Văn học sử:
TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM
MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Thấy được hai bộ phận hợp thành của văn học VN: Van học dân gian và văn học viết.
Nắm được một cách khái quát tiến tiến trình phát triển của văn học viết.
Hiểu được nội dung thể hiện con người VN qua văn học.
TRỌNG TÂM KIẾN THỨC KĨ NĂNG
1. Kiến thức: Giúp học sinh:
- Nắm được những kiến thức chung nhất, tổng quát nhất về hai bộ phận của văn học Việt Nam và quá trình phát triển của văn học viết Việt Nam.
- Nắm vững hệ thống vấn đề về: Thể loại của văn học Việt Nam và con người trong văn học Việt Nam.
2. Kĩ năng:
- Biết vận dụng các tri thức đó để tìm hiểu và hệ thống hóa những tác phẩm sẽ học về văn học Việt Nam.
3. Thái độ:
- Bồi dưỡng niềm tự hào về truyền thống về văn học của dân tộc qua di sản văn học được học, từ đó có lòng say mê với văn học dân tộc.

NỘI DUNG BÀI HỌC
I - CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM
Văn học Việt Nam gồm 2 bộ phận hợp thành là văn học dân gian và văn học viết.
1. Văn học dân gian
- Văn học dân gian là sáng tác tập thể và truyền miệng của người dân lao động.
- Các thể loại: thần thoại, sử thi, truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn, truyện cười, tục ngữ, câu đố, ca dao, vè, truyện thơ,…
- Đặc trưng: Tính truyền miệng, tính tập thể và gắn bó với các hình thức sinh hoạt cộng đồng.
2. Văn học viết
- Văn học viết là sáng tác của trí thức được ghi lại bằng chữ viết, là sáng tác của cá nhân nên mang đậm dấu ấn tác giả.
- Chữ viết của văn học Việt Nam: chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ.
* Hệ thống thể loại:
- Văn học thế kỷ X đến thế kỷ XIX:
+ Văn học chữ Hán: Văn xuôi (truyện, kí, tiểu thuyết chương hồi,…), thơ (thơ cổ phong, thơ Đường luật,…), văn biền ngẫu ( phú, cáo, văn tế,…).
+ Văn học chữ Nôm: thơ (thơ Nôm Đường luật, truyện thơ, ngâm khúc, hát nói) và văn biền ngẫu.
- Văn học đầu thế kỷ XX đến nay: tự sự (tiểu thuyết, truyện ngắn, kí), trữ tình (thơ, trường ca), kịch (kịch nói, kịch thơ).
II - QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC VIẾT VIỆT NAM
1. Văn học trung đại
a. Văn học viết bằng chữ Hán
- Ra đời từ thế kỉ X và tồn tại cho đến thế kỉ XIX
- Thành tựu: thơ văn yêu nước, thơ thiền thời Lý - Trần, các thể loại văn xuôi, truyện kí, tiểu thuyết chương hồi, các tác phẩm của những nhà thơ lớn (Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Nguyễn Bỉnh Khiêm,...).
b. Văn học viết bằng chữ Nôm
- Phát triển mạnh từ thế kỉ XV, đạt tới đỉnh cao ở cuối thế kỉ XVIII - đầu XIX.
- Thành tựu về thơ: tiếp thu và sáng tạo thể thơ Đường luật, hình thành các thể loại văn học dân tộc như truyện thơ, ngâm khúc, hát nói.
- Sự phát triển của văn học chữ Nôm gắn liền với những truyền thống lớn của văn học trung đại như lòng yêu nước, tinh thần nhân đạo, tính hiện thực. Đồng thời phản ánh quá trình dân tộc hóa, dân chủ hóa của văn học dân tộc.
2. Văn học hiện đại (văn học từ đầu thế kỉ XX đến hết thế kỉ XX)
- Tiếp xúc với văn hóa phương Tây.
- Chữ Quốc Ngữ ra đời.
- Điểm khác biệt so với văn học trung đại:
+ Về tác giả: xuất hiện các nhà thơ, nhà văn chuyên nghiệp.
+ Về đời sống văn học: báo chí và kỹ thuật in ấn phát triển.
+ Về thể loại: nhiều thể loại mới xuất hiện.
+ Về thi pháp: hệ thống thi pháp mới hình thành, phát triển. Văn học trung đại là lối viết ước lệ, sùng cổ, phi ngã; văn học hiện đại là lối viết hiện thực, đề cao cá tính sáng tạo, đề cao cái tôi cá nhân.
→ Văn học thời kỳ này đã phản ánh hiện thực xã hội và chân dung con người Việt Nam với tất cả các phương diện phong phú, đa dạng.
III - CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC
1. Con người Việt Nam trong quan hệ thế giới tự nhiên
- Tư duy huyền thoại, các tác phẩm văn học dân gian đã kể lại quá trình nhận thức, cải tạo và chinh