Trường PT DTNT THCS An Biên
Tổ tự nhiên

Họ và tên giáo viên: Dương Tôn Khoái

Bài 22: CÁC HÌNH THỨC TRUYỀN NHIỆT
Môn học: KHTN - Lớp: 8
Thời gian thực hiện: 4 tiết(35, 36, 37,38)
I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức
- Nêu được có ba hình thức truyền nhiệt: dẫn nhiệt, đối lưu và bức xạ nhiệt.
- Lấy được ví dụ trong thực tế về dẫn nhiệt, đối lưu, bức xạ nhiệt.
- So sánh được tính dẫn nhiệt của chất rắn, chất lỏng, chất khí.
2. Năng lực
2.1 Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực
giao tiếp.
2.2 Năng lực KHTN: Trình bày được kiến thức về các đại lượng, hiện tượng, định luật, nguyên
lý vật lý; Tính toán các công thức làm cơ sở cho các phép đo.
- Vận dụng được kiến thức về dẫn nhiệt, đối lưu, bức xạ nhiệt để giải thích một số hiện tượng
đơn giản trong thực tế.
3. Phẩm chất: Hình thành phẩm chất tự trọng, tự lực, chăm chỉ, vượt khó, tự hoàn thiện.

II. CHUẨN BỊ.

1. GV: Máy tính, video mô hình các hạt phấn hoa,
- Bình chia độ, nước, rượu, dung dịch đồng sun phát
2. HS: : Ôn kiến thức có liên quan
II. HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Tiết 35
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
Hoạt động hình thành kiến thức
Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi thông - 2 cách: Thực hiện công và truyền
qua trò chơi.
nhiệt.
-VD: Nung nóng một thỏi sắt rồi thả - Cách làm thay đổi nhiệt năng tăng mà
vào một cốc nước lạnh. Nhiệt năng của không cần thực hiện công gọi là truyền
thỏi sắt giảm còn nhiệt năng của nước nhiệt
trong cốc tăng. Nguyên nhân của sự thay
đổi nhiệt năng là do sự truyền nhiệt.
Hoạt động hình thành kiến thức

1

GV: Hướng dẫn và yêu cầu HS tiến I. Sự dẫn nhiệt:
hành TN hình 22.1 SGK.
1. Tìm hiểu về sự dẫn nhiệt:
Các đinh rơi xuống chứng tỏ điều gì?
-Nhiệt đã truyền đến sáp làm cho sáp
nóng lên và chảy ra.
Các đinh rơi xuống trước, sau theo thứ - Các đinh rơi theo thứ tự từ a, b, c, d, e.
tự nào?
- Nhiệt năng truyền dần từ đầu A đến
Dựa vào thứ tự rơi của các đinh mô tả sự đầu B.
truyền nhiệt năng trong thanh đồng AB? * Điền từ thích hợp vào ô trống:
TB: Sự truyền nhiệt năng như trong TN ..phần này sang phần khác từ vật này ...
trên gọi là sự dẫn nhiệt.
khác
Liệu các chất khác nhau ( rắn, lỏng, khí) Các chất khác nhau dẫn nhiệt khác
nhau.
có dẫn nhiệt như nhau hay không?
2. Tìm hiểu về sự dẫn nhiệt của chất
GV: Hướng dẫn và yêu cầu HS tiến rắn, chất lỏng, chất khí:
a) Sự dẫn nhiệt của các chất rắn khác
hành TN hình 22.2 SGK.
Các đinh ở đầu các thanh có rơi xuống nhau: Các đinh ghim rơi xuống không
đồng thời chứng tỏ các chất khác nhau
đồng thời không?
Hiện tượng này chứng tỏ điều gì? Chất dẫn nhiệt khác nhau
Đồng dẫn nhiệt tốt nhất, Thuỷ tinh dẫn
nào dẫn nhiệt tốt nhất? Kém nhất?
Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi của GV. nhiệt kém nhất. Trong chất rắn kim loại
dẫn nhiệt tốt nhất.
-> Không. Chất lỏng dẫn nhiệt kém.
b) Sự dẫn nhiệt của chất lỏng, khí:
Quan sát HD của GV.
- Khi nước trên miệng ống sôi cục sáp
Tiến hành TN như SGK.
ở đáy ống cũng không nóng chảy từ đó
rút ra kết luận chất lỏng dẫn nhiệt kém.
- Điền từ thích hợp vào chỗ trống: - Khi đáy ống nghiệm đã nóng thì
Này...khác...này ...khác...khác nhau ...tốt miếng sáp gắn ở đáy ống nghiệm không
..tốt..kém..
bị nóng chảy.
=> kết luận: Chất khí dẫn nhiệt kém.
Tiết 36
Trả lời câu hỏi SHD

Hoạt động hình thành kiến thức
II. Đối lưu và sự bức xạ
1. Chứng tỏ đã có sự truyền nhiệt. Đây
không phải là hiện tượng dẫn nhiệt.
2. Ta đun ở đáy ấm mà toàn bộ khối
nước lại nóng lên vì nhiệt của bếp đã
truyền cho ấm làm ấm nóng lên, nước ở
phía dưới nóng lên trước di chuyển lên
phía trên, nước lạnh phía trên nặng hơn
lại di chuyển xuống dưới, nhiệt năng
truyền bằng hình thức đối lưu.
3. Năng lượng của mặt trời truyền
xuống trái đất bằng các tia nhiệt đi
2

Hình 23.2

Sự truyền nhiệt năng nhờ tạo thành dòng
như trong thí nghiệm trên gọi là sự đối
lưu. Vậy sự đối lưu có xảy ra trong chất
khí hay không?
( Có)
Phương án thí nghiệm cho biết điều
này?
Làm thí nghiệm với: Hương, bình thủy
tinh, tấm bìa chắn...

Học sinh điền từ thích hợp vào ô trống:

thẳng.
1. Tìm hiểu về sự đối lưu:
a) Thí nghiệm:
- Đặt một gói nhỏ đựng hạt thuốc tím
vào đáy của một cốc thủy tinh đựng
nước rồi dùng đèn cồn đun nóng cốc
nước ở phía có đặt thuốc tím. Quan sát
hiện tượng xảy ra.
b) Trả lời câu hỏi:
+ Nước đã chuyển động thành dòng từ
dưới lên rồi từ trên xuống.
+ Lớp nước ở dưới nóng lên trước, nở
ra, trọng lượng riêng giảm và trở lên
nhỏ hơn trọng lượng riêng của lớp
nước phía trước. Do đó, lớp nước nóng
nổi lên còn lớp nước lạnh chìm xuống
tạo thành dòng đối lưu.
+ Khi đốt nến, không khí ở gần ngọn
nến nóng lên, nở ra, di chuyển lên trên.
Dòng không khí lạnh ở bên kia tấm bìa
di chuyển xuống dưới vòng qua khe hở
sang phía ngọn nến rồi đi lên.
+ Khói hương giúp chúng ta quan sát
hiện tượng đối lưu của không khí rõ
hơn.
+ Hiện tượng xảy ra thấy khói hương
cũng chuyển động thành dòng đối lưu

Tiết 37
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
Hoạt động hình thành kiến thức
2. Tìm hiểu về sự bức xạ nhiệt
HD học sinh tiến hành thí nghiệm
a) Tiến hành thí nghiệm:
- Đặt bình cầu gần nguồn nhiệt, giọt
nước màu dịch chuyển từ đầu A về
phía đầu B
- Lấy miếng gỗ chắn giữa nguồn nhiệt
và bình câu, thấy giọt nước màu dịch
chuyển trở lại đầu A
So sánh:Khi chưa có miếng gỗ giọt
nước màu di chuyển về đầu B; Có
miếng gỗ: giọt ước màu chạy lại đầu A
3

b) Điền từ vào chỗ trống
+ Đối lưu là sự truyền nhiệt bằng các
dòng chất lỏng, chất khí.
+ Bức xạ nhiệt là sự truyền nhiệt bằng
các tia nhiệt đi thẳng. Bức xạ nhiệt có
thể xảy ra cả ở trong chân không.
Khả năng hấp thụ tia nhiệt của 1 vật
phụ thuộc vào tính chất của bề mặt. Vật
có bề mặt xù xì và màu càng sẫm thì
hấp thụ tia nhiệt càng nhiều.
Hoạt động luyện tập
1) Vì nồi, xoong cần dẫn nhiệt tốt còn
bát đĩa cần dẫn nhiệt kém.
Hoạt động nhóm trả lời câu hỏi SHD
2) Vì nước ở phía dưới nóng lên nở
ra( thể tích tăng) đi lên, nước ở phía
trên nặng chìm xuống tạo thành dòng
đối lưu.
3) Trong chân không và trong chất rắn
ko xảy ra hiện tượng đối lưu vì trong
chân không và trong chất rắn không thể
tạo thành các dòng đối lưu.
4) Để làm tăng khả năng hấp thụ nhiệt
5) Để làmgiảm khả năng hấp thụ nhiệt
6) Vì màu sẫm hấp thụ nhiệt nhiều làm
căn nhà nóng lên.
7) Dòng nước nóng sẽ di chuyển đi lên
và dòng nước lạnh hơn sẽ đi xuống. Vì
vậy, trong ấm điện dùng để đun nước,
dây đun được đặt ở dưới, gần sát đáy
ấm, không được đặt ở trên để tạo ra
dòng đối lưu nhiệt tốt hơn và sẽ làm
nước sôi.
Tiết 38
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
Hoạt động luyện tập
Trả lời câu hỏi 8 SHD
8) Máy lạnh lắp trên cao thì khối không
khí lạnh sẽ "chìm" dưới thấp, nên bộ
cảm biến nhiệt độ của máy lạnh chỉ tiếp
xúc được với khối không khí nóng trên
cao, nên nó "nghĩ" là trong phòng còn
nóng nên tiếp tục chạy. Kết quả là trong
phòng sẽ rất lạnh so với nhiệt độ cài đặt.
Lắp cao sẽ làm mất chức năng điều hòa,
mà chỉ có chức năng "lạnh" mà thôi. Lò
Trả lời câu hỏi 9 SHD
4

sưởi đặt dưới thấp để làm nóng không
khí tạo thành dòng đối lưu.
9) Khi thời tiết lạnh. Đối với kim loại ,
do tốc độ nhận nhiệt của nó rất nhanh so
với gỗ, nên khi tay bạn chạm vào tấm
kim loại thì nhiệt từ tay bạn truyền sang
tấm kim loại là nhanh hơn nhiều so với
khi bạn chạm vào gỗ. Trong 1 khoảng
thời gian ngắn, tay bạn bị mất một nhiệt
lượng lớn làm bạn cảm thấy lạnh.
Hoạt động vận dụng - Mở rộng
Sơ Đồ Tư Duy
ĐỐI LƯU
Sự truyền nhiệt năng nhờ tạo
thành các dòng đi từ dưới lên
trên rồi từ trên xuống dưới gọi
là sự đối lưu
.

ĐỐI LƯU
BỨC XẠ
NHIỆT

Chủ yếu ở môi trường:
chất lỏng và chất khí.

Bức xạ nhiệt là sự truyền
nhiệt bằng các tia nhiệt đi
thẳng.

Chủ yếu ở môi trường:
chất khí và chân không

III. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
- Ôn tập kiế thức cũ, xem trước bài mới.

IV. NHẬN XÉT – ĐÁNH GIÁ:
………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
Kí duyệt
Giáo viên biên soạn

Dương Tôn Khoái

5