BÀI 2
ĐỊA PHƯƠNG EM (TỈNH, THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG)
(4 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù:
- Xác định được vị trí địa lí của địa phương trên bản đồ hoặc lược đồ.
- Trình bày một số nét văn hóa và đặc trưng kinh tế của địa phương.
- Giới thiệu câu chuyện về các doanh nhân ở địa phương.
2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay
theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.

-

Năng lực tự chủ và tự học: sưu tầm tranh ảnh, câu chuyện về địa phương.

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đề xuất việc làm cần thiết để góp phần bảo vệ môi
trường đang sống.

3. Phẩm chất
-

Yêu nước: Yêu quê hương, tự hào về cảnh đẹp, lịch sử, văn hóa, con người của địa
phương; thể hiện được tình cảm với địa phương và sẵn sàng hành động bảo vệ môi
trường xung quanh.

-

Trách nhiệm: Có trách nhiệm với phong cảnh, di tích lịch sử của địa phương.

-

Chăm chỉ: Thực hiện nhiệm vụ học tập được giao và luôn tự giác tìm hiểu, khám
phá tri thức liên quan đến nội dung bài học.

II. PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Phương pháp dạy học
-

Vấn đáp, động não, trực quan, hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề, lắng nghe tích
cực.

2. Thiết bị dạy học
a. Đối với giáo viên
-

Giáo án, SHS, SGV, SBT Lịch sử Địa lí 4.

-

Bản đồ hành chính Việt Nam, bản đồ tự nhiên địa phương (nếu có).

-

Tranh ảnh tiêu biểu về thiên nhiên, hoạt động kinh tế, danh nhân của địa phương
(nếu có).

-

Món ăn, trang phục hoặc tranh ảnh về lễ hội của địa phương.

-

Máy tính, máy chiếu; phiếu học tập (nếu có).

b. Đối với học sinh
-

SHS, Vở bài tập Vở bài tập Lịch sử Địa lí 4, phần Lịch sử.

-

Tranh ảnh sưu tầm và dụng cụ học tập có liên quan đến nội dung bài học.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS kết nối được kiến
thức đã biết với nội dung kiến thức mới trong bài để tạo
hứng thú.
b. Cách tiến hành
- GV hướng dẫn HS đọc thông tin ở phần Khởi động trong
SHS tr.10 và nêu nhiệm vụ: Chia sẻ ít nhất một điều em đã
biết về địa phương mình.
- GV mời lần lượt mỗi HS nêu ít nhất một điều HS đã biết
về địa phương mình.
- GV gợi ý cho HS: Chia sẻ hiểu biết về địa phương (địa
danh, nhân vật lịch sử, công trình kiến trúc, câu chuyện lịch

- HS đọc thông tin và lắng
nghe GV nêu nhiệm vụ.
- HS trả lời nhiệm vụ.
- HS lắng nghe GV gợi ý.

sử, món ăn, lễ hội,...) .
- GV khuyến khích HS đưa ra các câu trả lời khác nhau để
tạo không khí sôi nổi, hứng thú.
- GV nhận xét và dẫn dắt vào bài học: Bài 2 – Địa phương - HS lắng nghe, chuẩn bị vào
bài học.
em (Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương).
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
* Vị trí địa lí và tự nhiên
Hoạt động 1: Xác định vị trí địa lí của tỉnh, thành phố
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS xác định được vị trí

địa lí của địa phương trên bản đồ Việt Nam.
b. Cách tiến hành
- GV hướng dẫn HS làm việc theo nhóm đôi và nêu yêu cầu
+ Tên của địa phương em là gì?

- HS làm việc theo nhóm đôi.

+ Dựa vào hình 2: Xác định vị trí địa lí của tỉnh, thành phố
em trên Bản đồ hành chính Việt Nam (giáp tỉnh, thành phố,
quốc gia, biển,...).

- GV mời đại diện một số cặp trình bày kết quả làm việc
trước lớp, các HS khác nhận xét câu trả lời và cách chỉ bản

- Các cặp trình bày kết quả

đồ, bổ sung nội dung.
- GV nhận xét, chuẩn xác kiến thức về vị trí địa lí của tỉnh,
thành phố.
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm tự nhiên của tỉnh, thành
phố
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS mô tả được một số
nét chính về tự nhiên của địa phương có sử dụng lược đồ
hoặc bản đồ.
b. Cách tiến hành

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV chia lớp thành 8 nhóm và nêu nhiệm vụ cho các nhóm
+ Nhóm 1, 2: Địa phương em có những dạng địa hình nào? - HS thực hành theo nhóm.
Dạng địa hình nào là chủ yếu?
+ Nhóm 3, 4: Địa phương em có những hồ hoặc sông, suối
nào?
+ Nhóm 5, 6: Khí hậu địa phương em có mấy mùa? Mỗi
mùa có đặc điểm như thế nào?
+ Nhóm 7, 8: Kể về các yếu tố tự nhiên khác của địa
phương em (đất, rừng, biển, đảo,...).
- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả làm việc
trước lớp. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung câu trả lời.
- GV nhận xét và chuẩn xác nội dung kiến thức: Một số nét

- Các nhóm trình bày kết quả.

điển hình về thiên nhiên theo thứ tự từ địa hình, sông, hồ,
khí hậu, đất, rừng, biển, đảo tuỳ theo tình hình cụ thể của - HS lắng nghe, tiếp thu.
địa phương mình.
- GV trình chiếu cho HS một số hình ảnh thiên nhiên của
tỉnh, thành phố
- HS quan sát hình ảnh.

Thành phố Nha Trang

Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Cần Thơ
* Một số hoạt động kinh tế
Hoạt động 3: Tìm hiểu về một số hoạt động kinh tế ở địa
phương
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được một
số hoạt động kinh tế của địa phương.
b. Cách tiến hành
- GV chia lớp thành các nhóm (6HS/nhóm) và nêu nhiệm vụ
+ Nhóm 1, 2: Địa phương em có những cây trồng, vật nuôi
nào? Những loại thuỷ sản nào được đánh bắt và nuôi trồng
nhiều ở địa phương em?
+ Nhóm 3, 4: Địa phương em có những ngành công nghiệp,

- HS thực hành theo nhóm.

thủ công nghiệp nào? Kể tên một số sản phẩm công nghiệp,
thủ công nghiệp phổ biến ở địa phương em.
+ Nhóm 5, 6: Địa phương em có những trung tâm thương
mại, địa điểm du lịch nổi tiếng nào?
- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả làm việc
trước lớp. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung câu trả lời.
- GV nhận xét và tổng kết kiến thức về một số nét diễn hình
trong hoạt động kinh tế ở địa phương theo thứ tự: nông
nghiệp, công nghiệp, thủ công nghiệp, thương mại, du lịch.
- GV trình chiếu cho HS một số hình ảnh về những sản

- Các nhóm trả lời câu hỏi.
- HS lắng nghe, tiếp thu.

phẩm, vật phẩm của các ngành kinh tế ở địa phương.
- HS quan sát hình ảnh.

Aeon Mall Long Biên (Hà Nội)

Cua Cà Mau

Chè Thái Nguyên

Vải Bắc Giang
* Văn hóa địa phương
Hoạt động 4: Mô tả một số nét văn hoá ở địa phương
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS
- Mô tả được một số nét văn hoá của địa phương.
- Lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món

ăn, một loại trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu,... ở địa

- HS thực hành theo nhóm.

phương.

- HS đọc tài liệu.

b. Cách tiến hành
- GV chia HS thành các nhóm (4 HS/nhóm).
- GV hướng dẫn HS đọc Tài liệu giáo dục địa phương và
SHS tr.11, 12 thực hiện hai nhiệm vụ:
+ Mô tả một số nét văn hoá ở địa phương em theo gợi ý
hình 3 (SHS tr.11).

+ Lựa chọn và giới thiệu về một món ăn tiêu biểu ở địa
phương em theo gợi ý của hình 4 (SHS tr.12).

+ Lựa chọn và giới thiệu về một trang phục tiêu biểu ở địa
phương em theo gợi ý của hình 5 (SHS tr.12).

+ Lựa chọn và giới thiệu về một lễ hội tiêu biểu ở địa
phương em theo gợi ý của hình 6 (SHS tr.12).
- Các nhóm thuyết trình theo
yêu cầu của GV.

- GV mời lần lượt các nhóm thuyết trình về sản phẩm (trên
giấy A0, bài trình chiếu, tranh ảnh,...) theo tiêu chí gợi ý:
PHIẾU ĐÁNH GIÁ BÀI THUYẾT TRÌNH
Người thực hiện:

Người đánh giá:

………………………………………

………………...

Tiêu chí

Điểm

Hình thức

2,0

Bố cục gồm 3 phần: mở đầu, nội dung,

2,0

chính, kết luận
Nội dung

5,0

Lựa chọn và sử dụng thông tin chính

1,0

xác, khoa học
Nội dung bài thuyết trình đảm bảo
được các ý cơ bản theo gợi ý trong

3,0

SGK Lịch sử và Địa lí 4 tr.11,12
Phân công nhiệm vụ các thành viên

1,0

trong nhóm rõ ràng
Kĩ năng thuyết trình

3,0

Lời nói rõ ràng, chính xác, người nghe

1,0

hiểu được đầy đủ nội dung
Nhấn mạnh những nội dung cốt lõi của

1,0

bài thuyết trình
Có lắng nghe và phản hồi được các

0,5

câu hỏi của GV hoặc HS khác
Sử dụng hiệu quả phương tiện học tập

0,5

để hỗ trợ thuyết trình

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV nhận xét, tổng kết một số nét tiêu biểu về văn hóa của
địa phương.
* Danh nhân tiêu biểu
Hoạt động 5: Kể lại câu chuyện về một danh nhân ở địa
phương
a. Mục tiêu: Kể lại được câu chuyện về một danh nhân ở - HS thực hành nhóm đôi.
địa phương.
- HS đọc tài liệu.
b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS thực hành theo nhóm đôi.
- GV hướng dẫn HS dựa vào Tài liệu giáo dục địa phương
và gợi ý trong SHS tr.13 và nêu nhiệm vụ: Kể lại câu
chuyện về một danh nhân địa phương.

- HS kể lại câu chuyện theo
cặp.
- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, thực hiện.

- GV mời đại diện các cặp kể lại câu chuyện về danh nhân.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

Các HS khác lắng nghe, nhận xét.
- GV gợi ý HS kể chuyện theo cấu trúc: mở đầu câu chuyện;
tỉnh tiết/ tình huống cao trào; giải quyết tình huống; kết
chuyện.
- GV nhận xét và đưa ra nhiệm vụ: Em hãy ghi những đóng
góp của danh nhân với địa phương và điều em học được từ
câu chuyện về danh nhân đó.
- GV gợi ý cho HS:
+ Học tập về phẩm chất, đạo đức
+ Học tập về hành động, việc làm.
+ Học tập về tri thức.
+…
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS
- Giới thiệu về địa phương với một số nét tiêu biểu và chia
sẻ cảm nghĩ của mình.
- Biết những việc làm góp phần bảo vệ môi trường.
b. Cách tiến hành
Nhiệm vụ 1: Trò chơi Ai nhanh hơn?
- GV chia HS cả lớp thành 2 đội chơi.
- GV lần lượt đọc các hỏi trắc nghiệm, các đội xung phong
giành quyền trả lời. Đội nào có câu trả lời đúng và nhanh

- HS chia thành các đội chơi.
- HS lắng nghe GV phổ biến
luật chơi.
- HS chơi trò chơi.

nhất, đó là đội chiến thắng.
- GV đọc câu hỏi:
Câu 1: Đặc điểm tự nhiên gồm các phần?
A. Các mùa
B. Sông, hồ
C. Vị trí, địa lí
D. Địa hình, khí hậu, sông hồ
Câu 2: Có những dạng địa hình nào?
A. Độ cao, độ dốc của núi, độ cao, các dạng đất
B. Bảng biểu hiện thông tin về các sự kiện lịch sử
C. Độ thấp, các dạng địa hình khác
D. Đồng bằng, cao nguyên, sa mạc, hoang mạc, khấp
khểnh,...
Câu 3: Những nội dung khi tìm hiểu về nhiệt độ
A. Nhiệt độ trung bình năm, lượng mưa, độ ẩm
B. Các mùa trong năm, nhiệt độ theo các mùa trong năm
C. Nhiệt độ trung bình năm
D. Nhiệt độ trung bình năm, các mùa trong năm
Câu 4: Khi tìm hiểu về hoạt động nông nghiệp, cần tìm hiểu
những nội dung nào
A. Trồng trọt
B. Trồng trọt, chăn nuôi
C. Trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản, nông sản
D. Trồng trọt, chăn nuôi, ngư nghi
Câu 5: Đâu không phải là văn hóa trong việc đón tết
Nguyên đán ở nước ta
A. Gói bánh chưng, cúng ông bà tổ tiên, mùng 1 không quét
nhà
B. Không ra khỏi nhà, ăn mừng lớn
C. Tổ chức các lễ hội

D. Lì xì, đi chúc Tết
- GV mời các đội xung phong trả lời.
- GV nhận xét, đánh giá và tuyên bố đội thắng cuộc.
- GV chốt đáp án:

- HS thực hành nhóm đôi.

Câu

1

2

3

4

5

Đáp án

D

D

A

C

B

- HS đọc phần luyện tập.

Nhiệm vụ 2. HS trả lời các câu hỏi trong phần Luyện tập
SHS tr.13
- GV yêu cầu HS thực hành theo nhóm đôi.
- GV hướng dẫn HS đọc SHS tr.13 phần Luyện tập và nêu
nhiệm vụ:
+ Hãy giới thiệu và nêu cảm nghĩ của em về địa phương
mình.

- Các cặp trình bày kết quả.

+ Kể những việc em đã làm hoặc sẽ làm để góp phần bảo vệ
môi trường nơi em đang sinh sống.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV mời đại diện các cặp trình bày kết quả thảo luận. Các
HS khác lắng nghe, nhận xét.
- GV gợi ý cho HS:
+ Giới thiệu về địa phương với một số nét tiêu biểu như: vị
trí địa lí, điều kiện tự nhiên, hoạt động kinh tế nổi bật, nét
đặc trưng về văn hoá, danh nhân ở địa phương,...
+ Chia sẻ cảm nghĩ (tự hào, yêu thương,...) về địa phương
mình.
+ Những việc làm góp phần bảo vệ môi trường nơi mình
đang sinh sống phù hợp với lứa tuổi: vứt rác đúng nơi quy
định; tham gia các hoạt động vệ sinh môi trường; không bẻ
cây, hái hoa nơi công cộng.
- GV nhận xét, tổng kết một số nội dung tích cực theo chia
sẻ của HS.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng được kiến

- HS lắng nghe, tiếp thu.

thức, kĩ năng đã học để sưu tầm và thiết kế sản phẩm giới
thiệu về địa phương.

- HS đọc phần Vận dụng.

b. Cách tiến hành
- GV hướng dẫn HS đọc phần Vận dụng trong SHS tr.13,
lựa chọn và hoàn thành một trong hai nhiệm vụ:
+ Sưu tầm bài hát, câu thơ, ca dao, tục ngữ về thiên nhiên,
con người ở địa phương.
+ Vẽ tranh về phong cảnh nơi HS đang sống.
- HS lựa chọn thực hiện nhiệm vụ cá nhân hoặc nhóm theo
gợi ý.

- HS thực hành theo yêu cầu
của GV.

- GV gợi ý cho HS:
+ Sưu tầm trên internet; hỏi ý kiến của phụ huynh hoặc
người lớn tuổi trong gia đình để có những bài hát, cấu thơ,
ca dao, tục ngữ đúng với thiên nhiên, con người ở địa
phương.
+ Vẽ một bức tranh về một phong cảnh cụ thể của địa
phương như: dòng sông, ngọn núi, ngôi làng, con đường,
toà nhà, ngôi chùa, trường học,...
- GV có thể cho HS nộp sản phẩm trực tiếp hoặc trực tuyến. - HS nộp sản phẩm theo yêu
- GV nhận xét vào vở hoặc sản phẩm của HS (nếu cần).

cầu của GV.

* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học. - HS lắng nghe, tiếp thu.
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học,
khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những
HS còn chưa tích cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Đọc lại bài học Địa phương em (Tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương).
+ Hoàn thành bài tập phần Vận dụng.

- HS tiếp thu, thực hiện.

+ Đọc trước Bài 3 – Thiên nhiên vùng Trung du và miền núi
Bắc Bộ (SHS tr.14).