Ngày soạn:
//2023

 

Ngày
Dạy
Lớp
8A2
Tiết
59, 60, 61, 62
BÀI 18: LỰC CÓ THỂ LÀM QUAY VẬT
Môn học: KHTN 8 (Phần Vật lý)
Thời gian thực hiện: 4 tiết (tiết 59, 60, 61, 62)

1. MỤC TIÊU
2. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
 Thực hiện thí nghiệm để mô tả được tác dụng làm quay của lực.
 Nêu được: tác dụng làm quay của lực lên một vật quanh một điểm hoặc một
trục được đặc trưng bằng momen lực.
2. Năng lực
Năng lực chung:
 Năng lực tự học: Chủ động tích cực thực hiện những công việc của bản thân
trong học tập thông qua việc tham gia đóng góp ý tưởng, đặt câu hỏi và trả lời
các yêu cầu.
 Giao tiếp hợp tác: Thảo luận nhóm, tiếp thu sự góp ý và hỗ trợ thành viên
trong nhóm khi tìm hiểu về tác dụng làm quay của vật và momen lực.
 Năng lực giải quyết vấn đề: Xác định và tìm hiểu được tác dụng làm quay vật
của lực.
Năng lực vật lí:
 Nêu được điều kiện của lực gây ra tác dụng làm quay.
 Nêu được tác dụng làm quay phụ thuộc vào độ lớn của lực và khoảng cách từ
trục quay đến giá của lực.
 Nêu được momen lực là đại lượng liên quan đến độ lớn của lực và khoảng cách
từ trục quay đến giá của lực.
 Vận dụng được kiến thức về tác dụng làm quay và momen lực để giải các bài
tập hoặc tình huống thực tế.
3. Phẩm chất
 Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm trong học tập và thí nghiệm.
1. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
2. Đối với giáo viên:
 SGK, SGV, Kế hoạch bài dạy.
 Hình vẽ và đồ thị trong SGK: Hình ảnh mở cánh cửa, hình ảnh trò chơi bập
bênh, biểu diễn lực tác dụng lên bập bênh,…
 Máy chiếu, máy tính (nếu có).
2. Đối với học sinh:
 HS mỗi nhóm: Bộ thí nghiệm tìm hiểu tìm điều kiện của lực gây ra tác dụng
làm quay: khớp nối và trục thép nhỏ, thanh nhựa cứng có các lỗ cách đều nhau,
lực kế, trụ thép dài.
 HS cả lớp: Hình vẽ liên quan đến nội dung bài học và các dụng cụ học tập theo
yêu cầu của GV.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
2. Mục tiêu: HS mô tả cách làm quay cánh cửa bằng cách tác dụng lực vào cánh
cửa từ đó xác định được mục tiêu của bài học.
3. Nội dung: GV cho HS thảo luận về lực có thể làm quay vật.
4. Sản phẩm học tập: Nội dung mô tả và trao đổi của HS về việc làm quay cánh
cửa và nêu ra câu hỏi để tìm hiểu về tác dụng làm quay của lực.
5. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh người đàn ông mở cánh cửa (hình 18.1) cho HS
quan sát.
Chúng ta đã biết, lực tác dụng vào vật có thể làm thay đổi tốc độ, hướng chuyển động
hoặc làm biến dạng vật. Không những thế, lực còn có thể làm quay vậy. Ví dụ, ở hình
18.1, khi đẩy hoặc kéo thì cánh cửa có thể quay quanh bản lề.
- GV đặt câu hỏi yêu cầu HS thảo luận: Khi nào thì lực tác dụng lên vật sẽ làm quay
vật? Tác dụng làm quay của lực phụ thuộc vào các yếu tố nào?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình ảnh và đưa ra câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời 1 – 2 bạn ngẫu nhiên đứng dậy trình bày suy nghĩ của mình.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV tiếp nhận câu trả lời dẫn dắt HS vào bài: Để trả lời câu hỏi này chúng ra vào bài
học ngày hôm nay: Bài 18: Lực có thể làm quay vật.
1. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Thực hiện thí nghiệm để tìm điều kiện của lực gây ra tác dụng làm
quay
1. Mục tiêu: HS tiến hành thí nghiệm và mô tả lại chuyển động của thanh nhựa
khi chịu tác dụng của lực kéo để tìm hiểu về tác dụng làm quay một thanh
nhựa.
2. Nội dung: GV hướng dẫn các nhóm tiến hành thí nghiệm để tìm điều kiện của
lực gây ra tác dụng làm quay.
3. Sản phẩm:
- Bản ghi chép mô tả kết quả thí nghiệm.
- HS nêu được điều kiện của lực gây ra tác dụng làm quay thông qua thí nghiệm.
1. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
- GV chia lớp thành 6 – 8 nhóm.
- GV phát dụng cụ thí nghiệm, yêu cầu HS
thảo luận theo nhóm và thực hiện thí nghiệm
theo nội dung Thực hành (SGK – tr91)
+ Dụng cụ thí nghiệm
+ Các bước tiến hành:

I. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC
*Thực hành:
- Khi kéo nhẹ lực kế sang trái, sau đó kéo
sang phải. Ta thấy thanh nhựa quay quanh
vị trí cố định gắn trục thép.
- Khi kéo nhẹ lực kế thẳng xuống dưới,
song song với thanh nhựa. Ta thấy thanh
nhựa không chuyển động.

Bước 1. Lắp đặt thí nghiệm như hình 18.2.
Bước 2. Điều chỉnh chiều cao của khớp nối
sao cho khi nằm thẳng đứng, đầu dưới của
thanh nhựa không chạm vào đế kim loại.
Bước 3. Khi thanh nhựa đang nằm yên dọc
theo trụ thép, móc lực kế vào một lỗ của
thanh nhựa và kéo nhẹ lực kế sang trái, sau
đó kéo nhẹ sang phải. Quan sát chuyển động
của thanh nhựa và đọc giá trị của lực kế.
Bước 4. Đưa thanh nhựa về vị trí nằm thẳng
đứng dọc theo trụ thép, móc lực kế vào một
lỗ của thanh nhựa, kéo nhẹ lực kế thẳng
xuống dưới, song song với thanh nhựa.
Quan sát chuyển động của thanh nhựa và
đọc giá trị của lực kế.
- GV đặt câu hỏi:
+ Mô tả lại chuyển động của thanh nhựa khi
chịu tác dụng của lực kéo (qua lực kế).
+ Ghi lại sự chuyển động của thanh nhựa.
+ Dựa vào kết quả ghi lại được, cho biết khi
nào lực tác dụng vào thanh nhựa sẽ làm
thanh nhựa quay được, khi nào không làm
thanh nhựa quay được.
- GV gợi ý: Lực làm quay vật nếu phương
của lực không đi dọc theo thanh (hoặc
không đi qua trục quay).
- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm,
nghiên cứu SGK và trả lời nội dung Câu hỏi
(SGK – tr91,92)
Câu hỏi 1 (SGK – tr91): Khi thực hiện các
thao tác thí nghiệm, vì sao cần phải kéo nhẹ
lực kế?
Câu hỏi 2 (SGK – tr92): Nêu một số ví dụ
trong thực tế về lực tác dụng làm quay vật.
- GV kết luận về điều kiện của lực gây ra tác
dụng làm quay.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin SGK, tiến hành thí
nghiệm, chăm chú nghe GV giảng bài, thảo
luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời, đưa ra ý kiến
của bản thân.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.

=> Lực làm thanh nhựa quay quanh trục
thép khi lực tác dụng vào vật có giá không
song song và không cắt trục quay.
*Trả lời Câu hỏi 1 (SGK – tr91)
- Cần phải kéo nhẹ lực kế trong khi thực
hiện các thao tác thí nghiệm để chỉ làm
cho thanh nhựa (2) chuyển động, tránh
làm xê dịch trụ thép (4) hoặc chuyển động
của vật khác không mong muốn xảy ra.
*Trả lời Câu hỏi 2 (SGK – tr92)
- Một số ví dụ trong thực tế về lực tác
dụng có thể làm quay vật:
+ Lái xe ô tô: người lái xe tác dụng lực
vào vô-lăng làm vô-lăng quay quanh trục
của nó.
+ Trò chơi vòng quay mặt trời: các carbin
quay quanh một trục cố định.
+ Dùng tay kéo làm cánh cửa quay.
+ Em bé đu xích đu.
*Kết luận
- Trong thí nghiệm ở hình 18.2, lực tác
dụng lên thanh nhựa có thể làm thanh
nhựa quay quanh trục thép nằm ngang
được giữ bởi khớp nối. Trục thép là trục
quay của thanh nhựa.
- Lực tác dụng lên một vật có thể làm
quay vật quanh một trục hoặc một điểm cố
định.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, tổng kết và chuyển
sang nội dung mới.
Hướng dẫn HS tự học ở nhà
- Học thuộc nội dung kiến thức trong bài 18
- Làm bài tập trong SBT bài 18
- Đọc và tìm hiểu trước nội dung bài 19: Đòn bẩy