BÀI GIẢNG - VỀ LUÂN LÍ XÃ HỘI Ở NƯỚC TA
(Trích Đạo đức và luân lí Đông Tây)
PHAN CHÂU TRINH




I.Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: - Vạch trần thực trạng đen tối của xã hội đương thời, đề cao tưởng đòa thể vì sự tiến bộ, hướng về một ngày mai tươi sáng của đất nước. - Phong cách chính luận độc đáo: lúc từ tốn, mềm mỏng, lúc kiên quyết, đanh thép, lúc mạnh mẽ, lúc nhẹ nhàng. 2. Kĩ năng: - Đọc- hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại. - Rèn kĩ năng viết bài nghị luận. 3. Thái độ: - Lên án những thói hư tật xấu, đề cao tình đoàn kết, những tư tưởng mới tiến bộ. II. Phương tiện thực hiện: - SGK, SGV Ngữ Văn 11 tập 2, giáo án. - Thiết kế bài học. III. Tiến trình bài dạy:
Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, đất nước ta rơi vào tình trạng khủng hoảng mọi mắt, chế độ phong kiến trì trệ, thối nát; thực dân Pháp nổ sung xâm lược và thực hiện chính sách “Ngu dân” nhằm biến nước ta trở thành một nước thuộc địa hoàn chỉnh. Đứng trước tình trạng đó, Phan Châu Trinh – một sĩ phu yêu nước có tư tưởng tiến bộ muốn canh tân đất nước nhằm giúp đất nước thoát khỏi lạc hậu, làm đất nước giàu mạnh trên cơ sở tạo nền độc lập quốc gia. Vì thế để thực hiện được tư tưởng đó, Phan Châu Trinh đã sáng tác bài Đạo đức và luân lí Đông Tây trong đó tiêu biểu là đoạn trích Về luân lí xã hội ở nước ta.




Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung cần đạt

GV cho học sinh đọc phần tiểu dẫn trong sách giáo khoa và tóm tắt những nét chính của tác giả về:
Thời đại
Cuộc đời
Con người
Quan điểm sáng tác
Sự nghiệp sáng tác










Năm 1906 ông mở cuộc vận động Duy Tân với tư tưởng: “ Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. Cải cách về lối sống văn hóa của nhân dân lao động. Chủ trương dựa vào APháp để lật đổ ngôi vua và coi đó là điều kiện tiên quyết để giành độc lập. Chủ trương ấy đã đi sâu vào quần chúng rất quyết liệt và mạnh mẽ, biến thành các phong trào biểu tình rộng khắp cả nước mà tiêu biểu là phong trào chống thuế ở Trung Kỳ (1908).

Trước đây, trong Văn học Dân gian người xưa cũng ý thức dùng văn chương như vũ khí để đấu tranh:” Thi dĩ ngôn chí, văn dĩ tải đạo”. Hay như Nguyễn Đình Chiểu cũng quan niệm dùng văn chương để tấn công địch trên mặt trận tư tưởng: “Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm/ Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”. Nay, Phan Châu Trinh cũng dung văn chương để đấu tranh xã hội, cải cách đổi mới đất nước làm đất nước giàu mạnh trên cơ sở tạo nền độc lập quốc gia.




Câu hỏi: Em hãy nêu vị trí và hoàn cảnh sáng tác phẩm?




Câu hỏi: Nhan đề và mục đích sáng tác, thể loại tác phẩm?











Câu hỏi: Bố cục đoạn trích được chia làm mấy phần và nội dung của từng phần?




Em hiểu luân lí xã hội là gì?
Luân lí xã hội chính là những chuẩn mực đạo đực được xã hội đề ra hợp với lẽ thường. Vì thế người ta gọi là “luân thường đạo lí”. Trong quan niệm nho giáo luôn luôn đề cao tư tưởng luân lí. Đó là con trai thì phải tuân theo “ tam cương , ngũ thường”. Con gái thì phải tuân theo phép “tam tong”, “tứ đức”. Đó chính là luân lí đạo đức xã hội, cách cư xử giữa con người với con người.
-Em có nhân xét gì về cách đặt vấn đề của tác giả ở câu đầu tiên trong đoạn trích?

Em hiểu câu: “Một tiếng bạn bè không thể thay cho xã hội luân lí được, cho nên không cần cắt nghĩa làm gì” như thế nào?
(Luân lí xã hội là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi người đối với đất nước nên tình bạn chỉ là tình cảm riêng tư cá nhân, không phải tình cảm chung mang màu sắc cộng đồng.
(Quan niệm nho gia xưa:
“Bình thiên hạ” là làm cho xã hội dân giàu, nước mạnh, ấm no, hạnh phúc.
(Quan niệm nho gia bây giờ bị bóp méo: “Bình thiên hạ” là cai trị xã hội, đè nén nhân dân, trục lợi về cá nhân mình.
Câu hỏi: Trong phần 2 ( 2 đoạn