Ngày soạn:
Tiết 132 , 133
BÀI 38 - CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH SẢN VÀ ĐIỀU HOÀ, ĐIỀU KHIỂN
SINH SẢN Ở SINH VẬT
I.MỤC TIÊU
1.Kiến thức: Trong bài này, học sinh được học về:
- Nêu được một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản ở sinh vật và điều hoà, điều khiển sinh
sản ở sinh vật.
- Vận dụng được những hiểu biết về sinh sản hữu tính trong thực tiễn đời sống và chăn
nuôi (thụ phấn nhân tạo, điều khiển số con, giới tính). Giải thích được vì sao phải bảo vệ một
số loài côn trùng thụ phấn cho cây.
2.Năng lực
- Nhận thức khoa học tự nhiên: Nêu được một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản và điều
hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật.
- Tìm hiểu tự nhiên: Giải thích được vì sao phải bảo vệ một số loài côn trùng thụ phấn
cho cây.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng được những hiểu biết vể sinh sản hữu
tính trong thực tiễn và chăn nuôi (thụ phấn nhân tạo, điều khiển số con, giới tính).
3.Phẩm chất
- Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân;
- Trung thực, trách nhiệm trong nghiên cứu và học tập
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên:
- Các hình ảnh theo sách giáo khoa.
- Máy chiếu, bảng nhóm;
- Phiếu học tập.
2. Học sinh:
- Bài cũ ở nhà.
- Đọc nghiên cứu và tìm hiểu trước bài ở nhà.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Mở đầu: Xác định vấn đề học tập là tìm hiểu về các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản và điều
1

hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật.
a) Mục tiêu:
- Giúp học sinh tìm hiểu về các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản và điều hoà, điều khiển
sinh sản ở sinh vật.
b) Nội dung:
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá nhân là xem video:
https://www.facebook.com/watch/?v=299262353832039
và trả lời câu hỏi GV đưa ra.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
-GV đặt vấn đề: Trên cơ sở khoa học của sinh sản hữu
tính ở sinh vật, con người đã tạo nên nhiều giống vật
nuôi và cây trồng theo ý muốn. Thực tế, để điều khiển
sinh sản ở sinh vật nhằm đảm bảo trong một lần sinh
sản, số cá thể mới được sinh ra nhiều, con sinh ra phù
hợp với nhu cầu thị hiếu nhiều mặt trong cuộc sống,
con người đã nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến
sinh sản ở sinh vật và điều hoà sinh sản. Đó là những
yếu tố nào?
- GV trình chiếu đoạn video về quá trình thụ tinh nhân
tạo cho cá Koi
https://www.facebook.com/watch/?
v=299262353832039
- GV đặt câu hỏi cho HS: Các em có biết yếu tố nào
ảnh hưởng đến sinh sản của cá?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoạt động cá nhân theo yêu cầu của GV. Trả lời
câu hỏi do GV đặt ra
- Giáo viên: Theo dõi và bổ sung khi cần.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên học sinh trình bày đáp án, mỗi
2

Nội dung

HS trình bày 1 nội dung, những HS trình bày sau
không trùng nội dung với HS trình bày trước. GV liệt
kê đáp án của HS trên bảng.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá:
- Giáo viên đặt vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Để
trả lời câu hỏi trên đầy đủ và chính xác nhất chúng ta
vào bài học hôm nay. Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm
hiểu về các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản và điều
hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật.
- Giáo viên nêu mục tiêu bài học
2. Hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu về một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản và điều hoà, điều khiển
sinh sản ở sinh vật
a) Mục tiêu:
- Nêu được một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản ở sinh vật và điều hoà, điều khiển sinh
sản ở sinh vật.
b) Nội dung: GV phát phiếu học tập cho các nhóm học sinh
- GV sử dụng kĩ thuật phòng tranh để HS nhận biết các yếu tố môi trường ảnh hưởng
đến sự sinh sản của sinh vật
+ Hãy nêu một số yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh sản của sinh vật?
+ Đọc đoạn thông tin trong SGK trang 175, yếu tố bên trong nào tác động đến sinh sản ở
sinh vật?
- Quan sát Hình 38.1, hãy cho biết con người đã điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật
như thế nào? Nhận xét kết quả về tỉ lệ trứng được thụ tinh ở Hình 38.1 và 38.2?
c) Sản phẩm: Phiếu học tập của học sinh
+ Yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sinh sản của sinh vật bao gồm:
nhiệt độ, độ ẩm, thức ăn, gió, …)
+ Yếu tố bên trong cơ thể sinh vật ảnh hưởng đến sinh sản của sinh
vật bao gồm: hormone, loài.
+ Con người đã điều hoà và điều khiển sinh sản ở sinh vật qua thời kì chăm sóc cá bố
mẹ và giai đoạn kích thích điều khiển sinh sản:
3

 Nuôi vỗ cá bố mẹ: bổ sung nguồn thức ăn giàu chất dinh dưỡng, giúp cá bố mẹ
đạt kích thước lớn, sinh sản nhanh và chất lượng tốt.
 Giai đoạn sinh sản: con người chủ động tiêm hormone sinh sản nhằm kích thích
quá trình rụng trứng và xuất tinh của cá, đảm bảo tỉ lệ thụ tinh cao nhất.
- Kết quả: Khi sử dụng các yếu tố điều hoà, điều khiển sinh sản, cá đẻ trứng và tỉ lệ
trứng được thụ tinh (đạt 80 - 90%) cao hơn so với cá cho sinh sản thông thường (tỉ lệ thụ tinh
chỉ đạt khoảng 40%)
d) Tổ chức dạy học:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Nội dung
1. Một số yếu tố ảnh hưởng đến

- GV sử dụng kỹ thuật phòng tranh (4 bức
tranh ứng với 4 đoạn thông tin trong sgk trang
175) yêu cầu HS nhận biết các yếu tố môi

sinh sản và điều hòa, điều khiển
sinh sản ở sinh vật
- Yếu tố môi trường ảnh hưởng đến

trường ảnh hưởng đến sự sinh sản của sinh vật

sinh sản ở sinh vật: nhiệt độ, độ ẩm,

yêu cầu HS thảo luận câu hỏi trong SGK để trả

ánh sáng, gió, thức ăn,...

lời câu hỏi:
+ Hãy nêu một số yếu tố bên ngoài ảnh hưởng
đến sinh sản của sinh vật?

- Yếu tố bên trong điều hòa sinh
sản ở sinh vật: hormone, loài.

- GV yêu cầu HS đọc đoạn thông tin trong
SGK trang 175, tổ chức cho HS thảo luận cặp
đôi để xác định yếu tố điều hoà sinh sản ở sinh
vật. Yêu cầu HS thảo luận trả lời câu hỏi :
+Yếu tố bên trong nào tác động đến sinh sản ở
sinh vật?
* Yếu tố điều khiển sinh sản ở sinh vật

* Yếu tố điều khiển sinh sản ở

- GV giao nhiệm vụ cặp đôi cho HS yêu cầu sinh vật
HS nghiên cứu tài liệu và thảo luận cặp đôi để

- Dựa vào một số yếu tố như

xác định các yếu tố kết hợp điều khiển sinh sản

hormone và yếu tố môi

ở sinh vật yêu cầu HS thảo luận trả lời câu hỏi:

trường, con người đã chủ

+ Quan sát Hình 38.1, hãy cho biết con người
đã điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật như
4

động điều khiển quá trình
sinh sản của sinh vật nhằm

thế nào? Nhận xét kết quả về tỉ lệ trứng được thụ

đạt được mục đích về năng

tinh ở Hình 38.1 và 38.2.

suất và chất lượng của vật

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

nuôi, cây trồng.

HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi
chép nội dung hoạt động ra phiếu học tập.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một
nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung (nếu
có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung.
PHIẾU HỌC TẬP 1
Câu 1. Đọc đoạn thông tin trong SGK trang 175, hãy nêu một số yếu tố bên ngoài ảnh hưởng
đến sinh sản của sinh vật.
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………...............................……
Câu 2. Yếu tố bên trong nào tác động đến sinh sản ở sinh vật?
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………...............……………
Câu 3: Quan sát Hình 38.1, hãy cho biết con người đã điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật
như thế nào? Nhận xét kết quả về tỉ lệ trứng được thụ tinh ở Hình 38.1 và 38.2.

.....
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Hoạt động 2: Vận dụng những hiểu biết về sinh sản hữu tính trong thực tiễn và chăn
5

nuôi (thụ phấn nhân tạo, điều khiển số con, giới tính.
a) Mục tiêu: Vận dụng những hiểu biết về sinh sản hữu tính trong thực tiễn và chăn nuôi (thụ
phấn nhân tạo, điều khiển số con, giới tính.
b) Nội dung: GV phát phiếu học tập cho các nhóm học sinh
- GV sử dụng kĩ thuật phòng tranh để HS xác định yếu tố tham gia vào điều hoà, điều
khiển sinh sản ở sinh vật và thành tựu đạt được trong điều khiển sinh sản
- Quan sát Hình 38.3, hãy nêu một số biện pháp điều khiển sinh sản ở sinh vật?

- Quan sát các hình từ Hình 38.3 đến Hình 38.6, hãy nêu những ứng dụng của sinh sản
hữu tính trong chăn nuôi, trồng trọt.

- Theo em, người nông dân thường nuôi ong trong các vườn cây ăn quả để làm gì?
………………………………………………………………………………................………
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………...................…................
- Vì sao chúng ta cần phải bảo vệ những loài côn trùng có lợi?
....…………………………………………………………………………….............…………
…………………………………………………………………………………………………
6

……………………………………………………………………...................…….................
c) Sản phẩm: Phiếu học tập số 2
- Một số biện pháp điều khiển sinh sản ở sinh vật
+ Thụ phấn nhân tạo.
+ Thụ tinh nhân tạo.
Ví dụ: Con người đã vận dụng thời gian chiếu sáng trong ngày nhằm điều
khiển sự thụ phấn cho hoa ở cây cà chua. Kết quả chiếu sáng từ 8 - 10 giờ, cho tỉ lệ đậu quả ở
cây cà chua cao nhất (30%)
- Thụ phấn nhân tạo giúp tỉ lệ đậu quả đạt tối đa: thụ phấn cho cây có hoa đơn tính.
+ Thụ tinh nhân tạo cho động vật: đảm bảo số con sau sinh nhiều, ví dụ: thụ tinh nhân
tạo cho cá hồi.
- Để ong khi hút mật ở hoa đổng thời thực hiện thụ phấn cho hoa, nhằm đảm bảo hoa
đậu quả.
- Vì những loài côn trùng (ví dụ: ong, bướm, ...) thụ phấn cho hoa giúp cây đậu quả, các
loại hoa quả là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho con người
d) Tổ chức dạy học:
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

2. Vận dụng những hiểu biết về

- GV phát phiếu học tập cho các nhóm

sinh sản hữu tính trong thực tiễn

- GV sử dụng kỹ thuật phòng tranh về 4 bức

- Con người đã sử dụng một

tranh đại diện cho 4 hình (H38.3-38.6) yêu cầu

số loại hormone sinh sản và

HS nghiên cứu tài liệu và thảo luận nhóm xác

điều chỉnh yếu tố môi trường

định yếu tố tham gia vào điều hoà, điều khiển

nhằm điều khiển sinh sản ở

sinh sản ở sinh vật và thành tựu đạt được trong

sinh vật sinh sản hữu tính.

điều khiển sinh sản và thảo luận các nội dung

- Trong chăn nuôi, sử dụng

câu hỏi:

một số biện pháp điều khiển

+ Quan sát các hình từ Hình 38.3 đến Hình 38.6,

sinh sản để được đàn vật

hãy nêu những ứng dụng của sinh sản hữu tính

nuôi theo ý muốn như: điều

trong chăn nuôi, trồng trọt?

khiển số con, điều khiển giới

+ Quan sát Hình 38.3, hãy nêu một số biện pháp

tính, …

điều khiển sinh sản ở sinh vật?

- Trong trồng trọt, sử dụng

+ Theo em, người nông dân thường nuôi ong

biện pháp thụ phấn nhân tạo

7

trong các vườn cây ăn quả để làm gì?

nhằm tăng hiệu quả sinh sản

+ Vì sao chúng ta cần phải bảo vệ những loài

(tạo nhiều quả).

côn trùng có lợi?
- GV mở rộng về việc con người tìm hiểu về quá
trình điều hoà, điều khiển sinh sản ở người. Việc
tìm hiểu được vận dụng ở các cặp vợ chồng
hiếm muộn, ở các nước đông dân,… GV nói đến
sinh đẻ có kế hoạch
- GV chiếu video về hậu quả của sinh đẻ không
có kế hoạch và kết luận
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận và hoàn thành câu trả lời
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một
nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung (nếu
có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung.
PHIẾU HỌC TẬP 2
Câu 4: Quan sát Hình 38.3, hãy nêu một số biện pháp điều khiển sinh sản ở sinh vật.
………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
Câu 5: Quan sát các hình từ Hình 38.3 đến Hình 38.6, hãy nêu những ứng dụng của sinh sản
hữu tính trong chăn nuôi, trồng trọt.

8

……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………….......………
Câu 6: Theo em, người nông dân thường nuôi ong trong các vườn cây ăn quả để làm gì?
…………………………………………………………………………………......……
……………………………………………………………………………………………
Câu 7: Vì sao chúng ta cần phải bảo vệ những loài côn trùng có lợi?
…………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………….......................................……
3. Luyện tập:
a) Mục tiêu:
- Hệ thống được một số kiến thức đã học.
b) Nội dung:
- HS thực hiện cá nhân phần “Con đã học được trong giờ học” trên phiếu học tập KWL.
- HS tóm tắt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy.
c) Sản phẩm:
- HS trình bày quan điểm cá nhân về đáp án trên phiếu học tập KWL.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân phần “Con đã học
được trong giờ học bằng cách tóm tắt nội dung bài
học dưới dạng sơ đồ tư duy vào vở ghi.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên 3 HS lần lượt trình bày ý kiến cá
nhân.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV nhấn mạnh nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy
trên bảng.

9

Nội dung