CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
VĂN BẢN TỰ SỰ - CHỦ ĐỀ VÀ BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN TỰ SỰ

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1. Kiến thức: Giúp học sinh:
- Cảm nhận được vẻ đẹp cảm xúc và tâm hồn trong sáng của trẻ thơ thông qua những dòng hồi ức chân thành, giàu sức biểu cảm của các nhân vật trong 2 vb “Tôi đi học” – Thanh Tịnh và “Trong lòng mẹ” – Nguyên Hồng.
- Nắm được đặc điểm về bố cục và tính thống nhất về chủ đề của vb thông qua 2 vb được học.
2. Kĩ năng:
- Rèn luyện kỹ năng phân tích tâm lý nhân vật.
- Xây dựng bố cục của vb đảm bảo tính thống nhất về chủ đề.
3. Thái độ:
- Trân trọng những kí ức của tuổi thơ.
- Biết yêu quý, trân trọng tình cảm gia đình; lên án những tư tưởng tiêu cực, cổ hủ, lạc hậu.
- Có ý thức, thái độ học tập đúng đắn.
- Có thái độ chủ động, tự giác và hợp tác trong học tập.
4. Định hướng hình thành và phát triển năng lực:
- Năng lực phát hiện, tự học, hoạt động nhóm.
- Năng lực sử dụng Tiếng Việt, cảm thụ văn học, cảm thụ thẩm mỹ.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1. Giáo viên:
- Soạn bài. Phân công nhiệm vụ cho từng nhóm, từng cá nhân HS..
- Chuẩn bị một số ngữ liệu có liên quan đến bài học.
2. Học sinh:
- Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên.
III. CẤU TRÚC CỦA CHỦ ĐỀ:
1. Cơ sở hình thành chủ đề: chủ đề được xây dựng từ những nội dung kiến thức SGK trong 6 tiết với 2 văn bản: “Tôi đi học” – Thanh Tịnh và “Trong lòng mẹ” – Nguyên Hồn tích hợp với 2 bài TLV là Bố cục trong vb và Tính thống nhất về chủ đề của vb.
2. Cấu trúc nội dung chủ đề:
Cấu trúc nội dung chủ đề theo từng tiết
Các mức độ câu hỏi, bài tập

Nhận biết
Thông hiểu
Vận dụng thấp
Vận dụng cao
Tiết 1,2
- Những hiểu biết về h/c sáng tác các vb“Tôi đi học”.
- Xác định kiểu văn bản.

- Hiểu được giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản
- Nêu được ý nghĩa của một số hình ảnh so sánh

- Tóm tắt văn bản
- Phân tích văn bản để thấy đc vẻ đẹp cảm xúc của nv “tôi” khi nhớ về những KN ngày tựu trường đầu tiên.
Tiết 3,4

- Những hiểu biết về h/c sáng tác các vb“Trong lòng mẹ”.
- Xác định kiểu văn bản.

- Hiểu được giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản
- Tóm tắt văn bản
- Nêu được ý nghĩa nhan đề
- Phân tích văn bản để thấy đc cảm xúc, tâm trạng của nv chú bé Hồng trong cuộc nói chuyện với người cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ, hp khi gặp mẹ và được ở trong lòng mẹ.
Tiết 5
- Xđ đc bố cục của vb.
- Mqh giữa các phần trong vb.
- Cách bố trí, sắp xếp nd phần Tb của vb.
- Nêu được cách trình bày ý trong bài tập
- Lựa chọn ý và sắp xếp hợp lí theo yêu cầu BT.
- Viết đoạn văn và nêu bố cục.
Tiết 6
- Thế nào là câu chủ đề, từ ngữ chủ đề và v.trpf của nó.
- Nắm đc tính thống nhất về chủ đề của vb.
- Phát biểu nội dung chính của văn bản trong ví dụ
- Nhắc lại những kỉ niệm trong buổi tựu trường đầu tiên của mình và cảm xúc của bản thân về buổi tựu trường đó
- Viết đoạn văn và chỉ ra tính thông nhất về chủ đề.

IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Ngày soạn: 02/9/2021
Ngày dạy
8A: 08 /9
8B: 08/9
8C:10/9
Tiết 1+2
TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Kiến thức:
- Qua tiết học giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng bỡ ngỡ, những cảm giác mới lạ của nhân vật tôi trong ngày đầu đến trường.
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giầu chất thơ gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh.
2- Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức – biểu cảm.
- Tích hợp với phần tiếng Việt ở bài: Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ ; với bài “Cổng trường mở ra”, lớp 7 và tích hợp vs phần TLV qua bài Bố cục của vb, Tính thống nhất về chủ đề của vb.
3-Thái độ:
- Yêu mái trường, thầy cô, bạn bè.
- Có ý thức cố gắng học tập, rèn luyện.
4- Định hướng hình thành và phát triên năng lực:
- Năng lực phát hiện, tự học, hoạt động nhóm.
- Năng lực sử dụng Tiếng Việt, cảm thụ văn học, cảm thụ thẩm mỹ.
B. CHUẨN BỊ:
1. GV: - Chân dung nhà văn Thanh Tịnh.
2. HS: - Soạn bài.
C. TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DAY - HỌC:
1. Hoạt động khởi động:
* Ổn định tổ chức: (1')kiểm tra sĩ số.
* Kiểm tra bài cũ. (2')Kiểm tra vở bài tập của HS.
* Vào bài mới: (1') Trong cuộc đời mỗi con người, những kỷ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ.Đặc biệt, càng đáng nhớ hơn là những kỷ niệm, những ấn tượng trong ngày tựu trường đầu tiên.Tng “Tôi đi học” diễn tả xúc cảm ấy ở nhân vật tôi gieo vào lòng ta bao nỗi niềm bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng trong sáng. Đọc truyện ngắn này, chúng ta như được cùng tác giả trở về ngày đầu tiên của tuổi học trò để sống lại những kỷ niệm mơn man ấy.- GV cho HS xem 1 số h/a HS cắp sách đến trường. Cho HS NX – GV gt bài.
2. Hoạt động hình thành kiến thức mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: (15')
? Nêu những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh.
- Học sinh nêu Giáo viên bổ sung:
+ Trần Văn Ninh -> 6 tuổi đổi tên là Thanh Tịnh (trẻ em thường gọi là Lý Tịnh).
+ Học tiểu học và trung học ở Huế, sau đó đi làm ở sở tư -> dạy học, viết văn.
+ Ô có mặt & stác trên n` l.vực: Tr.dài, Tng, thơ, ca dao, bút ký, vh ... (Đbiệt t.công ở Tng & thơ)
+ Cảnh một vùng nc Thừa Thiên và h.ả n' cô gái hiền dịu là n' sáng tác cảm động ~ của ông.
+ Sở trường of ô vs T.Lam, Hồ Dzếnh là diễn tả rất tinh tế đs nội tâm thầm kín của nv với n' tình cảm, c.giác tinh vi, n' ước mơ nhỏ bé hiền lành, n' k/khao đời thường bình dị, n' ngd nghèo, n' PN.
? G.thiệu xuất xứ of tp? Tập truyện Quê mẹ (cùng với “Gió lạnh đầu mùa”, “Sợi tóc” của Thạch Lam) là những đóng góp quan trọng trong kho tàng truyện ngắn Việt Nam giai đoạn 1930-1945.
- GV hdẫn học sinh đọc tp (Giọng chậm, dịu, hơi buồn, lắng sâu) -> G đọc mẫu 1 đoạn -> gọi H đọc nối tiếp đến hết -> G nhận xét.
- Gọi H đọc & giải thích 1 số từ khó.
? Xđ t.loại & PTBĐ of vb.
Kỷ niệm ngày đầu đến trường của tôi được kể theo trình tự thời gian không gian nào?
->Cảm nhận của tôi trên đường tới trường->lúc ở sân trường->trong lớp học.
Những cảm xúc của nhân vật tôi tương ứng với các đoạn văn bản nào?
Đoạn nào gợi cảm xúc thân thuộc nhất trong em? ->H/s tự bộc lộ
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả.
- Thanh Tịnh tên thật là Trần Văn Ninh (1911-1988)
- Quê: Ngoại ô TP- Huế.
- Từng dạy học, viết báo, làm văn.
- Có sở trường và đóng góp nhiều ở thể loại truyện ngắn.
- P/cách nt: khai thác, thể hiện những vẻ đẹp đằm thắm; vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, êm dịu.
- Các tác phẩm của ông toát lên 1 tình cảm êm dịu, trong trẻo, đằm thắm với 1 phong cách nhẹ nhàng sâu lắng, đậm chất trữ tình, giàu chất thơ.
2. Tác phẩm:
- Xuất xứ: Trích trong “Quê mẹ” (XB năm 1941).
- Đọc - Giải thích từ khó: SGK
- Thể loại – PTBĐ:
+ Truyện ngắn
+ PTBĐ : TS k.hợp vs MT & BC.
- Bố cục : Là dòng hồi tưởng của nv tôi
Gồm 3 phần
+P1: Từ đầu........trên ngọn núi
+P2: Tiếp............được nghỉ cả ngày nữa
+P3: Còn lại

Hoạt động 2: (20')
- Gọi học sinh đọc lại đoạn đầu
Nhân vật tôi khiến “tôi” nhớ lại những kỷ niệm ngày tựu trường trong hoàn cảnh nào?
- Cảnh sắc thiên nhiên, thời tiết, khí hậu: cuối thu lá rụng nhiều, mây bay bàng bạc ... mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ ...
- Hình ảnh lá cuối thu gắn với mùa khai trường -> “ tôi” bỗng sống lại với những kỉ niệm của 1 thời ...
Ấn tượng về cảm xúc trong ngày tựu trường được “tôi” liên tưởng đến hình ảnh nào?
- Hình ảnh so sánh: Cảm giác trong sáng nảy nở -> bông hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
- Ý nghĩa: vừa đẹp, vừa tươi tắn, trong trẻo vẫn còn nguyên vẹn bằng sự xúc động chân thành.
* Giáo viên Mở đầu dòng cảm xúc ấy là tâm trạng nhân vật tôi khi đến trường ...
? Hãy tìm những chi tiết miêu tả khung cảnh khi tôi đến trường.
- Khung cảnh: cuối thu – Sương thu
- Lá rụng
- Gió lặng
- Mây bàng bạc
? Trong khung cảnh đó, “tôi”có cảm nhận ntn về con đường và cảnh vật xung quanh mình.
- Học sinh nêu-> giáo viên chốt
? Chi tiết nào cho thấy “tôi” muốn thử sức mình, khẳng định mình.
- Ghì chặt 2 quyển vở, xóc lên, nắm lại.
- Mẹ đưa bút thước cho con cầm.
? Khi mẹ trả lời “Mẹ cầm cho” trong tôi xuất hiện ý nghĩ gì?
- Ý nghĩ: chắc chỉ ng` thạo mới cầm nổi bút thước.
? Suy nghĩ ấy được liên tưởng với hình ảnh nào? Em có nhận xét gì về hình ảnh đó?
- Như một làn mây lướt ngang qua ngọn núi
-> suy n' đó cho thây tâm hồn ngây thơ, trong sáng của chú bé. Báo hiệu sự t.đổi trg n.thức of b.thân; tự thấy m` lớn lên, có YT trg việc học hành.
- Song cảm xúc bao trùm vẫn là sự hội hộp, chờ đợi đến trường? Từ đó, ta nhận xét gì về tâm trạng nhân vật tôi trên đường tới trường.
II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT. (49')
1. Cảm nhận của nhân vật “tôi”:
a. Trên đường tới trường.
-T/g:buổi sáng cuối thu->khai trường
- Không gian:trên con đường làng dài và hẹp
-> Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi gắn liền với tuổi thơ của tg ở quê hương.
- Cảm giác “ quen mà lạ” là dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tới trường.
- Thấy:
+ Mình trang trọng, đứng đắn.
+ Muốn, khẳng định, thử sức mình
-> Muốn tự mình đảm nhiệm việc học
tập, muốn được chững chạc như bạn, không thua kém bạn.
=>Cậu bé là một người thích học, rất nghiêm túc trong học hành.







=> Cảm xúc mới lạ, hồi hộp, háo hức được đến trường, vừa bỡ ngỡ, vừa ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng.
3. Hoạt động luyện tập.
- PP: gợi mở, vấn đáp.
- KT: Đặt câu hỏi.
? Đọc đoạn thơ, bà thơ nói về học trò, tình bạn, mái trường?
? Nêu cảm xúc, suy nghĩ của em về đoạn thơ, bài thơ đó?
* Bài 1.

4. Hoạt động vận dụng.
? Em hãy kể một kỉ niệm đẹp về buổi tựu trường đầu tiên của bản thân?
5. Hoạt động tìm tòi, mở rộng.
* Sưu tầm những bài văn, bài thơ hay viết về mái trường, thầy cô, bạn bè.
* Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản.
* Soạn tiếp phần còn lại của văn bản “ Tôi đi học” ( Tâm trạng của nhân vật tôi theo những dòng hồi tưởng về buổi tựu trường đầu tiên)
Tiết 2
1. Hoạt động khởi động:
* Ổn định tổ chức. (1')
* Kiểm tra bài cũ. (3')
? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và vb “ Tôi đi học”?
? Hãy phân tích diễn bến tâm trạng của nhân vật “ Tôi” - Tôi đi học, khi cùng mẹ đi đến trường?
* Vào bài mới.
- GV cho HS hát bài “ Mái trường mến yêu”. Cho HS NX – GV gt bài.
Tiếp nối cảm xúc của nhân vật tôi khi đến trường, tâm trạng của tôi có sự thay đổi như thế nào khi đến trường -> cô và các em tiếp tục tìm hiểu vb “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh.
2. Hoạt động hình thành kiến thức mới.
* HĐ 1: (29') H.dẫn H tìm hiểu nd tiếp theo của tiết 1
- Gọi học sinh đọc lại đoạn 2
? Cảm nhận đầu tiên của nv tôi khi đứng trước ngôi trường được thể hiện qua n' chi tiết nào?Chi tiết đó cho thấy điều gì?
- Trước sân trường dày đặc người.
- Ai cũng áo quần sạch sẽ.
- Gương mặt sáng sủa tươi vui.

? Có gì khác so với mấy hôm trước đó?
- Trước: Xa lạ, cao ráo sạch sẽ.
- Nay: Xinh xắn, oai nghiêm: rộng cao như cái đình làng.
? TS tg lại ví lớp học như cái đình làng? diễn tả xúc cảm trang nghiêm của tg về mái trường, đề cao tri thức của con người trong trường học.
? Nhìn ngôi trường tôi cảm thấy như thế nào?
- Lòng lo sợ vẩn vơ.
? Cảm giác ấy khiến cho “tôi” và các bạn có thái độ ntn khi bước vào sân trường? Tìm n' chi tiết đó.
- Bỡ ngỡ, nép bên người thân, nhìn 1 nửa, bước đi nhẹ.
? Em hiểu “nhìn một nửa” là như thế nào? E thẹn, núp sau lưng người thân, hé mắt nhìn ....
? Hình ảnh các cậu học trò lúc này được ví với những chú “chim con ... e sợ” vì sao vậy?
- Các cậu háo hức muốn tìm hiểu khám phá những điều mới lạ nhưng vừa mới vào trường nên còn e ngại, lo sợ, chưa đủ tự tin, mạnh dạn, cũng như những con chim ... thể hiện khát vọng bay bổng của tác giả đối với trường học
? Qua đó em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác giả.
- Những câu kể, câu tả -> bộc lộ tâm trạng thật sinh động, tinh tế.
* Giáo viên chuyển ý:
? Bỗng có tiếng trống trường vang lên giục các em học sinh vào lớp. Tiếng trống ấy tác động và làm nảy nở trong tôi những cảm xúc gì?
? Vì sao tác giả nói: “Các cậu không đi, các cậu cũng không đứng lại”. Sức mạnh nào đã kéo dìu các cậu đi tới trước.
- Tiếng trống giục giã.
- Những điều kỳ diệu phía trước.
- Bước chân các bậc phụ huynh.
? Qua đó em thấy gì về tâm trạng của các cậu học trò lúc này.
- Học sinh nêu -> giáo viên chốt
? Em nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện?
- kể, tả, biểu cảm.
* Giáo viên chuyển ý: Khi nghe ông Đốc gọi tên mình và dặn dò học sinh trước khi vào lớp, tôi cảm thấy như thế nào? vì sao?
? Sau lời dặn dò, giục giã của ông Đốc, các em có vào lớp được ngay không? vì sao? tìm chi tiết?
- Không! vì không muốn xa người thân.
+ Bàn tay dịu dàng đẩy tới trước.
+ Ông Đốc nhìn với cặp mắt hiền từ, cảm động.
+ Lưng lẻo nhìn xa sân lưu luyến. Thấy nặng nề ôm mặt khóc, nức nở khóc theo, thút thít ...
? Vì sao các cậu lại khóc?
- Từ đầu các cậu luôn đứng bên mẹ hoặc người thân -> có người động viên, nâng đỡ, giờ đây các cậu phải xa người thân để tự mình bước vào lớp học, trong 1 môi trường xa lạ ... cảm thấy trống vắng, lo sợ -> như một phản ứng dây truyền, các cậu cùng nhau khóc. -Các em khóc 1 phần vì lo sợ, 1 phần vì sung sướng, đó là những giọt nước mắt báo hiệu sự trưởng thành
? Em nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện ở đây.
- Học sinh nêu -> Giáo viên chốt ->
* Giáo viên chuyển ý: Song các cậu can đảm bước vào lớp học. Bởi phía trước là bao điều hấp dẫn mới lạ. Phía sau là bao ánh mắt người thân đầy tin cậy với những lời thúc giục lặng thầm: “Đi đi con! can đảm lên, thế giới này là của con; bước qua cánh cổng trường là 1 thế giới kì diệu sẽ mở ra”...
- Gọi học sinh đọc tiếp đoạn cuối:
?Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp, NV “tôi” lại cảm thấy “trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào xa mẹ tôi như lần này” ?
?Những cảm giác mà tôi nhận được khi bước vào lớp học là gì?
“1 mùi hương lạ xông lên...............vẫn không cảm thấy sự xa lạ chút nào”
? Hãy lý giải những cảm giác đó của nhân vật tôi?
? Những cảm giác đó cho thấy tình cảm nào của nhân vật tôi?
?Đoạn cuối văn bản có 2 chi tiết:
• “1 con chim con liệng đến............thèm thuồng nhìn cánh chim”
• “Nhưng tiếng phấn của thầy tôi..............lẩm nhẩm đánh vần đọc”
Những chi tiết đó nói thêm điều gì về nhân vật tôi?
->1 chút buồn khi từ giã tuổi thơ
->Bắt đầu trưởng thành trong nhận thức và hành động của bản thân
->Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ, yêu cả sự học hành để trưởng thành
- Học sinh nêu ý kiến -> giáo viên chốt
* G chuyển ý: Tuy truyện ko có nhiều sự kiện và tình tiết, song bên cạnh nhân vật tôi, sự có mặt của 1 số nhân vật khác đã góp phần tô đậm những dòng cảm xúc của nv chính. Hãy cho biết đó là ai?
- Các bậc phụ huynh --->
? Tìm những chi tiết nói về thái độ, cử chỉ của bà mẹ nhân vật tôi và các bậc phụ huynh.
- Âu yếm nắm tay con
- Cầm bút thước
- Dịu dàng đẩy ... vuốt mái tóc, dạ ran thay con.
? Qua đó em cảm nhận được điều gì về các bậc PH, các thầy giáo trong ngày tựu trường của con em mình.
Sự quan tâm ấy vừa là trách nhiệm vừa là tấm lòng đã tạo nên môi trường gd trong sáng, tính sư  phạm mẫu mực chắp cánh nuôi dưỡng khích lệ tâm hồn trẻ thơ.
? Theo em, truyện ngắn này có những nét đặc sắc nào về nghệ thuật & nd?
- Học sinh nêu nhận xét, giáo viên chốt.
?Phân tích những h/ả so sánh ấy?
->Các h/ả so sánh trên xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi.Đây là các h/ả giàu sức gợi cảm được gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình. Cũng nhờ những h/ả so sánh như thế mà cảm giác, ý nghĩ của nhân vật tôi được người đọc cảm nhận rõ ràng,cụ thể hơn......TN thêm man mác chất trữ tình trong trẻo.
?Ngoài những h/ả so sánh trên, TN còn có những nét đặc sắc nghệ thuật nào nữa?
? Theo em, điều gì tạo nên sức cuốn hút, hấp dẫn của tp?
?Trong sự đan xen của các PTBĐ TS, MT, BC, theo em phương thức nào nổi trội để làm thành sức truyền cảm nhẹ nhàng mà thấm thía của tp?
?Những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi là những cảm giác nào?
?Từ đó em cảm nhận những điều tốt đẹp nào từ nhân vật tôi và cũng chính là tg?
->Giàu xúc cảm với tuổi thơ và môi trường quê hương
* HĐ 3: tổng kết.
- PP: vấn đáp, lược đồ tư duy.
- KT: Đặt câu hỏi.
? Em hãy khái quát nghệ thuật và nội dung của vb?




- Cho học sinh đọc ghi nhớ
II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT.
1. Cảm nhận của nhân vật “tôi”:
a. Trên đường tới trường.
b. Lúc đến trường



- Cảnh trước sân trường:
+ rất đông người
+ người nào cũng đẹp
-> không khí đặc biệt trong ngày hội khai trường ở nước ta, thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân ta.







- Nhìn ngôi trường: lo sợ, ngập ngừng, thành kính, trang nghiêm.


















- Nghe tiếng trống , thấy:
+ Vang dội trong lòng.
+ Cảm thấy chơ vơ.
+ Run theo nhịp trống.









- Nghe gọi tên vào lớp:
+ Tim ngừng đập;
+ Giật m` lúng túng;
+ Tự nhiên thấy nặng nề;
+ Dúi mặt vào lòng mẹ nức nở khóc.




=> Sự chuyển biến tâm lý: náo nức rộn ràng, lúng túng, hồi hộp, lưu luyến, sợ hãi,... ->Tg là người giàu cảm xúc với trường lớp,với người thân, có những dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay từ ngày đầu tiên đi học.








=> Khắc hoạ tâm lý tinh tế, chân thật, sâu sắc.


c. Vào lớp học
- Bắt đầu cảm nhận được sự độc lập của mình khi đi học, cảm nhận thấy mình phải tự mình làm tất cả.

-Tôi cảm thấy lạ vì lần đầu được vào lớp học – 1 môi trường sạch sẽ, ngay ngắn. Lại thấy thân quen vì bắt đầu ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi -> Đó là 1 t/c trong sáng và thiết tha





















2. Hình ảnh những người lớn



- Bà mẹ, các bậc phụ huynh
+ Chuẩn bị chu đáo cho con em;
+ Trân trọng tham dự buổi lễ .
+ Lo lắng, hồi hộp cùng con
- Ông đốc : Từ tốn bao dung
- Thấy giáo trẻ : vui tính, giàu tình thương.
=> Nhà trường và gđ rất có trách nhiệm với thế hệ tương lai. Ngôi trường của nhân vật “tôi” là một ngôi trường giáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành.
-> Tấm lòng, tình cảm yêu thương, trách nhiệm lớn lao của gđ, nhà trường & toàn xh đối với thế hệ trẻ.

3. Đặc sắc nghệ thuật và sức cuốn hút của tác phẩm:
a. Đặc sắc nghệ thuật:
+ Truyện ngắn có sự đan xen rất hài hòa giữa tự sự miêu tả và biểu cảm.
+ Bố cục chặt chẽ, thống nhất làm nổi bật chủ đề tác phẩm.
+ Miêu tả tâm trạng nhân vật nhẹ nhàng, tinh tế sâu sắc.
+ Sử dụng nhiều h/ả so sánh
- Tng đc bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật tôi theo trình tự tg của 1 buổi tựu trường
->góp phần tạo nên chất trữ tình của VB
b. Sức cuốn hút của tác phẩm:
+ Tình huống truyện: Tác giả dẫn dắt về một KN tuổi thơ trong sáng êm đềm, thân thương mà bất cứ người nào cũng có.
+ Ngôn ngữ giàu tính biểu cảm=> Truyện toát lên chất trữ tình thiết tha
+ t/c ấm áp trìu mến của n'ng` lớn
+ h/ả thiên nhiên, ngôi trường và các h,ả so sánh.








III. TỔNG KẾT (5'):
1. Nghệ thuật.
- Tả, kể kết hợp với biểu cảm.
- Ngôn ngữ nhẹ nhàng, giàu cảm xúc.
- So sánh, tính từ…
2. Nội dung:
- Qua văn bản thấy được tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi khi đến trường: bâng khuâng, xao xuyến…
*Ghi nhớ/SGK tr9
3. Hoạt động luyện tập
? Hãy tìm và phân tích các hình ảnh so sánh được nhà văn sử dụng trong truyện ngắn
- “Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng” =>thể hiện t.c đẹp đẽ, trong sáng tinh khôi của cậu bé lần đầu đi học, không chỉ bầu trời nở hoa mà lòng ng` cũng nở hoa.
- “Ý nghĩa ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi” =>so sánh ngang bằng như vừa thể hiện tâm hồn mơ mộng của trẻ thơ lại vừa thể hiện sự thoảng qua nhanh chóng của ý nghĩ chợt đến, không làm bận tâm cậu bé.
- “Cũng như tôi, mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa hay dám đi từng bước nhẹ. Họ như con chim non đứng bên bờ tổ nhìn quãng trời muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ” => so sánh ngang bằng, so sánh người với vật nhằm thể hiện sự non nớt, bỡ ngỡ và khát vọng muốn đến những chân trời mới lạ, cao rộng của những cậu học sinh thơ bé. Sự tinh tế và chính xác trong cách so sánh: Nhà trường giống như tổ ấm, học trò như những cánh chim.
- “Nói các cậu không đứng lại càng đúng hơn nữa, hai chân các cận cứ dềnh dàng mãi. Hết co lên một chân, các cậu lại duỗi mạnh như đá một quả banh tưởng tượng” =>so sánh ngang = như thể hiện sự tác động mãnh liệt của tiếng trống trường đối với tâm hồn học sinh. Lòng ng`dường như đang cùng hòa theo nhịp trống, để bc chân cũng co duỗi vung mạnh như đang đánh trống tưởng tượng, như đang bc theo nhịp trống dồn dập.
4. Hoạt động vận dụng.
? Viết một đoạn văn nói về cảm xúc của em trong buổi tựu trường đầu tiên của mình?
5. Hoạt động tìm tòi, mở rộng.
* Sưu tầm những bài văn, bài thơ hay viết về mái trường, thầy cô, bạn bè.
* Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản.
- Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản “Tôi đi học”
- Học lại bài cũ. Làm bài tập phần luyện tập.- Soạn: Trong lòng mẹ.
+ Tìm hiểu vài nét về cđ tác giả nguyên Hồng;
+ Tóm tắt được tiểu thuyết “Những ngày thơ ấu”, đặc biệt là vb trích học.
+ Nắm được ý nghĩa của vb.

**********************************




Ngày soạn: 02/9/2021
Ngày dạy
8A: 11 /9
8B: 12/9
8C:11,12/9
Tiết 3 + 4
TRONG LÒNG MẸ
(Trích tiểu thuyết “Những ngày thơ ấu” – Nguyên Hồng)
A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Kiến thức:
- Giúp học sinh hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng. Cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú bé đối với người mẹ.
- Bước đầu nắm được thể văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng đậm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành và giàu sức truyền cảm.
2- Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng phân tích nhân vật, khái quát đặc điểm tính cách qua lời nói, nét mặt, tâm trạng.
- Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài Trường từ vựng; với TLV ở bố cục văn bản.
3- Thái độ:
- Căm ghét hủ tục lạc hậu, cảm thông với số phận người phụ nữ trong XH PK xưa.
4- Định hướng hình thành và phát triên năng lực:
- Năng lực phát hiện, tự học, hoạt động nhóm.
- Năng lực sử dụng Tiếng Việt, cảm thụ văn học, cảm thụ thẩm mỹ.
B. CHUẨN BỊ:
1. GV: - Chân dung nhà văn Nguyên Hồng.
2. HS: - Soạn bài.
C. TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DAY - HỌC:
1. Hoạt động khởi động:
* Ổn định tổ chức: (1') kiểm tra sĩ số.
* Kiểm tra bài cũ. (5')
? Bài “Tôi đi học” được viết theo thể loại nào? vì sao em biết?
Định hướng: - Thể loại truyện ngắn – hồi tưởng
- Sự kết hợp giữa các kiểu văn bản: Tự sự – miêu tả - biểu cảm
- Nội dung và bố cục, mạch văn và các hình ảnh, chi tiết trong bài đã chứng minh
điều đó.
? Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc, tâm trạng của Thanh Tịnh trong bài “Tôi đi học” là biện pháp so sánh. Em hãy nhắc lại 3 so sánh.
- Gợi ý: 3 so sánh
+ N'cảm giác trong sáng nảy nở trong long như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
+ Ý n' ấy thoáng qua trg trí tôi như 1 làn mây lướt ngang qua ngọn núi.
+ Họ như con chim đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay nhưng còn
ngập ngừng e sợ.
--> Các S2 trên đều dùng n' h.ả cụ thể để cụ thể hoá n' svật, t.tr, ý n' trừu tượng. Mặt # góp phần làm tăg đậm chất trữ tình ngọt ngào, nhẹ nhàng of KN & cxúc.
* Vào bài mới: (1')
* Giới thiệu bài: NH được coi là nhà văn của những người lao động cùng khổ.Viết về những lớp người này, ông thường bộc lộ niềm yêu thương sâu sắc, mãnh liệt với những cảm xúc dạt dào tha thiết mà rất mực chân thành. Bởi đó là văn của 1 trái tim nhạy cảm, dễ bị tổn thương, rung động đến cực điểm với nỗi đau và niềm hạnh phúc bình dị của con người. Nội dung ấy được thể hiện rõ trong đoạn trích “Trong lòng mẹ” của nhà văn.
2. Hoạt động hình thành kiến thức mới (74')
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung cần đạt
* HĐ1 – hướng dẫn học sinh tìm hiểu -->
? Nêu hiểu biết của em về tác giả.
- Học sinh nêu -> Giáo viên chốt & bổ xung:
+ Sinh trưởng trong 1 gđ gốc công giáo. Cha làm cai đề lao --> Sau khi thất nghiệp sống nghèo túng bất đắc chí --> mất sớm.
+ Mẹ dịu hiền, tần tảo, đi ở vú cho 1 tên tây Đoan.
+ Ở với bà nội, sớm tự lập kiếm sống -> đi dạy học.
+ Công tác ở hội LHVHVN.
+ “Anh bình dị như là lập dị,
Áo quần ư? - Rách vá, có sao đâu!
Dễ xúc động anh thường hay dễ khóc.
Trải đau nhiều nên thương cảm nhiều hơn.”
(Đào Cảng)
? Cho biết p/cách và đtài stác chính of N.H?
HS nêu 1 số tp lớn của N.H.
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG.
1. Tác giả:
- Nguyễn Nguyên Hồng (1918-1982)
- Quê: Nam Định, sống nhiều ở HP.
- Là người giàu tình cảm, dễ xúc động. Sống bình dị, giàu tình cảm.
- Stác chủ yếu: tiểu thuyết, Tng, ký.
- Ông chủ yếu viết về ng`c` khổ => Là nvăn “của PN & nhi đồng”; nvăn của n' ng` c` khổ “Goóc ki của VN”.






- P/cách: giàu cxúc, đậm chất trữ tình.
- Tác phẩm lớn: (SGK)

? Nêu vài nét khái quát về tập hồi kí.



2. Tác phẩm:
- Xuất xứ:
+“Những ngày thơ ấu” gồm 9 chương. Đoạn trích học là chương IV”.
+ Tập hồi ức về kỉ niệm tuổi thơ nhiều cay đắng, ít niềm vui của tác giả.
+ Đăng báo 1938->1940 in thành sách
- GV hướng dẫn đọc tác phẩm --> đọc mẫu 1 đoạn --> gọi học sinh đọc nối tiếp đến hết.
GV y.cầu HS tóm tắt vb
– Chú bé H có một tuổi thơ đầy bất hạnh: bố chết sớm vì nghiện ngập, mẹ vì cảnh cùng túng quá phải bỏ con đi tha hương cầu thực, chú sống vs bà cô cay nghiệt.
– 1 hôm, bà cô gọi H đến và hỏi có muốn vào Thanh Hoá vs mẹ ko. Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa độc ác của bà cô, H nén lại niềm thương nhớ mẹ và trả lời ko muốn vào.Nhg bà cô vẫn cố tình kc mẹ H khốn khổ, đã có con với ng` # làm cho H đau đớn, thương mẹ và căm phẫn n' cổ tục đã đầy đoạ mẹ m`.
– Gần đến ngày giỗ bố, trên đường đi học về, H thấy bóng ng` ngồi trên xe kéo giống mẹ. Chú đã đuổi theo và khi nhận ra mẹ, H đã oà khóc nức nở. Cậu cảm thấy sung sướng và hp vô cùng khi đc ở trg lòng mẹ. H thấy mẹ vẫn đẹp như ngày nào. Chú đã quên hết mọi lời xúc xiểm của bà cô.
- GV hỏi 1 số từ khó, yêu cầu HS giải thích.



? Xđ t.loại & PTBĐ của vb?
- Đọc – Tóm tắt















- Chú giải:
+ Đọc, tóm tắt: giọng chậm, t/c, chú ý lời nói, h/a của n/v.
+ Chú giải từ khó: (SGK)
- Thể loại – PTBĐ:
+ Thể loại: Tiểu thuyết – tự thuật.
+ PTBĐ: Kể, tả, biểu cảm
? Đoạn trích có thể chia làm mấy phần? Nêu nội dung chính từng phần.

- Bố cục: 2 phần
+ Từ đầu -> đến chứ: cuộc trò chuyện giữa Hồng với bà cô.
+ Tiếp -> hết: cuộc gặp gỡ bất ngờ của Hồng với mẹ.
* HĐ2- hướng dẫn học sinh tìm hiểu -->
- Gọi học sinh đọc lại đoạn đầu.
? Em h' gì về cảnh ngộ của bé Hồng lúc này.
- Cha mất sớm (chưa đoạn tang)
- Mẹ đi xa kiếm sống chưa về.
- ở với họ hàng bên nội.
--> Tình cảnh đáng thương.
? Trong phần đầu truyện, nv mẹ bé Hồng có được hiện lên trực tiếp không?
? Qua những lời kể của chú bé Hồng và của bà cô, em hiểu gì về hoàn cảnh của người mẹ bé Hồng?
? Từ đó em có nhận xét gì về cuộc đời người phụ nữ này?
? Song, điều làm cho bé Hồng đau khổ lại ko chỉ vì lý do thiếu thốn tình cảm hoặc vật chất mà vì lý do khác. Em cho biết lý do là gì?
II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT.

* H.cảnh of bé Hồng: Mồ côi cha, mẹ đi kiếm ăn xa, ở với họ hàng bên nội và luôn luôn bị người cô tìm cách chia rẽ tình mẫu tử => vô cùng đáng thương.

1. NV mẹ bé Hồng:
- Chồng nghiện ngập rồi chết sớm
- Gia đình nhà chồng ruồng rẫy ghét bỏ
- Nghèo túng phải bỏ con đi tha hương cầu thực
- Bị hủ tục phong kiến đầy đoạ
=> là 1 người phụ nữ đầy những bất hạnh và đau khổ
- Có một bà cô thật độc ác -->
2. Nhân vật bà cô bé Hồng.
? Hãy tìm các chi tiết nói về vẻ mặt và thái độ của bà cô.
- Thái độ: gọi Hồng đến và hỏi:
“Có muốn vào T.Hoá thăm mẹ ko?”
- Vẻ mặt: “cười, hỏi” -->
? Vẻ mặt và thái độ ấy cho thấy điều gì?Em có nx gì về câu hỏi của bà ta?
- 1 sự giả dối trong cung cách và thái độ của bà ta: cố tỏ ra thân thiện. Song bên trong là sự giả dối, độc ác được che giấu dưới bộ mặt giả nhân, giả nghĩa cùng nụ cười rất kịch.
? Khi nghe Hồng trả lời không muốn vào thì người cô có buông tha Hồng chưa? Bà ta xúi giục Hồng điều gì? bằng vẻ mặt ntn?



- Lúc đầu:
+ Gọi Hồng đến cười, hỏi: “Mày có...ko?” => Câu hỏi của bà ta đánh trúng vào tâm lý trẻ thơ (khao khát muốn gặp mẹ) ->cho thấy sự thâm hiểm của bà.
- Tiếp tục căn vặn Hồng, đưa ra những nhận xét về mẹ em để cố tình thực hiện ý đồ của mình nói xấu mẹ của Hồng. -->
+ Giọng vẫn ngọt: “Sao không vào, mợ mày phát tài lắm.”
+ Hai mắt long lanh chằm chặp nhìn.
? Em hiểu đằng sau giọng ngọt sớt và ánh mắt long lanh chằm chặp ấy là gì?
- Thái độ dò xét, xoi mói, thăm dò để lái Hồng đến ý định xấu xa của bà ta.
? Khi Hồng chưa kịp phản ứng thì bà cô lại tiếp tục tấn công như thế nào?
- HS nhận xét --> GV chốt -->




+ Vỗ vai cười nói: dại quá, cứ vào đi ... bắt mợ mày may vá cho và bế em chứ.
? Đến đây em nhận ra điều gì trong thái độ của bà cô. Em thấy, bà ta giục cháo vào thăm mẹ có phải xuất phát từ tình yêu thương cháu không? Nhất là 2 tiếng “em bé” được ngân dài thật ngọt, càng lộ rõ điều gì ở bà ta?
- Không hề xuất phát từ tình yêu thương và quan tâm đến cháu, bà ta chỉ muốn nhục mạ bé Hồng.
- Thái độ châm chọc, mỉa mai, khoét sâu nỗi đau đang rớm máu của Hồng -> chia rẽ mẹ con bé Hồng
? Sau đó, bà cô cứ tiếp tục kể chuyện về mẹ Hồng ntn










+ Tươi cười kể chuyện về mẹ Hồng.
? Nội dung lời kể đó có giống những điều bà ta nói trước không?
? Lời nói đầy >< đó khiến em hiểu ra điều gì?
- Đó là những lời bịa đặt nên nói trước quên sau --> đầy mâu thuẫn.
? Khi thấy Hồng tức tưởi khóc với thái độ phẫn uất, thái độ bà cô thay đổi ntn?
-> Lời kể đầy mâu thuẫn với lúc trước.

- Học sinh nêu --> Giáo viên chốt -->
? Đó có phải là sự biểu lộ tình thương đối với đứa cháu tội nghiệp không?
- Đó là sự giả dối – mụ thay đổi phương thức khi mục đích của mụ đã đạt được.
- Về sau: Đổi giọng, vỗ vai, nghiêm nghị, ngậm ngùi thương xót.
? Qua tất cả những hành động đó, em hiểu bà cô là người như thế nào.
- Học sinh nêu --> giáo viên chốt -->
? Hình ảnh bà cô có ý nghĩa gì?
-> Hình ảnh bà cô mang ý nghĩa tố cáo hạng người tàn nhẫn, khô héo cả tình cảm ruột thịt trong xã hội thực dân nửa pk xưa và không phải không còn trong xã hội nay.
? Khi kể về cuộc đối thoại của người cô và bé Hồng, tác giả đã sử dụng nghệ thuật tương phản. Hãy chỉ ra phép tương phản đó. Nêu tác dụng?
? Thái độ của Hồng trước lời nói của bà cô cho ta thấy tình cảm của Hồng đv mẹ ntn?


* Tiết 2:
- Giáo viên yêu cầu HS tóm tắt lại vb & chuyển ý vào tiết 2 (5').
- Gọi học sinh đọc lại đoạn đầu.
? Lúc đầu, khi thoạt nghe bà cô hỏi Hồng định trả lời có, vì sao vậy?
- Nhớ mong mẹ, thương xót mẹ.
? Sau đó, Hồng lại cúi đầu ko đáp lại cô. VS?
- Chợt nhận ra giọng cười rất “kịch” của người cô và hiểu ra sự thâm hiểm, cay độc, giả dối của cô.
? Khi nhận ra tất cả những điều đó Hồng có thái độ gì? Vì sao?
? Tại sao khi nghe bà cô nói, bé Hồng lại cười dài trong tiếng khóc?
->Cười ( mỉa mai) vì hiểu thấu những rắp tâm tanh bẩn của bà cô, vì khinh bỉ thái độ cay độc của bà.Khóc vì thương mẹ bị đày đoạ, bị đối sử 1 cách tàn nhẫn bất công, vô nhân đạo. Khóc vì thương mẹ “ vì sợ hãi những thành kiến...........kẻ giết người”. Em căm ghét những hủ tục pk vô lý, tàn nhẫn đã đầy đoạ mẹ.
- Học sinh nêu -> Giáo viên chốt ->
--> Một người đàn bà có tâm địa xấu xa, đen tối, hiểm độc, không có tính người.
--> Là hiện thân của những cổ tục lạc hậu với những quan niệm hà khắc, khắt khe của chế độ phong kiến -> tố cáo xã hội phong kiến.





2. Hình ảnh bé Hồng và tình yêu thương của em đối với mẹ.
*Tình cảm của Hồng đối với mẹ: là tình cảm xót thương và lòng yêu quí sâu sắc.
a. Khi trò chuyện với người cô.

- Lúc đầu: định trả lời có.




- Sau đó: trả lời không.
- Khóc, nước mắt chan hoà xuống cả cằm và cổ.
--> Em quá xót thương mẹ mình, em căm tức XHKP đã đầy đoạ hắt hủi mẹ mình, căm ghét sự độc ác của bà cô.
? H.ả nào biểu hiện cao trào của cảm xúc đó?
- Giá như những cổ tục đã đầy đoạ mẹ tôi là 1 hòn đá tảng, 1 đầu mẩu gỗ, 1 cục thuỷ tinh thì tôi quyết vồ lấy...
? Em có nhận xét gì về cách so sánh đó, phân tích tác dụng của nó.


- H.ả S2: cổ tục- hòn đá, đầu mẩu gỗ, cục thủy tinh --> S2cụ thể, sinh động, vừa rất trẻ thơ --> biểu hiện sự căm hờn cao độ và tình thương yêu mẹ mãnh liệt.
? Qua diễn biến tâm trạng của Hồng khi trò chuyện với người cô, em hiểu Hồng là người như thế nào?
- Học sinh nêu --> giáo viên chốt -->

=> H là em bé nhạy cảm. Em rất h', cảm thông và y.thương mẹ, luôn hướng về mẹ với 1 k.khao mãnh liệt muốn gặp lại mẹ.
* GV chuyển ý: Và nỗi khát khao mong đợi of em có thành hiện thực ko, ta sang phần 2.
- Gọi học sinh đọc lại đoạn 2
? Từ xa, khi thoáng trông thấy bóng mẹ Hồng có 1 phản xạ tự nhiên ntn?
- Đuổi theo, gọi bối rối “Mẹ ơi”3
? Em có nhận xét gì về tiếng gọi bối rối của Hồng? Tiếng gọi “Mợ ơi!.....”cuống quýt, mừng tủi, xót xa, đau đớn, hi vọng,tiếng gọi vang lên giữa đường thể hiện sự khát khao gặp mẹ, tình mẹ đang cháy sôi trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi.


b. Khi gặp mẹ

* Thoáng thấy bóng mẹ: gọi bối rối, lập cập đuổi theo; vừa được ngôi lên xe với mẹ đã oà lên khóc nức nở.





- Liên tưởng đến nỗi thất vọng của người bộ hành đi giữa sa mạc khi nhìn thấy ảo ảnh của 1 dòng nước ....
+ NT: 1 giả định + 1 S2 giả định -> phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng thất vọng cùng cực thành tuyệt vọng của bé Hồng. Hy vọng tột cùng – thất vọng tột cùng, tột cùng hạnh phúc – tột cùng đau khổ.
* Giáo viên: Song thật là may mắn cho em người đó chính là người mẹ thân yêu mà em hằng khát khao mong đợi.
? Tìm những chi tiết miêu tả hành vi, cử chỉ của Hồng lúc này.
? Vì sao Hồng lại trở lên luýnh quýnh, ríu cả chân lại?
-Hạnh phúc quá bất ngờ ->choáng ngợp trong nỗi xúc động vì hạnh phúc quá lớn lao.
? Tiếng khóc của Hồng lúc này có giống tiếng khóc khi trò chuyện với bà cô không?
->Đây là giọt nước mắt dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện.
? Trong thời khắc vừa vụt chạy theo bóng mẹ