–ĐỀ ĐỌC HIỂU VĂN 8 HỌC KÌ I

STT
TÊN VĂN BẢN
SỐ ĐỀ
TRANG
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Tôi đi học
Trong lòng mẹ
Tức nước vỡ bờ
Lão Hạc
Cô bé bán diêm
Chiếc lá cuối cùng
Ôn dịch, thuốc lá
Hai cây phong
Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000
Đập đá ở Côn Lôn
Ông đồ

7
15
10
10
8
6
4
2
4
5
2

73 đề
1-12
12-31
31-48
48-63
64-73
73-83
83-88
88-91
91-97
97-103
103-106

1. TÔI ĐI HỌC
ĐỀ 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
“Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm hoang mang của buổi tựu trường.
Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học.”
(Ngữ văn 8- tập 1)
Câu 1: Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Ai là tác giả?
Câu 2: Đoạn văn sử dụng phương thức biểu đạt nào?
Câu 3: Tìm các cụm C-V làm thành phần chính trong những câu im đậm.
Câu 4: Câu “Hằng năm cứ vào mùa thu, là ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường” gợi cho em cảm xúc gì?
Câu 5: Từ ngữ liệu trên, hãy viết bài văn kể về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học của bản thân em.
GỢI Ý
1
• Đoạn văn trích trong văn bản Tôi đi học
• Tác giả Thanh Tịnh
2
• Các PTBĐ được sử dụng trong đoạn văn là: Tự sự, miêu tả và biểu cảm
3
• Các cụm C-V làm thành phần chính trong những câu in đậm là:
+ Tôi (CN)/ quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng. (VN)
+ Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi (CN)/âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.(VN)
+ Cảnh vật chung quanh tôi (CN1)/ đều thay đổi (VN1), vì chính lòng tôi (CN2)/ đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học. (VN2)”
4
- Câu “Hằng năm cứ vào mùa thu, là ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.” gợi trong lòng em cảm xúc mơn man, náo nức về ngày đầu tiên đi học, một kỉ niệm không bao giờ em quên trong suốt cuộc đời.
5
Yêu cầu:
- Trình bày theo trình tự thời gian, không gian.
- Kể phải xen vào tình cảm, cảm xúc của nhân vật.
- Trình bày sạch đẹp, hành văn lưu loát.
*Mở bài: Giới thiệu yêu cầu đề: kỉ niệm ngày đầu tiên đi học
*Thân bài: Tập trung kể lại kỉ niệm về buổi tựu trường nhiều ấn tượng
- Hoàn cảnh trước ngày tựu trường
- Suy nghĩ, tình cảm của bản thân khi đi trên đường, đứng trước cổng trường, sân trường…
- Miêu tả cảnh vật xung quanh, con người…
- Kết thúc buổi học đầu tiên.
*Kết bài: Tình cảm, suy nghĩ của bản thân về kỉ niệm của buổi tựu trường ấy

ĐỀ 2: Đọc đoạn văn sau rồi trả lời câu hỏi:
Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học.”
(Tôi đi học, Ngữ văn 8- tập 1)
Câu 1: Xác định thể loại văn bản.
Câu 2: Chỉ ra những phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn văn?
Câu 3: Tìm và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: “Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng”.
Câu 4: Nội dung chính của đoạn văn trên?
Câu 5. Đoạn trích trên gợi em liên tưởng tới văn bản nào đã được học trong chương trình Ngữ Văn THCS. Hãy cho biết điểm giống nhau của các văn bản đó.
GỢI Ý:
1. - Thể loại: Truyện ngắn
2. Các PTBĐ được sử dụng trong đoạn văn là: Tự sự, miêu tả và biểu cảm.
3. BPTT :
+ So sánh cảm giác trong sáng trong ngày đầu đi học " như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng".
+  nhân hóa : cành hoa tươi mỉm cười (dùng từ vốn chỉ hoạt động của người để chỉ cho vật)
*Tác dụng: Phép tu từ so sánh, nhân hoá: “như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng” thế hiện thái độ ngỡ ngàng, choáng ngợp trước cuộc đời rộng lớn... Tuổi thơ bỡ ngỡ, rụt rè thuở nào vẫn còn vẹn nguyên trở về trong nỗi nhớ của tác giả.
4. Nội dung: Tâm trạng náo nức của nhân vật tôi khi cùng mẹ đến trường ngày đầu tiên.
5. Đoạn trích trên gợi liên tưởng tới: Cổng trường mở ra của Lí Lan, Hai cây phong/ Người thầy đầu tiên ( Ai- ma- top) / Trường học/ Những tấm lòng cao cả- Ét- môn- đô- đơ A-mi-xi)
*Điểm giống nhau: Ấn tượng sâu đậm về ngày đầu tiên đi học trong mỗi người, vai trò của nhà trường, của người thầy đối với mỗi người.
ĐỀ 3: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
“Một mùi hương lạ xông lên trong lớp. Trông hình gì treo trên tường tôi cũng thấy lạ và hay hay. Tôi nhìn bàn ghế chỗ tôi ngồi rất cẩn thận rồi tự nhiên nhận là vật riêng của mình. Tôi nhìn người bạn tí hon ngồi bên tôi, một người bạn tôi chưa hề biết, nhưng lòng tôi vẫn không cảm thấy sự xa lạ chút nào. Sự quyến luyến ấy tự nhiên và bất ngờ quá đến tôi cũng không dám tin là có thật.
Một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao.
Tôi đưa mắt thèm thuồng nhìn theo cánh chim. Một kỷ niệm cũ đi bẫy chim giữa cánh đồng lúa bay trên bờ sông Viêm sống lại đầy dẫy trong trí tôi.
Nhưng những tiếng phấn của thầy tôi gạch mạnh trên bảng đen đã đưa tôi về cảnh thật.
Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm bẩm đọc:
Bài tập viết : Tôi đi học !”
Câu 1 :  Tìm những tính từ miêu tả cảnh vật và con người có trong đoạn trích trên.
Câu 2: Hãy chi ra trường từ vựng chính được sử dụng trong đoạn trích trên?
Câu 3: Giải nghĩa cụm từ “kỷ niệm cũ”, “cảnh thật” ở đoạn trích trên.
Câu 4: Theo tác giả, buổi học đâu tiên có ý nghĩa như thế nào đối với bản thân mỗi  con người?
Câu 5: Viết đoạn văn trình bày đặc sắc nội dung, nghệ thuật của văn bản em vừa tìm được.
GỢI Ý
Câu 1: Những tính từ miêu tả cảnh vật và con người có trong đoạn trích trên: lạ,  hay hay, xa lạ, quyến luyến, bất ngờ, rụt rè, thèm thuồng.
Câu 2: Trường từ vựng chính được sử dụng trong đoạn trích trên: trường học.
Câu 3: Học sinh giải nghĩa các từ dựa trên văn cảnh của văn bản.
-“Ki niệm cũ” được nhắc đến là kỉ niệm về những buổi rong chơi thời còn chưa đi học.
- “Cảnh thật” là việc tác giả tái hiện lại ở trên lớp học, nơi có thầy giáo và các bạn mới quen.
Câu 4: Đối với câu hỏi này, học sinh cần dựa vào nội dung của văn bản đưa ra để trình bày cảm nhận của mình, diễn đạt lại theo ý hiểu của bản thân về ý nghĩa của ngày đầu tiên đi học. Việc cảm nhận vừa mang tính khách quan là những điều mà tác giả kê' lại, vừa mang tính chủ quan là những tình cảm, cảm xúc thực tế của học sinh.
Câu 5:
*Mở đoạn: Văn bản Trong lòng mẹ của tác giả Thanh Tịnh đã thành công trong việc chinh phục độc giả trên cả hai phương diện: nội dung và nghệ thuật
*Thân đoạn:
*Giá trị nội dung
-Trong cuộc đời mỗi chúng ta, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên thường được ghi nhớ mãi. Thanh Tịnh đã diễn tả tinh tế cảm xúc này qua dòng cảm nghĩ trong trẻo của nhân vật “tôi” về những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học
*Giá trị nghệ thuật
- Kể theo dòng hồi tưởng.
- Miêu tả tinh tế, chân thật diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học.
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi.
- Giọng điệu trữ tình, trong sáng.
- Nhiều hình ảnh so sánh giàu sức gợi cảm.
*Kết đoạn: Khẳng định lại ý nghĩa toát ra từ nội dung và nghệ thuật của văn bản
ĐỀ 4: Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
            “Tùng ... tùng ... tùng ....” - tiếng trống trường vang lên gióng giả. Tôi nhanh chóng bước lên bậc thang cuối cùng hướng đến lớp học mà chỉ trong vài giây nữa thôi tôi sẽ trở thành thành viên chính thức. Bước vào lớp, tôi nhận ra đã có khá nhiều bạn đã đến sớm hơn, tôi nhanh chóng tìm được chỗ ngồi cho mình ở bàn đầu tiên. Mọi người nói chuyện với nhau rất nhỏ, có lẽ vì các bạn cũng giống tôi, không quen biết nhiều bạn bè trong lớp.
            - Cậu ơi! Tớ ngồi đây được không? - một bạn nữ tiến đến.
            - Cậu ngồi đi! Chỗ ấy chưa có ai ngồi cả - tôi mời bạn ấy ngồi kèm theo nụ cười thân thiện nhất có thể, vì chắc đây sẽ là người đầu tiên tôi quen trong lớp. Tôi đang mừng thầm trong bụng thì cô giáo bước vào, chắc hẳn đây là cô chủ nhiệm.”
(Nơi bắt đầu của tình bạn - Bùi Thị Hồng Ngọc)
Câu 1: Nêu nội dung chính của đoạn trích trên.
Câu 2: Nội dung đoạn trích trên khiến em liên tưởng đến văn bản nào đã học trong chương trình Ngữ văn 8, kì 1. Trình bày vài nét về tác giả của văn bản em vừa tìm được.
Câu 3: Xác định thể loại và phương thức biểu đạt của văn bản đó.
Câu 4: Tìm một từ tượng thanh và một câu ghép trong đoạn văn trên.
Câu 5: Phát biểu cảm nghĩ về dòng cảm xúc của nhân vật chính trong truyện ngắn em vừa tìm được trong câu 2.
GỢI Ý
1
- Nội dung đoạn trích: cảm xúc lạ lẫm, hồi hộp về ngày đầu nhận lớp của bạn học sinh mới.
2
- Văn bản: Tôi đi học (Thanh Tịnh).
• Vài nét về tác giả: Thanh Tịnh (1911- 1988), tên khai sinh là Trần Văn Ninh
• Quê quán: xóm Gia Lạc, ven sông Hương, ngoại ô thành phố Huế
• Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác:
+ Ông được tặng giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007
+ Những tác phẩm tiêu biểu: Quê mẹ, Ngậm ngải tìm trầm, Những giọt nước biển…
• Phong cách sáng tác:
+ Những sáng tác của Thanh Tịnh toát lên vẻ đằm thắm, tình cảm trong trẻo, êm dịu
3
• Thể loại: truyện ngắn trữ tình
• PTBĐ: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
4
- Từ tượng thanh: “Tùng ... tùng ... tùng...”
- Câu ghép: Bước vào lớp tôi nhận ra đã có khá nhiều bạn đã đến sớm hơn, tôi nhanh chóng tìm được chỗ ngồi cho mình ở bàn đầu tiên.
5
Cảm nghĩ về dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” trong truyện ngắn Tôi đi học:
*Mở đoạn: Trong văn bản “Tôi đi học”, nhân vật “tôi” trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau.
*Thân đoạn:
- Đó là dòng cảm xúc bồi hồi, xúc động trước sự biến đổi của thiên nhiên và cảnh vật: thời tiết vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc.
- Thời gian và không gian ấy gợi mở những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiên trong đời: Từ con đường, cảnh vật vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ, nhân vật “tôi” cảm thấy trang trọng và đứng đắn ; ngạc nhiên thấy trong sân trường hôm nay ai cũng ăn mặc sạch sẽ, gương mặt tươi vui và sáng sủa ; ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường. Nhân vật “tôi” từ cảm giác thấy mình bé nhỏ, lo sợ vẩn vơ đến giật mình và lúng túng khi nghe gọi đến tên mình ; cảm giác trống trải khi sắp phải rời bàn tay dịu dàng của mẹ.
- Bước vào thế giới khác, vừa gần gũi vừa xa lạ.
- Vừa ngỡ ngàng, vừa tự tin khi bước vào giờ học đầu tiên.
*Kết đoạn: Dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” hoà quyện giữa trữ tình (biểu cảm) với tả và kể (tự sự) vừa mượt mà vừa tạo nên sự xao xuyến khôn nguôi, đồng thời gợi lên trong long mỗi người những bồi hồi xao xuyến khi nhớ đến buổi tựu trường đầu tiên của mình

ĐỀ 5: Đọc kỹ đoạn văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
“ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học”.
( Ngữ văn 8, tập một, NXBGD)
a. Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Ai là tác giả?
b. Xác định các vế trong câu ghép sau và nêu mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép:
“ Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết”.
c. Đoạn văn trên tái hiện tâm trạng của nhân vật nào ? Qua đoạn văn em thấy tâm trạng gì của nhân vật?
GỢI Ý:
1a.
- Nêu đúng tên tác phẩm : Tôi đi học
- Nêu đúng tên tác giả: Thanh Tịnh
1b.
- Xác định đúng các vế câu ghép
Vế 1: Những ý tưởng ấy / tôi // chưa lần nào ghi lên giấy,
TN C1 V1
vì hồi ấy/ tôi // không biết ghi
TN C2 V2
và ngày nay / tôi // không nhớ hết”.
TN C3 V3
- Quan hệ ý nghĩa các vế câu:
Vế 1 và vế 2: Quan hệ nguyên nhân – kết quả
Vế 2 và vế 3: Quan hệ đồng thời
1c.
Viết đoạn văn làm rõ các ý: Cảm nhận của nhân vật tôi trên đường tới trường. Đó là một cảm xúc bỡ ngỡ, rụt rè khi lần đầu tiên đi đến trường. Cảm xúc đó trở thành cảm nhận chung của mỗi người về buổi đầu đi học.

ĐỀ 6: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
“Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng. Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất. Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thật. Mấy cậu đi trước ôm sách vở nhiều lại kèm cả bút thước nữa. Nhưng mấy cậu không để lộ vẻ khó khăn gì hết.”
(Trích SKG Ngữ văn 8, tập 1, NXB Giáo dục)
Câu 1 (1,0 điểm): Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Do ai sáng tác?
Câu 2 (2,0 điểm):
- Tìm ít nhất hai từ thuộc trường từ vựng “dụng cụ học tập” có trong đoạn văn trên.
- Phân tích cấu tạo và xác định kiểu câu theo cấu tạo trong câu văn sau:
Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất.
GỢI Ý:
1
- Đoạn văn trích trong văn bản “Tôi đi học”
- Tác giả: Thanh Tịnh
2
- Những từ thuộc trường từ vựng “dụng cụ học tập'': quyển vở, bút thước
- Cấu tạo ngữ pháp:
+ CN1: Tôi
+ VN1: bặm tay ghì thật chặt
+ CN2: một quyển vở
+ VN2: cũng xệch ra chênh đầu chúi xuống đất
- Câu ghép

ĐỀ 7: Cho đoạn văn sau trích trong văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh.
“Cũng như tôi, mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa hay dám đi từng bước nhẹ. Họ như con chim con đứng trên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ. Họ thèm vụng và ước ao thầm được như những học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ”.
Câu 1. Các từ “bỡ ngỡ, ngập ngừng, rụt rè, e sợ” thuộc trường từ vựng nào?
Câu 2. Câu văn “Họ như con chim con đứng trên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ” sử dụng biện pháp tu từ nào? Phân tích ngắn gọn tác dụng của biện pháp tu từ đó.
Câu 3. Cũng trong văn bản “Tôi đi học”, nhân vật người mẹ được nhắc đến với hình ảnh dịu dàng, thân thương. Từ hiểu biết về tác phẩm và những trải nghiệm thực tế, hãy viết một đoạn văn nghị luận khoảng 2/3 trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về tình mẫu tử.
GỢI Ý:
Câu 1




Câu 2






Câu 3














- Các từ bỡ ngỡ, ngập ngừng, rụt rè, e sợ thuộc trường từ vựng: Tâm trạng/trạng thái cảm xúc/ cảm xúc của con người.
- Câu văn “Họ như con chim con đứng trên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ”:
+ Sử dụng biện pháp tu từ: so sánh
+ Tác dụng: Khắc họa hình ảnh của những cô cậu học trò lần đầu tới lớp: non nớt, trong sáng ngây thơ, vừa háo hức muốn khám phá chân trời mới, vừa rụt rè e ngại

* Kiểu văn bản: Nghị luận về một vấn đề xã hội từ một tác phẩm văn học.
* Vấn đề cần bàn luận: Tình mẫu tử
* Nội dung: Học sinh có thể có các cách diễn đạt khác nhau song cần đảm bảo nội dung:
- Học sinh hiểu:
+ Tình mẫu từ là tình cảm thiêng liêng và đặc biệt giữa mẹ và con.
+ Đó là sự yêu thương, chăm sóc, chở che vô điều kiện của người mẹ dành cho con.
+ Đó là sự yêu thương, tôn kính của người con đối với mẹ.
- Ý nghĩa:
+ Tình mẫu tử mang lại cho con người cuộc sống hạnh phúc, ý nghĩa.
+ Là điểm tựa tinh thần, tiếp cho ta thêm sức mạnh vượt qua mọi khó khăn, cám dỗ...trong cuộc sống.
+ Bất hạnh và thiệt thòi cho những ai không có tình mẫu tử/Đáng lên án những ai không biết trân trọng tình mẫu tử.
+ Tình mẫu tử cũng là truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc
(HS lấy dẫn chứng trong văn học và cuộc sống để chứng minh)
- Bài học:
+ Cần giữ gìn và tôn trọng tình cảm thiêng liêng này.
+ Biết trân trọng và khắc ghi công ơn của mẹ.
+ Biết sống xứng đáng với tình mẹ.
* Hình thức:
- Đoạn văn, khoảng 2/3 trang giấy thi.
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục, mạch lạc

2. TRONG LÒNG MẸ.
ĐỀ 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc ? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ lùng.
(Trích Những ngày thơ ấu, Nguyên Hồng, Ngữ văn 8, tập 1)
Câu 1. Các từ mặt, mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, miệng thuộc trường từ vựng nào?
Câu 2. Trong đoạn trích trên, tác giả đã kết hợp các phương thức biểu đạt nào?
Câu 3. Nêu nội dung khái quát của đoạn trích.
Câu 4. Vì sao bé Hồng vô cùng sung sướng, hạnh phúc khi được ngồi trong vòng tay dịu dàng của mẹ.
Câu 5. Từ nội dung đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn ngắn (7 - 10 câu) bày tỏ tình yêu của em đối với mẹ.
GỢI Ý:
1
- Các từ mặt, mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, miệng thuộc trường từ vựng các bộ phận con người.
2
- Trong đoạn trích trên, tác giả đã kết hợp các phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
3
- Nội dung khái quát của đoạn trích: Niềm sung sướng đến cực điểm của bé Hồng khi gặp lại mẹ.
4
Bé Hồng vô cùng sung sướng, hạnh phúc khi được ngồi trong vòng tay dịu dàng của mẹ là vì:
- Cảm giác sung sướng đến mê li, rạo rực cả người khi được hít thở trong bầu không khí của tình mẫu tử tuyệt vời....
- Tất cả mọi giác quan của Hồng đều thức dạy và mở ra để cảm nhận tận cùng những cảm giác rạo rực, sung sướng cực điểm khi được ngồi trong vòng tay dịu dàng của mẹ.
5

Vận dụng tốt các phương thức biểu đạt. Có thể viết đoạn văn theo ý sau:
- Mẹ là niềm hạnh phúc mà con có được, là người phụ nữ chịu thương chịu khó nhất, là người phải gồng mình gánh vác gia đình, là người cho con người sống, cho con nghị lực, cho con mọi thứ tốt đẹp nhất trên đời…
- Niềm hạnh phúc lớn nhất cuộc đời của mỗi người là có mẹ và còn mẹ bên cạnh chúng ta…
- Tình yêu của mẹ là vô điều kiện sẽ không bao giờ mất đi dù cho con có làm bất cứ điều gì mẹ cũng không trách…
- Kể một số việc làm và hành động của em thể hiện tình yêu với mẹ: Giúp đỡ mẹ làm công việc nhà những lúc bố mẹ mệt hoặc ốm đau; tích cực học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, nhân cách,…
- Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc vì với riêng bản thân em mẹ là điều tuyệt vời nhất và là niềm hạnh phúc to lớn nhất mà em có được…

ĐỀ 2: Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
“Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.”
(Trong lòng mẹ – Nguyên Hồng, Ngữ văn 8, NXB Giáo dục Việt Nam)
Câu 1 : Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn văn trên.
Câu 2: Tìm các từ thuộc cùng một trường từ vựng trong đoạn trích trên và gọi tên trường từ vựng đó.
Câu 3: Trình bày tác dụng của các trường từ vựng em vừa tìm được.
Câu 4: Xác định câu có sử dụng nghệ thuật so sánh và nêu tác dụng. Câu 5: Nội dung chính của đoạn văn là gì?
Câu 6: Từ nội dung của đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn bày tỏ tình yêu của em đối với mẹ.
GỢI Ý:
1
• Phương thức biểu đạt chính : Tự sự
2
+ Các từ: “mặt”, “mắt”, “da”, “gò má”, “đùi”, “đầu”, “cánh tay”, “miệng”  cùng một trường chỉ bộ phận cơ thể người.
+ Các từ: “trông nhìn”, “ôm ấp”, “ngồi”, “áp”, “ngả”, “thấy”, “thở”, “nhai” cùng một trường chỉ hoạt động của con người.
+ Các từ: “sung sướng”, “ấm áp” cùng một trường chỉ trạng thái của con người.
3
• Tác dụng: Tác giả sử dụng các từ thuộc các trường từ vựng đó nhằm diễn tả những cảm nhận, hành động và niềm sung sướng, hạnh phúc tột cùng của bé Hồng khi được ngồi trong lòng mẹ và cảm nhận sự ấm áp của tình mẫu tử.  
4
• Câu có chứa biện pháp nghệ thuật so sánh: Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc?
• Tác dụng: Nghệ thuật so sánh khắc họa chân thực hình ảnh người mẹ trong suy nghĩ của chú bé Hồng vẫn mang vẻ đẹp tươi trẻ của ngày xưa như chưa từng thay đổi, sâu sa hơn, phép so sánh đã diễn tả tình yêu thương chân thành, tha thiết của chú bé Hồng đối với mẹ của mình. Chú bé nhận ra mẹ vẫn tươi đẹp như xưa...
5
• Nội dung chính : Tấm lòng yêu thương mẹ vô bờ bến của chú bé Hồng và niềm vui sướng của chú khi được gặp lại mẹ
6
Yêu cầu: bày tỏ tình cảm của mình với mẹ:
*Mở đoạn: Trong cuộc đời người em yêu quý, kính trọng, biết ơn nhất chính là người mẹ của em.
*Thân đoạn: Phát biểu cảm nghĩ về mẹ
Mẹ có dáng người nhỏ bé và gầy vì suốt những năm tháng qua đã nhọc nhằn gồng gánh nuôi nấng chúng em. Mẹ là người phụ nữ rất đảm đang khi chăm lo cuộc sống gia đình, bao giờ chúng em đi học về cũng được thưởng thức những bữa cơm ngon mẹ nấu. Em yêu mẹ nhưng chưa bao giờ nói trực tiếp với mẹ, thay vào đó em thường bày tỏ tình yêu với mẹ thông qua những việc làm dù nho nhỏ thôi để giúp mẹ đỡ vất vả đi phần nào: em nhặt rau, quét nhà giúp mẹ.
*Kết đoạn: Em tự hứa với bản thân sẽ học thật giỏi thật chăm, lớn lên sẽ là một người thật tốt để không phụ tình yêu mẹ dành cho chúng em.

ĐỀ 3: Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
“Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng. Từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì. Trong phút rạo rực ấy, cái câu nói của cô tôi lại nhắc lại:
    - Mày dại quá! Vào Thanh Hóa đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào bắt mợ mày may vá, sắm sửa cho và bế em bé chứ.
    Nhưng bên tai ù ù của tôi, câu nói ấy bị chìm ngay đi, tôi không mảy may nghĩ ngợi gì nữa...”
(Ngữ văn 8- tập 1)
Câu 1: Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào? Tác giả là ai?
Câu 2: Tìm trong đoạn văn trên một trường từ vựng và gọi rõ tên trường từ vựng ấy.
Câu 3: Đoạn văn trên kể lại sự việc gì?
Câu 4: Từ tình cảm của mẹ con trong đoạn trích, em hãy viết một đoạn văn khoảng 10 câu theo phương pháp lập luận tổng hợp – phân tích- tổng hợp để nêu suy nghĩ của em về tình mẫu tử. Trong đoạn có sử dụng một câu ghép, một thán từ (gạch chân, chú thích rõ).
GỢI Ý:
1
• Đoạn văn trích từ văn bản “Trong lòng mẹ”, trong tác phẩm “Những ngày thơ ấu”, tác giả là Nguyên Hồng
2
- Trường chỉ hành động của tay: vuốt ve, gãi
- Trường chỉ bộ phận cơ thể người: long, bầu sữa, bàn tay, trán, cằm, lung
3
Đoạn văn kể lại cảm giác sung sướng hạnh phúc của bé Hồng khi được ở trong vòng tay êm ái của mẹ, xóa nhòa đi những lời nói cay độc của bà cô
4
*Yêu cầu: Trình bày suy nghĩ về tình mẫu tử (nghị luận xã hội)
*Mở đoạn: giới thiệu vấn đề nghị luận: Tình cảm thiêng liêng và cao quý nhất trong cuộc đời này chính là tình mẫu tử
*Thân đoạn:
*Giải thích: Tình mẫu tử là tình cảm mẹ con thân thiết ruôt thịt, là tình cảm yêu thương, chở che, của mẹ dành cho con và tình cảm yêu thương, kính trọng,biết ơn của con dành cho mẹ. Đó là tình cảm yêu thương, sẵn sàng hi sinh, bảo vệ nhau.
*Biểu hiện của tình mẫu tử:
+ Mẹ nuôi nấng con khi con vừa cất tiếng khóc chào đời, chăm sóc con, tạo cho con điều kiện sống và phát triển tốt nhất, lo lắng mỗi lúc con ốm con đau, san sẻ mỗi khi con thất bại, chia vui và hạnh phúc mỗi lúc con thành công
+ Con được mẹ chăm sóc nuôi nấng, con cũng dành cho mẹ tình yêu thương vô hạn, con giúp mẹ việc nhà, con gắng học giởi chăm ngoan để không phụ lòng mẹ. Lớn lên con chăm sóc mẹ, bên cạnh mẹ mỗi lúc mẹ buồn, mẹ ốm đau, khi mẹ già đi, con chính là người phụng dưỡng mẹ,....
*Ý nghĩa của tình mẫu tử:
+ Là nơi nương tựa, giúp ta vượt qua mọi sóng gió
+ Là nơi tiếp cho ta them động lực, sức mạnh.
*Liên hệ bản thân
*Kết đoạn: Khẳng định lại giá trị của tình mẫu tử là thiêng liêng nên mỗi người phải luôn khắc ghi trong lòng để có hành động saoo cho xứng đáng

ĐỀ 4: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
“Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng. Từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì. Trong phút rạo rực ấy, cái câu nói của cô tôi lại nhắc lại:
    - Mày dại quá! Vào Thanh Hóa đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào bắt mợ mày may vá, sắm sửa cho và bế em bé chứ.
(Ngữ văn 8- tập 1)
Câu 1: Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của đoạn văn?
Câu 2: Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy? Ai là người kể chuyện?
Câu 3: Việc lựa chọn ngôi kể như vậy có tác dụng gì?
Câu 4: Viết bài văn kể lại một kỉ niệm sâu sắc nhất của em với mẹ
GỢI Ý:
1
• Thể loại: hồi ký (được viết năm 1938)
• PTBĐ: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
2
• Ngôi kể: Ngôi thứ nhất
• Người kể: chú bé Hồng
3
• Tác dụng của ngôi kể:
+ Giúp nhân vật chú bé Hồng có thể trực tiếp bộc lộ tình cảm, cảm xúc, suy nghĩ của mình
• + Làm câu chuyện trở nên chân thực hơn
4
1. Mở Bài
- Nói về tình yêu thương của mẹ.
- Giới thiệu sơ qua về kỷ niệm
2. Thân Bài
- Giới thiệu sơ qua về cuộc sống khi còn nhỏ.
- Kỷ niệm bắt nguồn từ con búp bê của cô bạn hàng xóm.
- Chỉ vì suy nghĩ non nớt và đố kỵ nên tôi đã phạm lỗi sai là lấy cắp đồ của người khác.
- Khi bị mẹ phát hiện và trách phạt, tôi không hề nhận ra lỗi sai mà còn cãi lại mẹ.
- Nhưng, bất ngờ xảy ra, mẹ dùng chiếc áo quý giá của mình để làm con búp bê khác cho tôi và dạy tôi hiểu rằng mình đã hành động sai và không thành thực.
- Chỉ khi tôi nhìn thấy sự mệt mỏi của mẹ sau một đêm thức trắng, tôi mới thấm thía và hiểu rằng mẹ vẫn yêu thương tôi theo cách của mẹ.
- Tôi trả lại đồ và xin lỗi mẹ
3. Kết Bài
Khẳng định lại những cảm xúc về kỷ niệm và những cảm nhận sâu sắc hơn về kỷ niệm khi đã trưởng thành hơn

ĐỀ 5; Cho đoạn trích sau:
Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu  phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.
         (Trong lòng mẹ – Nguyên Hồng, Ngữ văn 8, T1, NXB giáo dục Việt Nam, 2011, tr.18)
1. Tìm các từ cùng thuộc một trường từ vựng trong đoạn trích.
2. Tác dụng của các trường từ vựng đó?
4. Cho câu chủ đề sau: Bé Hồng vô cùng sung sướng, hạnh phúc khi được ngồi trong vòng tay dịu dàng của mẹ.
      Hãy viết đoạn văn (khoảng 10 dòng) theo phép diễn dịch với câu chủ đề trên trong đó có sử dụng thán từ và tình thái từ (gạch chân thán từ và tình thái từ ).
 GỢI Ý:
1- Tìm trường từ vựng:
+ Các từ: “mặt”, “mắt”, “da”, “gò má”, “đùi”, “đầu”, “cánh tay”, “miệng”  cùng một trường chỉ bộ phận cơ thể người.
+ Các từ: “trông nhìn”, “ôm ấp”, “ngồi”, “áp”, “ngả”, “thấy”, “thở”, “nhai” cùng một trường chỉ hoạt động của con người.
+ Các từ: “sung sướng”, “ấm áp” cùng một trường chỉ trạng thái của con người.
2- Tác dụng: Diễn tả những cảm nhận, hành động và niềm sung sướng, hạnh phúc tột cùng của bé Hồng khi được ngồi trong lòng mẹ và cảm nhận sự ấm áp của tình mẫu tử.  
3.Viết đoạn văn.
*Yêu cầu về kĩ năng:
    - Biết cách viết đoạn văn diễn dịch cảm nhận tâm trạng, cảm xúc của nhân vật văn học theo câu chủ đề đã cho trước.
    - Đảm bảo tốt các yêu cầu kiến thức Tiếng Việt. Bố cục mạch lạc, lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục, diễn đạt tốt, không mắc các lỗi diễn đạt, lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp…
* Yêu cầu nội dung: Chứng minh được bé Hồng vô cùng sung sướng, hạnh phúc khi được ngồi trong vòng tay dịu dàng của mẹ được biểu hiện qua:
- Cảm giác sung sướng đến mê li, rạo rực cả người khi được hít thở trong bầu không khí của tình mẹ con tuyệt vời….                                                 
- Tất cả mọi giác quan của Hồng đều thức dạy và mở ra để cảm nhận tận cùng
những cảm giác rạo rực, sung sướng cực điểm khi nằm trong lòng mẹ.
-  Dưới cái nhìn vô vàn yêu thương của đứa con mong mẹ, mẹ Hồng hiện ra thật đẹp, thật hiền, thật phúc hậu
ĐỀ 6: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi
Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.
Phải bé lại và lăn vào lòng người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trấn xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có êm dịu vô cùng...”
1. Đoạn trích trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai?
2. Tìm các từ ngữ có nét chung về nghĩa: chỉ bộ phận cơ thể con người có trong đoạn trích. Tập hợp những từ như vậy được gọi là gì?
3. Câu văn : “Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt.” Có mấy cụm chủ vị? Ghi lại các cụm chủ vị đó và xác định kiểu câu của câu văn trên?
4. Điều gì được diễn tả trong câu văn “Phải bé lại và lăn vào lòng người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trấn xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có êm dịu vô cùng...”?
5. Hãy viết 1 đoạn văn ngắn (khoảng 3-5 câu) nêu lên cảm nhận của em về tình mẫu tử, trong đo có sử dụng tình thái từ (gạch chân).
GỢI Ý:
Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi
a. Đoạn văn trích trong đoạn trích “Trong lòng mẹ”, trích tác phẩm “Những ngày thơ ấu”, tác giả Nguyên Hồng
b. Các từ có nét chung về nghĩa : chỉ bộ phận cơ thể con người: mặt, mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, miệng,bàn tay, trán, cằm, sống lưng. ( HS nêu được 2/3 số từ vấn cho điểm tối đa)
• Tập hợp những từ như vậy gọi là trường từ vựng
c.Câu văn gồm 4 cụm chủ vị:
-Tôi// ngồi trên đệm xe, đùi// áp đùi mẹ tôi, đầu// ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi// thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt.
-Kiểu câu: câu ghép
d.Điều được diễn tả trong câu văn đó là: niềm xúc động, cảm giác sung sướng hạnh phúc của chú bé Hồng khi được ở trong lòng mẹ, trong v�