Trường THPT : Nguyễn Trãi Ngày soạn: 14/02/2017
GVHD : Bùi Văn Huynh Ngày dạy : 21/02/2017
GSTT : Mai Thị Lệ Quyên Bài : 20
Lớp : 10A2 Tiết PPCT : 26


Bài 20

XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC THẾ KỈ X-XV

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức
+ Giúp học sinh hiểu:
- Trong những thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến động, nhân dân ta vẫn nỗ lực xây dựng cho mình một nền văn hóa dân tộc, tiên tiến.
- Trải qua các triều đại Đinh - lê - Lý - Trần - Hồ - Lê Sơ ở các thế kỷ X-XV, công cuộc xây dựng văn hóa được tiến hành đều đặn nhất quán. Đây cũng là giai đoạn hình thành của nền văn hóa Đại Việt (còn gọi là văn hóa Thăng Long).
- Nền văn hóa Thăng Long phản ánh đậm đà tư tưởng yêu nước, tự hào và độc lập dân tộc.
2. Tư tưởng:
- Giáo dục học sinh lòng yêu quê hương, đất nước, niềm tự hào về văn hóa dân tộc.
- Trách nhiệm của học sinh đối với quê hương đất nước.
- Phát huy năng lực sáng tạo trong văn hóa.
3. Kỹ năng: Phân tích, đánh giá, so sánh các giai đoạn lịch sử cùng những kỹ năng quan sát, phát hiện.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY HỌC:
Lược đồ Việt Nam, tranh ảnh thời Lý - Trần - Lê… tư liệu,thơ, phú.
1. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mông -Nguyên?
2. Mở bài: Từ ngay sau khi giành độc lập, trải qua gần 6 thế kỷ lao động, chiến đấu, nhân dân Việt Nam đã xây dựng cho mình một nền văn hóa dạng, phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Để thấy được những thành tựu văn hóa, nhân dân ta xây dựng được từ thế kỷ X-XV chúng ta cùng đi vào tìm hiểu bài 20.


Hoạt động của thầy và trò

Nội dung kiến thức cơ bản

Thời gian(phút)

* Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân:
- GV đặt câu hỏi: Từ thế kỷ X- XV có những dòng tư tưởng tôn giáo nào tồn tại ở nước ta?
- HS: xem SGK và trả lời
- GV: yêu cầu học sinh đọc SGK để thấy được sự phát triển của nho giáo ở nước ta qua các thời đại Lý, Trần, Lê Sơ.
- GV kết luận: Nho giáo, phật giáo, đạo giáo. Bước sang thời kỳ độc lập, trong bối cảnh có chủ quyền độc lập các tôn giáo được du nhập vào nước ta từ thời Bắc thuộc có điều kiện phát triển.
- HS: Lắng nghe và ghi chép lại.
- GV đặt câu hỏi: Nho giáo có nguồn gốc từ đâu? Do ai sáng lập? giáo lý cơ bản của nho giáo là gì?
- HS: Trình bày những hiểu biết của mình về nho giáo.
- Giáo viên kết luận: Nho giáo lúc ban đầu chưa phải là tôn giáo mà là một học tuyết của Khổng Tử (ở Trung Quốc). Sau này một đại biểu của nho học là Trung Đông Thư đã dùng thuyết âm dương, dùng thần học để lý giải biện hộ cho những quan điểm của Khổng Tử biến nho học thành một tôn giáo (Nho giáo).
+ Tư tưởng quan điểm của nho giáo đề cao những nguyên tắc trong quan hệ xã hội theo đạo lý “Tam cương, ngũ thường” trong đó tam cương có 3 cặp quan hệ Vua-tôi, Cha-con, Chồng-vợ.
+ Ngũ thường là: Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín (5 đức tính của người quân tử).
- HS: Theo dõi SGK và trả lời
- GV đặt câu hỏi: Tại sao Nho giáo và chữ Hán sớm trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị nhưng lại không phổ biến trong nhân dân?
- HS: Suy nghĩ, trả lời.
- GV giải thích: Những quan điểm, tư tưởng của Nho giáo đã quy định một trật tự, kỷ cương, đạo đức phong kiến rất quy cũ, khắt khe, vì vậy giai cấp thống trị đã triệt để lợi dụng Nho giáo để thống trị, bảo vệ chế độ phong kiến. Còn đối với nhân dân chỉ tiếp thu khía cạnh đạo đức của nho giáo. Nhà Lê Sơ Nho giáo trở thành độc tôn, lúc này nhà nước quân chủ chuyên chế đạt mức độ cao, hoàn chỉnh.
- GV: yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự phát triển của phật giáo qua các thời kỳ Lý-Trần-Lê Sơ.
- HS: Theo dõi SGK và trả lời.
-