Lịch sử về sự ra đời của một hệ thức
Khi nói về khối lương nguyên tử, chúng ta nhớ hệ thức sau đây:
Lịch sử hệ thức này như sau:
Khi soạn phương án đầu tiên của hệ thống nguyên tố, Mendeleev xem khối lượng nguyên tử H bằng đơn vị và so sánh khối lượng nguyên tử của tất cả các nguyên tố khác với nó.
Trong hội nghị quốc tế các nhà hóa học năm 1860, người ta quyết định lấy hyđro làm cơ sở của thang nguyên tử lượng. Nguyên tố nhẹ hyđro chiếm lĩnh vị trí danh dự này trong gần 50 năm. Chỉ đến năm 1906, các nhà hóa học chuyển sang thang oxi, 1/16 nguyên tử lượng của oxi được coi là cơ sở thang nguyên tử lượng. Dĩ nhiên, điều đó tiện hơn rất nhiều vì oxi tạo hợp chất với hầu hết các nguyên tố. Khi phát hiện ra rằng trong tự nhiên có 3 đồng vị khác nhau của oxi và hàm lượng của chúng không cố định, các nhà vật lý xây dựng thang “vật lý” các nguyên tử lượng. Họ quy ước lấy 1/16 khối lượng nguyên tử của đồng vị nhẹ phổ biến nhất của oxi làm đơn vị và coi nguyên tử lượng của đồng vị này đúng bằng 16. Điều đó không đạt độ chính xác bởi oxi lấy từ những nguồn khác nhau có thành phần đồng vị không ổn định. Và do đó, trong những năm 1958 – 1961, các nhà bác học đã xem xét lại vấn đề này. Phải lấy cái gì làm cơ sở cho thang đo nguyên tử lượng một cách chính xác? Trong tất cả các nguyên tố, chỉ có 2 nguyên tố có thể dành lấy vị trí danh dự là flo và cacbon.
Flo chỉ có 1 đồng vị còn cacbon có 2 đồng vị bền. Vì cả thang “flo” lẫn thang “cacbon” về khối lượng nguyên tử đều có những ưu điểm quan trọng nên người ta quyết định tổ chức cuộc thăm dò quốc tế ý kiến các nhà hóa học và vật lý: họ thích dùng thang nào? Cacbon đã chiến thắng. Người ta quyết định lấy nguyên tử của đồng vị bền phổ biến nhất của cacbon là C12 làm cơ sở của thang và xem: .