, nơi vở kịch tốt nhất sẽ được trọng thưởng.
Nhưng một chuyến viếng thăm nhà hát cổ đại của người Hy Lạp cổ
thật khác với ngày hôm nay. Sân khấu Hy Lạp hồi đó là...
• Sân khấu ngoài trời
• Chỉ cho phép đàn ông bước chân lên sân khấu – hồi đó không có
nữ diễn viên!
• Không chỉ ra những hành động gay cấn – người ta chỉ báo cáo miệng
về những vụ giết người cũng như các thảm họa khác.
• Bắt tất cả diễn viên đeo mặt nạ. Để gây ấn tượng cao lớn, họ mang
những đôi giày đế bằng rất cao, và qua đó chỉ di chuyển rất chậm
rãi trên sân khấu.
ĐƯỢC THÔI, TRONG

CẢNH TỚI CÁC ANH SẼ

VÀO VAI MẤY CHÚ LÙN!

Có hai dạng kịch: Những vở kịch nghiêm trang với một đống người bị
đẩy vào cái chết bi thảm – đó là bi kịch. Và những vở kịch điên khùng
tươi mát, tiếu lâm và đậm chất mắm muối – đó là những vở hài kịch.
Một trong những chủ đề bi kịch được yêu thích nhất là cuộc chiến
thành Troy. Nó được miêu tả bởi không biết bao nhiêu nhà thơ, và
mỗi người, theo cách riêng của mình, đều gắng kể sao cho thú vị hơn
những người khác.
Ví dụ nhà thơ Aeschylus chẳng đả động gì đến bản thân cuộc
chiến. Đối với ông điều quan trọng hơn là những người phụ nữ phải
ngồi ở nhà, trong khi chồng con họ bước ra chiến trận. Ví dụ như
Clytemnestra, vợ tướng Agamemnon.
25

Nếu Clytemnestra đã viết một cuốn nhật ký về thời kỳ hào hùng
đó – không biết bà sẽ viết những gì? Ví dụ như:

Nhật ký kẻ sát nhân

Nhật ký yêu ơi!
Bạn sẽ không tin nổi là cô em gái cùng cha khác mẹ
Helen của tôi đã làm gì đâu! Cô ấy đã cuốn gói đi theo người
đàn ông trẻ trung nọ, anh chàng Paris ấy! Thật là một cô
nàng đĩ thõa! Chỉ cần ông chồng Menelaos bỏ lơi cô ấy một
chút trong cung điện thôi, là cô ấy tóm ngay lấy cậu Paris
trẻ măng – thật là đáng tởm! Thật đấy, bản thân tôi sẽ
không bao giờ kết cặp với một vị khách. Suy cho cùng thì tôi
phải dạy bảo ba đứa con, là mẹ thì phải làm một tấm gương
tốt chứ! Bây giờ mọi người đều tin rằng bọn họ đã trốn về
thành Troy. Dẫu sao thì như thế vẫn còn tốt hơn là trốn về
vùng Sparta. Dân ở xứ Sparta tàn
nhẫn lắm. Không ai sống nổi ở nơi
Troy
đó, tôi đã luôn nói với cô ấy như vậy.
Không nghi ngờ gì nữa – chuyện
này rồi sẽ gây rắc rối to! Ông chồng đáng kính Agamemnon
của tôi tối hôm nay vừa lao thẳng vào phòng tôi. “Em có nghe
gì về cái trò mà cô em của em vừa bày ra không?” chàng ta
gầm lên với tôi.
“Em có nghe,” tôi đáp lời. “Và em phải nói thật, em không
thể giận cô ấy được. Chàng Paris thật sự là một gã trai trẻ
26

trung hấp dẫn!” Tôi biết rất chính xác, Agamemnon luôn
nổi giận như sấm như sét khi tôi nói những câu như thế.
Mặt anh ấy đỏ lên như một bát máu của nạn nhân hiến tế.
Nhưng tôi không cho phép anh ấy chửi bới Helen.
Dĩ nhiên, từ nhỏ nó đã là một ả lẳng lơ – cái đó tôi công nhận.
Nhưng Helen là em cùng cha khác mẹ với tôi, và
tôi không cho phép ai được nói xấu nó. “Một chàng trai trẻ
tuổi hấp dẫn!,” chồng tôi đã gầm lên như thế.
“Cậu ta là khách, một vị khách, vậy mà đã lạm dụng lòng
tin của Menelaus! Đã cuỗm vợ của ông ấy trong khi ông ấy đi
săn!”
“Đâu có lý do gì để anh gào to đến thế, anh làm con Iphigenia
sợ mất thôi”, tôi vừa nói vừa vuốt tóc con gái.
“Ba sao vậy mẹ?”, Iphigenia hỏi, rất quan tâm.
“Bà dì Helen của con đã cùng với hoàng tử Paris đẹp trai đi
về thành Troy”, tôi giải thích cho nó hiểu.
“Ô, chỉ có thế thôi sao?”, con bé hỏi rồi lại xoay sang với
việc thêu thùa khâu vá của nó.
Một cô bé tuyệt vời, cô nàng Iphigenia của chúng tôi.
Nếu hai đứa con khác của tôi
là Orestes và Electra cũng được như Orestes
ra
và Elect
thế thì hay biết mấy!
Hai đứa chúng nó không bao giờ rời nhau. Đúng là một cặp kỳ
quặc.
“Kiểu gì thì chuyện này cũng gây rắc rối”, Agamemnon nói.
“Rắc rối to nữa là đằng khác. Bọn anh sẽ phải cùng hàng
27

ngàn con thuyền đuổi theo bọn họ và đưa Helen trở lại!”
“Chuyện này phải mất nhiều tháng đây!” tôi nói.
“Là người Hy Lạp thì phải làm tròn nghĩa vụ của một người
Hy Lạp”, anh ấy bảo. “Mang cho anh chút đồ ăn, sau đó anh
phải sắp xếp lại lực lượng.”
“Sắp xếp lại lực lượng?” tôi hỏi anh. “Đừng có nói với em là
bây giờ anh phải đi cùng bọn họ!”
“Đi cùng? Liệu anh có đi cùng không ấy hả? Anh là người
cầm đầu toàn bộ vụ truy đuổi này! Dù sao thì Menelaus
cũng là anh trai anh!”
Thật đúng là tính cách Agamemnon. Chuyên
xen vào trò cãi vã của người khác để có cớ lao
vào một vụ đánh nhau. Còn tôi lại phải cô đơn
ngồi đây nhiều tháng trời ròng rã. Thật thà mà
nói, nếu tôi có xoay cho mình một người tình như cách cô em
Helen đã làm thì cũng đáng đời anh ta lắm. Như thế mới làm
cho anh ấy mở mắt ra! Nói thật nghe, trong khoảng thời gian
gần đây tôi đã để mắt đôi chút đến chàng Aegisthus... nhưng
thôi, tốt hơn là không.
Làm thế, cô con gái Iphigenia của chúng tôi chỉ cáu giận lên
mà thôi. Tôi tha thứ cho Agamemnon lần nữa. Hy vọng anh
ấy sẽ say sóng một trận ra trò.


MÙA THU

Ta sẽ giết lão! Nói thật đấy, tôi sẽ giết Agamemnon! Thật
không thể tin nổi là lão ta đã làm những gì! Nếu lúc đó tôi có
28

kiếm trong tay, chắc lão sẽ biết thế nào là lễ độ. Nhưng bây
giờ lão đã đi xa rồi. Dù việc này có kéo dài sáu tháng hay sáu
năm đi nữa: Khi lão quay trở lại, tôi sẽ trả thù. Máu của lão
sẽ phải chảy, chắc chắn vậy!

Tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho lão ta chuyện này. Tôi cũng
biết rõ là bọn họ gặp khó khăn. Hàng ngàn con thuyền muốn
kéo về Troy mà không ra được khỏi bến cảng Aulis. Gió thổi
họ bật trở lại, từ tuần này qua tuần khác.
Tôi biết chắc là họ đã hỏi Oracle (các thầy cúng thông thái)
để xin lời chỉ giáo – nhưng không ai kể cho tôi nghe Oracle
trả lời ra sao. Khi quay về nhà, Agamemnon rất trầm tư.
“Sao? Ta cần phải làm gì?” tôi đã hỏi lão.
“Ô, phải hiến tế”, lão lẩm bẩm. “Chỉ cúng tế một lần thôi là
các vị thần linh sẽ xoay chiều gió.”
“Tuyệt quá. Vậy ta hiến tế thứ gì? Một con cừu? Một con
hươu?”
Lão lẩm bẩm cái gì đó trong bộ râu, xoay người về hướng cửa.
“Anh nói sao?” tôi nói. Tôi đâu có điếc. Lão cố tình nói nhỏ
cho tôi không nghe nổi.
“E hèm, một trinh nữ. Chúng ta phải hiến tế một trinh nữ”
lão nói, rõ ràng trông rất ngượng ngùng.
29

“E hèm... chàng Agamemnon yêu quý. Chẳng lẽ
người như chàng mà lại đi giết chết một cô gái trẻ trung vô
tội, chỉ để đưa về nhà con bé Helen hư hỏng vô tích sự?”
“Là người Hy Lạp thì phải...”
“Đúng, làm tròn nghĩa vụ của một người Hy Lạp – em biết
rồi! Nhưng thật sự là chuyện kinh khủng. Nếu tưởng tượng
người mẹ của cô gái đó phải chịu đựng những gì!”
“Đúng thế, đúng thế” lão bối rối trả lời và lẩn ra khỏi nhà.
Tôi bàng hoàng thật sự. Thật kinh khiếp khi tưởng tượng
rằng lũ quái vật này muốn giết chết một cô bé chỉ để làm
vừa lòng một vị thần nào đó! Trong cơn bực bội, tôi cất tiếng
gọi đứa con gái bé bỏng Iphigenia, mong nó có thể mang lại
cho tôi những suy nghĩ trong sáng hơn, vui tươi hơn. Nhưng
khi bà vú xuất hiện, tôi thấy bà trắng nhợt như một bức
tượng làm bằng đá hoa cương. “Iphigenia đang ở buổi lễ hiến
tế”, bà ta bảo.
“Lễ hiến tế!” tôi la lên. “Nó còn quá bé, không thể cho nó
nhìn những thứ tởm lợm như thế được! Thứ đó chỉ làm nó sợ,
rồi nó không chịu ăn uống gì hết. Từ xưa đến nay con bé vốn
là đứa khó ăn.”
“Không,” bà vú tội nghiệp nói khẽ. “Cô nhà không cần bữa
ăn tối nào nữa. Cô ấy không chỉ tham gia buổi hiến tế, cô ấy
là vật hiến tế!”
Tôi không nói nổi một ...