Tiết 112+ 113: Cách làm bài văn nghị luận về
một vấn đề tư tưởng, đạo lý
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp HS biết cách làm bài NL về một vấn đề tư tưởng đạo lý
B. Chuẩn bị
- GV soạn bài, chuẩn bị tư liệu.
- Bảng phụ
C.Tiến trình các hoạt động
1. Kiểm tra: Thế nào là nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý
Yêu cầu về nội dung và hình thức của bài nghị luận về tư tưởng, đạo lý.
2. Giới thiệu bài
Hoạt động 1
HS đọc cả 10 đề trong SGK.
HS thảo luận câu hỏi: các đề bài trên có diểm gì giống nhau? Chỉ ra sự giống nhau đó? (4’)
* Đề có mệnh lệnh thường có các lệnh: Suy nghĩ, bình luận, giải thích, chứng minh.
* GV giải thích: Bình luận là bàn bạc, nhận định đánh giá, nghĩa là trình bày những ý kiến nhận xét đúng - sai, tốt - xấu, lợi - hại … có lập luận thuyết phục.

GV yêu cầu mỗi HS ra 2 đề tương tự (Một đề có lệnh, một đề không)
GV ghi ra góc bảng
HS thảo luận, nhận xét








* GV chốt : Có hai dạng đề

Hoạt động 2
HS đọc đề bài
Tìm hiểu đề cần tìm hiểu những gì?

GV lưu ý hs “Suy nghĩ ” =>Biết cách:
- Biết cách giải thích câu TN
- Có kiến thức về đời sống
- Biết cách nêu ý kiến









Các ý lớn?
? Tìm nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ








? Nội dung câu tục ngữ thể hiện truyền thống đạo lý









? Ngày nay đạo lý ấy có ý nghĩa ntn?





? Trên cơ sở các ý đã tìm được hãy lập dàn ý chi tiết cho đề bài trên


GV hướng dẫn HS lập dàn ý từng phần






















GV giới thiệu phần viết mở bài
Có các cách ntn? đạt yêu cầu của đề ra sao?




GV lưu ý học sinh các phương tiện liên kết các đoạn của TB với MB: Trước hết, quả thật, thâth vậy, đầu tiên … cách viết đoạn giải thích ntn?
(nghĩa đen => nghĩa bóng => chốt lại)

Cách viết đoạn nhận định đánh giá nội dung câu tục ngữ?
- Mỗi ý viết thành một đoạn
- Các đoạn liên kết với nhau

Đọc phần kết bài
Có nhiều cách viết phần kết bài
Yêu cầu cấn đạt?
HS viết một số đoạn

Các bước làm một bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý?
HS đọc ghi nhớ

I. Đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý
1. Ví dụ: 10 đề SGK
2. Nhận xét
- Đề 1, 3, 10 => có mệnh lệnh=> khi đối tượng nghị luận là một tư tưởng thể hiện trong một truyện ngụ ngôn chỉ nêu lên một tư tưởng đạo lý.
- Các đề còn lại => không có mệnh lệnh => HS tự vận dụng giải thích, chứng minh hoặc bình luận tư tưởng, đạo lý nêu trong đề, bày tỏ suy nghĩ đánh giá của mình về tư tưởng đạo lý ấy.
- Ra đề
+ có lệnh
. bàn về chữ hiếu
. suy nghĩ về câu thành ngữ hán việt
“Danh sư xuất cao đồ” (Thầy giỏi sẽ đào tạo ra trò giỏi)
. suy nghĩ về danh ngôn “Tri sỉ cận hồ dũng” (Biết xấu hổ là gần với dũng vậy) - Khổng Tử -
. bàn về luận điểm “Giáo dục đa thuật thĩ” (Giáo dục cũng có nhiều phương pháp) - Mạnh Tử -
+ Không lệnh:
. lá lành đùm lá rách
. gần mực thì đen
. ăn có nơi chơi có chốn
II. Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý
* Đề bài: Suy nghĩ về đạo lý “uống nước”
Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý
a. Tìm hiểu đề
-Yêu cầu : Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý
- Nội dung: Đạo lý biết ơn
- : Suy nghĩ về câu “Uống nước”
-Tri thức cần có:
+ Hiểu biết về tục ngữ VN
+Vận dụng các tri thức về đời sống
b. Tìm ý
- Giải thích
+ Nghĩa đen
+Nghĩa bóng:
.Nước =>Mọi thành quả mà con