PHẦN 2: NĂNG LƯỢNG VÀ SỰ BIẾN ĐỔI
CHỦ ĐỀ 3: KHỔI LƯỢNG RIÊNG VÀ ÁP SUẤT

BÀI 14: KHỐI LƯỢNG RIÊNG
I. MỤC TIÊU DẠY HỌC
1. Về kiến thức
- Nêu được định nghĩa khối lượng riêng, xác định được khối lượng riêng qua khối lượng và thể
tích tương ứng.

- Liệt kê được một số đơn vị đo khối lượng riêng thường dùng.
- Thực hiện được thí nghiệm để xác định được khối lượng riêng của một khối hình chữ nhật,
của một vật có hình dạng bất kì, của một lượng chất lỏng
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, để tìm hiểu
về khối lượng riêng, công thức và đơn vị đo khối lượng riêng thường dùng.
- Giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm ra vấn đề và phương hướng làm thực hành để
xác định được khối lượng và thể tích của vật.Tích cực tham gia thảo luận nhóm (cặp đôi).
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong thực
hành, tìm ra hoặc chứng minh công thức tính khối lượng riêng.
b) Năng lực khoa học tự nhiên
- Nhận thức khoa học tự nhiên: Trình bày được định nghĩa khối lượng riêng, công thức tính
khối lượng riêng và đơn vị đo khối lượng riêng thường dùng, ứng dụng của khối lượng riêng
trong đời sống.
- Tìm hiểu tự nhiên: Phân tích, xác định được một đại lượng khi biết hai đại lượng đã cho:
khối lượng, thể tích, khối lượng riêng.
- Vận dụng kiên thức, kĩ năng đã học: Giải được các bài tập liên quan tới khối lượng riêng.
3. Về phẩm chất
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.
Chăm học, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân nhằm tìm hiểu về
khối lượng riêng.
- Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ thí nghiệm,
thảo luận tìm ra được công thức tính khối lượng riêng.
- Trung thực, cẩn thận trong thực hành, ghi chép kết quả thí nghiệm đo khối lượng, thể tích
vật.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Tranh, video;

- Các hình ảnh theo sách giáo khoa;
- Máy chiếu, bảng nhóm;
- Phiếu học tập.
Phiếu học tập số 1
Câu 1: Hoàn thành bảng sau: Cách xác định khối lượng riêng
Xác
định
khối Xác định khối lượng Xác định khối lượng riêng
lượng riêng của một riêng của một khối của một vật có hình dạng
lượng chất lỏng
hộp chữ nhật
bất kì
Chuẩn bị
Cách tiến hành
Công thức tính

Phiếu học tập 2
Hoàn thành bảng sau: Xác định khối lượng riêng của một lượng chất lỏng
Lần đo

Đo thể tích
V(m3)

1

V1

2

V2

3

V3

Tb

VTB

Đo khối lượng
m1 (kg)

m2 (kg)

m2 - m1(kg)

Tính khối lượng riêng.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Phiếu học tập 3
Câu 1: Hoàn thành bảng sau: Xác định khối lượng riêng của một khối hình chữ nhật

Tính khối lượng riêng.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Câu 2: Tính khối lượng của một khối nhôm hình hộp chữ nhật có chiều dài 10 cm, chiều rộng

3 cm, chiều cao 5 cm.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Phiếu học tập 4
Hoàn thành bảng sau: Xác định khối lượng riêng của một viên sỏi (có hình dạng bất kì)

Tính khối lượng riêng.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Phiếu học tập 5
Câu 1: Công thức tính khối lượng riêng là:
A.
B.
C. D = m.D
D.
Câu 2: Phát biểu nào sau đây về khối lượng riêng là đúng?
A.Nói khối lượng riêng của sắt là 7800 kg/m3 có nghĩa là 1 cm3 sắt có khối lượng 7800 kg.
B. Công thức tính khối lượng riêng là D = m.V.
C.Khối lượng riêng của một chất là khối lượng của một đơn vị thể tích chất đó.
D. Khối lượng riêng bằng trọng lượng riêng.
Câu 3: Gọi d và D lần lượt là trọng lượng riêng và khối lượng riêng. Mối liên hệ giữa d và D
là:
A.D = 10d
B. d = 10D
C. D + d = 10
D.
Câu 4: Muốn đo khối lượng riêng của quả cầu bằng sắt người ta dùng những dụng cụ gì?
A. Chỉ cần dùng một cái cân
B. Chỉ cần dùng một lực kế
C. Chỉ cần dùng một bình chia độ
D. Cần dùng một cái cân và bình chia độ
Câu 5: Một khối gang hình hộp chữ nhật có chiều dài các cạnh tương ứng là 2 cm, 3 cm, 5 cm
và có khối lượng 210 g. Hãy tính khối lượng riêng của gang.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................C

âu 6: Đề xuất các phương án xác định khối lượng riêng của một chiếc chìa khóa
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ: Giới thiệu chủ đề 3- phần 2 NĂNG LƯỢNG VÀ SỰ BIẾN ĐỔI
3. Bài mới:
Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu: Tạo được hứng thú cho học sinh, dẫn dắt giới thiệu vấn đề, để khơi gợi được sự tò
mò của HS tìm hiểu về khối lượng riêng của vật.
b) Nội dung:
- GV đặt câu hỏi: So sánh khối lượng nước chứa trong 20 L và trong một chai 0,5 L. Nhận xét về
cách so sánh khối lượng cùng vật liệu
- GV đặt câu hỏi: Trong đời sống, ta thường nói sắt nặng hơn nhôm. Khi ta nói sắt nặng hơn
nhôm có nghĩa là gì? Có phải 1 kg sắt nặng hơn 1 kg nhôm không?
c) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Quan sát mẫu, hình ảnh có trên màn hình máy chiếu và trả lời câu Học sinh quan sát hình và
hỏi:
trả lời các câu hỏi của giáo
? So sánh khối lượng nước chứa trong 20L và trong một chai viên đưa ra.
0,5L. Nhận xét về cách so sánh khối lượng cùng vật liệu
? Trong đời sống, ta thường nói sắt nặng hơn nhôm. Khi ta nói sắt
nặng hơn nhôm có nghĩa là gì? Có phải 1 kg sắt nặng hơn 1 kg
nhôm không?
Giao nhiệm vụ: HS thảo luận cặp đôi hoàn thành câu hỏi GV đưa Nhận nhiệm vụ
ra.
HS thực hiện nhiệm vụ
Quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
c) Sản phẩm:
HS đưa ra các giải đáp theo ý kiến cá nhân như:
- Cùng vật liệu, thể tích càng lớn khối lượng càng lớn và ngược lại
- Dự đoán câu trả lời của học sinh: Nói như thế đúng, người ta đang nói về khối lượng riêng của
sắt lớn hơn khối lượng riêng của nhôm.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1 Hoạt động hính thành kiến thức 1: Tìm hiểu về khái niệm khối lượng riêng
a) Mục tiêu:

- Nêu được định nghĩa khối lượng riêng, xác định được khối lượng riêng qua khối lượng và thể
tích tương ứng.

- Liệt kê được một số đơn vị đo khối lượng riêng thường dùng.
b) Nội dung: GV dẫn dắt HS đọc sách giáo khoa, nêu định nghĩa khối lượng riêng, xác định được
khối lượng riêng qua khối lượng và thể tích tương ứng.
- Liệt kê được một số đơn vị đo khối lượng riêng thường dùng..
- Hoàn thành bài tập vận dụng: Một bể bơi có chiều dài 20 m, chiều rộng 8 m, độ sâu của
nước là 1,5 m. Tính khối lượng của nước trong bể
c) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:
Giáo viên chia lớp 6 nhóm, cho học sinh nghiên cứu sách giáo
HS nhận nhiệm vụ .
khoa, thảo luận trả lời các câu hỏi sau:
- Khối lượng riêng của 1 chất được xác định bằng cách nào?
- Liệt kê được một số đơn vị đo khối lượng riêng?
- - Hoàn thành bài tập vận dụng: Một bể bơi có chiều dài
20 m, chiều rộng 8 m, độ sâu của nước là 1,5 m. Tính khối lượng
của nước trong bể
- Học sinh có 5 phút hoạt động cá nhân tìm tòi kiến thức, 5 phút
thảo luận nhóm thống nhất ý kiến hoàn thành phiếu đáp án
chung.
- GV: Yêu cầu tìm hiểu Bảng khối lượng riêng của một số chất
- Đặt một số câu hỏi để sử dụng bảng khối lượng riêng của một
số chất chì, vàng, nước …
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Giải quyết vấn đề GV
- Học sinh quang sát hình, động não suy nghĩ để đề xuất đáp án đưa ra.
phù hợp.
.
- Thảo luận nhóm và hoàn thành nhiệm vụ
Báo cáo kết quả:
- Chọn 3 nhóm trình bày. Các nhóm còn lại quan sát, nhận xét.
(GV lưu ý nên chọn nhóm làm đúng và các nhóm làm sai để sửa
rút kinh nghiệm)
- GV kết luận nội dung kiến thức cho HS.

- Đại diện 3 nhóm lên trình
bày lần lượt 3 câu hỏi phần
thảo luận của nhóm.
- Các nhóm còn lại nhận
xét phần trình bày của
nhóm bạn.

Tổng kết:
Ghi nhớ kiến thức.
- Khối lượng riêng của 1 chất được xác định bằng khối lượng của

một đơn vị thể tích chất đó

- Một số đơn vị đo khối lượng riêng: Kilogam trên mét khối:
kg/m3, Gam trên centimét khối: g/cm3
1 g/cm3 = 1 g/ml = 1000 kg/m3
d) Sản phẩm:
Vận dụng: Thể tích của bể bơi: V = dài.rộng.sâu = 20.8.1,5 = 240 m3
Khối lượng nước trong bể:
D = m/V ⇒ m = D.V = 240.1000 = 240 000 kg
2.2. Hoạt động hình thành kiến thức 2: Thực hành tìm hiểu cách xác định khối lượng riêng
a) Mục tiêu: Thực hiện được thí nghiệm để xác định được khối lượng riêng của một khối hình
chữ nhật, của một vật có hình dạng bất kì, của một lượng chất lỏng
b) Nội dung: GV chia lớp thành nhóm các cặp đôi, yêu cầu các nhóm, học sinh thảo luận và trả
lời các nội dung trong phiếu học tập số 1 cách xác định khối lượng riêng và thực hành xác định
khối lượng riêng
- GV chia lớp 6 nhóm, thực hành xác định khối lượng riêng.Hoàn thành phiếu học tập
c) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:
HS nhận nhiệm vụ, nghiên cứu
GV sử dụng phương pháp dạy học hợp tác, kĩ thuật khăn trải SGK và trả lời câu hỏi của
GV:
bàn.
Chia lớp thành nhóm các cặp đôi, yêu cầu các nhóm, học sinh
thảo luận và trả lời các nội dung trong phiếu học tập số 1
cách xác định khối lượng riêng và thực hành xác định khối
lượng riêng
- GV chia lớp 6 nhóm, thực hành xác định khối lượng riêng.
+ Nhóm 1,2 thực hành: Xác định khối lượng riêng của một
lượng chất lỏng. Hoàn thành phiếu học tập số 2
+ Nhóm 3,4 thực hành: Xác định khối lượng riêng của một
khối hình chữ nhật. Hoàn thành phiếu học tập số 3
+ Nhóm 5,6 thực hành: Xác định khối lượng riêng của một
vật có hình dạng bất kì (sỏi). Hoàn thành phiếu học tập số 4
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Các nhóm thảo luận và hoàn thành nhiệm vụ được giao.
- Sau khi thảo luận xong, học sinh đưa ra câu trả lời.
- Hoàn thành các phiếu học tập .

- HS hoạt động nhóm, hoàn
thành nhiệm vụ học tập.
+ Mỗi thành viên độc lập suy
nghĩ viết câu trả lời vào ô của
mình.

+ Thảo luận thống nhất ý kiến
ghi nội dung học tập vào phần
trung tâm.
- HS các nhóm hỏi – đáp lẫn
nhau , hoàn thành nhiệm vụ
học tập.
Báo cáo kết quả:
- Học sinh trình bày kết quả.
- Các học sinh còn lại lắng nghe để nhận xét và bổ sung.
- GV kết luận nội dung kiến thức mà các nhóm đã trình bày.

- Trình bày phần thảo luận.
- Các học sinh còn lại nhận xét
phần trình bày của bạn.

Tổng kết:
Ghi nhớ kiến thức và ghi vào
Để xác định khối lượng riêng bằng thực nghiệm, cần xác định vở.
được khối lượng và thể tích tương ứng của khối lượng ấy
c) Sản phẩm:
Phiếu học tập
Câu 1: Hoàn thành bảng sau: Cách xác định khối lượng riêng
Xác định khối Xác định khối lượng Xác định khối lượng riêng của
lượng riêng của một riêng của một khối một vật có hình dạng bất kì
lượng chất lỏng
hộp chữ nhật
Chuẩn bị

Chất lỏng, cốc đông Thước, cân, hộp hình Viên đá (sỏi), ống đong và
và cân
chữ nhật
nước

Cách tiến Bước 1: Xác định
hành
khối lượng chất
lỏng
Bước 2: Xác định
thể tích chất lỏng

Bước 1: Xác định khối
lượng m của khối hộp
Bước 2: Xác định thể
tích khối hộp: Dùng
thước đo chiều dài a,
chiều rộng b, chiều
cao c
V = a.b.c

Bước 1: Xác định khối lượng
m của vật
Bước 2: Xác định thể tích của
vật
+ Đổ nước vào ống đong đọc
giá trị V1
+ Nhúng ngập viên đá đọc giá
trị V2

Công
thức tính
Câu 2: Tính khối lượng của một khối nhôm hình hộp chữ nhật có chiều dài 10 cm, chiều rộng 3
cm, chiều cao 5 cm.
Biết DAl= 2 700 kg/m3
Giải: Thể tích của khối nhôm: V = 10.3.5 = 150 cm3
Khối lượng của khối nhôm là:
D = m/V ⇒ m = D.V = 150.2,7 = 405 g
d) Sản phẩm:

Phiếu học tập
Câu 1: Hoàn thành bảng sau: Cách xác định khối lượng riêng
Xác định khối Xác định khối lượng Xác định khối lượng riêng của
lượng riêng của một riêng của một khối một vật có hình dạng bất kì
lượng chất lỏng
hộp chữ nhật
Chuẩn bị

Chất lỏng, cốc đông Thước, cân, hộp hình Viên đá (sỏi), ống đong và
và cân
chữ nhật
nước

Cách tiến Bước 1: Xác định
hành
khối lượng chất
lỏng
Bước 2: Xác định
thể tích chất lỏng

Bước 1: Xác định khối
lượng m của khối hộp
Bước 2: Xác định thể
tích khối hộp: Dùng
thước đo chiều dài a,
chiều rộng b, chiều
cao c
V = a.b.c

Bước 1: Xác định khối lượng
m của vật
Bước 2: Xác định thể tích của
vật
+ Đổ nước vào ống đong đọc
giá trị V1
+ Nhúng ngập viên đá đọc giá
trị V2

Công
thức tính
Câu 2: Tính khối lượng của một khối nhôm hình hộp chữ nhật có chiều dài 10 cm, chiều rộng 3
cm, chiều cao 5 cm.
Biết DAl= 2 700 kg/m3
Giải: Thể tích của khối nhôm: V = 10.3.5 = 150 cm3
Khối lượng của khối nhôm là:
D = m/V ⇒ m = D.V = 150.2,7 = 405 g
Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu:
- Vận dụng lý thuyết để giải một số bài tập.
b) Nội dung:
- GV sử dụng phương pháp động não, cho HS hoạt động cá nhân để có thể vận dụng công thức
đã học vào trong bài tập..
- GV cho bài tập và HS động não suy nghĩ giải bài tập.
c) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
HS nhận nhiệm vụ GV đã
- GV chia lớp làm 8 nhóm, học sinh thảo luận để có thể vận giao.
dụng lý thuyết và công thức đã học vào trong bài tập.
Câu 1: Công thức tính khối lượng riêng là:
A.
B.
C. D = m.D
D.
Câu 2: Phát biểu nào sau đây về khối lượng riêng là đúng?

A.Nói khối lượng riêng của sắt là 7800 kg/m3 có nghĩa là 1
cm3 sắt có khối lượng 7800 kg.
B. Công thức tính khối lượng riêng là D = m.V.
C.Khối lượng riêng của một chất là khối lượng của một đơn vị
thể tích chất đó.
D. Khối lượng riêng bằng trọng lượng riêng.
Câu 3: Gọi d và D lần lượt là trọng lượng riêng và khối lượng
riêng. Mối liên hệ giữa d và D là:
A.D = 10d
B. d = 10D
C. D + d = 10
D.
Câu 4: Muốn đo khối lượng riêng của quả cầu bằng sắt người ta
dùng những dụng cụ gì?
A.Chỉ cần dùng một cái cân
B.Chỉ cần dùng một lực kế
C.Chỉ cần dùng một bình chia độ
D.Cần dùng một cái cân và bình chia độ
Câu 5: Một khối gang hình hộp chữ nhật có chiều dài các cạnh
tương ứng là 2 cm, 3 cm, 5 cm và có khối lượng 210 g. Hãy tính
khối lượng riêng của gang.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Đọc nội dung SGK và nghiên cứu.
- Thảo luận và hoàn thành nội dung
Báo cáo kết quả:
- GV gọi nhóm học sinh lẻ lên bảng trình bày.
- Nhóm chẵn đối chiếu kết quả, các nhóm nhận xét câu trả lời.
- GV kết luận nội dung kiến thức cho HS.
d) Sản phẩm:

- Thực hiện nhiệm vụ học
tập dưới sự hướng dẫn của
GV.
- HS trả lời câu hỏi
- Trong khi 1 bạn trả lời,
các bạn còn lại lắng nghe
để nhận xét và bổ sung.

Câu 1: A.
Câu 2: C.Khối lượng riêng của một chất là khối lượng của một đơn vị thể tích chất đó.
Câu 3: B. d = 10D
Câu 4: D.Cần dùng một cái cân và bình chia độ
Câu 5: Thể tích của khối nhôm: V = 2.3.5 = 30 cm3
D = m/V = 210/30 = 70 g/cm3
Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu:
- Vận dụng lý thuyết để giải quyết tình huống thực tế.
b) Nội dung:
- GV sử dụng phương pháp động não, cho HS hoạt động cá nhân để có thể vận dụng công thức
đã học vào trong bài tập..
- GV cho bài tập và HS động não suy nghĩ giải bài tập.
c) Tổ chức thực hiện:
GV: Giao nhiệm vụ: Đề xuất các phương án xác định khối lượng riêng của một chiếc chìa khóa

HS: Hoạt động theo nhóm giải quyết nhiệm vụ.
d) Sản phẩm:
Bước 1: Xác định khối lượng của chìa khóa
Bước 2: Xác định thể tích của chìa khóa
+ Đổ nước vào ống đong đọc giá trị V1
+ Nhúng ngập chìa khóa đọc giá trị V2
+ Tính V = V2 – V1
Bước 3: tính khối lượng riêng là:
4. Nhận xét, dặn dò
- GV hướng dẫn HS dùng thước cuộn đo chiều dài của vật liệu, cân đo khối lượng của vật liệu để
xác định khối lượng riêng của vật liệu trong dụng cụ (dễ đo đạc) thường dùng ở gia đình em.
- Xem trước bài 15: Tác dụng của chất lỏng lên vật núng trong nó.
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO DÀNH CHO HỌC SINH
- SGK KHTN 8- CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
V. RÚT KINH NGHIỆM