THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: Rèn kỹ năng viết văn tả cảnh cho học sinh lớp 5
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phân môn Tập làm văn lớp 4- 5
3. Tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Quang Linh

Nam

Ngày tháng/năm sinh: 29/01/2000
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Tiểu học
Chức vụ, đơn vị công tác: Trường Tiểu học Cẩm Hưng
Điện thoại: 0978375161
4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
5. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu:
6. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Giáo viên, học sinh...
7. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2022 - 2023.
TÁC GIẢ
( Ký, ghi rõ họ tên)

XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP
DỤNG SÁNG KIẾN

MỤC LỤC
Tiêu đề từng phần của sáng kiến

STT
1

TÓM TẮT SÁNG KIẾN

2

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

3

4

Trang

1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến

1

2. Cơ sở lí luận

2

3. Thực trạng của vấn đề

4

3.1. Thực trạng về kỹ năng viết bài văn miêu tả cho học sinh lớp 5

4

3.1.1. Thực trạng chung của nhà trường

4

3.1.2. Thực trạng của lớp

6

4. Các biện pháp thực hiện

6

4.2.1. Biện pháp 1: Điều tra, phân loại học sinh.

6

4.2.2. Biện pháp 2: Xây dựng môi trường sư phạm thân thiện.

7

4.2.3. Biện pháp 3: Xây dựng phong trào đọc sách tích cực.

8

4.2.4. Biện pháp 4: Nâng cao năng lực cảm thụ văn học từ các bài
tập đọc.

11

4.2.5. Biện pháp 5: Làm giàu vốn từ cho học sinh.

20

4.2.6. Biện pháp 6: Rèn kỹ năng quan sát, tìm ý, sắp xếp ý.

22

4.2.7. Biện pháp 7: Trau dồi kỹ năng nói, kỹ năng viết.

26

4.2.8. Biện pháp 8: Tổ chức các tiết học ngoài trời và quan sát
thực tế.

28

4.2.9. Biện pháp 9: Tạo hứng thú học tập cho học sinh từ việc
chấm và chữa bài

29

5. Kết quả đạt được

30

6. Khả năng áp dụng của sáng kiến

31

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận

33

2. Khuyến nghị

34

TÀI LIỆU THAM KHẢO

35

TÓM TẮT SÁNG KIẾN
Trong trường Tiểu học, môn Tiếng Việt là môn học cơ bản nhất, là tiền đề, là cơ
sở tiếp thu các môn học khác.
Trong đó, Môn Tiếng Việt có các phân môn: Tập đọc, Tập viết, Chính tả, Luyện
từ và câu, Kể chuyện và Tập làm văn. Phân môn Tập làm văn ở Tiểu học có vị
trí, tầm quan trọng rất lớn, nó góp phần rèn luyện cho học sinh năng lực sử dụng
tiếng mẹ đẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho các em giao tiếp trong cuộc sống hàng
ngày và học tốt các môn học khác. Mà trong phân môn Tập làm văn thì văn
miêu tả là thể loại văn có vai trò quan trọng trong chương trình Tập làm văn ở
bậc Tiểu học. Như chúng ta đã biết trong đời sống, muốn mọi người cùng nhận
ra những điều mình thấy, đã sống…chúng ta phải miêu tả. Trong văn học, các
truyện ngắn, truyện dài, các bài ký, tùy bút…thường được xây dựng trên nhiều
đoạn văn miêu tả. Ngay cả khi viết văn nghị luận, hay viết thư, nhiều lúc người
ta cũng đan chen vào những đoạn miêu tả. Lớp học có nhiều đối tượng khác
nhau, phương pháp dạy học đa dạng, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình của từng đối
tượng nghiên cứu, học sinh nắm được cách đọc một cách có hệ thống và phương
pháp cơ bản mà giáo viên truyền thụ.
Để phát triển đúng năng lực học văn cho học sinh học văn miêu tả, chúng ta cần
nghiên cứu tìm tòi các biện pháp nhằm giúp các em học tốt văn tả cảnh, đặc biệt
là đối với các em học sinh lớp 5.

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Tiếng Việt là tiếng phổ thông của dân tộc Việt Nam. Trong nhà trường Tiểu
học, Tiếng Việt là đối tượng mà học sinh cần chiếm lĩnh. Đồng thời, cũng là một
môn học được gọi là môn Tiếng Việt. Môn Tiếng Việt ở bậc Tiểu học có nhiệm vụ
hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết để học tập và
giao tiếp trong môi trường hoạt động, góp phần rèn luyện các thao tác tư duy. Môn
Tiếng Việt còn cung cấp cho học sinh những kiến thức ban đầu về tiếng Việt. Học
tập môn này, học sinh còn được bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt, hình thành thói quen
giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách con người Việt
Nam.
Tiếng việt ở trường tiểu học được dạy và học thông qua các phân môn như
Tập đọc, Tập viết, Kể chuyện, chính tả, kể chuyện, luyện từ và câu, tập làm văn.
Phân môn tập làm văn có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc dạy học tiếng việt xét
trên hai phương diện:
- Tập làm văn tập trung các hiểu biết kỹ năng về tiếng việt do các phân môn
khác rèn luyện hoặc cung cấp đồng thời góp phần hoàn thiện chúng. Để làm được
một bài văn nói hoặc viết, học sinh phải thành thạo cả bốn kỹ năng : nói, đọc, viết
và vận dụng các kiến thức tiếng việt. Trong quá trình vận dụng này, các kỹ năng và
kiến thức về tiếng việt đó được hoàn thiện nâng cao dần.
- Phân môn tập làm văn rèn luyện cho học sinh các kỹ năng sản sinh văn bản
(nói và viết). Vì vậy tiếng việt không chỉ là một hệ thống cấu trúc được xem xét
từng phần, từng mặt qua từng phân môn mà trở thành một công cụ sinh động trong
quá trình giao tiếp, tư duy, học tập. Nói cách khác, phân môn tập làm văn đã góp
phần thực hiện hoá mục tiêu quan trọng bậc nhất của việc dạy và học tiếng việt là

dạy học sinh sử dụng tiếng việt trong đời sống sinh hoạt, trong quá trình lĩnh hội
các tri thức khoa học….
Từ những mục đích giáo dục trên, việc dạy học phân môn Tập làm văn trong
môn Tiếng Việt là một trong những nhiệm vụ cơ bản của người giáo viên. Vì thế
không thể xem nhẹ hoặc bỏ qua.
Tại trường tôi đang giảng dạy là một đơn vị thuộc vùng đặc biệt khó khăn
của huyện nhưng trong những năm gần đây chất lượng dạy học đã được nhà trường
đặc biệt quan tâm và đã có nhiều định hướng phát triển một cách bền vững. Đội
ngũ giáo viên năng động, sáng tạo đồng thời có trình độ chuyên môn vững vàng và
rất nhiệt tình trong giảng dạy. Vì vậy chất lượng học tập của học sinh ngày được
nâng cao. Tuy nhiên một thực tế hiện nay là đa số các em học sinh tại lớp 5 do tôi
chủ nhiệm còn gặp nhiều khó khăn trong phân môn tập làm văn.
Là một giáo viên trẻ tuổi tôi không nản trong việc giúp các em trau dồi Tiếng
Việt vì thế mà tôi đã tìm nhiều cách để giúp các em học Tiếng Việt một cách chuẩn
mực với tất cả các phân môn của Tiếng Việt, trong đó phân môn Tập làm văn được
tôi đặc biệt lưu ý, nhất là phần làm văn tả cảnh. Bởi vốn Tiếng Việt còn nghèo thì
các em không thể làm một bài văn tả cảnh hay được. Đây cũng là những băn khoăn,
trăn trở của tôi trong năm học này khi tôi tìm hiểu được phân công chủ nhiệm lớp
này.
Vì vậy, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu tài liệu và mạnh dạn đề xuất kinh nghiệm
“Rèn kỹ năng viết bài văn tả cảnh cho học sinh lớp 5”.
2. Cơ sở lý luận
Việc nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng việt là một trong những nhiệm
vụ trọng tâm được đưa lên hàng đầu. Cũng như các phân môn khác, Tập làm văn là
một phân môn không thể thiếu trong môn Tiếng Việt và cả ngoài đời sống con
người, trong nhà trường, đóng góp to lớn trong việc rèn luyện nhân cách, năng lực
thẩm mỹ cho học sinh. Yêu cầu đặt ra hiện nay đối với người giáo viên tiểu học là

phải làm thế nào để cung cấp đầy đủ kiến thức, biết cách khắc phục các nhược
điểm cho học sinh trong cách suy nghĩ và tả một bài làm văn trong tập làm văn từ
đó phát triển các khả năng cảm nhận về tri thức, học tập tích cực hơn ở các môn
học khác.
Phân môn Tập làm văn là một môn học đòi hỏi học sinh phải thực sự có năng
khiếu mới có kĩ năng viết văn nhưng thực tế học sinh rất ít em có khả năng này.
Qua những năm giảng dạy, tôi nhận thấy phần lớn các em biết viết một bài văn
miêu tả đầy đủ ba phần (mở bài, thân bài, kết bâì). Song vốn từ của học sinh tiểu
học còn quá nghèo nàn, vì vậy các em thường viết những đoạn văn khô khan, thiếu
tính gợi tả, gợi cảm không hấp dẫn người đọc, người nghe. Các em học sinh chưa
biết sử dụng từ gợi tả, gợi cảm hay dùng biện pháp nghệ thuật nhân hoá, so sánh,
chưa biết dùng các từ âm thanh, hình ảnh để bài văn hấp dẫn cuốn hút hơn. Để rèn
kĩ năng sử dụng từ ngữ hay trong viết văn tả cảnh mỗi giáo viên cần đưa ra cho các
em một số bài tập khắc phục tình trạng đó.
Qua nhiều năm thực hiện đổi mới chương trình và thay sách giáo khoa đã
tích lũy được nhiều kinh nghiệm; ý thức được độ khó và tầm quan trọng của phân
môn Tập làm văn nên trước khi lên lớp bản thân tôi chuẩn bị bài rất chu đáo. Thực
tế nhiều giáo viên vẫn chưa thực sự tự chủ trong việc lựa chọn nội dung, phương
pháp, hình thức tổ chức dạy học dẫn đến tình trạng ôm đồm kiến thức, gây nên sự
chán nản và mệt mỏi cho học sinh trong tiết Tập làm văn. Ở một số tiết giáo viên
còn nói nhiều, chưa phát huy hết khả năng tự học, tự chiếm lĩnh kiến thức của học
sinh.
Mặt khác, trong chương trình phân môn Tập làm văn lớp 5 mới có các dạng
bài học hình thành kiến thức. Hầu hết khi dạy các loại bài này giáo viên mới chỉ
dừng lại ở việc giải quyết hoàn thành các yêu cầu của các bài tập theo chuẩn kiến
thức chứ chưa đi sâu, mở rộng, rèn kỹ năng viết văn cho các em có năng khiếu văn
học. Giáo viên cũng chưa định hướng cụ thể cho các em cách học văn như thế nào

cho có hiệu quả nên bài văn của các em phần nhiều chỉ đạt được ở mức độ bình
thường. Chính vì thế tôi đã tìm tòi nội dung và phương pháp dạy học nhằm giúp
các em có thể học tốt hơn phân môn tập làm văn, đặc biệt với thể loại văn tả cảnh.
3. Thực trạng của vấn đề
3.1. Thực trạng về kỹ năng viết bài văn tả cảnh cho học sinh lớp 5
3.1.1. Thực trạng chung của nhà trường
a) Thuận lợi:
Trong những năm qua, việc tăng cường Tiếng Việt nói chung trong giảng
dạy của giáo viên đã được Ban giám hiệu nhà trường đặc biệt quan tâm và chú
trọng. Công tác kiểm tra, dự giờ nhằm giúp giáo viên khắc phục những thiếu sót
trong dạy học đối với đối tượng học sinh được nhà trường triển khai đều đặn.
Số lượng học sinh trong lớp tôi đảm bảo yêu cầu, các em chăm ngoan nên rất
thuận tiện cho việc giảng dạy của mình.
b) Khó khăn:
Học sinh hầu như không biết làm văn. Nhiều bài văn mặc dù có đầy đủ bố
cục nhưng lại quá nghèo nàn về ý và vốn từ, diễn đạt lủng củng. Khi đọc các bài
đó, người đọc có cảm giác là các em đang liệt kê các cảnh miêu tả chứ không phải
là các em đang tả. Một số bài khác được viết theo một công thức cho sẵn, không có
sự sáng tạo làm cho bài văn trở nên khô khan và nhàm chán. Phần lớn học sinh
chưa biết sử dụng từ gợi tả, gợi cảm hay dùng biện pháp nghệ thuật nhân hoá, so
sánh, chưa biết dùng các từ âm thanh, hình ảnh để bài văn hấp dẫn cuốn hút hơn.
- Tập Làm Văn là một môn học đòi hỏi học sinh phải thực sự có năng khiếu
mới có kĩ năng viết văn nhưng thực tế học sinh rất ít em có khả năng này.
- Nhìn chung các em học sinh rất ngại học phân môn Tập Làm Văn vì đây là
môn học đòi hỏi các em phải dùng ngôn ngữ viết để trình bày bài làm của mình
nhưng vốn từ ngữ của các em còn rất hạn chế. Mặt khác, các em phải học rất nhiều

thể loại văn khác nhau nên nhiều em chưa hiểu hết bố cục và cách làm của từng thể
loại văn.
- Bài làm của các em quá khô khan, lời văn hết sức thô, việc liên kết các từ
ngữ thành câu; câu thành đoạn còn quá vụng về và lủng củng.
- Một số em có bài văn viết có vẻ trôi chảy, nhưng kiểm tra kĩ thì những bài
văn đó hầu như các em vay mượn, sao chép gần như hoàn toàn từ cơ sở của các bài
văn mẫu…
- Có nhiều bài viết của học sinh không thể chấp nhận được khi thấy các em
sử dụng vốn từ hết sức thiếu chính xác, nghèo nàn về vốn từ.
Như vậy ta thấy, khi viết bài Tập làm văn, học sinh tiểu học thường mắc phải
rất nhiều lỗi. Đọc bài văn miêu tả của các em, ta còn thấy sự khô khan, nghèo cảm
xúc, bài văn như một bảng liệt kê các chi tiết của đối tượng miêu tả, lủng củng, lộn
xộn, không lột tả được đối tượng miêu tả, đôi khi còn bịa đặt không căn cứ. Vay
mượn ý của người khác, thường là của bài văn mẫu biến thành bài làm của mình.
Với cách làm này, các em không cần biết đến đối tượng miêu tả, không quan sát và
cũng không có cảm xúc gì về đối tượng đó nên hậu quả là bài làm của học sinh na
ná giống nhau. Nội dung miêu tả còn sơ sài, chung chung, không có sắc thái riêng
biệt nào của đối tượng miêu tả. Dùng từ, đặt câu, liên kết câu còn thiếu chặt chẽ,
chưa chính xác.
Để dạy tốt phân môn Tập Làm Văn, giáo viên phải thực sự là người có tâm
huyết và năng khiếu. Vì để giáo viên dạy và học sinh học tốt môn Tập Làm Văn thì
giáo viên phải thường xuyên chấm và chữa bài một cách chu đáo. Việc này đòi hỏi
giáo viên phải là người giỏi văn, hiểu văn để cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong
từng bài làm của học sinh bởi mỗi bài văn của các em là một tác phẩm văn học
khác nhau, muôn màu muôn vẻ. Giáo viên phải hiểu được văn học mang tính sáng
tạo, mỗi bài văn thể hiện một sự suy nghĩ, hiểu biết mang đậm đà màu sắc cá nhân
là những sản phẩm không lặp lại của mỗi học sinh. Đồng thời đây là một việc làm