Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

Ngày soạn:
BÀI 1
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN Ở TÂY ÂU
(Thời gian thực hiện:
tiết - Từ tiết đến tiết )
I. MỤC TIÊU
Sau bài học này, giúp HS:
1. Về kiến thức
- Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến
ở Tây Âu.
- Trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế
độ phong kiến Tây Âu.
- Mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên chúa giáo.
- Phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể
hiện sự sáng tạo.
- Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao
đổi công việc với giáo viên.
b) Năng lực đặc thù
- Khai thác và sử dụng được một số thông tin của một số tư liệu lịch sử trong
bài học dưới sự hướng dẫn của GV.
- Tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt
động thực hành, vận dụng.
3. Về phẩm chất
- Chăm chỉ học tập và sưu tầm những tư liệu lịch sử có liên quan đến nội dung
bài học
- Trách nhiêm: Trân trọng những giá trị văn hóa của thời trung đại (Thiên Chúa
Giáo, những thành thị Tây Âu, những trường đại học lâu đời,...).
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- SGK, SGV, KHBD.
- Phiếu học tập cho HS.
- Một số tranh ảnh, video về một số nội dung trong bài học.
- Máy tính, máy chiếu (tivi), bài powerpoit.
2. Học sinh
- SGK.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu
cầu của GV.
87

Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Sử dụng đồ dùng trực quan, nêu
vấn đề, vấn đáp, thuyết trình.
+ Tổ chức cho HS làm việc cá nhân.
- HS:
+ Xem tranh ảnh để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV.
+ Lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
c. Sản phẩm: Hiểu biết đúng của bản thân HS về Hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ.
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV chiếu cho HS quan sát hình ảnh Tượng Hoàng
đế Sác-lơ-ma-nhơ (742-814) ở thành phố Hăm-buốc
(Đức):

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

GV nêu câu hỏi yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
? Trình bày sự hiểu biết của em về Hoàng đế Sáclơ-ma-nhơ ?
? Em có biết tại sao ở nhiều nước châu Âu ngày
nay vẫn giữ tượng đài tưởng niệm Hoàng đế Sác-lơma-nhơ không ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS quan sát, suy nghĩ tìm câu trả lời.
GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
HS trả lời (có thể đúng, có thể sai): Sác-lơ-ma-nhơ
là một trong những vị vua nổi bật nhất trong lịch sử
châu Âu, có công mở rộng lãnh thổ đế quốc thời kì ông
87
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

trị vì, sau này chính là vùng lãnh thổ của một số nước
châu Âu hiện nay.
Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ
sung cho bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
Trên cơ sở đó, GV dẫn dắt vào bài mới: Một trong
những vị vua nổi bật nhất trong lịch sử châu Âu phải kể
đến Sác-lơ-ma-nhơ. Ông trị vì 46 năm nhưng đã tiến
hành 55 cuộc viễn chinh lớn nhỏ, không chỉ có công
thống nhất vùng Tây và Trung Âu mà còn đặt nền móng
hình thành đế chế La Mã thần thánh sau này. Sác-lơma-nhơ được coi là cha đẻ của châu Âu, vì nếu không
có vị Hoàng đế này, có thể lịch sử châu Âu đã rất khác.
Vậy chế độ phong kiến đã hình thành và phát triển ở
các nước châu Âu ra sao trong thời gian từ thế kỉ V đến
thế kỉ XVI. Chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học ngày
hôm nay - Bài 1: Quá trình hình thành và phát triển của
chế độ phong kiến ở Tây Âu.
HS lắng nghe, tiếp nhận.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1. Mục 1. Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
a. Mục tiêu:
- HS khái quát được quá trình hình thành hai giai cấp cơ bản trong xã hội
phong kiến ở Tây Âu.
- HS biết được những thành phần gia nhập vào giai cấp lãnh chúa, nông nô và
mối quan hệ giữa giữa lãnh chúa - nông nô.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Sử dụng đồ dùng trực quan, sử
dụng tư liệu lịch sử, phương pháp nêu vấn đề, thuyết trình,...
+ Tổ chức cho HS làm việc nhóm đôi.
- HS: Suy nghĩ, thảo luận theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS.
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
* Nhiệm vụ 1:
GV cho HS mục 1 trong GSK/9, tổ chức cho HS
làm việc theo cặp đôi, thực hiện yêu cầu trên Phiếu học
tập số 1:
? Hãy cho biết những nét chính về quá trình hình
thành xã hội phong kiến ở Tây Âu ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Giáo viên

- Trường TH&THCS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
- Quá trình hình thành
xã hội phong kiến ở Tây
Âu: Đến khoảng thế kỉ
V, người Giéc-man tràn
vào xâm chiếm La Mã
lập ra những vương quốc
mới như: Vương quốc
87

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

HS thảo luận theo cặp đôi, quan sát sơ đồ, đọc SGK của người Ăng-glo Xắcvà trả lời câu hỏi.
xông, Vương quốc Phơrăng,…
GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
GV mời HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu
cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá kết quả hoạt động của HS, chốt ý.
GV bổ sung quá trình hình thành xã hội phong kiến
ở Tây Âu: Từ thế kỉ III, đế quốc La Mã lâm vào tình
trạng khủng hoảng. Các cuộc đấu tranh của nô lệ dẫn
đến tình trạng sản xuất sút kém, xã hội rối ren. Đến nửa
cuối thế kỉ V, các bộ tộc người Giéc-man từ phương
Bắc tràn xuống xâm chiếm lãnh thổ, đưa đến sự diệt
vong của đế quốc La Mã (476) và lập ra những vương
quốc man tộc (theo cách gọi của người La Mã, vì trước
khi xâm nhập, họ còn ở trong tình trạng tan rã của xã
hội nguyên thủy) như: Vương quốc của người Ăng-glo
Xắc-xông, Vương quốc Phơ-răng,…Trong đó, Vương
quốc Phơ-răng thông qua các cuộc chiến tranh chinh
phục của Hoàng đé Sác-lơ-ma-nhơ đã trở thành một đế
quốc rộng lớn, tồn tại lâu dài và giữ vai trò quan trọng
trong lịch sử Tây Âu.
GV giới thiệu mục "Em có biết" (SGK/9).
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
* Nhiệm vụ 2:
GV chiếu cho HS quan sát sơ đồ Hình 2 - Sơ đồ về
sự hình thành các giai cấp chính trong xã hội phong
kiến ở Vương quốc Phơ-răng SGK/10:

GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: 
? Sơ đồ này cho em biết thông tin gì ? Lãnh chúa
phong kiến và nông nô được hình thành từ những
tầng lớp nào ? Mối quan hệ của các giai cấp đó ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS thảo luận theo cặp đôi, quán sát sơ đồ, đọc SGK
Giáo viên

- Trường TH&THCS

- Sự hình thành của
lãnh chúa phong kiến
và nông nô:
+ Lãnh chúa phong kiến
được hình thành từ
87

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

và trả lời câu hỏi.
những quý tộc thị người
Giéc-man.
GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
+ Nông nô được hình
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
thành từ nô lệ (được giải
GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
phóng) và nông dân tự do
GV mời HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu
(mất ruộng đất).
cần).
- Quan hệ giữa lãnh
Bước 4: Kết luận, nhận định
chúa phong kiến với
GV đánh giá kết quả hoạt động của HS, chốt ý.
nông nô là: quan hệ bóc
GV bổ sung (phân tích sơ đồ hình 2) Sự hình thành lột.
của lãnh chúa phong kiến và nông nô:
Sơ đồ khái quát quá trình hình thành hai giai cấp cơ
bản trong xã hội phong kiến, đó là lãnh chúa phong
kiến và nông nô. Thông qua sơ đồ, biết được những
thành phần gia nhập vào giai cấp lãnh chúa, nông nô
và mối quan hệ giữa lãnh chúa - nông nô.
- Gạch nối hai chiều giữa lãnh chúa phong kiến và
nông nô thể hiện mối quan hệ giữa hai giai cấp cơ bản
trong xã hội phong kiến: lãnh chúa phong kiến bóc lột
nông nô bằng tô, thuế và chi phối mọi mặt đời sống
nông nô; ngược lại, nông nô phải nhận ruộng từ lãnh
chúa và nộp tô, thuế cho lãnh chúa.
- Các quý tộc thị người Giéc-man chiếm nhiều ruộng
đất của các chủ nô La Mã, được phong tước trở thành
các lãnh chúa phong kiến. Những quý tộc La Mã cũ quy
thuận chính quyền mới cũng được cho phép giữ lại
ruộng đất, trở thành một bộ phận của giai cấp phong
kiến.
- Nông dân tự do bị mất ruộng đất và và các nô lệ
được giải phóng trở thành nông nô. Những nông nô này
nhận được ruộng đất từ lãnh chúa và có trách nhiệm
nộp tô thuế cho lãnh chúa. Lãnh chúa có quyền chi phối
mọi mặt đời sống nông nô, thậm chí cả việc cưới xin,
ma chay.
- Quan hệ giữa lãnh chúa phong kiến với nông nô là
quan hệ bóc lột.
- Sau khi Sác-lơ-ma-nhơ mất, Vương quốc Phơ-răng
bị phân chia thành ba vương quốc, chính thức xác lập
chế độ phong kiến ở các nước này (về sau trở thành
Pháp, Đức, I-ta-li-a).
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
2.2. Mục 2. Lãnh địa phong kiến
và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến ở Tây Âu
a. Mục tiêu: HS trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và mối quan
hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong kiến Tây Âu.
87
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, đàm thoại, sử dụng
đồ dùng trực quan, tư liệu,…
+ Tổ chức cho HS làm việc cá nhân/nhóm.
- HS: Làm việc nhóm trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
* Nhiệm vụ 1:
GV chiếu cho HS quan sát Hình 3 - Khu đất
của lãnh chúa trong lãnh địa phong kiến ở Tây
Âu:

Yêu cầu HS kết hợp khai thác thông tin trong
SGK/10, 11 và trả lời câu hỏi: 
? Trình bày những đặc điểm chính của lãnh
địa phong kiến ở Tây Âu ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS để trả lời câu hỏi trên:
- Phạm vi, quy mô lãnh địa ra sao ?
- Trong lãnh địa có những gì ?
- Nhà ở của lãnh chúa và nhà ở của nông nô
nói lên điều gì ?
GV lưu ý HS: Hình 3 chỉ tập trung miêu tả các
cấu trúc cơ bản trong khu đất ở của lãnh chúa
trong lãnh địa phong kiến chứ không phải miêu tả
về tổng thể một lãnh địa phong kiến, vì thế một số
chi tiết về lãnh địa không được thể hiện rõ trong
hình vẽ minh họa này.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung cho
bạn (nếu cần).

a) Đặc điểm chính của lãnh
địa phong kiến ở Tây Âu:
- Là đơn vị chính trị, kinh tế cơ
bản của Tây Âu cho đến thế kỉ
IX.
- Là khu đất rộng lớn thuộc sở
hữu của một lãnh chúa, bao
gồm đất của lãnh chúa và đất
khẩu phần.
- Mỗi lãnh địa có quân đội, luật
pháp, tòa án, thuế khóa, tiền tệ,
hệ thống đo lường riêng.
- Kinh tế chủ đạo của lãnh địa
là nông nghiệp, tự cấp tự túc, ít
trao đổi với bên ngoài.
- Lãnh chúa sống bằng việc bóc
lột sức lao động, tô, thuế của
nông nô.

87
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá kết quả hoạt động của HS, chốt ý.
GV mở rộng (Miêu tả thêm):
- Lãnh chúa như một "ông vua con" cai quản
lãnh địa riêng của mình, thậm chí nhà vua cũng
không can thiệp được vào công việc nội bộ của
lãnh địa, gọi là quyền “miễn trừ".
- Nông nó phải nộp tô và nhiều loại thuế cho
lãnh chúa, bị lãnh chúa bóc lột và chi phối mọi
mặt đời sống. Tuy nhiên, nông nô vẫn tự do hơn
nô lệ: có gia đình riêng, có lều để ở, có gia súc,
nông cụ để sản xuất,…
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
* Nhiệm vụ 2
GV chia HS thành các nhóm, yêu cầu HS quan
sát hình 2, 4 kết hợp đọc thông tin trong SGK/11
để thảo luận, trả lời câu hỏi:

? Trình bày mối quan hệ giữa lãnh chúa và
nông nô trong xã hội phong kiến ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS thảo luận theo cặp đôi, quán sát sơ đồ, đọc
SGK và trả lời câu hỏi.
GV hướng dẫn HS để trả lời câu hỏi trên:
Giáo viên

- Trường TH&THCS

b) Mối quan hệ giữa lãnh
chúa và nông nô trong xã hội
phong kiến: là quan hệ bóc lột
bằng địa tô.
- Lãnh chúa phong kiến bóc lột
sức lao động của nông nô và
chi phối mọi mặt đời sống
của
87

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

- Công việc thường ngày của các lãnh chúa và nông nô.
nông nô là gì ?
- Nông nô là lực lượng sản xuất
- Trang phục và hoạt động của những con chính, phải nhận ruộng từ lãnh
người được miêu tả trong tranh cho em thấy điều chúa và nộp tô thuế cho lãnh
gì về thân phận của họ ?
chúa.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
GV mời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá kết quả hoạt động của HS, mô tả
lại, chốt ý.
- Tranh 1: Thể hiện cảnh các lãnh chúa yết
kiến nhà vua. Nhà vua ngôi trên ngai, đầu đội
vương miện, đang nói chuyện với các lãnh chúa
đứng xung quanh. Các lãnh chúa đầu đội mũ,
trang phục khác nhau (thể hiện quyền lực và sự
sang trọng) nhưng không quỳ lạy trước nhà vua.
Nhà vua chỉ có quyền lực nhất định trong phạm vi
lãnh địa của mình.
- Tranh 2: Thể hiện đời sống lãnh chúa, các
lãnh chúa hàng ngày chỉ hội họp, gặp gỡ nhau,
tham gia vào những buổi đi săn ở rừng. Trong
tranh cho thấy các lãnh địa có tường bao bọc khu
trung tâm. Những nông nô chèo thuyền trên sông.
- Tranh 3: Miêu tả cảnh lao động của những
người nông nô. Họ đã biết sử dụng sức kéo của
gia súc, bánh xe, cái cày, các công cụ sản xuất
tương đối thô sơ. Người nông nô đảm nhiệm hoạt
động kinh tế chủ đạo trong các lãnh địa, đó là
nông nghiệp.
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
2.3. Mục 3. Sự ra đời của Thiên chúa giáo
a. Mục tiêu: HS trình bày được sự ra đời của Thiên Chúa Giáo.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, thảo luận nhóm, sử
dụng đồ dùng trực quan, thuyết trình,…
+ Tổ chức cho HS hoạt động cá nhân.
- HS: Làm việc cá nhân trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS.
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên

- Trường TH&THCS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
- Thiên Chúa Giáo ra đời vào
87

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

GV cho HS quan sát Hình 5 và thông tin mục
3: Sự ra đời của Thiên Chúa giáo (SGK/T11).
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS quan sát hình ảnh, đọc SGK và trả lời câu
hỏi.
- GV hướng dẫn HS để trả lời các câu hỏi:
+ Thiên chúa giáo ra đời ở đâu ? Vào khoảng
thời gian nào ?
+ Ai là người sáng lập ra Thiên chúa giáo ?
+ Thiên chúa giáo đã phát triển ra sao cho đến
thời kì phong kiến ?

đầu Công nguyên, ở vùng Giêru-sa-lem (ngày nay thuộc Pale-xtin).
- Đến thế kỉ IV, từ chỗ bị cấm
đoán, Thiên Chúa Giáo trở
thành quốc giáo của đế quốc
La Mã.
- Sang thời phong kiến, Thiên
Chúa Giáo thống trị trong đời
sống chính trị, văn hóa, tư
tưởng ở Tây Âu. Giáo hội có
thế lực rất lớn.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời 2-3 HS trả lời các câu hỏi
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn
(nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá kết quả hoạt động của HS.
GV bổ sung: Giê-su là một người Do Thái, nhà giảng thuyết và người sáng lập
ra Thiên chúa giáo vào thế kỉ I. Tên gọi Giê-su trong tiếng Do Thái có nghĩa là
Đức chúa là đấng cứu độ. Những gì chúng ta biết được về Giê-su là do được ghi
chép trong kinh thánh Tân Ước. Ở Việt Nam, Thiên Chúa giáo được truyền bá từ
cuối thế kỉ XVI bởi Alếcxăng Đơ Rốt người Pháp và hiện nay nước ta có khoảng
7% người dân theo đạo Thiên Chúa.
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
2.4. Mục 4. Sự xuất hiện và vai trò của thành thị trung đại
a. Mục tiêu: HS nắm được những ý chính về nguyên nhân ra đời các thành thị
trung đại; thành phần cư dân trong các thành thị và đời sống của họ; vai trò của
các thành thị đối với châu Âu thời trung đại.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, thảo luận, vấn đáp,
sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng tư liệu, kể chuyện, thuyết trình,…
+ Tổ chức cho HS hoạt động nhóm.
- HS: Làm việc nhóm trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- Học sinh quan sát H6, H7 và thông tin mục
4/SGK/T12,13.
- GV chia lớp thành 3 nhóm, yêu cầu mỗi
nhóm thảo luận một nhiệm vụ:
Giáo viên

- Trường TH&THCS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

87

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

+ Nhóm 1: Phân tích nguyên nhân ra đời
thành thị trung đại.
+ Nhóm 2: Phân tích đời sống kinh tế của cư
dân thành thị trung đại.
+ Nhóm 3: Phân tích vai trò của thành thị
đối với châu Âu thời trung đại.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS quan sát hình ảnh, đọc thông tin SGK,
thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
- Nguyên nhân ra đời thành thị trung đại:
+ Do thủ công nghiệp phát triển, hàng hóa sản xuất ra ngày càng nhiều thúc đẩy
nhu cầu trao đổi. Thợ thủ công bán các sản phẩm của mình làm ra để trao đổi lương
thực, thực phẩm nên họ tự do hơn, có thể bỏ trốn hoặc chuộc thân phận khỏi sự kìm
kẹp của các lãnh chúa .
+ Thợ thủ công sau khi được tự do đã tìm đến những nơi đông người: bến sông,
cạnh các nhà thờ,... để cùng sản xuất và buôn bán hàng hóa, dần dần xuất hiện các
thị trấn, sau trở thành thành phố hay thành thị trung đại.
+ Một số thành thị được phục hồi từ những thành thị cổ đại hoặc do lãnh chúa
lập ra trên đất của lãnh địa để thu thuế của thợ thủ công và thương nhân.
- Đời sống kinh tế của cư dân thành thị trung đại:
+ Cư dân sống trong thành thị chủ yếu là thợ thủ công và thương nhân (thị dân).
+ Họ sản xuất thủ công nghiệp và buôn bán. Họ lập ra các phường hội thủ công
và các thương hội để giúp đỡ, tương trợ nhau, hạn chế sự sách nhiễu của lãnh chúa.
- Vai trò của thành thị đối với châu Âu thời trung đại:
+ Về kinh tế: phá vỡ nền kinh tế tự nhiên trong các lãnh địa, tạo điều kiện cho sự
hình thành và phát triển kinh tế hàng hóa.
+ Về chính trị: góp phần xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ
phong kiến tập quyền.
+ Về văn hóa – tư tưởng: tầng lớp thị dân mới hình thành và dần phát triển đòi
hỏi phải xây dựng nền văn hóa mới. Nhiều trường đại học được thành lập. Thành
thị mang lại bầu không khí tự do, cởi mở, nhiều thành tựu văn hóa dần nảy nở và
phát triển về sau.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV gọi đại diện từng nhóm trả lời trước lớp,
các nhóm khác lắng nghe, bổ sung cho bạn (nếu
cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét và chốt lại ý.
- HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội ở Hoạt động Hình87thành
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

kiến thức mới vào việc làm bài tập cụ thể.
b. Nội dung:
- GV: Giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân để hoàn thành
bài tập.
- HS: Làm bài tập cá nhân. Trong quá trình làm việc có thể trao đổi với bạn
hoặc thầy/cô giáo.
c. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
* Nhiệm vụ 1
GV giao bài cho HS (Bài tập 1,2 - SGK/28).
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá
nhân để làm bài tập.
GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và làm bài
tập.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
HS trình bày; HS khác theo dõi, nhận xét, đánh
giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét bài làm của HS, chốt nội dung.
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
1. Lãnh địa phong kiến và thành thị trung đại có những đặc điểm khác biệt:

Nội dung
Thời gian xuất hiện

Lãnh địa phong kiến

Thành thị trung đại

Từ thế kỉ V đến thế kỉ X Từ thế kỉ XI

Hoạt động kinh tế chủ yếu Nông nghiệp
Thành phần cư dân chủ yếu Lãnh chúa và nông nô

- Thủ công nghiệp
- Thương nghiệp
- Thợ thủ công
- Thương nhân

2. “Thành thị như một bông hoa rực rõ nhất của Châu Âu thời Trung đại”.
Điều này được thể hiện ở một số nội dung sau:
+ Thành thị ra đời đã phá vỡ nền kinh tế tự nhiên của các lãnh địa, tạo điều kiện
cho kinh tế hàng hóa giản đơn phát triển.
+ Thành thị góp phần tích cực xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, xây dựng
chế độ phong kiến tập quyền, thống nhất quốc gia, dân tộc.
+ Sự ra đời của thành thị đã đưa đến sự xuất hiện của tầng lớp thị dân.
+ Thành thị mang không khí tự do và mở mang tri thức cho mọi người; tạo cơ sở
87

Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

để xây dựng nền văn hóa mới, nhiều trường đại học được thành lập.
=> Thành thị xuất hiện đã làm cho kinh tế, chính trị, văn hóa ở châu Âu có những
biến chuyển rõ rệt, là cơ sở đưa xã hội Tây Âu bước vào giai đoạn phát triển mới.
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
* Nhiệm vụ 2
Khoanh tròn vào câu đáp án trước câu trả lời
đúng:
Câu 1. Lãnh chúa phong kiến được hình thành từ:
A. Quý tộc Giéc-man.
B. Quý tộc La Mã.
C. Quý tộc các nước phương Tây.
D. Cả A và B đều đúng.
Câu 2. Sau khi Sác-lơ-ma-nhơ mất, Vương quốc Phơ-răng chính thức xác lập chế
độ phong kiến ở các nước:
A. Pháp, Đức, I-ta-li-a.
B. Đức, Mỹ, Hà Lan.
C. Tây Ban Nha, Pháp, Đức.
D. Áo, Bỉ, Tây Ban Nha.
Câu 3. Đặc điểm nào dưới đây không đúng khi nói về lãnh địa phong kiến ở Tây
Âu:
A. Là đơn vị chính trị, kinh tế cơ bản của Tây Âu cho đến thế kỉ IX.
B. Là khu đất rộng lớn thuộc sở hữu của một lãnh chúa, bao gồm đất của
lãnh chúa và đất khẩu phần.
C. Các lãnh địa có chung quân đội, luật pháp, tòa án, thuế khóa, tiền tệ, hệ
thống đo lường.
D. Kinh tế chủ đạo của lãnh địa là nông nghiệp, tự cấp, tự túc, ít trao đổi với
bên ngoài.
Câu 4. Cư dân thành thị lập ra các phường hội thủ công và các thương hội để:
A. Giúp đỡ, tương trợ nhau, hạn chế sự sách nhiễu của lãnh chúa.
B. Phá vỡ nền kinh tế tự nhiên trong các lãnh địa.
C. Tạo điều kiện cho sự hình thành và phát triển kinh tế hàng hóa.
D. Cả A, B, C đều đúng.
Câu 5. Trường Đại học Bô-lô-na – một trong những trường đại học nổi tiếng được
thành lập từ thời trung đại thuộc quốc gia nào ngày nay?
A. Pháp.
B. I-ta-li-a.
C. Đức.
D. Áo.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Câu 1. Đáp án D.
HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá
Câu 2. Đáp án A.
nhân để trả lời.
Câu 3. Đáp án C.
GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và trả lời.
Câu 4. Đáp án A.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Câu 5. Đáp án B.
GV yêu cầu HS trình bày phương án lựa chọn
của bản thân.
HS trình bày; HS khác theo dõi, nhận xét, đánh
giá và bổ sung cho bạn (nếu cần).
87
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét bài làm của HS, chốt nội dung.
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: Phát triển năng lực của HS thông qua yêu cầu vận dụng kiến
thức, kĩ năng vào thực tiễn.
b. Nội dung:
- GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm ở lớp và hoàn thành bài tập ở nhà.
- HS hoạt động nhóm hoàn thiện bài tập.
c. Sản phẩm: Bài tập nhóm.
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV giao bài cho HS (Bài tập 3 - SGK trang 28):
Tìm hiểu và cho biết một số dấu ấn tiêu biểu
của thành thị Trung đại (các thành phố cổ,
trường đại học),… còn được bảo tồn đến ngày
nay.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS xác định yêu cầu của đề bài và trao đổi để
làm bài tập.
GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và lên ý
tưởng.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trình bày ý tưởng của mình.
HS trình bày; HS nhóm khác theo dõi, nhận xét,
đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở
những HS không tích cực hoạt động nhóm (nếu có).
GV chốt định hướng nội dung; HS lắng nghe,
tiếp thu kiến thức.
GV dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và
chuẩn bị cho bài học sau:
(1) Đối với bài cũ:
- Học bài cũ:
+ Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá
trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu.
+ Trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong
kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến Tây
Âu.

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

* Một số dấu ấn tiêu biểu
của thành thị Trung đại:
- Các thành phố: Phi-ren-xê
(Italia), Bru-ge (Vương
quốc Bỉ)… 
- Các trường đại học: Bô-lônha (Italia), O-xphớt (Anh),
Xooc-bon (Pháp)…

87
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

+ Mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên chúa
giáo.
+ Phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
- Hoàn thiện câu 3/28.
(2) Đối với bài mới:
- Đọc kĩ SGK;
- Tìm hiểu:
+ Giải thích được nguyên nhân và những yếu tố
tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí.
+ Mô tả được hai cuộc đại phát kiến địa lí: C.
Cô-lôm-bô tìmra châu Mỹ (1492 – 1502) và cuộc
thám hiểm của Ph. Ma-gien-lan vòng quanh Trái
Đất (1519–1522).
+ Phân tích được tác động của các cuộc đại phát
kiến địa lí đối với tiến trình lịch sử.

KÝ DUYỆT
TỔ CHUYÊN MÔN

BAN GIÁM HIỆU

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

87
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

Ngày soạn:
CHỦ ĐỀ CHUNG
CÁC CUỘC ĐẠI PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ
(Thời gian thực hiện:
tiết - Từ tiết đến tiết

)

I. MỤC TIÊU
Sau bài học này, giúp HS:
1. Về kiến thức
- Giải thích được nguyên nhân và những yếu tố tác động đến các cuộc đại phát
kiến địa lí.
- Mô tả được hai cuộc đại phát kiến địa lí: C. Cô-lôm-bô tìm ra châu Mỹ (1492
– 1502) và cuộc thám hiểm của Ph. Ma-gien-lan vòng quanh Trái Đất (1519 – 1522).
- Phân tích được tác động của các cuộc đại phát kiến địa lí đối với tiến trình
lịch sử.
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Khai thác được tài liệu phục vụ cho bài học.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phân tích, nhận xét, đánh giá vấn đề và
liên hệ thực tiễn.
b) Năng lực đặc thù
- Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch
sử trong SGK dưới sự hướng dẫn của GV.
- Nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Đánh giá được tác động của các cuộc phát kiến địa lí đối với tiến trình phát
triển của lịch sử nhân loại.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Bước đầu biết phân tích và hiểu giá trị
của những cuộc phát kiến địa lí
3. Về phẩm chất
- Chăm chỉ: Chăm học, hăng say học hỏi và nhiệt tình tham gia hoạt động
nhóm.
- Nhân ái: Nhận thức được quá trình phát triển lịch sử, tính chất của các cuộc
phát kiến địa lí đối với sự phát triển của Lịch sử nhân loại
- Trách nhiệm: Trân trọng, giữ gìn những giá trị tốt đẹp của các cuộc phát kiến
địa lí đã giúp các nền văn hóa trên thế giới có sự giao thoa với nhau.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- Giáo án soạn theo định hướng phát triển năng lực.
- Phiếu học tập dành cho HS.
- Lược đồ Các cuộc phát kiến địa lí.
- Tranh, ảnh về các nhân vật lịch sử của các cuộc phát kiến địa lí
87
Giáo viên

- Trường TH&THCS

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

- Máy tính, máy chiếu.
2. Học sinh
- SGK.
- Tranh, ảnh, tư liệu về các cuộc phát kiến địa lí
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
b. Nội dung:
- GV sử dụng đồ dùng trực quan, nêu vấn đề, vấn đáp, thuyết trình tổ chức cho
HS làm việc cá nhân.
- HS: Xem tranh ảnh để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV, lắng nghe và
tiếp thu kiến thức.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV chiếu cho HS quan sát hình 1.1 (SGK
trang 181)

GV nêu câu hỏi yêu cầu HS trả lời:
Hình bên là một loại tàu vô cùng tiên tiến ở
Châu Âu thời kỳ phong kiến và nó cũng loại tàu
này cũng có sức chứa cực kỳ lớn cũng như có
thể lênh đênh trên biển dài ngày hơn.
? Theo em, loại tàu này có tên là gì ? Loại
tàu này ra đời trong khoảng thời gian nào ?
Tàu này ra đời phục vụ cho mục đích gì ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS quan sát hình ảnh, suy nghĩ tìm câu trả
lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời (có thể đúng, có thể sai): Hình
ảnh trên là loại tàu caravel, những con tàu này
Giáo viên

- Trường TH&THCS

87

Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 (Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống") - Năm học 2022-2023

ra đời từ giữa thế kỉ XV, Tàu ra đời nhằm mục
đích phục vụ cho các chuyến đi trên biển được
dài ngày hơn cũng như trở được nhiều lương
thực và người nhiều hơn
- Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá
và bổ sung cho bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét đánh giá sau đó dẫn dắt vào bài
mới thông qua phần dẫn nhập trong SGK:
Các em có thể nhìn thấy những thứ đến từ
các nơi khác nhau trên thế giới như hoa quả
hay ngũ cốc trong bữa ăn không ? Rất có thể
một số thứ được mang tới từ một nơi nào trên
thế giới và chúng ta vẫn coi đó là điều hiển
nhiên. Thực ra, lịch sử loài người đã chứng kiến
một thời gian dài hầu như không có sự liên lạc
hay giao thương nào giữa các châu lục. Tất cả
chỉ bắt đầu từ khi có các cuộc phát kiến địa lý
vào thế kỉ XV – XVI. Vậy nguyên nhân và điều
kiện nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lý ?
Các cuộc đại phát kiến địa lý đã diễn ra như thế
nào và có tác động ra sao đến thế giới của
chúng ta ?
HS lắng nghe, tiếp nhận thông tin.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1. Mục 1. Nguyên nhân
và những yếu tố tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí
a. Mục tiêu:
- Giải thích nguyên nhân dẫn tới các cuộc phát kiến địa lí.
- Phân tích những yếu tố tác động đến các cuộc phát kiến địa lí
b. Nội dung:
HS: đọc tư liệu trong SGK trang 181; thảo luận theo nhóm cặp đôi theo yêu
cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS về nguyên nhân và các yếu tố tác động
để thực hiện các cuộc phát kiến địa lí.
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV cho HS tự đọc thông tin trong SGK và
tìm hiểu nội dung sau:
? Giải thích nguyên nhâ...