TẠ THỊ NGA – TRƯỜNG TH&THCS THÁI ĐÔ – LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 6 – NGÀY SOẠN: 31/10/2022

CHƯƠNG 3: XÃ HỘI CỔ ĐẠI
TUẦN 10 , TIẾT 14 , BÀI 6 : AI CẬP VÀ LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI (tiếp)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Thông qua bài học, HS nắm được:
- Nêu được tác động của điều kiện tự nhiên (sông ngòi, đất đai) đối với sự hình
thành nền văn minh Ai Cập và Lưỡng Hà.
- Trình bày được quá trình thành lập nhà nước của người Ai Cập và người Lưỡng
Hà.
- Kể tê và nêu được những thành tự chủ yếu về văn hóa ở Ai Cập, Lưỡng Hà.
2. Năng lực
- Năng lực chung:
- Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể
hiện sự sáng tạo.
- Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công
việc với giáo viên.
- Năng lực riêng:
- Tìm hiểu lịch sử qua việc khai thác tư liệu, hình ảnh, lược đồ,...liên quan đến bài
học.
- Nhận thức lịch sử qua việc sử dụng tư liệu, hình ảnh để giải thích sự hình thành
và phát triển của Ai Cập, Lưỡng Hà cổ đại.
3. Phẩm chất
- Giáo dục phẩm chất chăm chỉ trong học tập, lao động, từ đó trân trọng giá trị của
người lao động.
- Có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát huy thành tự văn hóa.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGV, SGK Lịch sử và Địa lí 6.
- Lược đồ, tranh ảnh, tư liệu liên quan đến bài học.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 6.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo
yêu cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề, HS trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV chia HS thành 2 nhóm, yêu cầu HS thảo luận và trả lời câu hỏi:
+ Nhóm 1: Hình ảnh dưới đây có tên gọi là gì? Em có biết đất nước nào có nhiều kim tự
tháp không? Em có muốn được đến tham quan công trình này không ?

+ Nhóm 2: Em có biết công trình nghệ thuật công trình kiến trúc được liệt vào hàng kiệt
tác của nhân loại này tên là gì không?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ và trả lời câu hỏi:
+ Nhóm 1: Hình ảnh đó là kim tự tháp. Đất nước
nhiều kim tự tháp là Sudan (250 kim tự tháp), Ai
(137 kim tự tháp).

có
Cập

+ Nhóm 2: Công trình nghệ thuật công trình kiến
được liệt vào hàng kiệt tác của nhân loại này tên là Vườn treo Ba-bi-lon.

trúc

- GV dẫn dắt vấn đề: “Vinh danh thay người, sông Nin vĩ đại! Người đến từ đất và
mang đến sự sống cho Ai Cập”. Đó là những dòng thơ bắt đầu trong một bài thơ cổ
ngợi ca dòng sông gắn với sự phát sinh và phát triển của nền văn minh Ai Cập. Nền văn
minh đó gắn với những thành tựu vô cùng nổi bật như: kim tự tháp, xác ướp,...“Ai Cập
là tặng phẩm của sông Nin”. Không có sông Nin sẽ không có Ai Cập như chúng ta được
biết ngày nay. Khác với sự hình thành vương quốc thống nhất ở Ai Cập, Lưỡng Hà phải
triển với sự ra đời của nhiều vương quốc do các tộc người khác nhau cai trị, nên lịch sử
Lưỡng Hà triền miên những cuộc chiến tranh. Tuy nhiên, hơn tất cả, cư dân Lưỡng Hà
cổ đại đã tạo nên một nền văn hoá độc đáo và có những đóng góp đáng kế cho văn mình
nhân loại, tiêu biểu là công trình kiến trúc nghệ thuật Ba-bi-lon. Chúng ta sẽ cùng tìm
hiểu rõ hơn những vấn đề này trong bài học ngày hôm nay - Bài 6: Ai Cập và Lưỡng Hà
cổ đại.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 3: Những thành tựu văn hóa chủ yếu của Ai Cập và Lưỡng Hà

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS kể tên và nêu được những thành tựu chủ yếu về
văn hóa Ai Cập, Lưỡng Hà.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu
hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, làm việc theo nhóm và trả lời câu hỏi.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN - HỌC SINH

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

3. Những thành tựu văn hóa chủ
- GV chia HS thành 4 nhóm, yêu cầu HS đọc yếu của Ai Cập và Lưỡng Hà
thông tin mục 3, quan sát các hình từ Hình 6.4 Kết quả Phiếu học tập số 2:
đến Hình 6.9 và trả lời câu hỏi vào Phiếu học tập
- Nhóm 1: Những thành tựu về lịch
số 2:
pháp và thiên văn học:
+ Từ rất sớm, cư dân Ai Cập đã biết
làm ra lịch: một năm có 360 ngày,
chia làm 12 tháng, mỗi tháng có 30
ngày. Họ còn biết làm đồng hồ bằng
cách đo ánh sáng mặt trời, chia một
ngày làm 24 giờ.

+ Nhóm 1: Trình bày
những thành tựu về lịch pháp và thiên văn học.

+ Dựa trên quan sát sự chuyển động
của Mặt Trăng quay quanh Trái Đất,
cư dân Lưỡng Hà đã chia một năm
làm 12 tháng, môi tháng có 29 hoặc
30 ngày.
- Nhóm 2: Những thành tựu về chữ
viết:

+ Nhóm 2: Trình bày những thành tựu về chữ
+ Cư dân Ai Cập viết chữ trên giấy
viết.
được làm từ thân của cây Pa-pi-rút.
+ Nhóm 3: Trình bày thành tựu về toán học.
+ Cư dân Lưỡng Hà viết chữ trên đất
+ Nhóm 4: Trình bày thành tựu về kiến trúc.
sét (còn gọi là chữ hình nêm).
- GV bổ sung kiến thức, ngoài những thành tự - Nhóm 3: Thành tựu về toán học:
trên các lĩnh vực trên, người Ai Cập, Lưỡng Hà
+ Cư dân Ai Cập giỏi về hình học, họ
còn có một số thành tựu nổi bật như:
đã biết tính điện tích các hình tam
+ Cư dân Ai Cập tin rằng, sau khi chết linh hồn giác, hình tròn.
có thể trở lại thể xác đề hồi sinh. Vì vậy, họ có
tục ướp xác. Với kĩ thuật ướp xác thuần thục, + Cư dân Lưỡng Hà giỏi về số học,
ngay từ thời cổ đại, cư dân Ai Cập đã có nhiều sử dụng hệ thông đếm lấy số 60 làm
hiểu biết về những bộ phận bên trong cơ thể con cơ sở.

người. Y học giải phẫu có điều kiện phát triển.

- Nhóm 4: Thành tựu về kiến trúc: ây
+ Cư dân Ai Cập và Lưỡng Hà đều tôn thờ rất dựng nên những công trình kiến trúc
nhiều vị thần tự nhiên, như thần Mặt trời, thần đồ sộ như kim tự tháp và tượng Nhân
sư ở Ai Cập; thành Ba-bi-lon và vườn
sông Nin,...
treo Ba-bi-lon ở Lưỡng Hà.
- GV yêu cầu các nhóm tiếp tục trao đổi, thảo
luận và trả lời câu hỏi: Em biết từ “paper” (giấy
viết trong tiếng Anh) có nguồn gốc từ từ nào?
- Từ “paper” có nguồn gốc từ gốc từ
"Papyrus" (pa-pi-rút). Người Ai Cập
- GV mở rộng kiến thức:
đã dùng thân cây Pa pi-rut để tạo
+ Cư dân Ai Cập dùng hình vẽ thực để biểu đạt ý giấy.
niệm gọi là chữ tượng hình. Họ chẻ nhỏ thân cây
sậy, đem phơi khô rồi ghép lại với nhau thành tờ
giấy gọi là giấy Pa-pi-rut. Còn người Lưỡng Hà
thì dùng những vật nhọn có hình tam giác làm
“bút” rồi viết lên những tấm đất sét ướt, tạo thành
những chữ giống hình cái nêm nên gọi là chữ
hình nêm. Đó là những loại chữ cổ nhất trên thế
giới.
+ Kim tự tháp Kê-ốp cao tới 147 m. Để xây dựng
kim tự tháp này, người ta sử dụng tới 2 300 000
tảng đá, mỗi tảng nặng 2,5 - 4 tấn,... Hàng triệu
tảng đá được ghè đẽo theo kích thước đã định, rồi
được mài nhẵn và xếp chồng lên nhau hàng trăm
tầng, không có bất cứ một loại vật liệu kết dính
nào mà vẫn đứng vững bốn, năm nghìn năm nay
như muốn thách thức với thời gian.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, HS đọc SGK, thảo luận nhóm
và thực hiện yêu cầu.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi lý thuyết .
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả
lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 1 phần Luyện tập SGK trang 30.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, đưa ra câu trả lời: Điều kiện tự nhiên quan trọng nhất dẫn đến
sự hình thành các nền văn minh Ai Cập và Lưỡng Hà là sông ngòi.
- Sông Nin đem đến cho Ai Cập phù sa tạo nên những cánh đồng màu mờ, thuận
lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp; trở thành con đường giao thông chính,
kết nối các vùng, thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế hàng hải ở Ai Cập.
- Sông Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ hai mùa nước lên xuống trong năm, mang lượng phù
sa khổng lồ bồi đắp cho vùng châu thổ và đặc biệt là vùng cửa sông.
- GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi thực hành.
b. Nội dung: HS sử dụng SHS, kiến thức đã học, kiến thức và hiểu biết thực tế, GV
hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 2 phần Vận dụng SHS trang 30.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, đưa ra câu trả lời: Giới thiệu thành tựu kiến trúc Vườn treo
Ba-bi-lon:
- Vườn Treo Ba-bi-lon là một trong bảy kỳ quan thế giới cố đại được nhắc đến
trong văn hóa Hy Lạp cổ đại. Nó được ca ngợi là một thành tựu nổi bật về kỹ
thuật xây dựng với một chuỗi vườn bậc thang, có đủ các loại cây, cây bụi và cây
leo đa dạng, tạo nên một ngọn núi xanh lớn được đắp bởi gạch bùn. Vườn treo
được cho là được xây dựng tại thành phố cổ đại Ba-bi-lon. Tên của nó được lấy
nguồn gốc từ chữ Hy Lạp có nghĩa là "treo qua", dùng để chỉ những cây cối được
trồng trên một cấu trúc trên cao như là ban công hay sân thượng.
- Cho đến nay, không có bằng chứng khảo cổ nào về khu vườn treo được tìm thấy
tại Ba-bi-lon. Có thể các chứng tích hiện đã bị chôn vùi dưới sông Ơ-phơ-rát
khiến cho con người không thể khai quật được.

Thái Đô Ngày 1 tháng 11 năm 2022
Kí duyệt
TP
Phạm Thị Kim Thiện