Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa
* Trước khi đọc
Câu 1. (trang 67 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):  Sách văn học hấp dẫn đối với
nhiều người. Điều gì đã tạo nên sức cuốn hút ấy?
Trả lời:
Sách văn học hấp dẫn đối với nhiều người, trong đó có thể có em. Điều
tạo nên sức cuốn hút ấy là những từ ngữ được trau chuốt kỹ càng và ý
nghĩa ẩn dụ phía sau câu từ, những bài học nhân sinh rút ra từ tác phẩm.
Câu 2. (trang 67 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Có những tác phẩm văn học cần
được đọc đi đọc lại nhiều lần. Theo em, thực tế đó nói lên điều gì?
Trả lời:
Có những tác phẩm văn học cần được đọc đi đọc lại nhiều lần. Thực tế đó
cho thấy một tác phẩm luôn có rất nhiều tầng nghĩa và cách hiểu khác
nhau, phải đọc đi đọc lại mới có thể hiểu được hết những ý nghĩa ấy.
* Đọc văn bản:
1. Cách dẫn dắt vấn đề của tác giả.
Dẫn dắt vấn đề trực tiếp.
2. Tác giả quan niệm đọc văn là gì?
Tác giả quan niệm đọc văn là thông qua văn bản văn học mà đọc hiểu
được thế giới và cuộc đời, đi tìm ý nghĩa nhân sinh, ý nghĩa cuộc đời qua
văn bản văn học.
3. Các cách diễn đạt “vì thế”, “mới thực sự là”, “vậy nên”, “thực tế
cho thấy” có tác dụng gì?
Các cách diễn đạt “vì thế”, “mới thực sự là”, “vậy nên”, “thực tế cho thấy”
có tác dụng liên kết câu văn và tăng tính thuyết phục cho các lập luận
được nêu ra.

4. Theo tác giả, đọc văn là cuộc chơi. Phải chăng đã tham gia chơi
thì phải tôn trọng luật của nó?
Theo tác giả, đọc văn là cuộc chơi. Đã tham gia chơi thì phải tôn trọng luật
của nó, dựa trên cấu tạo của văn bản để đọc hiểu, không bị lạc đề hay
hiểu quá xa nội dung được nhắc đến. Mặt khác, người đọc cũng có quyền
liên tưởng và lý giải, miễn sao không phương hại đến tính toàn vẹn của
tác phẩm.
5. Cách lí giải của tác giả về sự hóa thân của người đọc trong quá
trình đọc văn bản.
Khi chưa đọc, văn bản in chỉ là một sự vật, một khách thể, nhưng khi đã
đọc thì dần dần khách thể đó biến mất, sách vẫn còn đó nhưng đồng thời
lại “biến mất” để nhường chỗ cho thế giới hình tượng, sách từ bên ngoài
chuyển vào trong nội tâm người đọc, người đọc hóa thân vào nhân vật
trong sách.
6. Cách nêu bằng chứng trong văn bản này có gì khác với văn bản
“Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam”.
Cách nêu bằng chứng trong văn bản này khác với văn bản “Nhà thơ của
quê hương làng cảnh Việt Nam”. Trong văn bản “Nhà thơ của quê hương
làng cảnh Việt Nam”, dẫn chứng được liệt kê dày đặc hơn, xuyên suốt các
đoạn văn trong văn bản. Đến với văn bản này, số lượng dẫn chứng ít hơn
và phân bổ tập trung hơn.
* Sau khi đọc:
Nội dung chính: Văn bản bàn luận về ý nghĩa của việc đọc văn.
Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc
Câu 1. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Luận đề của văn bản Đọc văn –
cuộc chơi tìm ý nghĩa là gì?
Trả lời:
Luận đề của văn bản Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa là quá trình đi tìm ý
nghĩa của văn bản thông qua hoạt động đọc.

Câu 2. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Em hãy chỉ ra các luận điểm
trong tác phẩm. Các luận điểm đó có tác dụng làm rõ những khía cạnh
nào của luận đề?
Trả lời:
* Các luận điểm trong tác phẩm gồm những luận điểm sau:
- Văn học có đặc điểm quan trọng là có ý nghĩa nhưng đó là ý nghĩa tiềm
ẩn.
- Người ta xây dựng nên nhiều lí thuyết và phương pháp để nắm bắt ý
nghĩa
- Ý nghĩa của văn học không chỉ nằm trong văn bản mà còn nằm trong
mối liên hệ nhiều mặt giữa văn bản, mà còn nằm trong mối liên hệ nhiều
mặt giữa văn bản với cuộc đời.
- Tác phẩm văn học và đọc văn thật sự là một hiện tượng diệu kì
- Đọc văn là nền tảng của học văn.
* Các luận điểm đã làm rõ và chứng minh các vấn đề, ý nghĩa khác nhau
của văn bản nhằm hướng tới các khía cạnh khác nhau của luận đề về mặt
ý nghĩa cũng như lý thuyết.
Câu 3. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Tác giả cho rằng ý nghĩa của tác
phẩm văn học thường không cố định. Câu văn nào trong văn bản giúp em
hiểu rõ về vấn đề này?
Trả lời:
- Tác giả cho rằng ý nghĩa của tác phẩm văn học thường không cố định.
Câu văn: “Ý nghĩa văn bản không chỉ nằm trong văn bản mà còn nằm
trong mối liên hệ nhiều mặt giữa văn bản của cuộc đời.” đã giúp em hiểu
rõ về vấn đề này. Tuy nhiên có thời người ta hiểu ý nghĩa văn bản là cái
cố định, mang tính đơn nhất, chỉ cần ai đó có tài phát biểu một câu nắm
hết hồn vía.
Câu 4. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Trong văn bản, các từ ngữ như
chơi trò, trò chơi, ú tim, chơi được lặp lại nhiều lần. Với những từ ngữ đó,
tác giả lí giải như thế nào về việc đọc văn?

Trả lời:
Trong văn bản, các từ ngữ như chơi trò, trò chơi, ú tim, chơi được lặp lại
nhiều lần. Với những từ ngữ đó, tác giả lí giải việc đọc văn cũng sẽ giống
như chúng ta đang tham gia một chơi mà trò chơi đó do ta làm quản trò.
Việc đó giúp xóa bỏ ranh giới giữa ta, tác giả và chính người đọc không
phải đệm nhạc mà đã trở thành người chơi tác phẩm trên bản nhạc đó.
Mà bản nhạc vui hay buồn còn tùy vào người chơi và chơi theo những
cách khác nhau để cảm nhận và thấu hiểu được.
Câu 5. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Luận điểm “cuộc đi tìm ý nghĩa
không có hồi kết thúc” ở đoạn (3) đã được tác giả làm sáng tỏ như thế
nào? Em hãy bổ sung một số bằng chứng lấy từ trải nghiệm đọc của
chính mình.
Trả lời:
- Luận điểm “cuộc đi tìm ý nghĩa không có hồi kết thúc” ở đoạn (3) đã
được tác giả làm sáng tỏ bằng việc đưa ra nhiều tầng nghĩa, đa nghĩa, mơ
hồ, không dễ tóm lược được bằng một câu nhận định hay một công thức
nào đó. Không ai có thể đọc tác phẩm một lần là xong vì vậy nên cuộc đi
tìm ý nghĩa không có hồi kết vẫn luôn là một ẩn số và luôn được đào sâu
tìm kiếm các tầng nghĩa khác nhau.
- Một số bằng chứng lấy từ trải nghiệm đọc của chính mình thông qua tác
phẩm như: "Chí Phèo" - một nhân vật rất đặc biệt. Chí Phèo là nhân vật
mang rất nhiều ẩn số. Chúng ta thấy Chí Phèo vừa là một tên nát rượu,
côn đồ làm loạn xóm làng nhưng chính hắn cũng vừa là một kẻ đáng
thương do bị xã hội đẩy ra bên rìa của cuộc sống,đẩy vào bước đường
cùng nên Chí mới túng quẫn và xảy ra cơ sự như vậy. 
Câu 6. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Trong đoạn (4) có câu: “Thưởng
thức văn học cũng có quy luật.”. Câu văn đó nhắc nhở em điều gì?
Trả lời:
Trong đoạn (4) có câu: “Thưởng thức văn học cũng có quy luật.”. Câu văn
đó đã nhắc nhở em về cách cảm nhận văn học một cách tuần tự giống
như một bản nhạc. Chúng ta cần lắng nghe những lời nhạc từ khi bắt đầu
dạo nhạc cho tới khi vào điệp khúc và tới hồi kết. Từ đó người đọc có thể
thấm thía từng lời nói, từng từ ngữ của tác giả muốn giao thoa với người

đọc vừa trò chuyện vừa tâm sự có sự tương tác nhất định theo từng quy
luật riêng rất khác.
Câu 7. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Đọc đoạn (5) và cho biết vì sao
tác giả quan niệm tác phẩm văn học và đọc văn là một hiện tượng diệu kì.
Giọng văn trong đoạn (5) có gì khác với những đoạn còn lại?
Trả lời:
Đọc đoạn (5) và ta thấy được tác giả quan niệm tác phẩm văn học và đọc
văn là một hiện tượng diệu kì. Giọng văn trong đoạn (5) khác với những
đoạn còn lại ở điểm: giọng văn trong đoạn này mang tới nhiều lời  tâm sự,
chia sẻ của tác giả tới người đọc, cụ thể như sau:
- Làm sống dậy và cụ thể hoá thế giới hình tượng tồn tại tiềm tàng trong
tác phẩm, chuyển hoá nó thành “câu chuyện” của chính bản thân người
đọc, buộc người đọc phải “toàn tâm toàn ý” suy nghĩ về nó, cũng có nghĩa
là bận lòng, bận trí về “những điều chưa bao giờ nghĩ tới” trước khi đọc
văn học.
- Xoá bỏ ranh giới giữa độc giả và nhà văn; độc giả thì “suy nghĩ bằng
những ngôn từ, hình tượng của nhà văn”, còn nhà văn thì phát biểu quan
niệm, cảm nhận của mình nhờ những hoạt động tích cực của tâm hồn, trí
tuệ độc giả.
- Đọc văn học cho phép độc giả có những cách cụ thể hoá khác nhau,
diễn giải khác nhau về hình tượng trong tác phẩm. Tất cả những điều này
làm cho thế giới hình tượng trở nên có tính chất mở, phát triển phong phú
thêm lên qua từng trường hợp đọc.
Câu 8. (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Em hãy chỉ ra mối quan hệ giữa
đoạn (5) và đoạn (6). Mối quan hệ đó làm rõ ý nghĩa gì của việc đọc văn?
Trả lời:
Mối quan hệ giữa đoạn (5) và đoạn (6) làm rõ ý nghĩa của nội dung đoạn
trích tập trung bàn về hai khái niệm: “tác phẩm văn học” và “đọc văn học”.
* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 69 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Vì sao có thể nói “không ai
có thể đọc tác phẩm một lần là xong”? Em hãy viết đoạn văn (khoảng
7 – 9 câu) trả lời câu hỏi đó.
Đoạn văn tham khảo
Không ai có thể đọc tác phẩm một lần là xong. Bởi lẽ, ẩn sau mỗi tác
phẩm văn học là những bài học đa tầng có mối liên hệ đa dạng với nhiều
mặt khác nhau của đời sống. Nó có thể được thể hiện một cách trực tiếp
nhưng cũng có thể được thể hiện một cách gián tiếp qua những câu
chuyện, lời nói, những câu văn, câu thơ hay từng dấu câu được tác giả sử
dụng. Đọc một lần, chúng ta có thể nắm khái quát được nội dung của của
tác phẩm nhưng không một ai dám khẳng định mình hiểu sâu, hiểu kỹ
từng chi tiết, dụng ý của tác giả ẩn sau những câu văn, câu thơ... Vì vậy
mà khi đọc một tác phẩm bất kì nào đó, chúng ta phải đọc nhiều lần,
ngẫm nghĩ thật nhiều để cảm nhận được hết cái hay, cái thú vị ẩn sau mỗi
tác phẩm. Từ đó, dần hình thành và bồi đắp nhân sinh quan, thế giới
quan, hiểu hơn về chính mình và thế giới xung quanh.