Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

PHỤ LỤC I: MẪU BÁO CÁO KẾT QUẢ SÁNG KIẾN
PHÒNG GD ĐT TRI TÔN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG THCSTT TRI TÔN

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

An Giang, ngày 4 tháng 02 năm 2023

BÁO CÁO

Kết quả thực hiện sáng kiến “DẠY HIỆU QUẢ TIẾT NÓI VÀ NGHE: KỂ LẠI
MỘT TRUYỆN CỔ TÍCH (Ngữ văn 6 tập 1)”

I. Sơ lược lý lịch tác giả:
- Họ và tên: Nguyễn Thái Bình

Nam, nữ: Nữ

- Ngày tháng năm sinh: 07/11/1984
- Nơi thường trú: khóm 1, thị trấn Tri Tôn - Tri Tôn - An Giang.
- Đơn vị công tác: Trường THCSTT Tri Tôn.
- Chức vụ hiện nay: Tổ trưởng chuyên môn.
- Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Ngữ văn.
- Lĩnh vực công tác: Giảng dạy môn Ngữ văn lớp 6A1,6A2,6A3, chủ nhiệm lớp 6A3,
tổ trưởng tổ Ngữ văn.
II. Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị:
Về thuận lợi:
- Được sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo ngành, địa phương.
- Trường THCS TT Tri Tôn là trường đạt chuẩn quốc gia, cơ sở vật chất đảm bảo yêu
cầu phục vụ cho hoạt động dạy và học, nhiều phòng học được trang bị màn hình ti vi
thuận tiên cho việc ứng dụng công nghệ thông tin.
- Đội ngũ giáo viên tích cực, nhiệt tình, luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Hội đồng bộ môn Ngữ văn và Tổ chuyên môn quan tâm, thường xuyên khuyến khích giáo
viên đổi mới trong giảng dạy. Đặc biệt Ban giám hiệu chỉ đạo việc đổi mới sinh hoạt
chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học định kì trong các lần họp tổ. Tổ Ngữ văn
trường THCSTT Tri Tôn có đến 12 thành viên, các đồng nghiệp trong tổ đều là những
giáo viên có tay nghề vững vàng và luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trong các buổi sinh
hoạt chuyên môn. Qua đó tôi dễ dàng trao đổi nghiên cứu chuyên môn, học tập đồng
nghiệp.
- Về phía học sinh, đa số học sinh khối 6 chăm ngoan, thực hiện tốt nhiệm vụ được
phân công. Một số HS tự tìm tòi mở rộng kiến thức, các em dễ dàng tìm đọc các câu
chuyện cổ tích hay qua mạng internet. Trong học tập các em khá tích cực, chủ động, sáng
tạo trong việc thực hiện các nhiệm vụ của giáo viên phân công.
Về khó khăn:
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

1

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

- Trong năm học 2021-2022 ảnh hưởng dịch bệnh covid 19, các em phải học trực
tuyến, nên năng lực của HS còn nhiều hạn chế. Chương trình tiểu học các em còn học
SGK cũ nên sang năm học lớp 6 HS mới tiếp cận chương trình và phương pháp học tập
mới dẫn đến HS rất bỡ ngỡ. GV cần dành nhiều thời gian dạy các kĩ năng đọc, viết, nói và
nghe cho HS. Trong đó kĩ năng nói và nghe các em chưa được rèn luyện trong chương
trình học tiếng Việt ở tiểu học.
- Bước đầu khi dạy kĩ năng nói và nghe ở chương trình lớp 6 HS và giáo viên còn
nhiều lúng túng. Chương trình dạy học mới 2018 chủ yếu dành cho phần đọc hiểu, thời
lượng dành cho tiết học dạy hoạt động nói và nghe rất ít. Một bài khoảng 1-2 tiết, chiếm
8% -15%. Với thời lượng trên lớp như thế GV chỉ yêu cầu 4-6 HS đại diện cho nhóm trình
bày, mỗi lớp còn lại khoảng 30 HS không có thời gian để trình bày. Với thời lượng hiếm
hoi này đòi hỏi giáo viên phải đầu tư đổi mới về phương pháp giảng dạy, đa dạng hình
thức kiểm tra đánh giá để đáp ứng mục tiêu hình thành năng lực và phẩm chất cho học
sinh.
Từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi mạnh dạn chia sẻ phương pháp dạy nói và
nghe hiệu quả.
Tên sáng kiến: “DẠY HIỆU QUẢ TIẾT TIẾT NÓI VÀ NGHE: KỂ LẠI MỘT
TRUYỆN CỔ TÍCH (Ngữ văn 6 tập 1)”.
Lĩnh vực: dạy bộ môn Ngữ văn khối 6.
III. Mục đích yêu cầu của sáng kiến:
1. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến:
Thực tế giảng dạy Hoạt động Nói và nghe ở chương trình Ngữ văn 6 rất khó tạo được
hứng thú cho HS. Về phía HS, ở hoạt động nói đa số các em rụt rè, ngại nói trước tập thể.
Khi trình bày do sự phân công, chỉ chọn được HS khá giỏi đại diện nhóm. Ở hoạt động
nghe: chưa mạnh dạn trình bày nhận xét bạn. Về thời lượng để dạy hoạt động này không
nhiều, mỗi bài chỉ dạy khoảng 1 đến 2 tiết. Chính vì điều đó khiến trò ngại học và thầy
ngại dạy hoạt động Nói và nghe. Sau đây là bảng khảo sát kĩ năng nói đầu năm của HS:
Lớp

Sĩ số

Nói tốt

Nói ấp úng

Nói chưa được

6A1

37 HS

5 HS-13,51%

12 HS- 33,33%

20 HS- 55,56%

6A2

40 HS

8 HS- 20%

10 HS- 25%

22 HS- 55%

6A3

36 HS

5 HS- 13,89%

15 HS- 41,67%

16 HS- 44,44%

Tổng

113 HS

18 HS-15,93%

37HS- 32,74%

58HS-51,33%

Nhìn vào bảng số liệu cho thấy số lượng HS chưa nói được chiếm 51,33% cao gần gấp 3
lần so với HS nói tốt và cao rất nhiều so với HS nói ấp úng. Từ thực trạng trên là động lực
giúp tôi phải tìm tòi, học hỏi đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao năng lực nói
và nghe cho học sinh.
2. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến:
Trường THCS TT Tri Tôn nằm ở trung tâm huyện Tri Tôn nên ngoài HS ở địa bàn
Thị Trấn thì số lượng HS ở các xã Núi Tô, An Tức, Lương Phi, … chiếm khá đông. Các
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

2

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

em dân tộc Khmer cũng nhều ở lớp 6A1, 6A2, 6A3, với đối tượng HS này khả năng nói
tiếng Việt, giao tiếp rất yếu. Năm học 2022-2023, trường tiếp tục duy trì đạt để công nhận
chuẩn quốc gia. Đó là động lực rất lớn thúc đẩy giáo viên đổi mới giảng dạy dạt hiệu quả
nâng cao chất lượng bộ môn.
Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những định hướng được ngành giáo
dục, Hội đồng bộ môn và Tổ chuyên nôm quan tâm động viên giáo viên thực hiện. Với
HS lớp 6, năm học vừa qua các em phải học trực tuyến, gặp nhiều hạn chế trong quá trình
tiếp thu kiến thức. Đặc biệt trong chương trình học Tiểu học các em thực hiện chương
trình cũ, chưa từng thực hiện “hoạt động nói và nghe”.
Từ xa xưa ông cha ta đã rất coi trọng lời nói, điều này thể hiện qua các câu tục ngữ
như: “Lời nói chẳng mất tiền mua / Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Trong cuộc sống
ngày nay, mọi người ở mọi lúc mọi nơi đều diễn ra “hoạt động nói và nghe” ở tất cả mọi
ngành nghề, lĩnh vực hoạt động này vô cùng hữu ích. Ở lứa tuổi HS lớp 6 đang hình thành
nhân cách việc dạy nói cần phải được chú trong hơn. Bởi vì này nay các em ảnh hưởng rất
nhiều ngôn ngữ “chát” nói gọn, nói cộc, không biết cách diễn đạt ý kiến của mình. Từ đó
dẫn ra nhiều mâu thuẫn, tranh cãi, bất đồng, thậm chí là bạo lực.
Trong quá trình giảng dạy, theo sách giáo khoa cũ chỉ chú trọng dạy luyện nói,
thường lướt nhẹ ở hoạt động nghe của HS. Khi thực hiện SGK mới đã chú trọng đến hoạt
động này nhưng ở một số giáo viên chưa đổi mới, chưa lưu ý rèn luyện năng lực nghe cho
HS. Khi giảng dạy tiết “Nói và nghe” thật sự vô cùng vất vả, người dạy phải đầu tư tìm tòi
phương pháp dạy mới đem đến hiệu quả hứng thú, phải dạy cho HS nắm vững kiến thức
phần đọc văn bản thì mới giúp các em có tri thức để hình thành năng lực nói và nghe.
Người học để thực hiện thành công vừa phải nắm vững kiến thức phần đọc văn bản, vừa
phải luyện tập trao dồi kĩ năng nói trước tập thể. Đặc biệt với HS có tính nhút nhác, rụt rè
thì càng khó hơn.
Từ những trăn trở trên tôi quyết định lựa chọn đề này nhằm phát huy phẩm chất và
năng lực nói và nghe hiệu quả cho HS lớp 6.
IV. Nội dung sáng kiến:
IV.1. Thời gian thực hiện:
- Năm học 2021 -2022: tuần 6. Tiết 23-24 (học kì 1); lớp dạy: 6A3
trường THCS TT Tri Tôn.
- Năm học 2022 -2023: tuần 6. Tiết 23-24 (học kì 1); lớp dạy: 6A1, 6A2,
6A3 trường THCS TT Tri Tôn.
IV.2. Biện pháp tổ chức:
- Bước 1: GV dựa vào mục tiêu của hoạt động nói và nghe xây dựng các hoạt động của
bài học trao đổi thảo luận GV dạy khối 6 để thiết kế phương pháp dạy hiệu quả cho bài
học.
- Bước 2: GV hướng dẫn HS chuẩn bị, luyện tập nói và nghe ở trên lớp và thực hiện video
luyện nói ở nhà.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

3

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

- Bước 3: GV tiến hành dạy minh họa mời GV trong tổ bộ môn dự giờ sau đó tiến hành
thảo luận rút ra phương pháp dạy học hiệu quả cho bài học.
- Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện của học sinh.
- Bước 5: Triển khai phương pháp dạy nói và nghe hiệu quả đến Tổ chuyên môn.
IV.3 Quá trình tổ chức các hoạt động cụ thể:
IV.3.1. Thực hiện bước 1: GV dựa vào yêu cầu cần đạt của hoạt động nói và
nghe xây dựng các hoạt động của bài học trao đổi thảo luận GV dạy trong tổ để thiết kế
phương pháp dạy hiệu quả cho bài học.
- Căn cứ Kế hoạch của trường đã đề ra về việc sinh hoạt chuyên môn theo nghiên
cứu bài học, do đó tổ Ngữ văn yêu cầu giáo viên trong tổ chọn một bài dạy để tiến hành
soạn thống nhất phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh.
Tôi đề xuất chọn bài: Bài 2: Hoạt động nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích. Tuần 6 tiết
PPCT: 23-24. Vì đây là tiết dạy khó nhất trong bài 2, khối lớp 6 là khối mới nội dung bài
dạy có nhiều vấn đề cần đưa ra để trao đổi nghiên cứu, được các thành viên trong tổ đã
nhất trí.
sau:

Để chuẩn bị cho giờ dạy trước tiên, chúng tôi xác định mục tiêu bài học như

(1). Kiến thức:
- Nội dung chính của truyện cổ tích HS chọn để kể lại.
(2). Năng lực:
- Năng lực giao tiếp: Khiêm tốn, lắng nghe tích cực trong giao tiếp. Diễn đạt ý
tưởng một cách tự tin; thể hiện được biểu cảm phù hợp với đối tượng và bối cảnh giao
tiếp.
(3). Phẩm chất:
- Nhân ái: Biết quan tâm đến những người thân, tôn trọng bạn bè, thầy cô; biết
nhường nhịn, vị tha; biết xúc động trước con người và việc làm tốt, giữ được mối quan hệ
hài hoà với người khác; biết cảm thông chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, tình yêu thương đối
với những người xung quanh cũng như đối với các nhân vật trong tác phẩm; tôn trọng sự
khác biệt về hoàn cảnh và văn hoá, biết tha thứ và độ lượng với người khác.
Để thực hiện tốt tiết dạy tôi dạy trao đổi với các đồng nghiệp trong tổ tại buổi
sinh hoạt tổ các nội dung khó sau:
(1) Đa số HS kể không lưu loát, nói ấp úng. GV phải hướng dẫn thế nào để HS thực hiện
bài nói tốt. Phát huy được năng lực: diễn đạt ý tưởng một cách tự tin; thể hiện được biểu
cảm phù hợp với đối tượng và bối cảnh giao tiếp; lắng nghe tích cực.
(2) Với tiết dạy Nói và nghe cần thực hiện các phương pháp và các bước tiến hành bài dạy
sao cho hiệu quả.
(3) Thời lượng quá ít: GV dùng phương pháp sao cho hiệu quả để có thể tạo điều kiện cho
nhiều HS được trình bày kể câu chuyện của mình.
* GV trong tổ góp ý:
(1) Cô Phương góp ý:
- Để HS nói lưu loát GV phải hướng dẫn HS xây dựng dàn ý cho bài nói, vẽ sơ đồ tư duy
các sự việc chính trong truyện để kể.
- Yêu cầu HS tập nói trước gương ở nhà.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

4

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

(2) Cô Tuyền góp ý: Với tiết Nói và nghe GV tiến hành các bước theo quy trình của
SGK/ 57 gồm 4 bước:
- Bước 1: Xác định đề tài, người nghe, mục đính, không gian và thời gian nói.
- Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý.
- Bước 3: Luyện tập và trình bày. Ở bước này GV yêu cầu HS chọn câu chuyện dung
lượng vừa phải không quá dài. Rèn luyện nói có giọng điệu, cử chỉ. Thực hiện luyện tập
theo bảng kiểm Sách giáo khoa trang 57.
- Bước 4: Trao đổi và đánh giá. Theo bảng kiểm trang 57. Trước tiên là HS đánh giá, sau
đó GV chốt.
(3) Cô Hương góp ý: thống nhất tiến trình bài dạy theo 4 bước của SGK.
- Để HĐ nói thêm sinh động GV yêu cầu HS chuẩn bị tranh minh họa cho các sự việc
chính của truyện. HS tự in màu hoặc tìm tranh gởi GV chiếu HS kể có ảnh minh họa.
- HS nói dựa vào bảng kiểm và HS nghe cũng dựa vào bảng kiểm để nhận xét.
(4) Cô Viên góp ý: Để nhiều HS được tham gia nói nhưng thời lượng quá ít GV có thể
yêu cầu HS tự quay video phần kể chuyện của mình gởi GV đánh giá.
Từ những góp ý của đồng nghiệp tôi đã tháo gỡ được những khó khăn trong bài
dạy, hình thành những định hướng về phương pháp hợp lí cho bài học.
*Tôi và Tổ chuyên môn thống nhất xây dựng bài dạy như sau:
- HĐ khởi động tạo tâm thế: cho HS chơi trò chơi nghe bài hát Vườn cổ tích và liệt kê
tên các truyện cổ tích được nhắc đến trong bài. Sau đó GV chốt vào bài.
- HĐ hình thành kiến thức thực hiện bài dạy theo 4 bước: Với tiết Nói và nghe GV
tiến hành các bước theo quy trình của Sách giáo khoa trang 57 gồm 4 bước:
+ Bước 1: Xác định đề tài, người nghe, mục đính, không gian và thời gian nói.
+ Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý.
+ Bước 3: Luyện tập và trình bày. Ở bước này GV yêu cầu HS chọn câu chuyện dung
lượng vừa phải không quá dài. Rèn luyện nói có giọng điệu, cử chỉ. Thực hiện luyện tập
theo bảng kiểm sách giáo khoa Ngữ văn 6 trang 57.
+ Bước 4: Trao đổi và đánh giá. Theo bảng kiểm sách giáo khoa trang 57. Trước tiên là
HS đánh giá, sau đó GV chốt.
- Bổ sung HĐ luyện tập: thực hiện ở nhà với mục tiêu tất cả các HS đều tham gia vào
hoạt động nói và nghe.
GV hướng dẫn HS thực hiện ở nhà gồm video hướng dẫn, phiếu học tập dàn ý,
bảng kiểm bài nói và nghe kể lại một truyện cổ tích: học thuộc nội dung câu chuyện cổ
tích sưu tầm tranh ảnh minh họa; tập kể bằng lời của em, có cử chỉ điệu bộ, sau khi đã kể
tốt quay lại bằng video gởi cho bạn và GV đánh giá.
Bài dạy thực hiện vào tiết 4 chiều thứ năm ngày, 13/ 10/2022. Tại phòng 17, lớp
6A2. Phân công người dự: Hương, Thúy Loan, Nghĩa.
IV.3.2. Thực hiện bước 2: GV hướng dẫn HS chuẩn bị, luyện tập nói và nghe ở trên lớp
và thực hiện video luyện nói ở nhà.
- Khâu HS chuẩn bị các điều kiện trước khi nói, ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công
của quá trình nói. Chuẩn bị cho việc nói cho HS tôi hướng dẫn các em bao gồm các bước
như sau:
+ Bước chuẩn bị nội dung: Thứ nhất: để nội dung nói mang tính thuyết phục và tạo cảm
hứng cho người nghe, người nói phải chuẩn bị đủ thông tin nắm vững và hiểu chính xác
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

5

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

nội dung câu chuyện cổ tích, bổ sung ý nghĩa hay những ý tưởng sáng tạo trong lời kể để
câu chuyện thêm sinh động, cuốn hút. Thứ hai: thời lượng tiết học có hạn nên chú ý chọn
câu chuyện cổ tích có dung dựng vừa phải không quá dài. Đặc biệt nội dung câu chuyện
có ý nghĩa mang tính giáo dục thì mới thu hút được người nghe. Thứ ba: người nói phải
chuẩn bị dàn ý bài nói theo bố cục 3 phần. Lưu ý các em chuẩn bị đạo cụ, tranh ảnh minh
họa cho sự việc chính thì câu chuyện càng sinh động, cuốn hút hơn. Tôi định hướng các
em qua phiếu học tập sau:
Phiếu học tập số 1: DÀN Ý BÀI NÓI KỂ LẠI MỘT TRUYỆN CỔ TÍCH
Dàn ý: (ảnh minh họa sự việc nếu có)
- Mở bài: Giới thiệu bản thân và sơ lược về truyện cổ tích định kể.
- Thân bài: kể chi tiết các sự việc theo trình tự, có sử dụng yếu tố kì ảo.
+ Giới thiệu về nhân vật và hoàn cảnh diễn ra câu chuyện.
+ Sự việc 1: ……………………
+ Sự việc 2: ……………………
+ Sự việc ………………………
- KB: Nêu ý nghĩa/bài học qua câu chuyện.
+ Bước tập luyện nói: đây là bước quan trọng cần thiết nhưng HS cứ nghĩ mình đã biết
câu chuyện rồi nên hay bỏ qua. Trước tiên tôi sưu tầm các video kể chuyện cổ tích hay
chuẩn về phát âm, giọng kể hay, nội dung có tính giáo dục trên kênh
“https://www.youtube.com/watch?” để làm mẫu cho HS xem. Chú ý HS về rền luyện tác
phong và ngôn ngữ cơ thể của người nói, nó cũng góp phần tạo ra thành công. Các yếu tố
phi ngôn ngữ như ánh mắt, cử chỉ, tư thế đi, đứng, ngồi sẽ thể hiện rõ tâm lí, sự tự tin của
người nói, tạo cảm giác gần gũi hoặc xa lạ giữa người nói và người nghe. Cần hạn chế
việc khua tay, khua chân, cử động không ngừng khi nói. Ngôn ngữ cơ thể là thứ cần được
sử dụng một cách khéo léo và tế nhị ngay từ khi bắt đầu bài phát biểu nhằm giúp chuyển
tải được nội dung nói hiệu quả. Trong quá trình luyện nói, HS có thể ghi chú, ước tính thời
gian và chỉnh sửa những chỗ cần thiết về nội dung và cách thể hiện. Việc luyện nói cũng
giúp HS ghi nhớ các sự việc và trình bày một cách hiệu quả, giúp câu chuyện kể được lưu
loát hơn. Ngoài ra, việc tập luyện sẽ giúp người nói nhận ra được những khó khăn và hạn
chế của mình trong khi kể chuyện. Theo đó, cách tốt nhất là mỗi HS nên ghi hình lại quá
trình luyện nói của mình, tự xem lại để rút kinh nghiệm và nhờ người khác góp ý.
+ Bước chuẩn bị tâm lí trước khi nói trước nhiều người: Dù là người lần đầu tiên nói
trước đông người hay đã phát biểu nhiều lần, HS đều không tránh khỏi áp lực tâm lí khi
đứng trước đám đông. Trong cuộc nói chuyện, người nói luôn muốn những khán giả,
thính giả của mình có thể tiếp thu một cách có hứng thú với nội dung mà mình truyền đạt.
Dù đối tượng nghe là ai cũng đều tạo sức ép đối với người trình bày. Chính vì thế, chuẩn
bị về tâm lí là điều quan trọng để có được một phần trình bày tốt trước mọi người. Tôi
hướng dẫn HS một số kĩ thuật như thả lỏng cơ thể, co duỗi nắm tay hay sử dụng phương
pháp thở yoga... có thể giúp HS chuẩn bị tâm lí tốt trước khi nói. Cùng với nội dung nói
có chất lượng, sự tự tin sẽ quyết định thành công của một tiết mục kể chuyện. Người nghe
sẽ trở nên thoải mái và cởi mở hơn trước phong thái tự tin của người nói. Sự tương tác tích
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

6

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

cực giữa người nói và người nghe cũng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động giao
tiếp.
+ Bước kiểm tra và chỉnh sửa: tôi hướng dẫn HS chuẩn bị phần tự đánh giá qua bảng
kiểm sau và thực hiện trên phiếu học tập.
Phiếu học tập số 2. BẢNG KIỂM BÀI NÓI KỂ LẠI MỘT TRUYỆN CỔ TÍCH
TIÊU
CHÍ

NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ

Lý do em muốn kể truyện.
NỘI
Nêu tên truyện
DUNG
Ngôi kể thứ 3. Sự việc kể theo trình tự thời gian
KỂ
Giới thiệu nhân vật và hoàn cảnh xảy ra câu chuyện
CHUYỆN Trình bày chi tiết các sự việc theo diễn biến cốt truyện từ mở
đầu đến kết thúc
Kể đầy đủ hành động của nhân vật
Nội dung câu chuyện phong phú, hấp dẫn, các sự kiện, chi tiết
rõ ràng, hấp dẫn.Đảm bảo các yếu tố kỳ ảo.
Nêu cảm nghĩ và điều em học tập được từ câu chuyện.
Bài có bố cục đầy đủ 3 phần: MB-TB-KB
NGÔN Phong thái tự tin, nhiệt tình.
NGỮ
Diễn đạt lưu loát, lời kể có cảm xúc với nội dung được kể.
TÁC
Điệu bộ, nét mặt, ánh mắt phù hợp với nội dung nói và tương
PHONG tác tốt với người nghe.
Vốn ngôn ngữ phong phú, đa dạng các kiểu câu. Không mắc
lỗi diễn đạt, ngắt nghỉ đúng, không mắc lỗi phát âm.

KẾT QUẢ
ĐẠT CHƯA
ĐẠT

- Luyện tập nói tự do: để mở rộng hình thức luyện nói tôi hướng dẫn các em luyện tập cá
nhân ở nhà. Sau đó thành lập cặp, nhóm từ khoảng từ 2 đến 5 HS tự tập luyện cho nhau ở
nhà hay giờ ra chơi. Từ đó giúp các em mạnh dạn tự tin hơn trong khi thực hành trình bày
trước tập thể.
IV.3.3: Thực hiện bước 3 tiến hành thiết kế bài dạy minh họa mời GV trong tổ bộ
môn dự giờ sau đó tiến hành thảo luận rút ra phương pháp dạy học hiệu quả cho bài
học.
Tiến trình bài dạy như sau:
Tuần 6
Tiết 23,24
Ngày dạy: 13/10/1022. Lớp 6A3, 6A2
14/10/1022. Lớp 6A1.
NÓI VÀ NGHE
KỂ LẠI MỘT TRUYỆN CỔ TÍCH
I.MỤC TIÊU
1.Kiến thức:
- Nội dung chính của truyện cổ tích HS chọn để kể lại.
2. Năng lực:

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

7

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

- Năng lực giao tiếp: Khiêm tốn, lắng nghe tích cực trong giao tiếp. Diễn đạt ý tưởng một
cách tự tin; thể hiện được biểu cảm phù hợp với đối tượng và bối cảnh giao tiếp.
3. Phẩm chất:
- Nhân ái:Biết quan tâm đến những người thân, tôn trọng bạn bè, thầy cô; biết nhường
nhịn, vị tha; biết xúc động trước con người và việc làm tốt, giữ được mối quan hệ hài hoà
với người khác; biết cảm thông chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, tình yêu thương đối với những
người xung quanh cũng như đối với các nhân vật trong tác phẩm; tôn trọng sự khác biệt về
hoàn cảnh và văn hoá, biết tha thứ và độ lượng với người khác.
II.THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU
1.Giáo viên:
- Xây dựng kế hoạch bài học, video bài hát “Về miền cổ tích”, Ti Vi, máy tính, bảng phụ
ghi bảng kiểm.
-Phiếu học tập số 1 (dàn ý Bài nói kể lại một truyện cổ tích), phiếu học tập số 2 (bảng
kiểm Bài nói kể lại một truyện cổ tích).
2. Học sinh:
- Học thuộc nội dung câu chuyện cổ tích, chuẩn bị tranh minh họa sự việc chính trong câu
chuyện định kể.
- Phiếu học tập số 1 (dàn ý Bài nói kể lại một truyện cổ tích), phiếu học tập số 2 (bảng
kiểm Bài nói kể lại một truyện cổ tích).
III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (5 phút)
a. Mục tiêu: Gợi lại tên những câu chuyện cổ tích, tạo tâm thế cho học sinh. HS hiểu được
yêu cầu của người nói và người nghe trong thực hiện hoạt động.
b. Nội dung: - GV khai thác kênh video, sử dụng KT đặt câu hỏi.
GV tổ chức cho HS nghe video bài hát “Về miền cổ tích” của tác giả Lê Phú Hải: Chia sẻ
với các bạn trong lớp về tên các truyện cổ tích được nhắc đến.
- HS làm việc cá nhân, quan sát và bổ sung (nếu cần)
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức thực hiện

Thực hiện NV học tập
Báo cáo, thảo luận
GV chiếu:
- Thực hiện NV học tập: Cá
- video bài hát “Về miền cổ tích” của tác giả Lê Phú nhân HS thực hiện nhiệm vụ.
Hải.
- Báo cáo, thảo luận:
Chia sẻ với các bạn trong lớp về tên các truyện cổ 2-3 HS trả lời, các HS khác
tích được nhắc đến.
lắng nghe, bổ sung (nếu có).
- Sau đó GV chốt vào bài chiếu Sile 1,2 giảng cho HS
những yêu cầu về người nói và người nghe:
Giao nhiệm vụ học tập

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

8

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

Với người nói:
- Không viết văn mà kể lại cổ tích bằng
lời.
- Bám sát sự kiện chính nhưng có thể sáng
tạo thêm những chi tiết hình ảnh, cách kết
thúc truyện
- Phân biệt kể miệng (văn nói) với kể
bằng viết (văn viết), chú ý cách kể, giọng
kể, kết hợp với ngôn ngữ hình thể (cử chỉ,
ánh mắt, nét mặt,...) phù hợp với nội dung
câu chuyện. Trong trường hợp cần thiết,
người kể có thể sử dụng các thiết bị hỗ trợ
khác (tranh, ảnh, video,...)

* Với người nghe:
- Chú ý lắng nghe bạn trình bày để nắm
và hiểu được nội dung chính của câu
chuyện mà bạn kể; có đưa ra được
những nhận xét được về ưu điểm, yếu
tố sáng tạo trong lời kể của bạn hay
điểm hạn chế của bạn.
- Cần có thái độ chú ý tôn trọng,
nghiêm túc, đúng mực, động viên khi
nghe bạn kể chuyện.

B. HOẠT ĐỘNG 2: CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI NÓI VÀ NGHE.
Hướng dẫn chuẩn bị nói và nghe:
a) Mục tiêu: Quan sát các kênh hình, chuẩn bị các sự việc trong câu chuyện, sắp xếp để
chuẩn bị cho nói và nghe.
b) Nội dung: - GV khai thác kênh ảnh chiếu cho HS xem những hình ảnh liên quan đến
câu chuyện, sử dụng KT đặt câu hỏi, sau đó yêu cầu các em hoàn thành các sự việc tương
ứng vào phiếu học tập số 1.
- HS làm việc cá nhân, trình bày sản phẩm, quan sát và bổ sung (nếu cần).
c) Sản phẩm: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS, tranh ảnh phiếu học tập dàn ý câu
chuyện định kể.
d) Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1.(1) Hướng dẫn học sinh kiểm tra lại dàn ý đã
có. Quan sát kênh hình về các truyện “Sọ Dừa”
hay truyện định kể chuẩn bị các sự việc.

Dự kiến sản phẩm
2.1.1Chuẩn bị nói:
- Nội dung: dàn ý, lời mở đầu, kết thúc.
- Phương tiện: Máy/ hình ảnh/ Video
2.1.2 Nghe và đánh giá:

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

9

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

(2)Theo em, kể viết và kể nói truyện “Sọ Dừa”
hay truyện định kể có gì giống và khác nhau?
B2.HS thực hiện nhiệm vụ
B3. HS báo cáo kết quả chuẩn bị ảnh, dàn ý.
B4.Giáo viên nhận xét, hướng dẫn HS thực hiện
dàn ý trên phiếu học tập.
Sơ đồ sự việc qua hình ảnh: GV chiếu sile
3,4,5,6

Tiêu chí đánh giá
Sử dụng bảng kiểm đánh giá theo các tiêu
chí đã được nêu.

HÌNH ẢNH

SỰ VIỆC

GV hướng dẫn HS thực hiện các bước 1,2 chuẩn bị trước khi nói:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Gv lần lượt hướng dẫn hs các bước tiến hành
+ Ở bước 1: Đề tài của em là gì? Người nghe là ai?

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Các bước tiến hành
Bước 1: Xác định đề tài, người nghe,
mục đích, không gian và thời gian nói.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

10

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

Mục đích nói để làm gì? Không gian? Em dự định sẽ
nói ở đâu và trong thời gian bao lâu?
+ Bước 2: Em hãy lập dàn ý của bài nói trên cơ sở
câu chuyện cổ tích em dự định kể.
+ Bước 3: Em hãy nêu những yêu cầu luyện tập khi
kể chuyện.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm
vụ
+ HS nghe và đặt câu hỏi liên quan đến bài học.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
+ HS trình bày sản phẩm thảo luận
+ GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
+ GV nhận xét, bổ sung, chiếu chốt lại kiến thức:
Bước 1, 2. GV chiếu dàn ý sile 7 yêu cầu HS thực
hiện dàn ý vào phiếu học tập.

Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý.
Bước 3: Luyện tập và trình bày.
- Nên đứng trước gương để luyện tập
kể lại câu chuyện
- Chú ý sử dụng giọng điệu (cao, thấp,
nhanh, chậm, to, nhỏ…) phù hợp với
từng nhân vật, sự việc
- Kết hợp nét mặt, cử chỉ khi kể để tăng
tính hấp dẫn cho câu chuyện
- Trình bày câu chuyện ngắn gọn, có
trật tự rõ ràng, sử dụng các từ ngữ phù
hợp với ngôn ngữ nói
Bước 4: Trao đổi, đánh giá

-Mở bài: Giới thiệu bản thân và sơ lược về truyện cổ tích định kể.
Thân bài: kể chi tiết các sự việc theo trình tự, có sử dụng yếu tố kì ảo.
+ Giới thiệu về nhân vật và hoàn cảnh diễn ra câu chuyện.
+ Sự việc 1: ……………………
+ Sự việc 2: ……………………
+ Sự việc ………………………
- KB: Nêu ý nghĩa/bài học qua câu chuyện.
C. HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH NÓI VÀ NGHE
a) Mục tiêu: Kể lại được một câu chuyện cổ tích, biết lắng nghe nhận xét câu chuyện kể
của bạn.
b) Nội dung: GV tổ chức hoạt động nói và nghe.
HS thuyết trình kể câu chuyện cổ tích, thực hiện lắng nghe tích cực.
c) Sản phẩm: Câu chuyện kể của HS, bảng kiểm bài nói kể lại một truyện cổ tích.
d) Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------GV: Nguyễn Thái Bình – Tổ Ngữ Văn - Trường THCS Thị Trấn Tri Tôn

11

Báo cáo sáng kiến: Dạy hiệu quả tiết nói và nghe: Kể lại một truyện cổ tích (Ngữ văn 6 tập 1).

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu Kể truyện Cây khế
một HS treo tranh minh họa sự việc chính của
truyện, hoặc GV chiếu tranh ninh họa học sinh
kể. Đồng thời phân công 1 học sinh lên bảng
đánh giá bảng kiểm bài nói kể lại một truyện
cổ tích (SGK/57-58).
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- HS nói: dán tranh minh họa sự v...