BÀI TẬP HÓA THEO CHUYÊN ĐỀ LỚP 11
BIÊNcóSOẠN
: THẦY
VŨthì cho mình nhận xét nhé
Mọi người
nhu cầu
down

CHUYÊN ĐỀ 1.
SỰ ĐIỆN LI
A. PHẦN LÝ THUYẾT
I. SỰ ĐIỆN LI
- Sự điện li là quá trình các chất tan trong nước ra ion.
- Chất điện li mạnh: là chất khi tan trong nước, các phân tử hòa tan đều phân li ra ion.
+ Những chất điện li mạnh: Các axit mạnh: HCl, HNO3, H2SO4 . . .các bazơ mạnh:
KOH, NaOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2 . . .và hầu hết các muối.
HCl

→

H+

+

Cl -

Ba(OH)2

→

Ba2+

+

2OH -

- Chất điện li yếu: là chất khi tan trong nước chỉ có một số phần tử hòa tan phân li ra ion,
phần tử còn lại vẫn tồn tại dưới dạng phân tử trong dung dịch.
+ Những chất điện li yếu: Là các axit yếu: CH3COOH, HClO, HF, H2S…các bazơ
yếu: Mg(OH)2, Al(OH)3 . . .





CH3COOH

CH3COO -

+

H+

II. AXIT - BAZƠ - MUỐI
1. Axit
- Theo A-re-ni-ut: Axit là chất khi tan trong nước phân li ra cation H+.
HCl

→

H+

+

Cl -

- Axit một nấc: phân li một nấc ra ion H+: HCl, HNO3, CH3COOH . . .
- Axit nhiều nấc: phân li nhiều nấc ra ion H+: H3PO4 . . .
2. Bazơ
- Theo A-re-ni-ut: Bazơ là chất khi tan trong nước phân li ra ion H+.
NaOH

→

Na+

+

OH -

3. Hidroxit lưỡng tính
- Hidroxit lưỡng tính là hidroxit khi tan trong nước vừa có thể phân li như axit, vừa có
thể phân li như bazơ.
Thí dụ: Zn(OH)2 là hidroxit lưỡng tính

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-1-

Phân li theo kiểu bazơ: Zn(OH)2






Zn2+

Phân li theo kiểu axit:






ZnO2-2 +

Zn(OH)2

2OH -

+

2H+

4. Muối
+
- Muối là hợp chất khi tan trong nước phân li ra cation kim loại (hoặc cation NH 4 ) và

anion là gốc axit
- Thí dụ:

NH4NO3

→

NH+4

+

NO-3

NaHCO3

→

Na+

+

HCO-3

III. SỰ ĐIỆN LI CỦA NƯỚC. pH. CHẤT CHỈ THỊ AXIT - BAZƠ
+
-14
- Tích số ion của nước là KH2O =[H ].[OH ] =1,0.10 (ở 250C). Một cách gần đúng, có thể

coi giá trị của tích số này là hằng số cả trong dung dịch loãng của các chất khác nhau.
- Các giá trị [H+] và pH đặc trưng cho các môi trường
Môi trường trung tính: [H+] = 1,0.10-7M hoặc pH = 7
Môi trường axit: [H+] > 1,0.10-7M hoặc pH < 7
Môi trường kiềm: [H+] < 1,0.10-7M hoặc pH > 7
IV. PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI
1. Điều kiện xãy ra phản ứng
- Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li chỉ xãy ra khi các ion kết hợp lại
với nhau tạo thành ít nhất một trong các chất sau:
+ Chất kết tủa:
BaCl2

+

H2SO4

Ba2+

+

SO2-4

→
→

BaSO4↓

+

2HCl

+

CO2↑

BaSO4↓

+ Chất bay hơi:
Na2CO3

+

2HCl

→

CO32-

+

2H+

→

2NaCl
CO2↑

+

+

H2O

H2 O

+ Chất điện li yếu:
CH3COONa

+

HCl

→

CH3COOH

CH3COO -

+

H+

→

CH3COOH

+

NaCl

2. Bản chất phản ứng
- Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li là phản ứng giữa các ion.

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-2-

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-3-

B. BÀI TẬP CÓ HƯỚNG DẪN GIẢI
I. Các công thức lien quan khi giải bài tập của chương
1. Tính nồng độ các ion trong dung dịch các chất điện li
nA
; Trong đó:
V

[A] =

[A]: Nồng độ mol/l của ion A
nA: Số mol của ion A.
V: Thể tích dung dịch chứa ion A.

2. Tính pH của các dung dịch axit - bazơ mạnh
- [H+] = 10-a (mol/l)



a = pH



[H ] =

- pH = -lg[H+]
- [H+].[OH-] = 10-14

1014
[OH ]

II. Các bài tập có lời giải
Câu 1. Trộn 100 ml dung dịch HNO3 0.1M với 100 ml dung dịch H2SO4 0.05M thu được
dung dịch A.
a. Tính nồng độ các ion trong A.
b. Tính pH của dung dịch A.
c. Tính thể tích dung dịch NaOH 0.1M để trung hòa dung dịch A.
Giải
a. nHNO3 = 0.1*0.1 = 0.01 (mol) ; nH2SO4 = 0.1*0.05 = 0.005 (mol)
 nSO2 = n H2SO4 = 0.005 (mol); nNO = nHNO3 = 0.01 (mol); n H = nHNO3 + 2n H2SO4 = 0.02 (mol)
4

3

 [NO 3 ] =

0.01
0.005
0.02
= 0.05(M); [SO 24  ] =
= 0.025(M); [H  ] =
= 0.1(M)
0.2
0.2
0.2

b. [H  ] = 0.02 = 0.1(M) = 10 1 (M)  pH = 1
0.2

c. Câu c ta có thể làm theo hai cách khác nhau:
* Cách 1: Đây là cách mà chúng ta hay làm nhất từ trước đến nay đó là viết PTHH rồi
tính toán dựa vào PTHH.
HNO3

+

0.01
H2SO4

NaOH



NaNO3



Na2SO4

+

H2 O

0.01
+

2NaOH

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

+

2H2O

-4-

0.005


VNaOH =

0.01

n NaOH 0.02
=
= 0.2 (lit)
CM
0.1

* Cách 2: Ngoài cách giải trên, ta có thể vận dụng cách giải dựa vào PT ion thu gọn để
giải. Đây là cách giải chủ yếu mà ta sử dụng khi giải các dạng bài tập về axit - bazơ củng
như các dạng bài tập khác khi sử dụng PT ion thu gọn.
Bản chất của hai phản ứng trên là:
H+
0.02


OH-

+




H2O

0.02

n OH  = n NaOH = 0.02 (mol)  VNaOH =

0.02
= 0.2 (lit)
0.1

Câu 2. Dung dịch X chứa NaOH 0.1M, KOH 0.1M và Ba(OH)2 0.1M. Tính thể tích dung
dịch HNO3 0.2M để trung hòa 100 ml dung dịch X.
Giải

nNaOH = 0.1*0.1 = 0.01 (mol); nKOH = 0.1*0.1 = 0.01 (mol); nBa(OH)2 = 0.1*0.1 = 0.01 (mol)


nOH = nNaOH + nKOH + 2nBa(OH)2 = 0.04 (mol)

Bản chất của các phản ứng này là
H+
0.04
VHNO3 =

n HNO3
CM

OH-

+


=



H2O

0.04

0.04
= 0.2 (lit)
0.2

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-5-

C. PHẦN BÀI TẬP CƠ BẢN
Câu 1. Viết PT điện li của các chất sau:
a. HNO3, Ba(OH)2, NaOH, H2SO4, Ca(OH)2, Na2CO3, BaCl2, NaHCO3, H2S.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
............................................................................. .................................................................
..............................................................................................................................................
b. CuSO4, Na2SO4 , Fe2(SO4)3, NaHPO4, Mg(OH)2, CH3COOH, H3PO4, HF.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 2. Viết PT phân tử và PT ion rút gọn của các phản ứng (nếu có) khi trộn lẫn các chất
sau:
a. dd HNO3 và CaCO3

b. dd KOH và dd FeCl3

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
c. dd H2SO4 và dd NaOH

d. dd Ca(NO3)2 và dd Na2CO3

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-6-

e. dd NaOH và Al(OH)3

f. dd Al2(SO4)3 và dd NaOHvừa đủ

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
g. dd NaOH và Zn(OH)2

h. FeS và dd HCl

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
i. dd CuSO4 và dd H2S

k. dd NaOH và NaHCO3

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
l. dd NaHCO3 và HCl

m. Ca(HCO3)2 và HCl

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 3. Nhận biết dung dịch các chất sau bằng phương pháp hóa học.
a. NH4NO3, (NH4)2CO3, Na2SO4, NaCl.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-7-

b. NaOH, NaCl, Na2SO4, NaNO3
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
c. NaOH, H2SO4, BaCl2, Na2SO4, NaNO3 (chỉ dùng thêm quỳ tím).
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 4. Viết phương trình phân tử ứng với phương trình ion thu gọn của các phản ứng sau
2+
2a. Ba + CO3  BaCO3 

+
b. NH4 + OH  NH3  + H2O

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
c. S2-

+ 2H+



H2S↑

d. Fe3+ + 3OH-



Fe(OH)3↓

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
e. Ag+ +

Cl-



AgCl↓

f. H+

+

OH-



H2 O

..............................................................................................................................................

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-8-

..............................................................................................................................................
Câu 5. Viết PT dạng phân tử và ion rút gọn của các phản ứng trong dd theo sơ đồ sau:
a. Pb(NO3)2 +

?



PbCl2↓ +

?

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
b. FeCl3

+

?



Fe(OH)3 +

?

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
c. BaCl2

+

?



BaSO4↓ +

?

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
d. HCl

+

?



?

+

CO2↑

+

H2 O

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
e. NH4NO3 +

?



?

+

NH3↑

+

H2 O

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
f. H2SO4

+

?



?

+

H2O

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 6. Tính nồng độ các ion trong các dung dịch sau
a. dd NaOH 0,1M

b. dd BaCl2 0,2 M

c. dd Ba(OH)2 0,1M

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 7. Hòa tan 20 gam NaOH vào 500 ml nước thu được dung dịch A.
a. Tính nồng độ các ion trong dung dịch A.

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-9-

b. Tính thể tích dung dịch HCl 2M để trung hòa dung dịch A.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 8. Trộn 100 ml dung dịch NaOH 2M với 200 ml dung dịch KOH 0,5M thu được
dung dịch C.
a. Tính nồng độ các ion trong dung dịch C.
b. Trung hòa dung dịch C bằng 300 ml dung dịch H2SO4 CM. Tính CM.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 9. Trộn 100 ml dung dịch HCl 1M với 100 ml dung dịch H2SO4 0,5M thu được dung
dịch D.
a. Tính nồng độ các ion trong dung dịch D.
b. Cho dung dịch D tác dụng với dung dịch BaCl2 dư thu được m gam kết tủa. Tính m.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-10-

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 10. Tính pH của các dung dịch sau
a. NaOH 0,001M

b. HCl 0,001M

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
c. Ca(OH)2 0,0005M

d. H2SO4 0,0005M

(Coi Ca(OH)2 và H2SO4 phân li hoàn toàn cả hai nấc)
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 11. Trộn 200 ml dung dịch NaOH 0,1M với 300 ml dung dịch HCl 0,2M thu được
dung dịch A.
a. Tính nồng độ các ion trong dung dịch A.
b. Tính pH của dung dịch A.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

Bµi tËp hãa häc 11 – TrÇn Ph­¬ng Duy

-11-

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
Câu 12. Trộn 100 ml dung dịch NaOH 0.1M với 100 ml dung dịch KOH 0.1M thu được
dung dịch D.
a. Tính nồng độ các ion trong dung dịch D.
b. Tính pH của dung dịch D.
c. Trung hòa dung dịch D bằng dung dịch H2SO4 1M. Tính thể tích dung dịch H2SO4 1M
cần dùng.
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
...................................................................................................................................